Марла л?мдер


МУТЭР
Русско-марийский словарь

Издание Маробиздата.
Краснококшайск 1928 г.

Предисловие.
Предлагаемый вниманию читателей русско-марийский словарь составлялся при условиях весьма неблагоприятных.
Вначале словарь был намечен в 25 печатных листов. После изготовления его, применительно к указанному объему, на треть, задание было сокращено до восьми листов. Но вскоре и последнее задание было перерешено, и словарь окончательно стал составляться на 12 печатных листов. Это последнее решение относится к концу февраля 1927 года; начало же работ по составлению словаря вообще восходит к началу 1927 года.
Другое неблагоприятное обстоятельство — это отсутствие достаточно подготовленных литературных работников, особенно для такой специальной работы, как составление словаря.
Наконец, немаловажным тормозом при составлении словаря являлся оставшийся открытым до последнего времени, правда больше по причинам внешнего характера, вопрос об объединении орфографии восточно- лугового и горного наречий марийского языка.
В восточно-луговой части словарь был изготовлен в продолжении четырех месяцев, с половины февраля до половины июня 1927 года, в горной же части дело затянулось до семи месяцев, считая начало приблизительно с 1-х чисел марта и конец в 1-х числах октября.
При составлении словаря были использованы следующие материалы:
1. Русско-французский словарь Н. Макарова,
2. Политсловарь, изданный под редакцией Эльцина,
3. Материалы комиссии по РМЯ при Маробисполкоме, касающиеся делопроизводства тех или иных учреждений. Материалы третьего порядка были не исчерпывающие, т.к. оказались представленными не от всех учреждений.
В лексическом отношении представлены слова коренные, а из производных более употребительные. При этом ввиду ограниченности объёма словаря от фразеологии в общем пришлось отказаться, введя её лишь в крайне необходимых случаях.
Переводы слов сделаны по следующим принципам:
1. Дан по возможности точный, где можно и нужно, буквальный перевод, а где нельзя, дано литературное объяснение слов.
2. Слова специальные и технические термины или переведены в виде слов-проектов на основе корней и форм марийского языка, или же приведены без перевода, но с соответствующим их значению объяснением на марийском языке. Последнее сделано, конечно, не для того, чтобы пользоваться объясненными словами в виде соответствующих им комплексов в делопроизводстве на марийском языке, но с целью облегчения труда тех читателей, которые лишены возможности пользоваться дорогими справочниками, подчас и не совсем понятными.
Предвидя затруднения при пользовании словарем в отношении постановки ударении в марийских словах со стороны русской части читателей, комиссия вначале решила было отметить ударения, но к моменту окончания работы отказалась от указанного решения, т.к. с другой стороны, ввиду большого расхождения ударений в восточно-луговом и горном наречиях, расстановка ударений поставила бы в такое же затруднение и марийцев как восточных и луговых, так и горных, именно: получилось бы предложение горным произносить слова с ударением совершенно противоположным, чем в их наречии. То же самое получилось бы и в отношении восточно-луговых марийцев (горн.: манэш*), алаша, восточ.-лугов.: манэш, алаша).
Однако, чтобы не оставить совершенно беспомощным читателей из немарийцев, комиссия решила представить в начале словаря самые законы об ударениях отдельно как для восточно-лугового, так и для горного наречия.
В целях внесения большей ясности в оценку вопроса о принципах письма сделаны указания о способах письма и о гармонии гласных звуков.
Составление словаря было поручено Маробисполкомом особой комиссии, в которую входили следующие лица: от восточно-луговых — В.А. Мухин, И.А. Березкин, Ф.Е. Егоров, В.М. Васильев, А.К. Эшкинин, П.К. Карпов, Н.И. Иванов, А.Д. Белков, Е.П. Ермаков, от горных— И.Т. Митюк,
А.И. Ермольева, Н.В. Игнатьев.
Комиссия разрабатывала принципы составления словаря, вопросы орфографии, редактирования, издательские и сметного порядка. Для самого же перевода, составления карточек, алфавита, переписки и других технических работ был привлечён, кроме членов комиссии, целый ряд работников — как из сотрудников разных учреждений, так и из учащих и учащихся Краснококшайского Педтехникума, Совпартшколы и Семилетки.
В процессе составления словаря наиболее трудные части его были даже продискуссированы. Таким образом, работа привлекла общественное внимание и может быть рассматриваема отчасти, как продукт коллективного творчества.
В частности участвовали из луговых марийцев — Борисов И.А., Иванов А.И., Леухин С.И., Королев В.К., Кидалашев А.Н., Ефремов Т.Е., Васильев В.В., Пайбердин М.В., Львов А. и другие.
Из горно-марийцев работали главным образом Айплатов И.А., Григорьев П.Г., Эпин С.Г. и Митюк И.Т.
Словарь редактирован в восточно-луговой части В.М. Васильевым, в горной — И.Т. Митюком. Но окончательное редактирование и уточнение переводов слов вост.-луговой части произведены т.т. Мухиным В.А. и Васильевым В.М. При этом слова, отмеченные звездочками, представляют проекты новых слов и терминов на основе корней марийского языка; они принадлежат б.ч. последним редакторам словаря.
Транскрипция горно-марийской части словаря представлена в окончательной редакции И.Т. Митюка и никаким изменениям не подвергалась.
Ввиду ограниченности времени, недостаточной подготовленности массовых работников, участвовавших в составлении словаря и ввиду отсутствия некоторых совершенно равнозначащих с русскими слов или иногда форм, настоящий словарь, как первый опыт, несомненно не мог избежать недостатков. Но комиссия позволяет себе надеяться, что благожелательная критика не откажется поделиться своим опытом и ценными указаниями и тем поможет комиссии устранить их в будущем издании или вообще в дальнейших работах ее.
Комиссия.

*) Жирным шрифтом здесь, как и далее в некоторых местах, обозначаются ударенные гласные.


НЕКОТОРЫЕ СВЕДЕНИЯ ИЗ МАРИЙСКОЙ ГРАММАТИКИ, НЕОБХОДИМЫЕ ПРИ ПОЛЬЗОВАНИИ СЛОВАРЕМ.

1. Ударение в восточном и луговом наречиях.
Ударение в вост. и луговом наречиях ставится и в начале, и в средине, и в конце слова.
1. Слова со звуками „а, ӓ“ в конечном слоге, как в закрытом, так и открытом, имеют ударение на этом конечном слоге.
Прим.: омса, кочкам, ӓмӓл, шойик, турий, изи.
Исключение: на сравнительные приставки „ак, ла“ ударение не падает.
Прим.: тыгак, тугайак, пирыла, ватыла.
2. Слова со звуками „э“ в конечном закрытом слоге имеют ударение на сказанном звуке.
Напр.: ончэм, пышкэм, лондэм.
В словах со звуком „э“ в открытом конечном слоге ударение переносится на второй слог от конца и далее, если гласным второго слога является — „ ы̌ “.
Напр.: кайэ, кы̌лымде, тӱрэдыкта.
Исключение: немногие слова, оканчивающиеся на „э“, имеют ударение на нем.
Напр.: куэ, пы̌кшэ, шопкэ, и некоторые другие.
3. Звуки „ы̌, ӹ, й“, как краткие, ударения обычно не принимают. Если в слове кроме звука „ы̌“ или „ӹ“ имеются другие гласные, то ударение ставится на ближайшем от конца слоге с другими гласными.
Напр.: шорык, оварчык, каласӹктӹш, кӱвӓрӹштӹжэ.
Если же в слове, нет других гласных, кроме ,,ы̌,, ,,ӹ“, то ударение падает на начальный слог.
Напр.: пылы̌ш, ышты̌кты̌ш, кышкы̌лты̌льы̌м.
4. В словах, оканчивающихся на „о, ӧ, у, ӱ“, в открытом конечном слоге ударение падает на второй слог от конца и далее, если гласным второго слога является “ы̌,, или ӹ“.
Напр. : комбо, нӧргӧ, пӧртышто.
Исключение: очень немногие слова, оканчивающиеся на „у, ӱ“ о, ӧ, имеют ударение на них, главным образом в луговом наречии.
Напр.: кугу, кужу, шӱкшӱ, кӱжгӱ, посто, йолко, мӧмӧ.

2. Ударение в горном наречии.
1. В 2-х сложных словах ударение ставится на 1-м слоге.
Примеры:
сала тури увэр косир
йано кэйӓй шудо укэ
шактэ кэйэн иктэ пукшаш
карак кэок вилэ лийӓш
тайэн тэҥгэ кишӓ мийӓ
хыйак шэлӹк ирок изи
кынам лыгаш имньим морэн
кымыт кытла тӹньӹм коэм
ылын ӹрӓн коми мӧскӓ
ыраж лӹмэт кого сӧрӹш
кырска мыньэр чотэ ӱжӓш
пуда мӹньӹм ошым ӱжӹн

Исключения: кыцэ, ӓньӓт, эчэ.
2. В 3-хсложных словах, имеющих в среднем слоге один из гласных „а, ӓ, э, и, о, ӧ, у, ӱ ударение ставится на указанных средних звуках.
йалахай кыцэла увэрлӓ мы̌лойэц
алаша мэлэнӓм кугижӓ йажожым
айаран тэҥгэчэ какльикӓ законжо
йоалгэ вӓрэштӓм нылиньэк когожым
сукалтыл пӱэргэ утьикӓ йаноэт
роалаш лудэмӓш имньижӹм момоца
шагалэм млойэцшӹн когилӓ кӹтӧзӧ
элтӓлэм кадэмӓ пэрвийшэ
пӹтӓри кэрэмэт иргодым ӱшкӱжӹм
пӹтӓрли попэнӓ льоргозо
лэвӓшӹм ы̌штэндӓ ородо нӱшмӱжым

Исключения: очень немногие слова отступают от указанного
правила:
Мэрциктӓш, кадэмӓ.
З. В 3-х и 4-хсложных словах, имеющих в начальном слоге один из гласных „а, ӓ, э, и, о, о, у, ӱ“, при наличии кратких гласных „ы̌, ӹ„ и иногда при гласном „и" в средине слова, ударение ставится на начальном слоге.
марыжэ мӓгӹртӓш ливӹктӓш локтызо
вакыла анзыкыла питӹшӹм толмыкышт
кандышым алыкышкэ тирӹшкэ кӧргӹштӹжӧ
анзылкэ шарыкдымэ миймӹкӹшт вуйжырдымо
шайыштын вӓрӹшкӹжэ лишнӹшэ кудышто
айырлаш шэлӹкӹштэ сирӹшкӹжэ пуйырэн
шэлӹштӓш мэрцӹшӹлӓн тирӹшкӹжэ кушмыкышт
вӓтӹжэ кэмӹкӹжэ лӧчиктӓш шӱдӹшӓш
тӓрлӹшӓш ньигӹлтӓш локтылаш

4. Если в 4-х и более сложных словах на 2-м от конца слоге гласным является один из звуков „а, ӓ, э, и, о, ӧ, у, ӱ, то ударение падает на этот звук.
Если же на 2-м слоге гласным оказывается один из кратких гласных ы̌, ӹ, то ударение переносится дальше на те же перечисленные гласные.
уалашкэ пӓлӹдӹмӓшкэ ӹдӹрӓмӓш
араваэш ӹдӹрӓмӓшӹм ӹҥгӹжӓжӹм
салымашкэт айыртэмын тарлӹшӓшӹм
алалалташ алыкэтшӹм кошкымэшкэ
лыдылдалаш оксайэтым пӓлӹмэдӹм
момоцашкэ шоээмаш и пӓлӹмэдӹм
кэлэсӹмэ кӹтӧзӹлӓн ӱшкӱжӹнӹм
шэргэдӹмэ шӹргэшыжэ нӱшмӱштӹжӧ
кэлэсӹктэм тӹкэдӹлӓш нӱшмӱжӹм
имньидӹмэ млойэцшӹлан
иргодымжо ӹдӹрӓмӓшӹнӹм

Исключения: кӓдэмӓйӓ, кӓдэмӓдӓ, иккӓнӓк.

5. Если в слове во всех слогах, кроме конечного, гласным и являются „ы̌, ӹ“, то ударение ставится:
а) в трехсложных словах на среднем слоге;
в) в 4-хсложных словах на третьем слоге от конца.
лывыргэ пыдыргэ ы̌лӹштӓш
мычывуй пыдырташ пӹзӹлмэ
ыдылаш лыгыкташ ы̌шты̌шдӓ
кыргыжаш лывырташ ӹштӹмӹжэ
пыткыдэ кырышышкэ пӹзӹргы̌мӓш
ӹмӹлтӓш кыдыргышэ йӹлмӹдӹмэ
ӹштӹшӓш пылдырдымэ шӹвӹлдӹмэ
шӹвӹлтӓш тыгырдымэ шӹвӹрваштыр
ыргызыжэ ӹвӹрӓ

6. В словах с приставками: соединительными „ат“, „ӓт“, сравнительными „рак“,, „рӓк“, определительной „ок“ ударение переносится на гласные звуки в этих приставках.
марыжат тишток йоалгырак
вӓтӹжӓт тышток когорак
кӹзӹтӓт тӹнӓмрӓкок ородырак
ӹлэм тыштыракок изирӓк
иктӹлӓнӓт йажорак чотэрӓк
тэҥгэок йалахайрак кэлэшрӓк

Исключения : на приставки „ок“,, „ат, ат‘ нагольными формами ударения не ставятся.
Пример: толок, толнаат.

7. В сложных словах и в словах, связанных с послелогами и наречиями в значений последних или вообще в словах, тесно связанных с другими, ударение переносится на последний слог первой части указанного сочетания, с небольшими, правда, исключениями.
ажак, ажак-марэ сарла, сарла доно
вӹтвӓра, вӹтвӓрӓ-шӹдӹр млойэц, млойэц доко
кальа, кальа-тыл и млойэц доко
кожла, кожла-марэ коми, коми лӹмӓн
и кожла-марэ йажо, йажо ӓзӓ

Исключения: комбо-влӓ, нӧргӧ-влӓ, пур эдэм вм. пуро эдэм.

3. Гармония гласных.
Очень важное значение имеет в марийском языке также закон гармонии гласных.
Он состоит в следующем :
1) Если гласный звук первого слога в слове твердый, то и все другие гласные оказываются твердыми; при мягком гласном первого слога все последующие гласные должны быть также мягкими.
Напр.: курукы̌што, кожлаштэ, ӱмбӓлӓннӓ, кӧгы̌рӹштӹжӧ.
2) Если в слове ударение падает на один из звуков „а, э, и, ӹ ы̌", то на конце в открытом слоге слышится „э“ (краткое).
Напр.: чодраштэ, иды̌мы̌штэ, тӹртӹшӹштэ.
3) Если в слове ударение падает на один из звуков „о, ӧ, у, ӱ“ то на конце в открытом слоге будет „о“ или „ӧ“ (краткое).
Напр.: корны̌што, пӧртыштӧ, курукы̌што, кӱмӱжӹштӧ.
Примечание: закон гармонии гласных строго выдерживается в восточном и горном наречиях; в луговом наречии нередко замечаются отступления.
Напр.: вместо ,,ӱмбӓл“ говорят ,,ӱмбал“.*)

4. Начертание звуков в словосочинении.
Даже при наличии знаков для изображения всех членораздельных звуков данного языка письмо и чтение написанного очень часто не совпадают.
Этому мешают происходящие в языке постоянные изменения : чередования звуков, уподобления одних другим, выпадения, слияния, утрата одних форм и нарождение новых и т.д.
Напр.: парньа, кугуварньа ; пэчэ, кудывэчэ; пэлэ, пэлвуй ; тэнэйэ; тэнэйсэ; тудогыл вместо тудо огыл; кӧ гайа вместо кӧ кайа и т. д.
Письмо же, как более устойчивая, неизменяющаяся сама по себе форма языка, всегда отстает от живого языка.
В результате столкновения двух указанных факторов получаются для живых языков два способа письма: фонетический или звуковой и орфографический — письмо применительно к определенным правилам.
Фонетический способ, дающий более точный звуковой отпечаток языка, употребляется обычно для целей научных, для изучения говоров и звуковых особенностей языка.
Для практических же целей, для обычного пользования языком, повседневной переписки и обучения в школах и т.д. более пригодно письмо орфографическое.
Примеры звукового письма: Тыш толшаш кодым. Тудо вӧртэш вэлэ годын. Толат гын, ушын гайэт. Изат тэч мийэн йот.
Орфографический принцип можно выразить в следующем виде:
Слова с раздельным начертанием следует изображать так, как они слышатся в отдельном произношении, а в сомнительных случаях, каковые приходятся обычно на согласные звуки, разрешать вопрос общепринятым способом, именно изменением слова таким образом, чтобы после сомнительного звука стоял гласный звук.
В приведенных примерах сомнительными могли быть слова: годым, кодын, дэч, йод, пӧртэш.
Фонетический способ, при применении его в письме для практических целей, неизбежно приводит к оправданию всякого, даже безграмотного письма, так как формулировка основного его положения дает полный простор для использования какого угодно письма, именно:
„Пиши так, как тебе слышится, как кажется правильным“.
И в результате получаются разнописания, ведущие к недоразумениям и даже к непониманию, что можно видеть не только в простой переписке, но и в печатной литературе.
Примеры из журналов „У илыш“ и „Ирӹ жэрӓ“, словаря Шорина и газ. „Кы̌ралшы̌|“, представляющие неоправдываемые в орфографическом отношении фонетические отклонения :
Тынс, илнэна, илышым, кугжанш, лыпшрга, чоткдо, сэрш, сэрыш, йыбртэн, могрэшшэ, утр и другие в этом же роде.
Мол, моло, молы̌, вэлэ, вэлӹ, доно, доны, колы̌шмы̌, пушшы̌, кашшы̌, кӹнь, гӹнь, кӹц, гӹц, путэ, ӹштӹдэ, ак кэрд, ак кэрдт, кэмӹж годы̌м, кэмӹжӹ годым и т. д.
(Подробности см. в журн. „Марийск. Хозяйство" №№ 5 — 6, 1926 .. в ст. „К вопросу об об'единении наречий и говоров марийского языка").

*) В видах упрощения письма закон гармонии в отношении мягких гласных полностью не выдерживается, именно смягчение обозначается лишь на гласных первого слога слова. В настоящем пособии письмо представляется также в упрощенном виде.


Объяснение содержания словаря, сокращенных обозначений и других знаков, употребленных в нем.
Словарь заключает более или менее полный перечень слов литературной части русского языка, за исключением слов устаревших и узко-специальных.
Перевод русского слова или объяснение его значения отделяется знаком — (тире).
Короткая черта, т.е. - показывает не разъединение, а сложение слов, выражающих одно к.-л. понятие. Напр.: Авангард — ончыл - нэргэ.
Звездочка в конце слова указывает, что оно есть проэкт, новое слово.
Повторение первой буквы алфавитного слова с черточкой указывает на повторение всего слова. Напр.: в гнезде под словом „Валять“ сочетание „В. — сукно“ значит “Валять сукно“.
Приписка концевой части слова с краткой черточкой перед ней указывает на то же слово с присоединением приведенной части. Например: в слове „Укротитель“ приписка ,,-ница“ выражает слово „укротительница“.
Слова в скобках означают или объяснение значения приведенного слова или подразумеваемое в содержании слова дополнение. Например: Анархия — вуйалыдымаш (вуйлатымаш дэч посна илымаш). Аванс — ончык-пумаш (оксам, молымат).
Заскобленное окончание слова указывает на возможность употребления слова с заскобленной частью и без неё. Напр.: В глубину — кэлгыш(кэ).
Перевод, сделанный несколькими словами, выражает или синонимические виды, соответствующие данному русскому слову или диалектические разновидности одного и того же марийского слова. Напр.: Античный— акрэтсэ, тоштысо, ожнысо. Армяк — мызэр, мыжэр.
Переводы с подразделением указывают на то, что слово имеет совершенно разные, несходные друг с другом значения. Напр.: Актив — 1, уло - вундо, 2, ура йэҥ.
Цифры 1, 2 в конце глаголов означают 1 и 2-е спряжение их. Напр.: Брызгать—шыжыкташ 2 (2-е спряжение), пӱргалаш 1 (1-е спряжение).
Местами два глагола поставлены последовательно один за другим ; переводы их следуют в том же порядке или на оба глагола (изредка) дан один перевод.
Горно-марийская часть перевода поставлена в квадратных скобках. Отсутствие же перевода на это наречие указывает на полное или почти полное сходство (Бульон — лэм, Абажур — лампэ - калпак) или на то, что слово оставлено без перевода — (Буфер — вий — чактартыш).
См. — смотри.
Т-рэ — таҥастарэ (сравни).
Знак + перед словом означает слитное писание его с тем словом, с которым оно соединяется.


Абажур – лампэ-калпак; тул волгыдым тӱрлӧ вэлкэ шара.
Абзац — чакналтмэ корно (возымаштэ, пэчэтлымаштэ). А — изиш вэрым кодэн тӱҥалтэш [сирӹмӓшты угыц тӹҥалмӹ корны].
Абонемент — жапэш-налмаш (тэатырштэ — верым, библиотэкыштэ — газетым, кнагам да монь) [икта маньар вэрэмӓш библиотэкӹгӹц кньигӓ нӓлӓш сирӹктӹмӓш].
Аборт — лугычлымаш*. Аза кудалтыш (кушкын шудэ, лугыч); вольыкынат, йанлыкынат лийэш [ӓзӓ йамдымаш (йори), лоэш колтымаш].
Абсолютный — йалтакап*, йӧршын шкэ сэмынжэ лийшан [ньима донат тӓҥӓштӓрӹмӹ].
Абсурд — йалт-йоҥылыш* [йӧнтым шайа]
Авангард – ончыл-нэргэ.* Сарыштэ, моло пашаштат улшо-влакын ончыл нэргэжэ (тӱшкажэ) [анцылнышы, анцылны шалгышэ салтак цупа].
Аванс – ончык-пумаш (оксам, молымат) [анцыц (оксам) нӓлмӓш].
Авантюрист – кажай [магалэшӹм алталэн ӹштэн кашшы, жульык].
Авария – пудыргымаш (вӱдыштӧ, йужышто коштмо годым) [пыдыргэн, сӹмӹрлэн, урын кэмӓш, локтылалт кэмӓш].
Авиация – йужкоштык*, йужышто чоҥэштыл коштмаш [кӱшнӹ чоҥэштӹлмӓш аэроплан – дон].
Автобиография – шкэилыш-возымаш [ӹшкэ ӹлӹмӓшӹм сирӹмӓш].
Автомат – шкэштыш*, шиждарыдэ штылшэ (машиньэ, виса, молат) [эдэм налшыдэок пӓшӓ ӹштӹмӹ машина].
Автомобиль – аптомобиль; пуш, тулэҥэр моло вий дэн коштмо жвот (орава, тэр) [имньидэок (бензин – дон молы) каштшы арава].
Автономия – шкэ вуй-вод*, иктажын шкэвуйа илымыжэ (посна йэҥын, калыкын) [ӹшкӹмӹм ӹшкэ виктарэн ӹлӹмӓш].
Автор – сэрышоза*, щкэ гыч возышо [ышкэ шанэн кньигӓ сирӹшӹ].
Авторитетный – жаплыман, пагалыман, шотлыман* [лӹмлӹ (эдэм)].
Агент – паша-виктарышэ*, паша виктараш иньанымэ йэҥ [пӓшӓ виктӓрӓш колтым эдэм].
Агитатор – агитатыр, сӧрастарышэ [ӹшкэ вакӹ попӹшӹ].
Аграрный вопрос – мландэ паша тэргымаш [мӱландӹ пӓшӓ гишӓн попымаш].
Агрессивный – тавалышан (шупшын налаш тӧчышан) [тупыньла, йардымла ӹштӹмӹ].
Агрокультура – мландэ озанлык тӱвырчык (йӧндылчык, йӧндык, йӧнык*) [мӱлӓндӹ пӓшӓм йажоэмдэн ӹштӹмӓш].
Агроном – агроном; мландэ озанлык пашалан тунэмшэ [мӱлӓндӹ пӓшӓм йажон ӹштӓш тымэньшӹ].
Агроучасток (агрономический участок), - мландэ пашалан туныктымо вэр [агрономын ныр пӓшӓ ӹштэн анчыктым вӓржӹ].
Адвокат – вакат, аквакат, сутышто аралышэ.
Администратор – вуйалызэ* [халык виктӓрӹм пӓшӓм анчышы, видӹшӹ].
Администрация – вуйалызэ тӱшка.
Административный отдел (см. милиция), - вуйалызэ пӧлка [халык виктӓрӹм пӓшӓ анчым айыртэм].
Адрес – адрэс, колтым-палэ* [сирымӓшлӓн корным анчыктымаш, эдэмынӹлӹм вӓржӹм анчыктымаш].
Азарт – чон пытэн тӧчымаш [йанпыт цацымаш, ӹшкӹмӹм цаклыдэ ӹштӹмӓш].
Азбука – мутпалэ,* лудаш тунэммэ кнага [лыдаш тӹҥӓлм кньигӓ].
Академия – кугу школ: кугун тунэмшэ йэҥ-влакын ушэмышт ушушэр* [кого школын, когон тӹмэншӹвлӓн ушэмӹштӹ].
Аккорд – пырльалымэ йӱкла,* ик-канаштэ кэлыштарэн мурэн ончыктымо шуко йӱк [иккӓнӓштӹ ик сэмэш ыҥарэн кандым йӱквлӓ].
Аккордная плата – чумыр тӱлымаш (качэ дэн, тылызэ дэн огыл) [иккӓнӓшт пумы пӓшӓдар].
Аккредитив – ӱшанчык* (вэс вэрэ оксам, сатум налмыла пумо) [колтым эдэмӹм виӓндӓрӹмӓш].
Аккумулятор – тулэҥэр вийым погышо артык (машиньэ шот), тулэҥэр-артык* [ирӹкӹн тыл силам погын хӓдӹр].
Аккуратный – лачым, лачлэ, лачок жапыштэ шкэн шуктышо [жэпэш ӹштӹшӹ; пӓшӓм жэпэш ӹштэн].
Акробат – оҥай-шучкыштыш*, тӱрлын шучкын кадыргылшэ, тӧрштылшо йэҥ (воштыр ӱмбач коштшо, унчылий кэржалтшэ) [камэть: ваштар мыч каштын кэрдшӹ].
Аксиома – рашчын*, раш палэ чын, тӱҥ тӱҥалтыш чын [кирок; анчэн ужтэок пӓлӹмӓн (кырвэнӓм висэт-агыт кӹньӓт кӹрвэҥӓж ылэш)].
Актер – койландарышэ*, тэатырыштэ модшо йэҥ [тьэатырышты мадшы, анчыктышы эдэм].
Актив – 1) уло-вундо, пого, молат, 2) ура-йэҥ [уло окса ӹшкэ капитал ылмы (анчы пассивым)].
Активный – кожмак, ура (мыжык огыл) [пӓшӓм пыт ӹштӹш эдэм, (пыт эдэм)].
Акт – лийалтыш* (паша, погынымаш, кагазэш возэн шындымаш, сут да монь) [ӹштӹмӓш; тьэатыршты мадмын ик кӹдэж: пӓшӓ лимӹ гишӓн сирэн шындым пумага].
Акт гражданского состояния – йэш-шот-сэрыш* (шочмо-колымо, ватым налмэ, моло нэргэнат возэн налмэ) [шачмым, колмым, ӹдӹр нӓлмӹм, марлан кемӹм сирӹмӓш].
Акушерка – азалтышэ*, аза ышташ полшаш тунэмшэ ӱдрамаш [аза ӹштӓш палшышы (тӹмэньшӹ эдэм].
Акцент – мутпэртыш, йӱкпэртыш [вэс статьян попымаш].
Акциз – йышт-налог* (йозак), сату акэш йэшарэн штымэ налог [выжалым хӓдӹр вӹлэц тӱлӹм окса (ӹшкэ ӓкшӹ гӹц пасна].
Акционерное общество – оксаужашан ушэр*, иктаж пашалан окса ыштэн шталтмэ ушэр [иктама пӓшӓлӓн икараш окса пиштэн ӹштӹм ушэм].
Акция – оксаужаш, ушэрыш пыштымэ окса. Оксаужаш кагазэш посна йэҥ лӱм возымо огыл гын, тудо окса сэмынак коштын кэртэш [ушэмӹш окса пиштӹмӹ пумага].
Алимент – ӧкым-полыш* (аза, ватэ, моло вэрчынат) [ӓзӓ анчаш тӱлӹмӓш].
Алкоголик – эрэ йӱшо, йӱдэ илаш чытыдымэ [ӓрӓкӓ йӱӓш цӓрнэн кэртдӹм эдэм].
Алкоголь – руштык*; спиртын, аракан, пӱрын, молынат руштыктышо настажэ [спирт (выд йардымы) йукшым ӹштӹшӹ].
Аллея – пушэҥган-корно, кок вэлым пушэҥгым шындыман корно [кок монӹран пӱшӓҥӹ корны].
Аллюр – имньэ коштмаш (ошкэдэн, йортэн, кудалын) [имнин чӹнь кыдалмаш].
Алмаз – алмаз, эн пэҥгыдэ шэргакан кӱй [пиҥӹдӹ, йӹлгӹжшӹ шэргӓкӓн кӱ. (Охоньицӓ пӹчкэдӹмӹ].
Алфавит – йӱкпалнэргё*, ик йылмыштэ улшо чыла йӱкпалэ [ик йӹлмӹштӹ попым йӱквлӓм ик кӹлдӹмэш сирӹмӓш].
Алчный – сут, ась [тэмын кэртдӹмӹ].
Алый – кына, ошал йошкаргэ [соталгы йашкаргы].
Альбом – ончалтыш-кнага* (сӱрэт шындылмэ, пижыктымэ, иктажым возымо) [патрэтвлӓм пижӹктӹшӓшлык, сирӹшашлык кньига].
Альманах – погалтыш кнага*, тӱрлӧ йөҥ возымым иктыш савэн лукмо [шукы эдэмӹн сирӹмӹм ик араш пэцӓтлӹм кньигӓ].
Альтернатива – кӱлэшлымэ* (кокыт гыч иктыжым), кок вэлкэ шонымаштэ иктыжым чынэш налмэ [кок статьан шанымашты иктӹжӹм айрымы].
Альтруизм – порылык; йэҥлан сайым пӧртылдарыдэ шташ тӧчымаш [эдэмлӓ йажом, пуры ӹштӓш цацымаш].
Альт – кӱжгӱрак йӱк (ӱдрамашын, икшыбын [кӹжгӹрӓк йук].
Алюминий – луминь; куштылго ош йылгыжчык. Тудын дэнэ йэропланым, совлам, молымат штат [куштылгы ош мэтал (плошкам, савалам, молымат ӹштӓт].
Аляповатый – лоптырэсрак [лыптыри-лоптыри].
Амбар – амбар [ампар, кӹлӓт].
Амбиция – кугэшнымаш [ӹшкӹмӹм йаратымаш, когоэш ужмаш].
Амбулятория – туйончыш-вэр* [йасывлӓм анчым вӓр].
Амнистия – сэрлагыш* (калыклан ыштымэосалым, калыккучышвийлан да монь) [вэрэма шотэок казамат кыц лыкмаш].
Аммуниция – салтак-пого (вургэм дэч посна) [салтак выргэм].
Амортизация – шотизэмдыш*: 1) парымым, ужашым тӱлымаш; 2) машиньэ, оралдэ, моло акым, тоштэммылан изэмдымаш | 1) пӹтӹшӹ, йамшы пурлык, хӓдӹр варэш угыц лыкташ оксам (капиталым) йӓмдӹлӹмӓш; 2) фабрик-заводвлашты машинӓ тӹгӓнӹм тӓрэш оксам кычэн кодымаш|.
Анализ – лончылымаш. Лончылэн-лончылэн ужалымаш (шонымаштэ, шотлымаштэ, тӱрплӧ шанчэ пашаштэ) [ланцылымаш, когон тӹшлэн анчымаш].
Аналогия – икгайлык:* иктаж мон вэсэ гайак лиймыжэ | икта ма весӹ ганьы, тидӹ тӹдӹ ганьок|.
Анархизм – вуйалыдымаш шот* (шонымаш, илымаш, туныктымаш, ойлымаш)[кугижӓншым икмагань кычыктэ ӹштӓш шанымаш (пӹтӓрли тэҥэ шанэн лыкшыжы Бакунин ылэш)].
Анархия – вуйалыдымаш* (вуйлатымаш дэч посна илымаш).
Анатомия – каплончылымо шанчэ (йэнын, шудын, вольыкын, молын нэргэнат) |кап-кӹлӹм, шӱм кӧргӹм тымэнь пӓлӹмӓш|.
Ангар – йэроплан – лэваш; йэропланым, моло чоҥэштылмэ, кудалыштмэ машиньым шинчыктымэ, ачалымэ вэр [аэропланлан пыртым вӓр].
Ангел – суксо, сукчо, сакчэ, шукчо [андьыл].
Анекдот – воштылтыш мут [потьика шайа].
Анестезия – шижмэ пытымаш: корштымым, палымым йомдарымаш, могырын шижмыжэ пытымаш [шым, шымтэ лимӓш, шым укэ].
Анис – пӱртньык-шудо [ӓньис (олма йишь)].
Анкета – йодкагаз;* иктаж мом палаш штымэ йодыш кагаз [йадышмы пумага].
Аннексия – тавал-налмаш*; вэс кугыжаныш мландым шупшын налмаш [вэс кугижӓншӹн мӱландӹм шывшын нӓлмӓш].
Анонс – увэртарымаш [анцыц кэлэсӹмӓш, увэртӓрӹмӓш].
Аннулирование – укэштымаш* (укэш лукмаш) [пӹтӓрӹмӓш, иккӓнӓ йарыктымым пыдыртымаг].
Аномалия – кораҥалтмаш,* вийакш шот гыч ӧрдыжыш кораҥмаш [тӧрсыр ылмаш, тӧр корны гыц караҥмаш].
Анод – йэшарвий*; тулэҥэрын “йэшар” вийжэ; тудым рэс-палэ дэнэ ончыктат, тыгэ* [эльэктрически машинӓштӹшӹ ик тыл йогым мычашыжы].
Анонимный – лӱмдымӧ, лӱм дэч посна ончыктымо [лӹмтӹмӹ, лӹмдӹмӹ – именнованный (тидӹ ик кӓнӓ лӹмдӹмӹ – он однажды именован), лӹмтӹмӹ – без имени, лӹм тайӹмӹ].
Антагонизм – вашшогыш*, ваштарэш шонымаш, ыштымаш, толашымаш, молат [ваштарэш лимӓш сэм укэ].
Антипатия – кэлшыдымэ, йырнык [йӓҥэш йардымаш, йаҥэш кӱтӹмӹылмӓш].
Античный – акрэтсэ, тоштысо, ожнысо [тошты годшы; Римӹштӹш, Грециштӹш халык ылымаш].
Антонов огонь – тулйар; капын шамэм шӱймыжӧ.Антракт – канышжап:* паша лугыч каналташ чарнымэ жап [кӓнӹм жэп].
Антрацит – антрасит; эн сай шӱй (шӱч) [йажо йиш киӓҥшӹ шӱ].
Антропология – йэҥпалымэ шанчэ; айдэм нэргэн тунэммаш [эдэм гишан тыменьмӓш].
Апатия – штымэ-шудымаш; апатичный – штымыжэ шудыман [ньимат ӹштӹм акшо лимӓш (ньимат ӹштӹмжӹ ак шо)].
Аплодисмент – сово-совыш; йывыртэн совыр кырымаш [лапа шимӓш (сусу лимӹ годым)].
Аппарат – паша-виктэр*; тӱрло пашам виктарышэ тӧнӧж, тарман, машиньэ, молат [пӓшӓ виктӓрэн щалгышывлӓ, машинӓ статьан ӹштӹм хӓдӹр].
Аппеляция – вуйшиймаш (ӱлыл сут гыч кӱшылыш) [суд лимӹкӹ вэс пачаш кого судыш анчаш пумаш].
Аппетит – кочмо шумаш [качмы шомаш, ышма тот].
Аптека – эмвэр*, аптэк, эм йамдылымэ, пуэдымэ вэр [аптьэк, лэкарсӹ пумы пӧрт].
Арбитраж – кэлыш-сут*; кок ӱчашышын сайлэн шогалтымэ, сӧрастарышэ сутышт [кок моҥыр гыц айырым суд].
Арбуз – арбуз, карбуз [арвузы].
Аргумент – инандыш;* инандарэн ончыктымо мут (ой) [ӹньандарэн пумы шайа].
Арена – чара-йырвэр; йыргэштыш покшэлнысэ чара вэр [ошма дон покшалан тӧрлэн шӹндӹм вӓр (циркыштӹ молы мам гыньат анчыктымы вар)].
А.-действий – лиймэ вэр; паша лиймэ, штымэ вэр.
Аренда – кучаш-налмаш (мландым, олыкым, молымат) [хозанлыкэш кэрӓлӹм тарэш налмаш].
Арест – кучымаш, пэтырымаш, чарымаш [кычэн питӹрӹмӓш].
Аристократ – кугылтыш-йэҥ* (тӧра, кугулан шотлалтшэ пойан тӱшка) [пайарын йых, когоэш жэплӹм йых].
Арифметика – шотшанчэ* [жэплӓш, шотлаш тыменьмӓш].
Армия – армий, сар йэҥ тӱшка [ик араш погымы йылэшкӹ, мӹктэшкӹ, пушкаштӹшӹ ылшы салтак-влӓ, арми].
Армяк – мызэр, мыжэр [кӹлинтӹм мӹжӓр].
Аромат – тамылпуш, тамлэ ӱпш (пуш) [тотлы пыш].
Арсенал – сар-тарманэр*, сар ӱзгарым йымдылымэ, ачалымэ, оптымо вэр [пичӓл-влӓ, пушка-влӓ, урдым ӹлӹп кудывичы].
Артель – кашак, буртак, кортак [артьэл ушэм].
Артерия – йошкар вӱркоро [йакшар вӹр шӓр].
Артезианский колодец – аҥысыр кэлгэ тавэ; мландым пеш кэлгын шӱтэн ыштымэ тавэ; вӱдшо кӱшкӧ шыжэн йога [вӹд пӹрхӹшӹ вӹдшӹнцӓ].
Артиллерист – топлӱйшӧ; пушко дэн лӱйэдышэ [пушка дон лӱэн мыштыш салтак. Пушка пӓлӹшӹ].
Артист – койландарышэ [артист, тэатрышты мадын мыштышэ эдэм].
Археология – акрэтлыш-шанчэ*, акрэт годсым тунеммэ шанчэ [тошт годшы хӓдӹр анчэн тыменьмӓш (курганым, шӹгэрлӓм молы капайэн пӓлӹмаш].
Архив – ожнысэр, оссэр*; курымжым эртарышэ ӱзгар, кагаз, моло оптымо вэр [тошты сирӹм пумага-влӓм, эчэ вэс ӹжгӓрӹмат урдым вӓр].
Архивариус – оссэр вулатышэ [архив анчыш эдэм].
Архивный номер – ожнысо возымым саклымэ номыр [архивӹштӹш пумага-влӓн, вэс ӹжгӓрӹнӓт номыржы].
Архивные вредители – ожнысо возымым локтылшо [архивӹштӹш пумага-влӓм локтылщывлӓ (капшаҥы, шукш].
Архитектура – оралдэ мастарлык*, пӧртым, кӱварым, молымат штэн моштымаш [ӹлӹшӹм (томавлӓм молы) ыштэн мыштымаш].
Аршин – аршын, тошто кутыш виса [аршын, кыт висӓ].
Ар – мландэ ластык; кутышга-торэшгэ 10 мэтыр гыч [мӱлӓндӹ висӓ – кытка-торэшкэ – 10 мэтр].
Ассенизация – эрыктымаш; илымвэрыштэ лавырам, шурым, молымат эрыктымаш [шандым итӹрӓйӹмӓш].
Ассигнование – оксам пумаш [иктажма кэрӓлэш окса пумаш].
Ассигнация – кагаз окса [пумага окса (тоштын)].
Ассимиляция – икгайылтыш*, иктэ вэсэ гайышкэ савырнымаш [вэсӹш сӓрнӹмӓш, молы статьан, йӓл статьан лимӓш].
Ассистент – полышкалышэ, полышйэҥ [палшышы. Когон тӹменьшӹ эдэмын палшышыжы, сагажы ылшы].
Ассоциация – иктэштыш* (ик пашаштэ, шанымаштэ, шанчыштэ, илымаштэ, молыштат [ушэм. Иктӓ малан пӓшӓ ӹштӓш ик вӓрэш лимӓш. Иктӹ гӹц вэсӹм ӓшӹндӓрӹмӓш].
Астрономия – кавашанчэ*; кэчэ, шӱдыр-влак нэргэн тунэммаш [шӹдӹр-влӓн кэчӹн молы кашмашым пӓлӹмӓш].
Асфальт – курык-смола; урэмэш вакшаш кучылтыт [кырыкыштыш смольы, тидӹн дон олицӓм оптӓлыт].
Атака – ындылтыш*, пижаш лэкмаш, сарыштэ сэҥымыла пызырэн миймаш [вырсышты вӹкӹ пырымаш (анцыкыла пырымаш)].
Атаман – отаман [казаквлӓн вуйлатышы].
Атеизм – йумылан иньаныдымаш [йымылан ӹньандӹмӓш].
Атлет – кӧлдӧр, кугу капан йэҥ [сӹҥэдӓлшӹ; кого кӓпӓн – силан эдэм].
Атмосфера – йырйуж*; мландэ йыр улшо йуж [мӱлӓндӹ вылныш йоҥы (воздух) йу].
Атом – атом; кэрэк монат тӱҥ пырчыжэ, шинчалан койдымо [сӹнцӓэш кайтымы пиш изи пӹрцӹ].
Аттестат – иньан-кагаз* (тунэммэ пашам моштымо нэргэн да монь) [школ пӹтӓрӹм, ыньандарым пумага].
Аудитория – колыштмо пӱлэм*; иктаж тӱрло ойлымым, туныктымым колышташ ыштымэ пӱлэм, 2) колыштшо тӱшка [шукы эдэмлӓн колышташ йӹмдӹлӹм пӧрт кӧргӹ (лэкци колышмӹ кӹдэж)].
Аукцион – ӱчашалт ужалымаш*; сут почэш, альэ сулэн налдымаш гыч кодшо ӱзгарым ужалымаш [торгы дон ӓкӹм лӱктэн выжалымаш].
Аул – йал [тадар сола, йӓл].
Аферист – жульик, мошэньык [алталэн кушлгын окса кӹчӓлшӹ, алталышы].
Афиша – пырдыж-увэр*; пырдыжэш, моло вэрэат увэрташ пыжыктымэ кагаз [тьэатырышты мадмы, анчыктымы гишан увэртӓрӹмӓш].
Афоризм – рашкӱчыкой [мытыкын, раскыдын кэлэсӹмӓш].
Аэродром – йужыш кӱзымӧ вэр; чоҥэштышэ машиньэ-влаклан волэн шинчаш, кӱзэн кайаш ойырымо вэр [аэроплан валаш ыштым вӓр].
Аэроплан – йэроплан, чонэштымэ машиньэ (йуж дэч нэлырак лийэш [аэроплан (чоҥэштӹлшӹ машинӓ].
Аэростат – йэростат, чоҥэштышэ машиньэ (йуж дэч куштылгырак лийэш) [куштылгы йу дон (воздухдон) тэмэн шӹндӹмӹ, хаҥла ӹштӹмӹ чоҥэштылмӹ ӹжгӓр].

Б
Баба – 1) ӱдырамаш; 2) свай мэҥгэ кырымэ ӱш [ӹдрӓмӓш, сывай шимы ӱш].
Бабка (бабушка) – кува, кувавай [папа].
Бабки – шыгыльэ, козна-лу, козна [вапкы].
Бабник – кутан-ора (ӱдырамаш йӧратышэ) [ӹдӹрӓмӓш йаратышы]
Бабочка – лывэ, лэпэньэ [лӹпӹ].
Багаж – багаж, корныш пэлэн налмэ ӱзгар [корнэш нӓлмӹ хӓдӹр].
Багор – пагыр, пагор.
Багровый – вӱр-йошкаргэ, тул гайэ йошкаргэ [шимӓлгы йакшаргы].
Бадья – пайдан, виньэм-вэдра [вӹд лыкмы вэдӹра].
База – нэгыз, тӱҥ [вӓр].
Базар – пазар.
Байрам – пайрэм [тадар айо].
Бакалея – тыгыдэ сату [тыгыды хӓдӹр лапка].
Бакен(барды) – шӱргӧ-пондаш, шӱргэш кушшо пондаш [шӹргӹ пандаш, вӹд вӹлнӹш майак].
Баклан – тур-пӱкэн [таҥыж тӹрӹштӹш шим кого кэк].
Баклуша – тур-пӱчкыш; “бить баклуши”, - йогыланаш, йолколанаш [пу маклака].
Бактерия – илэр*; шинчалан койдымо, пэш тыгыдэ, илышэ пырчэ [сӹнзӓэш кайдымы тыгыды шукш].
Бак – бак; вӱдым, моло вишкыдымат оптымо кугу атэ [вӹд оптым ӓтӹ].
Балаган – модыш-сарай* (жаплан гына оҥа дэн штат) [камэть витӓ].
Балагур – воштылтышо [ваштылтышы].
Балалайка – балалайкэ, томбра; кум угылан, кылан шоктымо тарман [плавайка].
Баламутить – пудыратылаш (ойлымаштэ) [шамакым пыдыратылаш тӧрэштӓрӹмӓш].
Баланс – тӧрвисык*;
1) важык каймым тӧрлымӧ;
2) пурышо окса дэнэ лэкшэ оксам таҥастарымаш.
Балахон – кумда-шовыр [кымда выргэм].
Балбес – окмак [пэл ороды].
Балда – 1) кугу нэлэ чӧгыт; 2) окмак [пушаҥӹ мыгыль, кого молот, пэл ороды].
Балерина – куштылий*, моторын кушташ тунэмшэ ӱдырамаш [тьэатырышты куштыш ӹдӹрӓмӓш].
Балет – куштылтыш*, тэатырыштэ куштымаш.
Балкон – кэчышэ-пулдыр, пӧрт воктэн кэчышэ пӧртончыл [кӱшнӹ, окньа анцылныш йоҥэштмӹ, каным вӓр].
Балласт – уто-нэлык, кӱртньӧ корнышто шпал киймэ рок [уто нэлӹ].
Баллон – пушшадыр-атэ*; тӱрлӧ шадырыкым, пушым кучымо атэ [йӹргэшкӹ питӹрмӓн ӓтӹ].
Баллотировка – йӱклымаш (погынымаштэ, каҥашыштэ йӱк пумаш) [айырым годым йӱкым пумаш].
Балл – палык; шуко-шагалым шотпал дэнэ ончыктымаш [пӓлӹк].
Баловать – орадым шташ 2, нэчкыштараш 2, эркаландараш [нэчкэштӓрӓш].
Баловень – нэчкэ, ньурий,эрка.
Бал – куштыш-кас*, кушташ погынымаш.
Банальный – айадымэ, йалт моло гайак [шӹвшэдӹл шӹндӹмӹ].
Банда – разбоньык тӱшка; толышо йэҥ тӱшка [кравыш цуца].
Бандаж – 1) пидыш (волышо моснам, кэчышэ мӱшкырым кучаш ыштат); 2) чойын ораван шинжэ.
Бандероль – кагаз-тасма; пошто дэн колтымым, йышт-налог штыман сатум ӱшталтымэ [1) выжалым хӓдӹрӹштӹ пэцӓтӓн пумага ӹштӓлтӹш, 2) поштыдон колтым хӓдӹр сӹрӹш].
Бандит – толышо (толэн, пуштэдэн коштшо) [тӓрэш пырэн пуштшы].
Банк – банк; оксам арымэш пуэдышэ, пыштышэ тӧнэж.
Банкет – уналымаш, калык пашам ыштымэ йӧрэ унаш погынымаш [йори ӱжын хынам погымаш].
Банкнота – банк-кагаз*, банкын окса олмэш лукмо кагазшэ [банкын окса пумага].
Банкротство – паҥкрут лиймаш; банкын погымо оксам тӱлэн кэртдымыжэ; йэҥын сӧрымыжым шуктэн кэртдымыжэ [тӱлэн кэрддӹмӓш].
Бант – сылнылышэ тасма, моторлыкэш кылдымэ тасма (оҥэш, шокшэш, вуйэш пыжыктат) [льэндам кок пӹлӹшлӓ йалштылмы].
Баня – монча [моцопа].
Барабан – тӱмур, [тӹмӹр]; барабанить – тӱмур кыраш, пэралташ; 2) барабанщик – тӱмурзӧ; барабанная перепонка – пылыш-чора.
Баран – тага [тӓгӓ].
Баранина – шорык-шыл [тӓгӓ пай].
Барельеф – мугыльо-сӱрэт; пу оҥаш, кӱйэш кӱртньэш мугыльтэн сурэтым штымэ [вылэц тӹрлӹмӓш (капкаэш, мол вӓрэшӓт)].
Б – штэ пэлэ чоло вэлэ луктыт; сӱрэт кап пэлат утла лэктэш гын, тудым “горельеф” мныт.
Баранка – кӱжгӧ кльэндыр [кокурка].
Барахтаться – почаҥаш 1 (вӱдыштӧ, лавраштэ) [пачаҥылаш].
Барда – спирт-куча, спирт дэч кодшо руаш пундаш [ӓракӓ шолтым гӹц кодшы руаш].
Барин – парин, пайар [пайарны].
Баритон – марда-йӱк (пӧрйэҥын, кӱжгу дэн вичкыжрак кокласэ) [пӱэргӹ йӱк].
Барка (баржа) – тальака-кугупуш, тужакын киндым, молымат оптэн, прокот шупшыкта [изи баржы (тӓльӓкӓ)].
Барометр – йужвисык*; йӱк толшаш, ойар лийшашым ончыктышо тарман [йурым, шокшым, ӱштым анчыктым хӓдӹр].
Баррикада – чактартыш-ора*, корнэш (урэмыштэ, кӱварыштэ) содор оптымо ӱзгар ора; тудым “ваштарэш толшылан кайаш ынжэ лий” манын ыштат [лӱлмы гыч корным ӓрӹмӓш].
Барсук – нэрдэ (йанлык лӱм) [нэргӹ].
Бархат – паркыт.
Барыш – парыш, пайда [парыш].
Барышня – ий шушо, пайар-ӱдыр [пайарнын ӹдӹр].
Барьер – чарак-рэшэтка; корно воктэн, кӱвар тӱрэш да монь шталтэш [пичӹ; мыктэн тӹргэштӹлмӹ пичы].
Бас – кӱжгӧ йӱк [кого йук].
Баснословный – иньаныдыман, иньаныдымэ сэмын лийшэ (моткоч шулдо альэ шэргэ) [йамакыштыш гань].
Басня – туштой, воштылын, мыскылэн туштыла ойлымаш [йамак]
Бассейн – 1) вӱд-кучык, 2) вӱд кундэм; вӱд кучымо кугу атэ; вӱд йогымо кундэм [1) вӹд сӹнзӹм вӓр; 2) ӓҥӹр лишнӹш вӓр].
Бастион – карман-мугыль; ормугыль; тудо вич могыран; ныл пырдыжшэ тӱжбакыла лийэш [кӓрмӓнышты (крепость) кӱкшӹрӓк вӓр].
Бастовать – паша-лугычлаш [ситӹдӹм гишӓн кӹрэдӹлӓш].
Бастрык – пошартыш, пошлык-вара [палшык вӓрӓ].
Батальон – батальон, полкын нылымшэ ужашыжэ; йошкар армийын батальонышто кум пчалзэ рот, ик пульэмэт рот.
Батарея – 1) пушка-тӱшка*; 2) тулэҥэр лукмо атыла тӱшка [батарэй (икварэш лӱлӓш шагалтым пушка-влӓ), 2) эльэктричӹствын ик вӓрэш кыртньи ваштыр дон пижытым].
Батист – патис; йытын мамык дэн штымэ пэш вычкыж выньэр.
Батрак - пӧрйэҥ тарзэ; батрачка - ӱдырамаш тарзэ [укэӓн эдэм].
Бахрома – йолва, сӧса [йалава].
Бациллярная рожа свиней – сӧснан йошкар чэржэ [саснан цэр].
Башка – вуй.
Башкир – пошкырт.
Башлык – башлык [пашльик (вуйэш чимӹ)].
Башня – пырлыж-кӱкшака; пырдыж дэч кӱкшын оптымо оралдэ (шукыжым орышто, карманыштэ лийэш) [кӱшкӹ ӓнысӹр, мардеж вӓкш кань оролым вӓр].
Баядерка – калык ончылно мурышо, куштышо ӱдрамаш [ӧрдыж сӓндӓлӹкӹштӹш йӓл вӹлнӹ куштыш ӹдрӓмӓш].
Баян – кугу кармонь [тошты годшы кӓрш шактэн мырышы].
Бдительность – эскэртыш, шэкланэн ончымаш, малыдэ эскэрымаш [ныт анчымаш].
Бегать – куржталаш 1; кургыжталаш 1; [кыргышталаш]; бежить – кургужаш, куржаш.
Бег – кургыжмаш; куржмаш [кыргышталмаш].
Беглец – шылын кургыжшо [шӹлшӹ].
Бегло – писын, кургыжмыла [кыргыжын, чӹнь].
Беглый – шылшэ, шылын коштшо [шилын кашы].
Бегом – кургыжын [кыргыжын].
Бегун – писын кургыжшан, писыйолан [кыргыж кэрдшӹ].
Беда – пэда, эҥгэк, азап, утсит [эксӹк].
Бедность – укэлык, нэзэрлык, йорлылык, нужналык [нэзэр].
Беднота – йорло тӱшка [нэзэр халык].
Бедный – йорло, нэзэр, укэан.
Бедняга – нэзэрыш, йорлыш вэрэштшэ [нэзэрын ӹлышӹ].
Бедокурить – орадым ышташ 2; орадыланаш 2 [эксык ыштымӓш].
Бедро – эрдэ, йол-эрдэ [ӓрдӹ].
Безалаберный – шотдымо [толкыдым ариксурик].
Без – дэч, посна, +дэгэчэ, +дэгызэ. Без моей матери, - авам дэч посна [гӹц].
Безбожник – йумыдымо, йумылан иньаныдымэ [йымылан ӹнанӹдӹмӹ].
Безболезненно – йӧсланыдэ [йасыдэок].
Безбородый – пондашдымэ [пандаштымы].
Безбоязненно – лӱддэ(гэчэ) [лӱдтэ].
Безвестный – увэрдымэ [увэртӹмӹ].
Безвинный – йоладымэ [вуйнаматымы].
Безвластие – кучышвийдымылык,* калык кучышвийын укэлыкшэ [кычэмдӹмӹ халык].
Безводье – вӱддымылык (вэр, жап) [вӹддӹм вӓр].
Безвратный – пӧртылтыдымо, пӧртылдымо [сӓрналтдӹмӹ].
Безволосый – ӱпдымӧ.
Безвременный – жап шудымо; жэпдӹмӹ; безвременно , - жап шудэ.
Безвыгодно – парышдэ, пайдадэ [паришдӹмӹ].
Безвыходный – чурикталтмэ; нымом штэн кэртдымэ [лӓктӹн кэрдытмаш, сӓрнӓл кэрдтӹла].
Безголосый – йӱкдымӧ.
Безграмотный – тунэмдымэ (альэ пырт тунэмшэ), чын сэмын возен моштыдымо [лыдын мыштыдымы].
Бездельник – йолко, його [йалахай].
Безденежный – оксадымэ.
Бездетный – игышывыдымэ [тьэтӓдымӹ].
Бездна – пундашдымэ, шучко кэлгыт.
Бездомный – суртдымо [пӧртдӹмӹ].
Бездорожье – корныдымо (жап).
Бездушный – пэшкыдэ чонан (шӱман) [йӓҥдӹмӹ].
Безжалостный – осал чонан; чаманыдымэ [йаҥдӹмӹ, худа йӓҥан].
Безжизненный – чачкэмдымэ; илыма колыма гыч почаҥшэ [курымдымы].
Беззаботный – кыжганыдымэ, нымом шоныдымо [анцыкыла шандымы].
Беззаветный – чон пытэн пижшэ [йӓҥ вашт ӹштӹшӹ].
Беззащитный – шкэнжым аралэн кэртдымэ [ӹшкӹмжӹм ытарэн кэрддымӹ].
Беззвучный – йәдымо, соҥра йӱкан.
Безземельный – мландыдымэ.
Безлесный – чодрадымэ [шӹргӹдӹмӹ].
Безличный – чурийдымэ, тӱсдымӧ [ӹшкымжым ончыктыдымы].
Безлюдный – калыкдымэ [эдэмдӹмӹ].
Безмен – пэзмэн.
Безмерный – висэн шуктыдымо [висӹдӹмӹ, висэн шоктыдымы].
Безмозглый – вуй торыкдымо (орадэ) [ородырак].
Безмятежный – каньысырдымэ [тыр (эдэм)].
Безнадежный – ӱшаныдымэ [эртэн кэшӹ].
Безнравственный – вожылдымо [важылдымы].
Безоблачный – пылдымэ.
Безобразный – пышткойшо (тӱсан), пыштшоктышо (йӱкан) [анчэн кэрдмӓш (худа)].
Безоговорочный – ваш-каласыдыман [попыдэок ӹштӹмӓш].
Безопасный – лӱддымӧ.
Безоружный – тармандымэ [хӓдӹртӹмӹ, ӹшкӹмжӹм ытарэн кэрддӹмӹ].
Безостановочный – чарныдымэ [цӓрнӹдӹмӹ].
Безотлагательно – шуйкалыдэ [кӹзӹток].
Безотлучно – ойырлыдэ; эрэ лиймыла (пашаштэ, суртышто да монь) [караҥдэок].
Безотрадный – куаныдыман [пуружштымы].
Безотчетно – шот дэч посна [шотдэок].
Безошибочно – титакдэ, йоҥылышдэ [самыньдэок].
Безработица – паша укэлык [пӓшӓдэ ӹлӹмӓш].
Безработный – пашадымэ.
Безразлично – васартылдэ, айалыдэ [соикток, хоть кыцэ].
Безрассудно – шоныд\гэчэ; безрассудный , - соҥга, шондымо [шаныдэ].
Безропотно – ӧпкӧлыдэгэчэ, тӱрланыдэ [шамакда тырхымы].
Безубыточный – наклатдымэ, сийандымэ, зийандымэ [увыткӓдӹмӹ].
Безудержный – кучэн кэртдымэ, чарэн кэртдымэ [кычэн кэрддӹмӹ].
Безукоризненно – шылдалыдыманла* ) [пиш йажон].
Безумие – ушукэлык, ушдымылык; безумный – ушдымо, орадэ [ородышкэмӓш].
Безупречно – смотр. безукоризненно [пиш йажон].
Безусловно - см. бесспорно [попымаш огыл].
Безуспешно – паша ушныдэ [такэш].
Безутешно – сэмалэн шуктыдэ, эмраташ лийдэ [царэн керддымок].
Безучастно – см. Безразлично [анчыдэок].
Безыменный – лӱмдымо.
Безысходный – см. безвыходный.
Бекас – йумын-тага [ӱҥӹ].
Бекеша – мамык кӧрган, коваштэ соган мыжэр [клиндӹмӹ воротньикӓн выргэм].
Бекрень – пэлвэк [тӹрӹньэмдымӓш].
Белена – шукшшудо [ороды шуды].
Белиберда – кӱлдымашой (мут, шомак) [такэщ шайа].
Белизна – ошылык [ошы].
Белила – ош-чийа [ош чиӓ].
Белить – ошэмдаш 2 [ошэмдӓш].
Белка – ур.
Беллетристика – сылна-возыш; шонэн сылнын возымаш (мамшон попымашла сирӹмӓш].
Белобрысый – ош-ӱпан [ош].
Белогвардеец – ош-салтак (пойан, кугыжа вэлкэ шогышо).
Белок – ошык*; белок яйца – муношо.
Белокурый – шара; ош-ӱпан.
Белуга – ошкол [кого таҥыж кол].
Белый – ошо.
Бельмо – ошчора, шинчаш вочшо ошо [сынзӓ цора].
Бельэтаж – суртын сайрак пачашыжэ [покшал йатаж].
Бенефис – жаплымэ кэчэ [тьэатырышты ик камэть лымэш мадмаш].
Бензин – бэнзин.
Берданка – бэрданкэ-пычал [ик патрондон лӱмӹ пичӓл].
Бердо – ис, ись.
Берег – сир, сэр.
Бережливый – саклышэ, аралышэ [пэрэгӹшӹ]; бережно – саклэн, чӱдэн, чаманэн.
Береза – куэ; березняк – куэрла [куги, куглӓ].
Беременная – мӱшкыран; [мӹшкӹрӓн]; беременеть, - мӱшкыраҥаш, мӱшкыр пижаш 1.
Береста – кумыж [кымыж].
Беречь – саклаш 2, чаманаш 2 [пэрэгӓш].
Берлога – выньэм, мыньэм; медвежья берлога , - маска выньэм [мӧскӓ пижӓш].
Беседка – канэр*; сатыштэ канэн мутланэн шинчымэ вэр, ӱдырвлакын кастэнэ шинчаш погынымашышт; беседую – мутланэм, кутырэм.
Беситься – ораш 2, оҥырэшнаш 2 [ородыш кэӓш оҥырэшнӓш].
Бесконечный – муашдымэ [мычаштымы, пӹтӹдӹмӹ].
Бесконтрольный – тэргыдыман [анчэн шоктыдымы].
Бескормица – пукшаш укэлык [вольык качкыш пытымаш].
Бескорыстный – парышым кычалдымэ [тӓр шаныдэок пурым ыштышы].
Беспамятный – шрныдымэ; уш кайышан [мондышы].
Беспартийный – партийыштэ шогыдымо [партьыш пырыдымы].
Беспаспортный – паспыртдымэ, вуйбильэтдымэ [пашпыртдымы].
Беспечный – ойгырыдымо [анцыкыла шаныдымы].
Бесплатно – тугок, окса дэч посна, йара; тӱлыдэгэчэ [тӓртэок].
Бесповоротно – чакныдэгэ [сӓрнӓлтэ].
Беспозвоночный – тупрӱдыдымӧ [туп ӹрдӹдӹмӹ].
Беспокойно – каньысырын, шытырын [тыргыж].
Бесполезно – арам, пайдадэ [какэш].
Беспорядок – раддымылык, кунча [йахнымаш].
Беспорядочный – раддымылыкан, кунчалэ [йӧндӹмӹ].
Беспошлинно – налог уштарыдэ, вэсь кугыжа гыч кондымо сатун акым уштарыдэ [казнаш тӓр путэок нӓлмӓш, вӹжалымаш].
Беспощадно – чаманыдэ [жӓлайдэок].
Бесправно – кэртмыкдэ*) [йук лыктэ].
Беспредельный – мучашдымэ [миэн шотыдымы писмӓндӹмӹ].
Беспрекословно – ваштарэш ойлыдэ [ваштарэш попыдэ].
Беспременно – шуктышашынак; [хыть мадӓ]; беспременно поеду в город – олашкэ кайэнак кайэм [халашкы хоть ма дӓ кэйэм].
Беспрепятственно – чактартышдэ [куштылгын].
Беспрерывно, беспрестанно – чарныдэ, шогалдэ, эрэ [цӓрнӹдэок шагалтэок].
Бесприбыльный – парышдымэ.
Беспризорный – ончыдымо, тулык [тылык, анчыдымы].
Беспримерно – таҥаштарыдэ.
Беспринципный – раш шоныдыман.
Беспристрастный – щкэвэкдымэ [тӧр].
Беспричинный – чийдымэ, чийжэ укэан [ньимадэок].
Бесприютный – вэрдымэ, илымэ вэржэ укэан.
Беспробудно – кыньэлдэгэчэ, помыжалтдэгэчэ [шижтэок].
Беспросыпно – см. беспробудно [шижтэок тӱлэтдӹмӹ].
Беспутица – см. бездорожье.
Беспутный – шотдымо; кузэ лийын, тугэ илышэ [йондӹмӹ].
Бессвязный – кылдыщдымэ, ой дэн ой коклаштэ кылжэ укэан.
Бессердечный – пэшкыдэ шӱман [йаҥдӹмӹ].
Бессилие – куатдымылык, вийдымылык [куатдымы].
Бессмысленно – см. безрассудно.
Бессовестный – намысдымэ, вожылдымо.
Бессознательно – шиждэ [пӓлыдэок].
Бессоница – омо укэлык [ом укэ].
Бесспорно – ӱчашыдэ [йукдэ].
Бесстрашный – лӱддымӧ.
Бесстыдник – вожылдымо, намысдымэ.
Бесталанный – пийалдымэ, пийал укэан [пиӓлдӹмӹ].
Бестия – вольык! йанлык! ьанын вурсымо ой [тагышкат пырэн кэшӹ, вырсым шайа].
Бестолковый – шотдымо, ыҥлыдымэ [йӧндӹмӹ].
Бестолочь – куктэж [йӧндӹм эдэм].
Бесцветный – тӱсдымӧ [цӹрэдӹмӹ].
Бесценный – акдымэ [пиш шэрӓкӓн].
Бесцеремонно – шоныдэ-ончыдэ [ньима анчыдэок].
Бесчеловечно – см. Бессердечный.
Бесчестный – рашлыкдымэ, йэҥым онталышэ [алталышы].
Бесчисленный – шотдымо, шотлэн пытарыдымэ.
Бесчувственный – шӱмщиждымэ [пиҥгӹдӹ йӓҥӓн].
Бетон – бэтон, татыр (известка) лапаш дэн шолдыра ошмам варымэ. Тудо оралдэ йӱмалан нэгызлан опталтэш [тыгыды кӱэрым, кӹрпыц пыдыргым извэскӓ дон опталмаш].
Бечева – кандыра [пэцо кэрэм].
Бешеный – орышо; бешено – орэн [арышы].
Бешенство – орымаш [арымаш].
Бес – ийа [кэлтымӓш, худа].
Библиография – кнага сэрыш [книгӓ влӓ гишан сирӹмӓш].
Библиотека – кнага-пӧрт*, [книгӓ пӧрт].
Библия – библий; еврейын ожнысо вэра коклам возымо кнагажэ.
Бивуак – салтак-канышвэр.
Билет – билэт.
Биллиард – бильард, ӱстембал модыш [йӹргэшкӹ макла влӓ дон стӧл вӹлвӓл мадыш].
Биллион – прансузын тӱжэм мильон (милйард), нэмычын милйон кана милйон.
Бинокль – чакэмдыш*, пучан йанда тарман [мӹндӹркӹ анчым ӓдӹр].
Бинт – пидыш, сусырым мпидмэ лопка тасма [шушыр пидмы вӹцкыж ирэ савыц].
Биография – илыш возымо [ӹлмӓшӹм сирымӓш ӹлӹшӹ влӓнӹм].
Биология – илыш-шанчэ*; илыш нерген тунэммаш [ӹлӹмӓшӹм тмэньмаш].
Биржа – кычалтыш пӧрт (ужалмэ-налмэ коклаштэ, паша кычалмаштэ да монь) [1) алашты имньиэшкӹ влӓн шалгымаш вӓр; 2) пӓшӓ кӹчӓлмӹм сирӹктӹм вӓр].
Бисер – чинчэ [тыгыды шэр].
Бис – кок-кана [ачэ, вэс кӓнӓ].
Битва - крэдалмаш; бить – кыраш, тодаш, шийаш, почкаш; бить кулаком – мушкындылаш, эҥдылаш [шиэдӓлмӓш; шиӓш, мишкынды дон шиӓш].
Бич – 1) кӱчык-сола, лупш; 2) мучко шарлышэ чэр; 3) орлыклык [лывш, сола].
Благодарить – таушташ 2.
Благодать – кугу пэркэ.
Благодетель – поро-йэҥ, порым ыштышэ [пуры ӹштӹшӹ].
Благодушный – сай чонан, поро чонан [сусун ӹлӹшӹ].
Благонадежный – инан йэҥ, закон ваштарэш шогыдымо [ыньӓн эдэм].
Благополучие – поро-илыш; илыш сай лийын шогымаш; эсэнлык [пурын йажон ӹлӹмӓш].
Благополучный – поро илышан, эсэнлыкан [пурын ӹлӹшӹ].
Благоразумие – поро-уш [ыш дон ӹлӹмӓш].
Благосклонный – порокумылан [пуры шанышы].
Благоухание – см. аромат [йажо пыш].
Блаженство – ракатлык, намырлык [пиш йажон ӹлӹмӓш].
Блажь – койышланымаш, нэрым кадыртылмаш, нэчкыланымаш.
Бланк, бланка – савык-кагаз*, вэр кодыман савык-кагаз [лоэш-лоэш сирӓш кодым вӓрӓн пэцӓтлӹм пумага].
Блевать – укшынчаш [укшынзаш].
Бледнолицый – ошалгэ, сындымэ тӱсан, тӱсдымӧ [цӹрэдӹмӹ].
Бледный – ошалгэ, шапка, сындымэ [цӹрэдӹмӹ]; бледнеть – ошалгаш 1, шапкалгаш 1, какаргаш.
Блеск – чылгыжмаш, йылгыжмаш; блестеть – чылгыжаш, йылгыжаш 1; блестеть умом, красотою – чылгыж шогаш (уш дэн, моторлык дэн) [йылгӹж йӹлгӹжӓш, айыртэмӹн лиӓш; айыртэмӹн ыш дон, цӹрэ дон лиӓш].
Блестящий – чылгыжын, йылгыжын шолгышо [йӹлгӹжшӹ].
Блеять – магыраш (шорыкӹм маныт; блеяние – шорык магырмаш [лавыжаш].
Ближний – лишыл; ближний человек – лишыл йэҥ.
Близкий – лишылсэ [лишнӹшӹ].
Близко – лишкэ, чак [лишнӹ].
Близнец – йыгыр (игэ, аза).
Близорукий – чак, лишычужшан [мӹндӹркӹ ужшдымӹ].
Близь – чаклык, лишнылык.
Блиндаж – аралтыш-выньэм (сарыштэ лӱалтмэ деч аралымыла кӱртньӧ альэ мландэ дэн шталтэш) [тыл гӹц пэрэгӹш мӱгрэп (вырсышты)].
Блиндированный – кӱртньылымо альэ вурыслымо [вурсы дон сӹрӹмӹ].
Блин – мэлна [мэлэнӓ].
Блок – 1) олдырчо, чыгыр; 2) тӱшкалушэм (иктаж пашам ыштымыла ушнымаш) [1) кальитка, 2) ушэм].
Блокада – йыр-авыртыш. “Иктаж кугыжаныш вэсын дэнэ нимо сэмын ушнэн ыжнэ кэрт, шужэн йарнымэ дэнэ вэсь кугыжан кидыш вэрэштшэ” манын штат [йыр ӓрӹмӓш].
Блондин – ошӱпан.
Блоха – шуршо.
Блудливый – курваланышэ [кашланышы].
Блуд – курваланымаш [кайш].
Блуждать – йомын кошташ 1; блуждающий – йомын коштшо.
Блуза – ӱмбач тувыр [вӹлвӓл тыгыр].
Блюдо – тэркэ, кӱмыж; блюдцо – талинка [цӓшкӓ].
Блюсти – оролаш 2 [оролэн шалгаш].
Боа – шӱййыр-коваштэ, шӱйэш пыштымэ кӱжгӱ пушкыдо пунан коваштэ [1) шӱ йӹр вӹдӹлмӹ щэргӓкӓн кавашты кужу шальӹ гань, 2) шокшы вӓрӹштӹшӹ кого кӹшкӹ].
Бляха – тойоҥа*; оҥэш, саҥгаш пыжыктымэ кӱртньӧ, той ластык, оҥа [кӹртньи, той лаштык аҥа, оҥэш ӹштэш пижӹктӹмӹ].
Бобер – вӱдумдыр, кундыз.
Бобы – нэмыч-пурса [кого ийш пырса, таракан пырса].
Богатей – пойан; богатство – пойанлык; богатый – пойан; богатеть – пойаш 2 [пиш пайан].
Богатырь – патыр, онар [пыхатыр].
Бог – йумо [йымы].
Богема – ончык шоныдэ илышэ; тыгэ артист, сӱрэтлышэ, мурызо кокла гыч лийыт [томадым халык (нэзэр) влӓ, артист, картин сирӹшӹ, газэт, книгӓ сирӹшӹ влӓ моло].
Богородская трава – чай-шудо [чай шуды].
Бодать – эргаш (ӧргаш) 2, шуркедылаш 1 [логаш].
Бодро – чулымын [пӹсӹн, лӱдтэ]; бодрый – чулым.
Боевой – сарзэ [лӱддӹмӹ].
Божиться – товаласаш 2, товатлаш 2 [пурэйаш].
Божья коровка – трӓ, трай, максым-тра [айар-вӹр-вӹр].
Бой – 1) сарлымаш, сарыштэ крэдалмаш [шиэдӓлмӓш]: 2) атэ-пудырго; бойкий – чолга, чыр, тырэ, шӓплэ.
Бойкот – чарнык*; иктажэ дэн ушнымым йӧршын чарнымаш; купэчлан чарныкым штат: сатужым йалт огыт нал, тудлан нымом огыт ужалэ, тудын дэн огыт мутланэ; йужгынам пӱтынь кугыжанышланат тугай чарныкым ыштат [цӓрнӹк, цӓрнӹмӓш; ма гишӓньгӹньӓт ик эдэм дон, пашкуды дон кугижӓншӹ дон попаш, иктӹ-вэсы док пыраш цилӓн пырахымаш].
Бойница – ор -рож*; ор пырдыжэш лӱйлэдаш кӱшан ыштымэ рож [аралэн рок ӹштӹмӹ амаш, пичӓл оптымы, лӱмы вӓр].
Бойня – шӱшкыл – вэр,* вольык шӱшкылмо вэр [вольык шӹшкӹлмӹ вӓр].
Бок – ӧрдыж; боковой – ӧрдыжнысо [ӧрдыж выца].
Бокс – мушкындо – модыш*; эҥдылмаш. Английыштэ моло дэч коч тыгай модыш дэн модыт; боксер – мушкындылшо [Англи халыкын мышкынды дон кӹрэдӓл мадмаш].
Болван – полван, полман, шали-вули [полван, ородырак эдэм, прэньа маклака].
Более – шукырак, утларак; более и более – утыр-утыр.
Болезнь растений – шудо чэр, кушкыл чэр [шуды, пӱшӓҥы пэлэдыш цэр].
Болезнь – чэр; болезненный – тӱлӱжгӧ, ӱҥгыргышӧ [цэр].
Болеть – чэрланаш 2, чэрланэн кийаш 2, сусырланаш, кэртдымэ лийаш, мэрчаш 2 [хворайаш, мэрцӓш].
Болото – куп, лӱкӧ; болотистый – купан.
Болтушка – 1) ложаш-вӱд; лапаш 2) шапырчык, чарныдэ ойлыштшо, тотолышо [лашаш лыгым вӹд].
Болт – чуҥгыр [тӓрвӓтӓш пӹдӹраташ].
Боль – корштымаш, корштыш [карштыш].
Больница – эмлымэ вэр, эмлэр* [вольницӹ].
Больной – чэрлэ, сусыр, туйо [мэрцӹшӹ, йасын ӹлӹшӹ].
Болтать – шапраш 2, кӱлэш огылым ойлышташ 1, арам мутланаш 2, тотолаш 2 [лыгаш, пыдыраташ, такэшӹм попаш]; болтун – арам тотолышо, полдывай.
Большинство – шукыжо, утларакшэ [шукыжок].
Большевик – коммунист, пашазэ дэн крэсаньыклан полшышо партийын члэнжэ, кугэштышэ [коммунист].
Большой – куго [кого].
Болячка – лӱмо, котыр.
Бомба – бомбо, томбо, пудэштшан моклака.
Бомбардировать – бомбылташ*; пушко дэн орым, олам, молымат лӱйкалаш 2.
Бондарь – пэчкэштышэ; пу вочкым, пу пэчкэм, шайкым, молымат штышэ [лоткам, пэцкӓм ӹштӹшӹ].
Боны – жапкагаз-окса*, ик жаплан лукмо окса кагаз [окса пумага].
Бордюр – йыртасма* (сӱрэт, пырдыж йыр да монь шупшмо) [йӹр шыпшмы тӹрлӹлмӹ тӹр].
Борец – кучэдалшэ [йори сыҥэдалшы силан эдэм].
Бормотать – пучымамташ 2, окынаш 2 [мӧгӹмӓктӓш].
Боров – узо сӧсна.
Борода – пондаш.
Бородавка – шыгыльэ [шӹгӹль].
Борозда – каж-корно, йыраҥ [йӹрӓҥ корны].
Борона – тырма, шӱрэ; боронить – тырмалаш 2, шӱраш 2 [ширэ].
Бороться – пижаш 1, кучэдалаш 1; побороть – пижын сэҥаш [кӹрэдалаш, сӹҥэдӓлӓш, сэҥаш [кӹрэдӓлаш,сӹҥэдӓлӓш, сыҥэн пиштӓш].
Борть – вопш, шолык [кӧргӓн пӱшӓнӹ таҥата-мукш влӓ ӹлӹмӹ].
Борт – пуш-тӱр, прокот-тӱр [проход тыр, пыш тыр].
Бор – пӱнчэр.
Борщ – йошкар ушмэн шӱр.
Борьба – пижмаш, кучэдалмаш [кӹрэдӓлмӓш, сынэдӓлмӓш].
Босой – чарайолан; босиком – чарайолын [цӓрӓ йалан].
Ботинка – ката [пашмак].
Ботаника – кушкыл-шанчэ*; тӱрло пушэҥгэ, шудо, моло кушкын шогышо нэргэнат тунэммаш [пӱшӓҥӹ влӓм, шуды влӓм, цилӓ мӱлӓнды влӓн кушы гышӓн тымэньмы].
Ботва – саска-шудо [тури, турты, ушман шуды].
Бот – пуш, вӱд ӱмбалнэ коштмо кугурак пуш [когорак пыш выд вылны каштмы].
Боцман – кӱсмэнлышэ*); вӱд дэнэ каймаштэ корным шэкланышэ.
Бочка – пэчкэ [пэцкӓ].
Боярышник – агытанора; иман, вондо гайрак пушэҥгэ.
Бояться – лӱдаш 1, кыжганаш 2; боязнь – лӱдмаш, кыжганымаш; боязливый – лӱдшан, кыжганышан [лӱдӓш, лӱдмӓш лӱдшӹ].
Бравый – чолга, пачэ [хазуй, лӱдӹмӹ]; браво – пэш пачын, пэш чолган; браво! - ой пэш чаплэ, ой пэш мотор!
Брага – пӱрӧ [пуйыр].
Брак – 1) йӧрдымаш, локтылалтшэ, томам, йӧрдымо; 2) ӱдыр-налмаш, марлан-каймаш, мужыраҥмаш, йэшланымаш [йарыдымэш лыкмы ӹдӹр нӓлмаш].
Брандмейстер – тулчарыш-мастар; тул йӧрыктымаштэ пашам виктаркалышэ.
Бранить – вурсаш 2, ираш 2; браниться – вурсэдалаш; брань – вурсымаш, вурсэдылмаш [вырсаш, вырсэдӓлмӓш, вырсымы].
Браслет - кидшол, кидсоло [кит шал].
Брать – налаш 1 [нӓлӓш].
Брат старший – иза; брат младший – шольо; брататься – родо-кучаш 2, изак-шольакла ушнаш 2 [шумпэл бр. старший ӹза, бр млад – шольа].
Бревно – пырньа, пӧрньа [прэньа].
Бредень – прэтньэ, прэтньык, сурага, сӧрӧка кэндэ [прэтньык].
Бредни – шойак мут.
Бред – омо дэн ойлымаш, омэштмаш [шайланымы, шамтэ попымы]; бредить – омэшташ 1, омо дэн ойлышташ 1.
Брезгать – йырнаш 2 [йырнӓш].
Брезент – брэзэнт, вӱд витыдымэ кӱжго выньэр.
Брелок – сагат-сылныктыш*, сагат шынчырэш пыжыктымэ сылнэ ӱзгар.
Бренчать – кыркэдылаш 1 (оҥам, кылым монь), пэркалаш 2 [цоҥыргаш].
Брехать – кӱлэш-огылым ойлаш 2; шотлан толдымым ойлаш [такэш попаш, пӓлыдэпопаш].
Брешь – пырдыж-виш; пырдыжэш ыштымэ кугу рож [рок пыдыргымы кого виш, (ыраж)].
Бригада – бригад, 1) йолэшкэ альэ имньэшке салтак кок полко; пушкан бригадыштэ 6 батарэй; 2) кӱртньо корнышто паровоз дэнэ вагон-почэлтыш бригадым айалат. Паровоз бригадыштэ машинист дэнэ полышкалышыжэ лийэш; вагон-почэлтышаныштыжэ кондуктор-влак лийыт.
Брильянт – йылгыжшэ алмаз; шэргакан кӱй [йылгышӹ алмаз (шэргӓкӓн кӱ)].
Бритва – пакэ, пакӱзӧ [пандаш нӹжмӹ кӹзӹ].
Брить – нӱжаш 2 (пондашым, пуным) [нӹжӓш].
Бровь – шинча-пун; шинча ӱмбал пун, шинча-сол [сӹнзӓ хал].
Бродить – шуэд кошташ; куш лиэш,туш коштэдаш 2 [мыҥэш-анэш каштмаш].
Брод – тальака-вэр (эҥэрыштэ, йэрыштэ монь); кэлын лэкмэ вэр [коаш вӓр].
Бродяга – вэрдымэ йэҥ; кийылт коштшо; куш лийын, туш коштшо [килт каштшы].
Брожение – шумаш, рундымаш [шумаш].
Броненосец – кӱртньӧ коман прокот; кӱртньӧ дэн шупшман (тӱжвачын лэвэдман) прокот; бронепоезд – тыгайак кӱртньӧ корно вагон-влак [вурс дон шимӹ вырсыштышӹ карапльӹ].
Бронза – бронз, вӱргэньэ дэн вулным варымэ [вӹргэньӹ дон вулнын йарыш].
Бронхит – кукшо-кокыртыш; шӱлыш корно чэр [кахырымы цэр].
Броня – кӱртньо-ком [вурс ком].
Бросать – шуаш 2, кудалташ 2, шолаш 2 [шуаш, кӹшкӓш].
Брошка – шуй-шыркама [косир пулавки].
Брошюра – изи кнага.
Брусника – пӧчыж, айдэмэ-пӧчыж [изи пӧчыж].
Брус (брусок) – монар, мунар.
Брутто – чумыр-нэлыт*; сатун оптымоатыгэ висымэ нэлытшэ. Т -рэ: нетто [ӓтӹг\ хӓдӹр нэлӹц].
Брызгать – шыжыкташ 2 (вӱдым), пӱргалаш 1 [пӹрхӓш, шӓвӹкташ (вӹдӹм].
Брыкать – чумэдылаш 1, йол дэн чаракланаш 2 [йал дон чымэдӹлӓш].
Брюзглый (обрюзглый) – куптыргылшо, кӱпныл кэчышан.
Брюква – чуҥгыла, пукырэвэ [ушман[.
Брюнет – шэм-ӱпан [шим ӱпӓн].
Брюхо – мӱшкыр; брюшко – мӱшкыр-кава [мӹшкӹр].
Брянчать – шоҥырташ 2.
Бряцать – чалткыкташ 2, кӱртньӧ дэн кӱртньым пэркалаш 2 [кыртним вӓш шиӓш].
Бубенчик – колдырма [прӓчука].
Бубны – бумно, кэрмыч сӱрэтан карт [изи прӓчука-влӓ].
Бугорок – чоҥга, тӱвака, корсака, тӧрсака [пӱгрӹрикӓ].
Бугорчатка – кокыртыш-чэр; см. туберкулез [кахырым цэр].
Будень – паша кэчэ, тыгылай кэчэ [такэш кечӹ, йӓрӓ кэчӹ].
Будильник – помыжкытш-сагат*; помыжалтышэ, шижтарышэ, кыньэлтышэ сагат [кӹньӹлтӓрӹшӹ, поҥыжалтарышӹ, шижӹкттӓрӹшӹ]; будить – кыньэлташ, помыжалтыкташ, шижтараш 2.
Будировать – тараташ [1) тырвым аварташ, кӧргӹштӹ шӹдэшкӓш 2) йӓлым йышкыраш].
Будка – орол-пӧрт, бутка.
Будущий – лийшаш (ончыкылык) [лишӓшлык].
Бузина – кугурӱдӧ-вондо, пурӱдӧ.
Бузун – шолдыра-шӧнчал [шалдыра санзал].
Буйный – орадыланышэ, сӧйлышо.
Буй – йакыр-колко; пу, кӱртньо альэ моло дэнэ тӱрло сэмын ыштымэ колко шот; тудым вӱдысо вэр ончыктымыла йакыр йолэш кылдат [вӹд вӹлнӹ йыкӹр йаштымы прэньӓ маклака, кашар вуйан пэцкӓ].
Букашка – копшаҥгэ.
Буква – йӱкпалэ [буква, йукпӓлӹ].
Буквальный – йӱкпалыла раш ончыктымо [шамакыц-шамакын шайыш пушы книгӓштӹшлӓок].
Букварь – йӱкпалкнага.
Букет – пэлэдыш-пидыш, пэлэдыш-чуҥга [пэлэдыш цуцам ик араш йаштэн шындымы].
Букинист – тошто кнагазэ (ужалкалышэ-налэдышэ) [тоштырак книгӓ влам выжалышы].
Буксир – канат, кӱжгӱ кэрэм, (баржым канат дэн шупшын кайшэ прокот почэш кылдат) [паржы шывшы изи тыл пыш].
Булавка – шудымо-имэ [вулавкы].
Буланый – сарэ, шиштэ-сарэ, чаватар [соталгы сӧрӓн имньи пын, пачшы аржажы туп ырдыжы шимы].
Булат – тӱрло кэрдэ, кӱз ышташ йымдылымэ чылдаран (вурс) [йажо йиш шӹратэн опталмы вурс].
Булка – булко, ошкиндэ.
Булочная – булко ужалымэ вэр [калац, вулкы выжалымы (лапка) вӓр].
Булыжник – кӱй-моклака [мыны ган йӹргэшкы кӱ маклака].
Бульвар – рушэҥган-урэм.
Бульдог – 1) изи рэвольвэр, 2) изи капан пий [мытык пычӓл (рэвольвэр), Аҥгльиштӹш мытык нэрӓн пи].
Бульен – лэм.
Бумага – кагаз [пумага].
Бумажник – окса-калта [окса оптым пумажньык].
Бумазея – бумазэй, пунан выньэр [пумазэй].
Бунтовать – пудыратылаш (калык коклаштэ), бунтым шташ [йиҥырым тӓрвӓтӓш иктӹжӹ вӹкӹ ваштарэш шагалаш (паӹзӹ влӓн хоза ваштарэш шагалмаш)].
Бурав – проу; буровать – пролаш 2 [про].
Бурак – тӱйыс, шоваш.
Буран – поран.
Бурда – тамдымэ кочкыш [мам шон шэҥгэ; лупэшвишкӹдӹ качкышэш лыгымы].
Бурелом – мардэж дэнэ йӧрылшо пушэҥгэ; лупэ-лопэ [кого мардэж дон сӹмӹрӹмӹ].
Буржуазия – буржуй класс; пашазе калыкым пызырэн илышэ пойан йэҥ тӱшка (класс); буржуазия крупная – кугу буржуй-влак; эрэ шарлэн шогышо кугу завод-паврикым кучышо пойан тӱшка; буржуазия мелкая – изи буржуй-влак; нуно пашазэ дэн кугу буржуйкокласэ йэҥ-влак улыт, тыгыдэ пойан-влак [нэзэр халыкым пӓшӓ ӹштӹктэн пайшы эдэм влӓ].
Буржуазная республика – буржуй виктышан рэспублик; тугай рэспубликыштэ кучышвий буржуй класс кидыштэ; ср. власть [буржуй влӓн рэспувлик].
Бурка – портыш-мыжэр (шокшыжо ок лий).
Бурлак – пурлак, чодрам вӱд дэн йоктарэн волтышо.
Бурлить – лоргаш 2, мурэн шолаш 1.
Бурный – тӱргыктышан [кого мардэжӓн].
Бурчать – мугыматаш 2 [шкэ турэш мӱгӹмӓктӓш].
Бурый – кӱрэн [хыва].
Бурьян – шӱк-шудо [паҥыргэн шӹцшы такэш кого шуды].
Буря – тӱргыж, талэ мардэж, таул [кого мардэж].
Буссоль – см. компас.
Бусы – шэр, шырча, кышкэ-вуй.
Бутафория – 1) тэатырысэ модыш ӱзгар; 2) шойак, онталэн штымэ [тьэатырышты мадмы годшы ӓтӹдэр, покэн влӓ пичӓл молы влӓӓт].
Бутерброд – йӧран-киндэ (ӱй, шокта, туара йӧрэан) [калац лаштык иктӓ мам гӹньӓт шӹрӹмӹ ӱм, тарам пиштӹмӹ пайм].
Бутон – пэлэдыш-кудо [пэлэдышлык].
Бутылка – йантау-атэ, путылка, шиша [йамдар ӓтӹ].
Буфер – 1) вий чактартыш*; кок тӱкнышаш коклаштэ чот пэрнымэ дэч шталтэш; 2) кок кугу кугыжаныш кокласэ изи кугыжаныш.
Буфет – кочкыш погэр; (пӧртыштӧ, стансийштэ, вокзалыштэ, моло вэрэат лийэш) [качкыш йӱшым кӹчӹмӹ вӓр, буфэт улы прохотышты-вокзалышты].
Бухгалтерия – шот-виктыш*, окса сату шотым тӧрлэн возгалымэ; бухгалтер – шот-виктызэ.
Бухта – 1) оҥгылымо корэм; 2) вӱд лук (тэҥыз тӱрыштӧ да монь) [ йӹргэшкӹн цӹмӹрэн шындым корэм].
Бушма – салтак-ушмэн, чуҥгыла, пукырэвэ.
Бушевать – сӧйланаш 2; чот лӱшкаш 2; сердце бушует – чон (шӱм) шолэш; море бушует – тэҥыз шолэш, шоҥэштын лӱшка.
Буянить – соторлаш 2, туманлаш 2.
Бык – ӱшкӱж.
Былина – тоштойлыш, тошто годсым ойлымо.
Быль – кэрнак лийшэ [ылын].
Быстрый – содор, писэ, шӓплэ; быстро – содорын, писын, шӓплын, вашкэ [чӹнь (кэшӹ)].
Бытие – лиймаш, улмаш [ылмаш].
Быт – илыш-койыш, илыш-тӱс, илыш-нэргэ, илыш-сем.
Быть – лийаш 1 [ылаш]; бывать – лийэдаш; бывалый – лийэдышэ.
Бы, б – ыльэ да; поел-бы, да нечего – кочкам ыльэ да, нымат укэ [ылгэцӹ].
Бюджет – окса-виктыш*, окса пурымо-кучымо виктыш, погышаш окса дэн шалатышаш оксам шотлымаш [иэш кэрӓл окса].
Бюллетень – 1) кӱчык-увэр, увэр нэргэн кӱчыкын возымо [кугыжанӹштӹ увэр лиймӹм мӹтыкын арньа вуй гыц, тӹлзӹ вуй гыц сирэн мимӹ].
Бюро – 1) кантор; возгалэн шинчышаш ӱстэл; 2) пашам виктарышэ рӱдӧ; бюро справочное – тӱрлӧ кӱлэшым ыҥлыктарэн, каласэн пумо вэр [1) сирӹм стӧл; 2) пӓшӓ вуйлалтымаш. Б.-справочное: пӹлӹдӹмӹм йадмаш вӓр].
Бюрократия – 1) чиномньык тӱшка дэн кугыжаныш пашам ыштымаш; 2) чиномньык тӱшка [тӧра, начальник цуца].
Бюрократ – 1) чиномньык; 2) ожнысо чиномньыкла пашам лӱмлан вэлэ штышэ [ӹшкӹмжӹм когоэш ужшы-тӧра (начальник)].
Бюст – 1) кап-кӱшыл вуй гыч кыдалыш шумэшкэ ончыктымо (шун, альэ кӱй дэн шталтэш); 2) ӱдрамаш оҥ [вуй дон кӹдал йӓктэ шун дон тышкымы эдэм кӓп].

В
Вагон – вагон (кӱртньо корно дэнэ коштмо); вагонет, вагонетка – изи вагон [кыртньи корныштыш арава].
Вагранка – чойын лэвыктымэ комака (коҥга) [чугун шӹрӓтӹмӹ изирӓк камака].
Ваза – йолан-атэ [Йалан сакыр ӓтӹ].
Вазелин – вазэлэн; коштыргымылан шӱрымо эм [ӱ ганьы, каштыргым гыц шӹрӹмӹ льэкарсва (ӓмӓл)].
Ваканция (вакансия) – йара-вэр [йӓрӓ вӓр].
Вакация (каникулы) – каныш-жап; школышто паша кокласэ канымэ жап [школыштышы тымдым лошты кӓнӹм вэрэмӓ].
Вакса – ваксэ; кэмэш шӱрымо лапаш (шӱчым, патыкым, пу ӱйым ик вэрэш варэн штат) [кэм шӹрӹш].
Вакцинация – чэр-пӱшкултыш, чэр пижмэ дэч пӱшкулмаш (шэдрам, калэрым, типым да монь) [цэр пижмы гыц шулмаш].
Вал – 1. машиньэ-шӱдыр, 2. оптымо кӱкшака, 3. кугу вӱдоҥго [машинӓ шӹдӹр, кого вӹд коэ].
Валандаться – пӧрдалышташ 2 [мотайылаш].
Валежник – йӧрылшо пушэҥгэ [йорӹлтшӹ пушӓҥӹ].
Валек – тувыр-ӱш, тувыр кырымэ ӱш [тыгыр мышмы льӓпцӓкӓ ӱш].
Валенки – портышкэм, мэжкэм, пима [мижгэм].
Валить – йӧрыкташ 2 [йӧрӓш]; валить в кучу – ик ораш кышкаш2 [ик араш йӧрӓш].
Валовой – пӱтӱнь; валовой доход – пӱтӱнь докот [шӓвым гыц пасна жэплӹмӹ цилӓ пырышы окса].
Валун – курык-катыш [йӹргэшкӹ йагылгыш кӱ].
Вальдшнеп – курмызак [кырмызак].
Вальс – вальс; куштымашын ик тӱрлӧ сэмжэ [ӹшкэ йӹр сӓрнен куштымаш].
Валюта – 1. окса-чок, парым-кагазэш возымо окса-чок; 2. окса-виса, кугужаныш мучко коштыктымо оксан висажэ; 3. окса-таҥастартыш, тӱрло акан-кагазын кэрынак шогымыжым окса-виса дэн таҥастарымаш [тӹҥ окса шот].
Валютный металл – кугужаныш кӧргыштӧ коштшо оксан тӱҥ йылгыжчыкшэ (шӧртньо, ший да монь) [тӹҥ окса ӹштӹмӹ мэтал (шӧртньӹ, ши)].
Валять – пӧрдалтараш 2. 1) В.-сукно – ыштыраш тошкаш 2, шож лукташ. 2) В.-дурака – орадыла койышланаш 2. 3) В-ться – почаҥаш, пӧрдалаш 2. [1) ӹштӹрӓшӹм шыраш, 2) ородыланаш, 3) пачанаш, пӓрдӓлӓш].
Вам – тыланда [тӓландӓ].
Вандализм – сылным локтылмаш, [арик суриклымӓш; шаналтыдэок йажо хӓдӹрвлӓм пыдыртымаш, локтылмаш].
Ванна – 1) йӱштылмо-вол; 2) парэммыла кучылтмо эман вӱд, лавра кэчэ-вий да монь [1)нӱштӹлмӹ кого тӓгӓнӓ; 2) парэмӓш ӓмӓлӓн (лэкарстван) вӹдӹштӹ, кэчӹ айарышты кимӓш].
Вар – вар; смола-куча [пиҥӹдэмшӹ смольы].
Варвар – торжа, тунэмдымэ [тымэньдӹмӹ, тура шамакан эдэм, арик-сурик].
Варево – шолтыш; кочкаш шолтымо лэм, шолтэм.
Варежка – пӱжэргэ, пижэргэ, пиж [пижгӧргӹ, пижоргы].
Варение (варенье) – варэньэ; сакыр йӧрэ пакча-йэмыжым шолтымо) [варэньйӹ (мӧрдон, сакырдон шолтымы)].
Вариант – вэсэмдыш*; вэсэмдэн возымо, ыштымэ [вэс статьан сирӹмӹ, вэс статьан ӹштӹмӹ].
Вариация – вэсэмдымаш [вэсэмдӹмӓш].
Вас – тэндам [тӓмдӓм].
Василек – кандэву, торга-вуй, кутлыгуш, корак шинча [ыржа лоштышы кыловой пэлэдыш].
Вассал – вийан йэҥ кид-йымалсэ, йэҥ кид йымалнэ улшо [эдэм кидӹштӹшӹ мӱлӓндӹ кычылтшы эдэдм].
Варить – шолташ 2; варится – шолэш, шолталтэш.
Вата – мамык [ваткы].
Ватага – йэҥ-тӱшка, арвыльэ [ик пӓшӓ ӹштӓш погынышы эдэм цуца; коллоэц вӹлан шалгым, ӹлӹмӹ вӓр]; ватагою – тӱшкан, арвыльын [арвыль, эдэм цуца].
Ватер-клозет – шондан, шалмаш [шанды вӓр, тӱгӹ лӓкмӹ вӓр].
Ватерпас – тӧр-палык*, тӧр вэр дэн тайылым палымэ ӱзгар [тӧр вӓр доно тӓйӹлым пӓлӹмӹ хӓдӹр].
Ватрушка – пӧрӧмэч, пэрэмэч [туаткал].
Вахлак – пӧкмӧр, лоптырэс [авызы эдэм].
Вахта – орол-жап*, карапыштэ, прокотышто оролымо жаж [карапльышты, тылвышышты оролымы жэп].
Ваяние – сӱрэт чумыртылмаш (шун, шыштэ, кӱй дэнэ да монь) [пу дон, шун дон, кӱ дон пычкын, пӧртэн, тышкэн йагылтэн эдэм кӓпым, молымат ыштымаш].
Вбежать – кургыж пураш [кыргыж пыраш].
Вбивать – кырэн шындылаш [шин пырташ].
Вбирать – кӧргыш пурташ, ышкэ кӧргыш пурташ [кӧргыш пырташ].
Вбить – кырэн шындаш [шин пыртэн шӹндӓш].
Вблизи – лишнэ; лишнак; лышнэ [лишны].
Введение – пуртымаш; ончыл-мут; тӱҥалтыш мут [пыртымаш, тӹҥӓлтӹш шайа].
Ввернуть – кӧргышкӧ пӱтырэн пурташ, пӱтырэн шындаш [кӧргӹшкӹ пытырэн пырташ].
Ввернуть винт – винтым пӱтырэн шындаш [винтылэн пӹтӹрэн шӹндӓш].
Вверху – кӱшнӧ.
Вверх – кӱшкӧ.
Вверх лицом – комдык.
Вверять – инанэн кодаш2; инанэн пуаш; арташ, артэн пуаш [ыньӓнэн пуаш, кодаш].
Ввиду этого – сэдылан вэрч [тӹдӹн дон].
Вводить – пурташ (кӧргышкӧ) [пырташ].
Ввоз – кондымаш; ӧрдыж гыч кондэн пуртымо, ӧрдыж вэлнэ налмэ [ӧрдыж гыц кандэн пуртымы].
Вволю – ситымэш, утымэш, моньар-кӱлэш; чон канымэш, шэр тэммэш [ситӹмэшкӹ, утымэшкӹ].
Ввязываться – коклаш пураш [пижӓш, лошкы пыраш].
В глубину – кэлгыш(кэ), пундашкэ [кэлгӹшкӹ].
Вглубь – кэлгыш(кэ) [пындашкы, кэлгӹ вӓрӹшкӹ].
Вглядываться – кӧргыш ончаш, туран ончаш [тусарэн анчаш].
Вдалеке – мӱндӱрно [мӹндӹрнӹ].
Вдаль – умбакэ, мӱндӱркӧ [мӹндӹркӹ].
Вдвигать – шӱкал пурташ [шӹкӓл пырташ, пыртэн шӹндӓш].
Вдвоем – коктын, мужырын [коктын, иквӓрэш, кок тӹнӓрӹ].
Вдвойне – кок-кана, вӱлшэла [кок пачаш].
Вдевать – кэраш 2 [чиктӓш].
Вделать – лодэн пурташ, лодэн шындаш 2 [пырташ, ладэн пырташ].
Вдеть – кэрын шындаш 2; чиктэн шындаш 2 [чиктэн шӹндӓш].
Вдобавок – йэшарэн, ситарэн [ак-ситэшӹжӹ ситӓрэн].
Вдова – тулык-ватэ; марий дэч посна кодшо ватэ, марий-колышо ватэ [тылык вӓтӹ, ажак вӓтӹ].
Вдовец – ватэ-колышо, ватэ дэч посна кодшо марий [овышка, ажак мары].
Вдогонку – поштэкын, поктэн шумыла [паштэк поктэн].
Вдолбить – ийлэн пурташ, ий дэн пургэд пурташ [чӱчэн пырташ].
Вдоль – мучко [мычкы, мычны].
Вдоль по улице – урэм мучко [ольицӓ мычкы, мычны].
Вдоль и поперек – торэш-кутынь [кытын-торэш].
Вдосталь – ситымэш [ситӹмэшкӹ].
Вдохновение – уш-нӧлтыштыш, уш-волгалтыш [кого ыш пырымы, ыш валгалтмы].
Вдохнуть – кӧргыш шәлалташ 2.
Вдребезги (разбить) – пырчын шалаташ 2, пудырташ, шӱрашын пудырташ, колташ 2 [пӹрцӹн пыдыртэн шӓлӓтӓш].
Вдруг – кэнэта, вигак, трук, кэсак, чурэкак [цыклыдэ, тӹрӱк, вырт].
Вдруг (сразу) – чурикак, икканаштэ.
Вдрызг напиться – орымэш йӱаш; пэш чот йӱаш [шамгыц кэмэш йӱн шӹндӓш].
Вдувать – кӧргыш пуаш, кӧргыш шӱлаш 2 [кӧргӹш ӹфӹлӓш].
Вдумчивый – шоналтэн штышэ; эплэ; эплэ йэҥ [шанышы, шаналтэн ӹштӹшӹ].
Вдунуть – кӧргыш пуал колташ.
Вдыхать – кӧргыш шӱлалташ 2; шӱлышым налаш.
Вдыхание – кӧргыш шӱлалтымаш, тын налмаш [кӧргӹш шӱлӹмӹ].
Вегетарианец – шыл-кочдымо; вӱран кочкышым кочдымо йэҥ [вӹрӓн качкышым карчтымы].
Ведать (знать) – шинчаш 2 [шӹнцӓш, пӓлӓш].
Ведаться – пызнылаш, пызен пижедаш [качкын пыраш, цызлэн качкаш].
Ведение – вӱдымаш; вӱдэн кондыштмаш, вӱдэн наҥгаймаш [видӹмӓш, видэн нӓҥэмӓш].
Ведение – шинчыме; палымэ [сынцымаш, пӓлӹмаш]; он ведает об этом – тудо ты нэргэн пала [тӹдӹ ти гишӓн пӓлӓ].
Ведомство – илышлончо ончымаш, илыш лончын иктаж ужашыжым ончэг шогымаш.
Ведомость – пал-кагаз* (паша ончыктымо, окса пуэдымэ нэргэн да монь, шоптал ончыктышо кагаз) [лӹмӹм пӓлӓ сирэн анчыктым пумага].
Ведомость расходов – роскот ончыктышо пал-кагаз [окса шӓлӓтӹм анчыктым пумага].
Ведомость движения поездов – кӱртньо корно дэн коштмо жапым ончыктышо пал-кагаз [кыртньи корн дон кашмы жэп анчыктым пумага].
Ведро – вэдра, вӱд-вэдра [вэдыра].
Ведро – ойар; [айаран; цэвэр].
Ведь – вэт [ач, шкӓлӓ ти гишӓн тӹдӹ ӓк пӓлӹ ач].
Ведьма – вэдынь; вувер-кува; локтызо [увер вӓты, локтызы].
Веер – йужтыж [йугатам ӹштӹмӹ хӓдӹр].
Вежливо – ласкан [пӹшкӹдӹ, йӹвӹжӓн].
В‘езд – пурымаш (имньэ дэн) [имньин пырымаш].
Везде – йыр-ваш; чыла вэрэ; тыштат-туштат [цилӓ вӓрэ, йылток].
В‘езжать – пураш (имньэ дэнэ) [пыраш] (имни-дон).
Везти – шындэн наҥгайаш 2 (имньэ дэн, орава дэн [шындэн нӓҥэӓш].
Век – шӱдӧ ий; курым; ӱмыр, ӱмӱр [шӱдӹ и, курым].
Веки – шинча-комдыш; шинчараш; шинчаком [сӹнзӓ комдыш].
Вековой – курымаш.
Вексель – парым-кагаз* арымэ окса олмэш пумо кагаз [окса йиждӹмӓштӹ мыҥэш пуаш сӧрым пумага].
Велеть – шӱдаш 2; кӱшташ 2; кӱсьташ 2 [шӱдаш].
Великан – онар йэҥ; пэш куго йэҥ [нар-эдэм].
Великий – куго [кого].
Величайший – эн куго [пиш кого].
Великодушие – куго-кумыл [пуры шанымаш].
Великодушный – куго-кумылан [кэмылэш нӓлмӓш].
Великолепный – моткоч сай; эртэн сай [чотэ йажо, утла йажо].
Величавый – кугалгэ; величественный – кугалгэ ӧртан [кого олмыдшы. Пиш кого, цэвэр].
Величать – пагалаш 2, кугэшлаш 2, кугуэш ужаш [чотэш пиштӓш].
Величание – пагалымаш; кугэшлымаш; кугэш ужмащ, шотлымаш [жэплӹмӓш].
Величина – 1) кугыт; 2) шот-тӱҥ [маньарак ылмы, лыдын, висэн кэрдмы, аражы].
Велосипед – йол-орава, йол дэн тошкэн коштмо орава [Ташкым арава].
Вельможа – куго-тӧра [тошты годшы кого тӧра].
Вена – шэм-вӱр корно; кандэ вӱр шэр [вӹкӹ кайшы шимӓлгы вӹр шӓр].
Венера – ӱжара-шӱдыр (кастэнат, эрдэнат койшо). [вады жэрӓ шӹдӹр].
Венец – мэнчайымэ упш [вэнчайым калпак].
Венерологический пункт – шакшэ чэраным парэмдымэ ончымо вэр.
Вензель – йӱкпал-пунэм,* ваш-ваш моторын пыжыктылмэ куго йӱкпалэ-влак [шамак тӹҥӓлтӹш йукпӓлӹвлӓ (буква-влӓ)].
Веник – вэньык, выньык [ӹлӹштӓшӓн куги ваштыр].
Венозная кровь – шэм-вӱр; [шемалгы вӹр; локтылалтшы вӹр].
Венок – пэлэдыш-вуйшӱдыш; [пэлэдыш оҥы (вуй йыр)].
Вентилятор – йужэрыктыш,* томам (локтылалтшэ) йужым (шӱлышым) пӧрт гыч лукмо рож [порт кӹц худа пышым лыкмы ыраж].
Венчать – мэнчайаш 2 [вэнчӓйӓш].
Венчик (цветка) – пэлэдыш оҥго [пэлэдыш тӹр].
В.-зуба – пӱй лэвэдыш [пӱ кӹшыл].
Вера – инанымаш.
Верить – инанаш 2 [ӹньанӹмӓш].
Веранда – пэлэдышан-пулдыр*; пӧрт воктэн ӹштымэ лэвэдышан кӱвар, тӱрло пӱтуралтышан шудан, пэлэдышан. [Пӧрт тэрвэн ӹштӹмӹ рэшоткан, лэвӓшӓн кӓнӓш лӓкмы вӓр].
Верба – шэртньэ; шартньэ, изивий [изи пипи, шӓртньи].
Верблюд – тӱйэ [вэрблӱд].
Вербовать – погаш 2, чумыраш 2.
Вербовка (на каку-либо работу) – погымаш, чумырмаш (иктаж пашалан) [тӓрлӓш, погаш (иктама пӓшӓ ӹштӓш)].
Вердикт – пунчал-ой* (суд засэдачыл-влакын) пунчал ой [судвлӓн остатка шамакышты].
Веревка – кэрэм [кэрэм, вырӓн].
Вередить (рану) – удыралаш (йорам) [шушырым тӓрвӓтӓш, тупыньла ӹштӓш].
Вереницей – почэла-почэла; почэла шуйнылтын, кашталэн [пачэлӓ-пачэлӓ, комбыла].
Веретено – шӱдыр [шӹдӹр].
Верзила – пэш кӱкшӧ, вычкыж йэҥ, чуймэн [пиш кужы льӱрмӓн эдэм].
Верить – ӱшанаш 2, ишанаш 2 [ӹньӓнӓш].
Вермишель – шӱртӧ-лашка [вӹцкӹж лӓшкӓ].
Верно – кэрнак; кэрак; чынак; кэржак [кэрэкӓт, лачок, лачокок].
Вернуть – мӧҥгэштараш; мӧҥгэш савыраш; мӧҥгэш налаш [пӧртылташ, мыҥэш сӓрӓш].
Вернуться – пӧртылаш 2, мӧҥгэш савырнаш 2 [пӧртӹлӓш].
Веровать – йумылан инанаш, ӱшанаш 2 [ӹньӓнӓш].
Вероятно – дыр; могынат [вэкӓт].
Верста – мэҥгэ, ӱштыш [уштыш].
Верстак – пужар-тэҥгыл, пужараш ыштымэ тэҥгыл шот [мастарын стӧлжӹ].
Верстание – шэлыштмаш (кнагалан погымо йӱкпал корнылам) [ти шакшэш ӹштӹмӹ].
Верстать (распределять) – шэлышташ [ти шакшэш ӹштӓш, тӧрлӓтӓш].
Вертельщик – пӱтырышо, пӧрдыктышӧ [сӓрӹшӹ, пӹтӹрӹшӹ].
Вертеть – пӱтыраш 2, пӧрдыкташ [сарӓш, пӹтӹрӓш].
Вертикальный (-ая линия) – тура шогышан; (вик торэш корно) [кӱшыц ӱлӹкӹла валышы тӧр корны].
Вертушка – пыльдырий 2, пӧртшӧ модыш [пыльдырец].
Вертячка овец – пӧртыш-чэр [шарык вуй сӓрнӹмӹ цэр].
Верх – ӱмбал [вӹлвӓл].
Верхник – ӱмбалсэ, кӱшылсӧ [кӱшнӹшӹ, вӹлнӹшӹ].
Верховой (всадник) – имньэшкэ, мыктэшкэ [мыктэшкӹ].
Верхом – йара-имньын [мыктэн].
Вершина – чырката, мучаш, вуй [мчаш вуй].
Вершок – вэршок.
Вес – нэлыт, нэлгыт [нэлыц, висӓ].
Веселое место – йамлэ вэр [сусувӓр].
Весельчак – кумылчак, сусу [сусура].
Веселый (человек) – кумылчакан, йомарт (йэҥ) [сусу (эдэм)].
Весенний, вешний – шошымсо [шошымшы].
Весить – висаш 2.
Весло – пуш-кольмо [вэшла].
Весна – шошо.
Веснушка – арава [цӹгӓк-шадыра].
Весовщик – вискалышэ [висышы].
Вести – вӱдэн наҥгайаш 2, ошкылтэн наҥгайаш2 [видӓш, йалын нӓҥэӓш].
Вестник – увэртарышэ.
Весть – увэр.
Весь, вся, все – чыла, вигэ [цилӓ, пытын].
Весьма (весьма хорошо) – пэш (пэш сай, мотор) [пиш, чотэ (пиш, чотэ йажо)].
Весы – виса [висӓ].
Ветвь – угыш, укш.
Ветер – мардэж.
Ветеринар – вольык эмлышэ [вольык тӧрлӹшӹ, лицӹшӹ].
Ветеринария – вольык-чэр шанчэ [вольык тӧрлӹм пӓшӓ, вольык тӧрлӹмӓш].
Ветеринарная лечебница – вольыкэмлэр [вольык тӧрлӹм вӓр].
Ветеринарно-санитарный надзор – вольык тазалыкым шэкланымаш [вольыкын цэвэр, ирэн ӹлӹмӹм анчымаш].
Ветеринарный врач, фельдшер – вольык эмлышэ доктыр, пэршыл [вольык тӧрлӹшӹ доктыр, вэршӹл].
Ветеринарный пункт – вольык ончымвэр, вольык ончэр [вольык анчым вӓр].
Ветеринарный закон – вольык чэр коклам ончымо закон [вольык цэр тӧрлӹм сирӹмӓш].
Ветка – воштыр [ваштыр].
Ветла – шараҥгэ [ӱэ].
Ветошь – шӱкшӧ, шӱкшӧ шовыч, мушкыш [шӱкшӹ шӱкшӹ савыц].
Ветрено – мардэжан [мардэжӓн].
Ветхий – шӱкшӧ [тошты, тоштэмшы].
Ветхость – шӱкшэммаш [шӱкшэмӓш, тоштэммӓш].
Веха – майак, корно ончыктышо палэ [майак].
В‘ехать – имньэ дэн пураш [имньин пыраш, шӹнцӹн пыраш].
Вечер – кас [вады].
Вечереть – рӱмбалгаш 2 [вадэмӓш, рӹмӓлгӓш].
Вечерний – касысэ [ваднышы].
Вечерком, вечерком – кастэнэ, водын [вадэш, вадны].
Вечность – курымлык [мычаштымы].
Вешалка – кашта, ишкэ, искэ, сакэр [ишкӹ, сӓкӹм вӓр, сӓкэр].
Вешать – сакалаш 2, сакаш 2 [сӓкаш, сӓкӓлтӓш].
Вешить – мэшка шогалтылаш, виктойам шогалтылаш 1, тойа шогалтэн виктараш 2 [майакым шагалташ].
Вещевой – ӱзгарлэ [ӓдӹрӹн, хӓдӹрӹн, ӹжгӓрӹн].
Вещественность – насатлык, ӱзгарлык [хӓдӹрлӹ, ӓдӹрлӹ].
Вещество – эмэн [хӓдӹрлык, хӓдӹрӓш].
Вещун, вещий – шинчан-ужшо [анцыц пӓлэн кэлэсӹшӹ].
Вещь – ӱзгар, арвэр [ӓдӹр, хӓдӹр].
Веялка – пуалтымэ машина [пуалтым машинӓ].
Веяльщик – пуалтышэ [пуалтышы].
Веять – пуалташ.
Взад – мӧҥгэш, шэҥгэкэ, шойылыш [шайыкы мыҥэш].
Взад и вперед – мӧҥгэш-ончыш [мыҥэш-аньэш].
Взаем, взаймы – арымэш, кӱсӱнь [кӱсӹн, вычымэш].
Взаимный, взаимно – кӱсэла, ваш-ваш, иктэ-вэсылан.
Взаимопощь – вашполыш [кӱсын палшымаш, икӹжӓк иктӹлан палшымаш].
Взаимоотношение – ваш-толтыш [икӹжак-иктӹ дон (йажон) ӹлӹмӓш].
Взамен – олмэш, олмэшыжэ, шоҥышэш [ваштылтышэш, тӹдӹн вӓрэш].
Взаперти – пэтырымаштэ, суралымаштэ, тӱкылалтын [питӹрӹмӓшты, сыралымашты, питӹрӹмӹ, сыралымы].
Взаправду – чынлэн, чынак [лачокэш, кэрэкӓт].
Взапуски – оньышнэн, таҥашэн [таҥӓштӓрэн кэрдмын, кыцэ кэрдын].
Взбеситься – исэр лийаш; ораш; тэрлаш 2, ораш [араш].
Взбираться – кырмэн кӱзаш 2, удыркалэн кӱзаш 2 [кырмэн кузаш, ыдыркалаш].
Взбить, взбивать – оварташ, овартылаш [аварташ, авартылаш].
Взболтать, взбалтывать – пудраташ 2, пудратылаш [лыгаш, пыдыраташ, пыдыратылаш].
Взборонить – тырмалэн шындаш [ширэн шӹндӓш].
Взбудоражить – пудраташ [йӓҥӹм тӓрватӓш, ӧрт гыц кэӓш].
Взбунтовать – закон ваштарэш тарваташ 2 [йыырым, бунтым тӓрвӓтӓш].
Взвалить – нумалташ [намалтышым артэн пуаш].
Взвесить – висаш 1, висэн налаш [висаш, висэн нӓлӓш].
Взвешивать – вискалаш [висӹлаш].
Взвиваться – кубылташ (малэж дэнэ) [висэн кузаш].
Взвизгивать – чаргыж, чажган кычкырылаш [цоргаш (саслаш)].
Взвод – звот [ызвод].
Взволноваться – пудранаш (кумыл) [шӱм, йаҥ пыдыранаш].
Взвыть – мӱгралаш, мӱграш тӱҥалаш [йукын мӓгӹрӓш].
Взгляд – ончалмаш, ончалтыш [анчалтыш].
Взглядывать, взглянуть – ончалэдаш 2, коклан ончалаш; ончалаш, ончал колташ 2 [анчал колташ, анчал шындаш, анчалалаш, вырт анчалаш].
Взгневить – шыдэштараш 2, сырыкташ 2, сыраташ 2 [шӹдэштӓрӓш, шӹдэштӓрэн колташ].
Вздор (ложь) – шойак-мут [такэш шайа].
Вздорить – кишланаш 2, сӱрзаланаш 2 [кӹчӓкӓлӓнӓш, кӹчӓкӓм лыкташ, кочэмӹрлӓнӓш].
Вздорный – сӱрза [кӹчӓкӓ, кочэмыр].
Вздорожать – шэргэмаш, шэргэшташ 2 [шэргэшташ].
Вздох – шӱлалтымаш, шӱлыш [шӱлӓлтӹмӓш, шӱлӓлтӹш].
Вздохнуть – шӱлалташ 2 [шӱлӓлтӓш].
Вздрогнуть, вздрагивать – чурик лийаш 1, чытыралташ 2 [цӹтӹрӓл колташ, цӹтӹрӓлӓш].
Вздувать – пуэн ылыжташ 2 [ӹфӹлэн ӹлӹжтӓш].
Вздумать – ышташ шоналташ [шаналтэн колташ].
Вздымать – нӧлтылаш [лӱктӓш].
Вз‘ерошить волосы – ӱпым шогалташ 2 [ӱпӹм тырыж шӹндӓш].
Взимать (налог) – погаш 2, налаш [погаш, нӓлӓш].
Взирать – тӱткын, карэн ончаш [анчаш].
Взлететь – чоҥэштэн кӱзаш 2 [чоҥэштэн кузаш].
Взлом, кража со взломом – сурам пудыртэн пурымаш; сурам пудыртэн шолышт лэкмаш [сыравач пыдыртымаш, сыравач пыдыртэн шолыштмаш].
Взломать – пудыртэн пураш, налаш [пыдыртэн пыраш].
Взмах – солалтымаш, кид нӧлтал колтымаш [кид шалалтымаш, шылдыр сэвӓлмӓш].
Взмахнуть, взмахивать – солалтэн колташ, солалтымаш, солкалаш 2 [шалалташ, сэвӓлӓш].
Взмащивать, взмутить – шарылаш, шараш, шарэн шындаш 2 [вӓкшӓш, вӓкшӹн шӹндӓш].
Взмылить, взмыливать – шавынаҥдаш, шавыньаҥдылаш].
Взнос – тӱлымаш, окса тӱлымаш [тӱлымӓш, кандэн пумаш, оксам тӱлӹмӓш].
Взнуздать, взнуздывать – сарлыклаш 2, сорлыклаш 2 [суарлыкым чиктэн шӹндӓш, суарлыклаш].
Взопреть – чот пӱжалташ [пӱжӓлтӓш, пӱжӓлт кэӓш].
Взор – ончалтыш [анчалтыш].
Взорвать – пудэштыкташ 2, пудэштараш 2 [пыдэштӓрӓш].
Взрастить – кушташ 2, куштыктэн шукташ [кушташ, куштэн шокташ].
Взрез – ончымыла пӱчмаш [анчаш пӹчмы].
Взрезывать – пӱчкын ончылаш [пычкын анчаш].
Взрослый – вуйэш шушо, кугу йэҥ [кӹпэш шошы, кушкын шошы эдэм].
Взрыв – пудэштмаш, пудэшталтмаш.
Взрывание – пудэштарымаш [пыдэштмӓш, пыдэштӓлтмӓш, пыдэштӓрӹмӓш].
Взрывать – пудэштарылаш 2 [пыдэштӓрӓш].
Взрывчатый – пудэшталтшан (пыдэштшӹ].
Взрыдать – шорт колташ, магралтэн колташ [мӓгӹрӓл колташ].
Взрыть – кӱнчэн пытараш 2, пургэд пытараш 2 [пыргэд пӹтӓрӓш].
Взрыхлять, взрыхлить – кӧргынчын пушкыдэдылаш, оварташ 2, пужаҥдаш 2 [пышкыдэмдӓш, пышкыдэмдэн шындаш рокым].
Взывать – сӧрбалаш 2 [сарвалаш].
Взыскание – кычалмаш, тӱлыктымаш [кӹчӓлмӓш, тӱлӹктӹмӓш].
Взыскать – тӱлыкташ 2, кычал налаш 1 [тӱлӹктӓш, кӹчӓл лыкташ].
Вз‘едаться, вз‘есться – ымдылаш, пурэдылаш [эдэмӹм качкаш, вырсаш].
Взятие – налмаш [нӓлмӓш, нӓлмӹ].
Взятка – шолып-налмаш (-пумаш) [йывырт (шӹрӹмӓш) нӓлмӓш, пумаш].
Взяток – йэм, мӱкш йэмым пога [нӓлмӓш, мӱ пэркэ].
Взяточник – шолып налшэ [йӹвӹрт нӓлшӹ, шӹрӹмӹм йӓратышы].
Взять – налаш [нӓлӓш].
Вид – тӱс, сын [каймаш, сын, хын, йиш].
Видать – ужаш 1.
Видение – ужмаш, кончымаш [ужмаш, каймы].
Видимо, видимо так – коймыла, койэш, тугэ койэш [каймыла, кайэш, тэҥэ кайэш].
Видимость – коймаш [каймаш, аражы].
Видимый – шинчаш койшо [кашы, сӹнзӓ дон ужмы].
Виднеться – койаш 1. [кайаш]
Видно – койэш [кайэш].
Видный – кӧркэмлэ [кайшы, йажон кайшы].
Видовой – тӱшкалык-палан [ӹшка цӓлӹкӓн, сӹнзаэш кайшы сӓндӓлӹк].
Видоизменение – сын, тӱс вашталтымаш [сӹн, цырэ вашталтмаш].
Видоизменять – тӱсым, сыным вашталташ [сыным, пырэм вашталташ].
Визг – ньыргыжмаш [цоргыжмаш, (саслымаш)].
Визжать – ньыргыжаш 1, сигыраш 2 [цоргыжаш (саслаш)].
Визировать – мэжа виктараш 2, аҥа йыраҥым виктараш 2, мэжам шташ 2, [пӹсманӹм ӹштӓш].
Визит – унала мийымаш, уналтымаш [хыналаш мимӓш, цэран йасы эдэм докы доктыр мимӓш].
Вика – пий-пурса [кальа пурса].
Виктория – куго мӧр [шындым кого мӧр].
Вилка – изи-шаньык.
Вилок капусты – ковышта-вуй.
Вилы – шаньык, тэрыс-шаньык, щудо-шаньык [кыртньи шэньӹк, шуды шэньык].
Вина – йола; шэк, титак [йатик, вуйнамат].
Винительный падеж – кӧмлык вочмык* шижтарыш [йӓтлӹм вашталтыш].
Винить – йолам ышташ 2, шэклаш 2 [ауйнаматым ыштӓш, йӓтлӓш].
Винно-колониальная торговля – тамлэ арака ден тӱрльӧ тыгыдэ сатум ужалымаш [ӓрӓкӓ дон колоньи гыц кандым хӓдӹрвлӓм выжалымаш].
Винный запах – тамлэ арака пуш, арака ӱпш [ӓрӓкӓ пыш].
Вино – тамлэ арака [ӓрӓкӓ].
Виноватый – йолалалтшэ, йолаш пурышо [йатик, вуйнамат ӹштышӹ].
Виновность – титаклык, йолалык, шэклык [йатык, вуйнамат ӹштӹмӓш].
Виновный – титакан, шэк йэҥ, шэкыш вочшо [йӓтикӓн, вуйнаматан].
Виноград – винограт; таракан-йэмыж; арлук [виноград (шокшы вӓрӹштӹшӹ ӓрӓкӓ йиш арлыкан кыцкы].
Винокур – арака шолтышо [ӓрӓкӓ шолтышы].
Виноторговец – арака ужалышэ [ӓрӓкӓ выжалышэ].
Винт – винтэ [винтӹ, пӹтӹрӹм шӧрӓн хӓдӹр].
Винторез – винта-пӱчшо, винтэ-калып [винты пычкэдым хӓдӹр].
Винигрет – вартыш [йарэлӓ качкыш].
Виселица – пиктэр [сӓкӓлтэн пуштмы вӓр].
Висеть – кэчаш 2 [кэчаш].
Висок – пылыш-тӱҥ; вуй-вичкыж [пӹлӹш тыҥ].
В исполнение – шуктымыла [ыштэн шоктымыла].
Висящий – кечышэ [кэчӹшӹ].
Витрина – увэр-оҥа, ончыктыш-оҥа [хӓдӹрвлӓм анчыктым окньаан шкап].
Вить – пунаш 2 [пынаш].
Вихор – вуй-пӧртэм.
Вихрь – пӧршӧ, пӧртшӧ мардэж [пӧртшы мардэж].
Вишня – чийэ, вишньэ [вишньопка].
Вишь (от видишь) – ужат.
Вкапывать – кӱнчэн урылаш 2 [ырэн пырташ].
Вкопать – кӱнчэн, урэн шындаш 2 [ырэн пыртэн шиндӓш].
Вкатить – пӧртыктэн пурташ 2 [кыргыжтэн пырташ].
Вклад – пыштымаш [пиштӹмӓш, пыртэн шиндымаш].
Вкладывание – кӧргыш пыштэдымаш [кӧргӹш пиштэдӹмӓш].
Вкладывать – пуртэн пыштылаш [пиртэн пиштӹлӓш].
Вклинить – ишкылэн пурташ 2 [ишкӹлэн пырташ].
Включить – пуртэн шындаш 2 [пыртэн колташ].
Вколачивать – кырэн пуртылаш 1 [шин пыртылаш].
Вколотить – кырэн пурташ 2 [шин пырташ].
Вкопанный – кӱнчэн шогалдымэ [пыртэн шогалтымы].
Вкоренить – вожэмдаш 2, вожым колташ [важым колтыкташ, важаҥдаш].
Вскоре – вашкэ, йылэ [йылэ, шукэш агыл, шукы эртыдэ].
Вкось – йожэк, важык, важмалдык [вочык, тӹрӹнь].
Вкрадчивый – шолып ыштышан, шолыпло [йой, йойын ӹштӹшӹ, йывырт ӹштӹшӹ].
Вкрадчивость – шолыплык [йойын, йӹвӹрт ӹштӹмӓш].
Вкрадываться – шолыплылаш 1 [йӹвӹрт пыраш].
Вкраласаь ошибка – йоҥылыш пурэн (удэ кодмо дэнэ) [йаклыдэ, самынь лин].
Вкрапленный – тӱчыктылман [вӹртӹ-вӹртӹла лишӹ].
Вкратце – кӱчыкын )мытыкын, кӹтӹкӹн].
Вкус – там, тут [тот].
Вкусить – тамым налаш; тутым ончаш 2 [тотым нӓлӓш, тотэш анчаш].
Вкусный – тамлэ, тутло [тотан, тотлы[.
Влага – вӱдыжгӧ [лывыргы].
Влагалище – пышталдыш, шовык [пиштӹш, ладак].
Влагать – пуртылаш [пыртылаш].
Вложить – пуртэн пышташ [пыртэн пишташ, шӹндӓш].
Владелец имущества – пого оза [пурлык хоза].
Владелец – оза [хоза].
Влажный – вӱдыжгӧ [лывыргы].
Вламываться – шэҥын пурэдаш 2.
Вломиться – шэҥын пураш [сӹмӹрэн пыраш, пыдыртэн пыраш].
Властвование – кучышвий кучымаш [кычымаш, кычэн урдымаш].
Властвовать – кучышвий кучаш 2 [кычаш, кычэн урдаш].
Властелин – кучышвий кучышо [нычышы].
Властитель, -ница – кучышвий кучышо [кычышы].
Власть – кучышвий [кычык].
Влево – шолашкэ, шола могырыш, шола кидыш, влеве – шолаштэ, шола могырышто [шалахайышкы, шалахайышты].
Влезать, влезть – кӱзаш 2, пураш 2 [кузаш, пыраш]. Воры влезли ко мне в окно – вор тӧрза гыч пурэн [шолывлӓ мӹнь докэм окньа гӹцӹн пырэнӹт]. В него не влезешь – тудын кӧргышкӧ пурэн от керт. На гладкое дерево не влезешь – йаклака пушэҥгыш кӱзэн от керт [йаклака пӱшӓҥӹшкӹ кузэн от кэрд].
Влетать, влететь – чоҥэштэн пураш 2 [пыраш].
Влечение – шупшмаш, чон-шупшмаш [шӱм, йӓҥ шывшмаш].
Влечь, влачить – шупшаш [шывшаш]. Одно несчастье влечет за собой другое – ик осал ышкэ почэш вэс осалым шупшэш [ик йӓкӹн паштэкшы вэсӹм шывшэш].
Вливание, влитие – кӧргыш йоктарымаш, йоктарэн пуртымаш [кӧргӹш йоктарымаш, кӧргӹш пыртымаш].
Вливать – кӧргыш йоктараш 2, йоктарэн пурташ [кӧргыш йоктараш, йоктарэн пырташ].
Влияние – овырымаш [кэрдмӓш].
Влиятельный – овырышан [кэрдшӹ, сӹҥӹшӹ].
Влиять – овыраш 2 [кэрдаш, ыш дон сӹҥӓш].
Вложение – пыштымаш [пиштӹмӓш].
Вложить – пышташ 2 [пиштӓш].
Вломиться – сӱмырэн пураш 2, шэҥын пураш 2 [сӹмӹрэн пыраш].
Влопаться – вэрэшташ [цаклыдэ варэштӓш, попазаш].
Влюбленный – йӧратышэ [йаратэн шӹндӹшӹ].
Влюбляться, влюбиться – йӧраташ 2, йӧраташ тӱҥалаш 1 [йаратэн шӹндӓш].
Вмазывать, вмазать – нэрынчэн шындаш 2, шӱрэн шындаш 2 [шӹрӹкӓлӓш, шӹрэн пырташ].
Вменить – кӱшташ 2 [шӱдӓш, мам гыньат ӹштӹктӓш]; вменяется в обязанность – штэн шукташ кӱшталтэш [ӹштӓш шӱдымаш].
Вместе – пырльа, иквэрэш [иквэарэш, икараш]; станем действовать вместе – пырльа шташ тӱҥалына [иквӓрэш ӹштӓш тӹҥӓлӹнӓ].
Вместимость – шыҥдыш, шыҥдартыш, пурымаш [шӹндӓрӹмаш, пыртымаш]; мера вместимости – шыҥдартыш виса [шӹндӓрӹмӓш виса].
Вместительный – шуко шыҥдарышан, пуртышан [шукы шӹндӓрӹшӹ, пыртышы].
Вместить – пурташ 2, шыҥдараш 2 [пырташ, шӹндӓрӓш].
Вместо – олмэш [ылмэш, вӓрэш].
Вмешательство – пижмаш, йэҥ пашаш пижмаш [лош пырымаш].
Вмещать, вместить – пурташ 2, шыҥдараш2 [пырташ, шӹндаш].
Вмиг – тыманмэш, икканаштэ [пӹрт].
В минувшем году – эртышэ ийыштэ, кодшо ийыштэ [эрӹш ин].
В наем – тарэш, тарлымыла [тӓрэш].
В начале – тӱҥалтыш годым, ончычшым, эн ончыч [пӹтӓри, тӹҥӓлмы годым].
Вне – тӱжвалнэ, ӧрдыжыштӧ [тӱвэлнӹ, тӱнӹ].
Внебалансовый – окса тӧрлымо шотышт пуртыдымо [толмы кэмӹ шотыш пырыдымы окса].
Вне городов – олала дэч ӧрдыжыштӧ [халавлӓ гӹц ордӹж(ӹ)штӹ].
Внедрять, внедрить – кӧргыш пурташ 2, пуртэн шындаш [кӧргыш пырташ коргыӹштӓш].
Внезапно – кэнэта [вӹрт, трӱк].
Внезапный – кэнэта [цаклыдымы].
Внести – нумал пурташ 2 [намал пырташ].
Внешний – тӱжвалсэ [тӱнӹшӹ].
Внешность и внешнее – тӱжвал [тӱлвэл].
Вниз – ӱлык.
Внизу – ӱлнӧ.
Вникать, вникнуть – умлаш 2, умлэн налаш 1 [ыҥылаш, ыш дон пӓлэн нӓлӓш].
Внимание – колыштмаш, ыҥлык, кумыл савырымаш [ыҥылмаш, колыштымаш].
Внимательный – колыштшан, кумылан, ыҥ пыштышан, [ыҥылышы, колыштышы].
Внимать, внять – колышташ [колышташ].
Вновь – угыч [угӹц].
Вносить, внести – кӧргыш нумал пуртэдаш, нумал пурташ 2 [намал пырташ].
Внук, внучек, внучка – уныка [внук - эргӹ ыныка, внучка – ӹдӹр ыныка].
Внутреннее землеустройство – йал кӧогыштӧ мыфландэ тӧрлымаш, пошкудо коклаштэ мыландэ тӧрлымаш [ӹшкэ лоштышы мӱлӓндӹ пӓшӓм тӧрлӹмӓш].
Внутренний-ее-яя – кӧргысӧ, кӧргӧ [кӧргӹштӹшӹ].
Внутренно – кӧргыштыжӧ, чонжо дэн [кӧргӹжӹ дон].
Внутри и внутрь – кӧргыштӧ, кӧргыш(кӧ) [кӧргыштӹ, кӧргышкӹ, кӧргыш].
Внушать, внушить – ой пуаш 2 [ышым пуаш, шавыкташ].
Внушительный – чот шиждаршан [когон шаныктышы ышым пушы].
Внятно – умландарэн [ыҥылдарэн, раскыдын].
Внятность – умлыктарымаш [ыҥылдарымаш].
Внятный – умлыктарышан, рашкыдэ [ыҥылаш лимӹ, раскыды].
Внять – колышташ 1 [ыҥылаш].
Во – кӧргысым ончыктышо мут [кӧргыштӹ]; во дворе – кӱдовэчыштэ, оралтыштэ [кӧргӹшӹтӹшӹ].
Вобрать – кӧргыш налаш 1 [кӧргыш шывшын нӓлӓш].
Вовек – ӱмырэш, курымэш [курымок, курымаш].
Вовлекать, вовлечь – шупшын пурташ, кырыштараш 2 [шывшын пырташ пӓшӓшкӹ].
Во внимание – ушыш налмыла [ышыш нӓлмылӓ].
Вовсе – чылт, йылтак [вик, викок, цӹлт, цӹлток].
Вогнать – кӧргыш пурташ [кӧргӹшкӹ пырташ].
Вогнуто-выпуклый – лакылтын мугыльгышо [кӧргэштӹм-пӱгырэштӹмӹ].
Вогнутость – кӧргыш пӱгырлык [кӧргӹшкӹлӓ ӓйэн пыртымаш, кӧргэштӹмаш].
Вогнуть – кӧргыш пӱгырташ 2, курмыжташ 2 [кӧргышкӹ айэн пырташ].
Вогнутый – кӧргыш пӱгыртыман [когӹшкӹла ӓйӹмӹ].
Вода, водица, водичка - вӱд [вӹд].
Водворение – олмыктарымаш [варӹшкӹ пыртымаш].
Водворять – олмэштылаш [вӓрӹшкӹ пыртэн шӹндӓш]; водворить – олмэштараш 2, вэрыш пуртэн шындаш 2 [вӓрӹ=вӓрӹшкӹ пырташ].
Водить – коштыкташ 2, кондышташ 2, вӱдэн кошташ 2, вӱдэн кондышташ 1 [видэн кандышташ, видӓш].
Водка – арака [ӓрӓкӓ].
Водобоязнь – вӱд дэч лӱдмаш (чэр), орымаш [вӹд гыц лӱдӹмаш (цэр) арымаш].
Водовоз – вӱд-тышо, (шупшыктышо), вӱд-кондышо [вӹд шывштышы].
Водоворот – вӱд-пӧртмӧ, вӱд-пӧртэм, воткэм [вӹд пӧртэм].
Водоем – вӱд шинчымэ вэр, вӱдлакэ [вӹд шӹнцӹмӹ вӓр].
Водоизмещение – вӱд шыҥдаралтмаш, вӱд пурымо шот [вӹд шӹндӓрӓлтмаш парымаш].
Водолаз – вӱдлызӧ*, вӱд йымак пурышо [вӹд пындаш пырышы].
Водолечебный – вӱд дэнэ парэмдышан [вӹд дон парэмдӹмӹ].
Водолечение – вӱд дэн парэмдымаш [вӹд дон паэмдӹмӓш].
Водомерный пост – вӱдвисэр, * вӱд вискалымэ вэр, вӱд висымэ вэр [вӹд висӹмӹ вӓр].
Водомерный – вӱд висымэ [вӹд висӹмӹ].
Водонос – вӱд нумалшэ [вӹд-намалшы].
Водоносный слой земли – вӱдан лончо, вӱдан мландэ [вӹд кычышы мӱлӓннӹ ланцы].
Водопад – вӱдвоч* [кого вӹд тӱртӱр, тӱртӱр].
Водопой, водопойня – вӱдйӱктыш,* вӱд йӱктымо вэр [вӹд йктӹмы вӓр].
Водопровод – вӱдколтыш-пуч, вӱдым пуч дэн колтымо [вӹд колтымы].
Водораздел – вӱд-ойыртыш [вӹд айыртэм].
Водород – вӱдэж* [вӹдйиш].
Водоросль – вӱд-кушкыл; вӱд-шудо [вӹд парсын (вӹд шуды)].
Водосточный – вӱд-йоктарымэ [выд йоктарымы]; Водосточная канава – вӱд-йоктарымэ канавэ [вӹд колтымы канава].
Водохранилище – вӱдкуч эр, вӱд кучымо вэр [выдурдым вӓр].
Водочный – аракан [ӓрӓкӓн].
Водружать, водрузить – кэрлылаш, кэрын шогалташ 2 [лыктын шындӓш, кэрыл шагалташ].
Водянистый – вӱдыжгӧ [вӹдӓн, вӹдӹжгӹ].
Водянка – вӱд-чэр (кап оварымэ чэр) [вӹд цэр, вӹд вӱн кӱпӹмӹ пуалмы цэр].
Водяной – вӱдысӧ, вудан [вӹдӹштӹшӹ]. Водяная мельница – вӱд-вагыш [вӹд вакш]. Водяное сообщение – вӱд дэн коштмаш [вӹд корны].
Водяное растение – вӱд-шудо [вӹд шудывлӓ].
Воевать – сӧй шташ 2, крэдалаш1, сар шташ 2 [вырсышт кӹрэдӓлӓш, шиэдӹлӓш].
Воедино – иквэрэш, иктэш [ик вӓрэш, иктэш].
Военачальник – сарвуй; сар пашам вуйлатышэ [вырсы вуйлатышыФ, виктарэш кучалтшэ, полоныш логалшэ [вырсэш кычым эдэм].
Военнослужащий – сар паша ыштышэ, сар пашаштэ шогышо, салтак. [Вырсы пӓшӓм ӹштӹшӹ].
Военный – сарзэ, сар пашазэ. [Вырсы пӓшӓштӹшы эдэм]. Военное дело – сар паша [вырсы пӓшӓ].
Военный налог – сар йозак, салтак паша лэч утлымо йозак, салтак йозак [вырсы видӓш погымы окса].
Военщина – сарлызэ тӱшка, сар дэн илаш шонышо тӱшка [вырсылык].
Вожак, воожатый – он, корным ончыктышо [вуй, анцылтышы].
Вожделение – чот шумаш [когон шоман].
Вождь – вуй, он [вуй, корны анчыктышы].
Вожжать – сап ышташ 2 [сӓпӹм пишташ].
Воз, возик – воз [возы, изи возы].
Возблагодарить – тау шташ 2 [таум кэлэсӓш, ӹштӓш].
Возбраняется – чаралтэш, вурсалтэш [цӓрӹмӓн, шӱдӹмӓн агыл].
Возбранять – чарэдаш 2 [ццӓрӓш].
Возбудитель-ница – таратышэ [тӓрвӓтӹшы, шижтӓрӹшӹ].
Возбудительный – таратышан [шӱм тӓрвӓтӹшӓн шижтӓрӹшӹ]. Возбудительное лекарство – таратышэ эм [шӱм тӓрвӓтӹшӹ лекарства].
Возбудить – тараташ 2, тарваташ 2 [шӱмым шижтӓрӓш тӓрвӓтӓш].
Возбуждаемость – таралтышлык [шӱм тӓрвӓтӹмӹш, шижтӓрӹмӓш].
Возбуждение – таранымаш [шӱм тӓрвӓнӹмӓш, шижтӓрӹмӓш].
Возбуждение дел – пашам уэш тӱҥалмаш [суд пӓшӓм угӹӹц тӹҥӓлӹмӓш].
Возвеличивать, возвеличить – мокташ, куго шташ 2 [когоэш пиштӓш, когон лӱкташ].
Возвещать – увэр пуаш 2 [увэрым пуаш].
Возводить – нӧлтылаш [лӱкташ]; возвести или возвесть – кӱшкӧ нӧлталаш 2 [кӱшкы лӱктӓлӓш].
Возврат – пӧртылтымаш; мӧҥгэш савырымаш, пумаш [пӧртӹлмӓш, мӹҥэш сӓрӓлмӓш].
Возвратить здоровье – тазалыкым мӧҥгӧ .
Возвращать, возвратить – мӧҥгэш пуаш 2, пӧртылаш 2 [мӹҥэш пуаш, пӧртӹлтӓш].
Возвращение в архив – оссэрыш колтымаш [архивыш мӹнэш колташ].
Возвышать – кӱкшэмдаш 2; возвысить – кӱкшэмдэн шындаш [когоэш ӹшташ].
Возвышенность – чоҥга вэр, кӱкшака ӧр [кӱкшӹ вӓр].
Возглашать – кугун кычкыралаш [сӹгӹрӓлӹҥ кэлэсӓш].
Возглашатель – кычкыралтышэ [сӹгӹрӓлӹнкэлэсӹшӹ, попышы].
Воздвигать – нӧлташ 2 [лӱктӓлӓш, ӹштӓш].
Воздвижение – нӧлтӓлмаш [лӱктӹмӓш].
Воздействие – колыштарыш 2, витак (ӧкым) ыштыктымаш [колыштарымаш].
Возделывать – ыштылэдаш2, саэмдылаш (шурным, саскам) [ӹшташ].
Воздержание – чот кучымаш (шкэм иктажым ыштымэ деч) [цаткыдын кычымаш].
Воздерживаться – шкэндым чарэнрак, кучэнрак илаш 2 [ӹшкӹмӹм кычалын ӹлаш].
Воздушный – йужан [йӱан, шӱлӹшӓн].
Возжи – сап, сапкэрэм [сӓп, сап кэрэм].
Возжигать – тул пышташ [тылым амжӹкташ].
Воззвание – ӱжмаш.
Возмездие – ӱч-шуктымаш [кӱсным пӧрӹктӹмӓш].
Воззреть – ончалаш.
Возить – толташ 2, имньэ дэн толташ 2, кондаш [шывшташ].
Возлагать – ӱмбак пыштылаш [вык пиштӓш, вэсылӓн шӱдаш, артэн пуаш].
Возле – воктэн(э) [воктэн, сага].
Возливать – ӱмбак йоктараш [йоктараш].
Возложить – ӱмбак пышташ 2 [вӹкӹ пиштӓш].
Возмечтать – лийдымым шоналташ 2 [литӹмӹм шаналтэн колташ].
Возмещение – тӱлымаш, олмэш штымаш [тӹшӓкшэш тӱлӹмӓш].
Возможно – лийшашлык [лишӓшлык, лиэш].
Возмужалость – кушкын шумаш [кушкын шумаш, кӧпэш шомаш].
Возмутительно – уш пудратылын [йӓн пыдыртыман лимӓш, лӓкмӓш].
Возникновение – тӱҥалтыш.
Возня – почаҥмаш [пачаҥымаш, рӱжгӹмӓш].
Возобновить – уэмдаш, угыч тӱҥалаш [уэмдӓш, угӹц тӹҥгӧлӓш].
Возобновление – угыч штымаш [угыц ӹшӹмӓш].
Возовой – возлан йӧршӧ [возэш йырышы, возылык].
Возражать – ваштарэш каласаш 2 [ваштарэш шагалаш ором пуаш].
Возражение – ваштарэш ойлымаш, ваштарэш калкасымаш [оро, ваштарэш (шамак дон) шагалаш].
Возраст – ий шот [игэчӹ].
Возрастать – кушкаш.
Возрождать – шочмым саем даш [угыц шачыкташ].
Возставать – ваштарэш шогалаш 1, кыньэлаш 1.
Возчик – толтышӧ, ӱштыгак [шывштышы].
Воин – салтак [салтак, вырсы эдэм].
Воинский – салтакын [вырсылык, вырсын].
Во исполнение – штэн шуктымыла [ӹштэн шоктымыла].
Вой – мӱгырымаш, урмыжмаш [урмыжаш, йкын мӧгӹрӓлӓш].
Войлок – портыш [партыш].
Война – сар, сӧй, крэдалмаш [вырсы, сӓр].
Войско – сарзэ тӱча, салтак тӱча [салтак цуца].
Вокальный – йӱкан, йӱк дэн ончыктыман [йукан, йук дон ончыктымы].
Вокзал – вогзал.
Вокруг – йыр-ваш, йырым-йыр, йыргэ [йӹр, йӹрвӓш].
Вол – ӱшкыж, вускэмдымэ ӱшкыж [ӱшкӱж].
Волдырь – тул-вӱотыза [кол хаҥ, маклака].
Волжанка – куэ-поҥго [йыл, уала, эчэ куш рижик].
Волк – пирэ [пирӹ]; волчонок – пирэ игэ [пирӹ игӹ]; волчица – ава пирэ, пирэ ава [ӓвӓ пи].
Волна – толкын, вӱтоҥго, вӱтом [коэ (выдко)].
Волнистый – кашан, омго гайэ, ковыла, ловык гай [вӹд-ко ганьы, лӹҥӹ-лоҥи].
Волновать – бургындараш 2, рвалтараш 2 [коэштӓрӓш].
Волнообразный – ковыла, толкынла, толкын сэмын [вӹд коэлӓ, пӱгӹрикӓн].
Волокита – пашашуйык, пашам шуйкалымаш [пӓшӓм пиш кужын шывшаш, шывшмаш].
Волокно – йырым пырчэ [йӓрӹм].
Волонтер – шкэгэлшышэ, шке кэлшэн шогалшэ (иктаж пашалан) [ӹшкэ ирӹк дон кэшӹ].
Волос – ӱп, пун [ӱп, пын]; волосок – ӱп пырчэ, пун пырчэ [пын пырцӹ].
Волосистый – чока пунан [кого ӱпӓн].
Волостной – волыс кӧргысо [волыстын, кӧргӹштӹшӹ].
Волостные финансы – волыс-окса; волыс кӧргысӧ окса паша [волыст кӧргӹшиӹшӹ окса].
Волость – волыс [волыст].
Волосец – шаргишкэ [шӹртӹгӹшкӹ].
Волочиться – шӱдырнылаш [шӹдӹркалӓш, паштэк кэчӓлтӓш].
Волочить – шӱдырэн кондаш, наҥгайаш [шӹдӹртӓш].
Волчок – выр-выр.
Волчья яма – пирэ-выньэм* пирэ кучаш штымэ выньэм. Ор дэкэ мийэн кэртдымашын штымэ выньэм [пиры мӱнэм, алтанцык, пирӹ кычаш йори ӹштӹмӹ мӱнэм].
Волшебник – йузо, шинча лумышо [йозы, сӹнзӓ лымышы].
Волшебный фонарь – сӱрэт-понар*, сӱрэтым кугэмдыл ончыктылмо понар [картьиным когоэмдэн анчыктышы понар].
Вольно – эркын [ирыкын].
Вольнаемный – шке тарлалтшэ; шкэ кэлшэн тарлалтшэ [ӹшкэ трӹк дон тӓрлӓлтшӹ].
Вольнопрактикующий – шкэла-пашачэ, пашам шкэ ойжо дэн штышэ [\ӹшкэ ирок дон пӓшӓ ӹштӓш тымэньшӹ].
Вольнослушатель – шкэла-тунэмшэ; шкэ вуйа тунэмаш коштшо, тӱҥ тунэмшыштэ шотлалтмэ [ӹшкэ ирык дон, колышташ, тымэньаш каштшы].
Вольный – йара, шкэ, эрыкан [ирӹкӓн, ӹшкэ ирыкӓн].
Воля – эрык [ирӹк].
Вон (там) – тӧвӧ, тӱвӧ [тӹвэ], вон! (отсюда) – лэк (тышэч), кай (тышэч) [лӓк (тишэц), кэ (тишэц)].
Вонзать – кэраш 1, шуралташ 2 [шыралаш, кэрӹшӓш].
Вонючий – ӱпшан, ӱпшалтшэ, шакшэ [ӱпшӹшӹ].
Вонючка – шурпоҥго [ӱпшӹшӹ (шуды, капшаҥгы, молат)].
Вонь – ӱпшак, ӱпшалтмаш шакшэ ӱпш [ӱпшӹш, худа пыш, лэлӹ пыш].
Вонять – ӱпшалташ 1, ӱпшаш [ӱпшӓлтӓш, ӱпшаш].
Воображать – шонэн налаш, шонэн пышта, уш дэнэ сӱрэтлылаш [вуй йӹр шаналташ].
Воображение – ушышто сӱрэтлымаш [вуй йӹр шаналтымаш].
Вообще – иктэш (каласаш), иктэштэн [иктэштэн, цила икараш].
Воодушевлять – кумыл нӧлташ 2, [сусуэмдаш].
Вооружать – тарманлаш 2, сар ӱзгарым пуэдаш 2 [лӱмӹ ӹдӹрӹм пуэн мийӓш, йӓмдӹлэн пуаш].
Во-первых - ик-шотышто, ик могырым [пӹтӓрижӹ, пӹтӓрлижӹ].
Вопль – йэҥысымаш [йӓҥӹсӹмӓш].
Вопреки – ваштарэш, торэш [ваштарэш[.
Вопрос – йодмаш [йадмаш пӓшӓ (иктӓ магань пӓшӓ)].
Ворвань – вишкийдэ-койа* колын альэ моло тэҥыз йанлыкын викыдэ койажэ [колын викӹдӹ шэл (кол шэл)].
Ворваться – вийыт пураш, ӧкым пураш, шэҥын пураш [ньэвольа пырэн кэйаш].
Ворковать – кӧгӧклаш 2, эҥэсаш 2 [йывыжгэ попаш].
Воробей – пӧрт-кайык, саси, суас кайык [арави].
Воровать – шолышташ [мужэдмӓш].
Ворожба – мужэдмаш [мужан вӓтӹ].
Ворожея – мужэдшэ, мужаҥчэ, мужаҥ.
Ворожить – мужэдаш 1 [мужэдӓш].
Ворон – курныж [курмыж, курныж].
Ворона – корак [карак].
Вороненок – корак игэ [карак игы].
Воронить – шэмэмдаш 2 [шимэмдаш].
Воронка – вороҥга; чоргат [вороҥа].
Вороной – шэмэ [шимӹ]; вороной конь – шэм имньэ [шим пынан имньи].
Ворота – капка [капка].
Воротить – мӧҥгэш савураш, пӧртылдаш 2 [мӹҥэш сӓрӓлӓш, карҥдаш].
Воротник – шӱша, сога [шӱӓш].
Ворох – шурно-кышыл [пӹрцӹ кӹшӹл].
Ворочать – савыркалаш 2 [сӓрӓш].
Ворс – кӱпш [кӧвш, ой, хой].
Ворчать – урлаш 2, мугыматаш 2 [тӧтӧтлӓш, пышты мактылаш].
Во-свояси – шкэ-дэкыжэ [ӹшкэ докыжы].
Восемнадцать – латкандашэ, луаткандашэ 1.
Восемь – кандашэ 1.
Восемьдесят – кандашлу, кандаслэ [кӓндӓкшлу].
Восемьсот – кандаш-шӱдӧ [кӓндӓкш шӱды].
Воск – шыштэ [шӹштӹ].
Восклицание – кычкыралмаш [сӹгӹрӓлӹмӓш].
Восклицательный знак – кычкыралтыш палэ [сӹгӹрӓлӈэ пӓлӹк].
Воскресение – рушарньа [рӱшӓрньа].
Воспаление – кӱйэмдыш, кӱйэмалтмаш (ушкал водар кӱйэмалтеш) [кӱоҥмӓш, йакшаргэн пуалмаш].
Воспитание – ончэн куштымаш, ашнымаш [анчэн куштымаш].
Воспламенение – ылыжмаш [ӹлӹжмаш].
Восполнять – тэмкалаш (ситыдымым) [тэмӓш].
Воспользоваться – йӧнандараш 2, кучылтмыла йӧным ышташ [ӹшкэ кудыш налаш, йӧнандараш].
Воспоминание – шарнымаш, шарнэн илымаш [ӓшӹндӓрӹмӓш, шӓрнӹмӓш].
Воспрещается – чаралтэш, ок шӱдалт [цӓрӹмӓн, цӓрӓлтэш].
Воспрещать – чараш 2, чарэн шогаш 2 [цӓрӓш].
Воспринимать – ыҥлэн налаш 1, ушыш налаш 1 [ ыҥылэн нӓлӓш].
Восток – эрвэл*, эр кэчэ лэкмэ вэл [кэчӹ лӱлтмӹ вӓр].
Восторг – чот йывыртымаш [пиш сусу лимӓш].
Восточный – эрвэлсэ, эр кэчэ могырысо [кечӹ лӱлтмӹ моҥырыштышы].
Востребование – йодын колтымаш, йодмаш [йӓдӹн колтымаш, йадмаш].
Вострый – пӱсӧ, писэ [пӹсӹ].
Восхвалять – моктэн ойлаш 2, мокташ 2 [йажоэш лыкташ, пишташ].
Восхитительный – чот куандарышан, йывыртаршан [пиш шӱмэш пижшӹ, сусуэмдӹшӹ].
Восходить – кӱзаш 2 [кузаш].
Восьмистишие – кандаш корнан почэла-мут [кӓндӓкш корнан лыдыш].
Восьмиструнный – кандаш-кылан [кӓндӓкш кӹлӓн].
Восьмиугольник – каҥдаш-лукан, кандаш-лук [кандӓкш лыкан].
Восьмой – кандашымшэ [кӹндӓкшӹмшӹ].
Вот-вот – тэвэ-тэвэ [тэвэ, вэлэ]; вот-вот упадет – тэвэ-тэвэ йӧрлэш [йӧрӹлэш вэлэ, тэвэ йӧрӹлэш].
Воткнуть – кэраш 1 [кэрӹлӓш].
Вошь – тий [ти].
Вощина – караш [кӓрӓш].
Воющий – урмыжшо [урмыжшы].
Воюющий – крэдалшэ, сарзэ [вырсышты кӹрэдӓлшӹ].
Впадина – мӱшыл, вонжак, лакэ [лаксак].
Впалый – лодан, лакэмалтшэ, выньэман, кӧргыш пурэн пытышэ [кӧргышкӹ валышы, кукшындэмшӹ].
Впервые – эн ожно, энончыч [пӹтӓри, пӹтӓрли].
Вперегонку – таҥашэн, эрташ тӧчымыла, сэҥымыла [тӓҥӓштарэн, (кӓҥӓшэн), эртӹмӹла].
Вперед – ончык(о) [анцыкы, аньэш].
Впереди – ончылно [анцылны].
Впечатление – шинчаш вочмаш, ушэш пижмаш [сӹнзӓэш каймаш, ышэш вацмаш].
Вписывать – кӧргэш возаш 2, возэн шындаш 2 [сирэн шӹндӓш, кӧргэш сираш].
Вплетать – коклаш тодаш 1, коклаш тодын кайаш [лошкы пидӓш, пыльэташ].
Вплотную – чот лишэмдэн, чылт лишак [цаток, цаткыдын].
Вплоть – эҥэртымэшкак [цат, сага].
Вполголоса – пэлйӱкын, ольан, кычкырыдэ [пэл йукын].
Вполне – йыҥчак, чылтак [викок, йылтак, лачок]; вполне возможно – чылтак лийын кэртэш [лачок лин кэрдэш].
Вполовину – пэлэ мартэ, пэлыш шумэш, пэлэ [пэлэ йактэ, пэлэш шомэш, пэлэ].
Впопад – лачак [жэпэш, варэш].
Впопыхах – вашкэштын, шӱлэштын [талашэн, шӱлэштӹл].
Впору – жапыштэ, пагытшэ дэн, пагытыштыжэ [жэпэш, кэрӓл сэмынь].
Впоследствии – илэн-толын, аочэш-вэлэш [варажы, вэс кӓнӓк, ӹлэн-ӹлэн].
Впотьмах – пичкэмыш(ыш)тэ [пӹцкэмӹшты].
Вправду – чынлэн, чынак [лачокок].
Вправо – пурла вэлыш, пурлашкэ, пурлаштэ [вургымла вэкӹ, вэлнӹ, вургымла моҥырыш, вургымлашкы].
Впрах – йӧршын шалатэн, шӱрашын (шалатэн) [йыксыр, пӹтӹн].
Впредь – ончыкшо, ончыкыжым [анцыкыжым].
В присутствии – йэҥ ончылно [эдэм анцылны, ылмы годым].
Впроголодь - пэлэ-шужэн, шужэн-йарнэн, тэмын-тэмдэ [пэлэ шужэн].
Впрок – ончыкылан [анцыкылан].
Впросонках – омойуан, помыжалтдэ [ом пышышты].
Впрочем – шомаклан, шомак гыч [тӹҥэ гыньат, моло вӓрэжӹ, тилэц паснажы вэсӹштӹжӹ].
Впрыскивание – кӧргыш колтымаш, шыжыктэн пуртымаш [кӧргӹш шӹжӹктэн пыртымаш].
Впрягать – кычкаш [кӹцкӓш].
Впрямь – викак, туран [вик].
Впускать – пурташ 2, почын пурташ 2 [пырташ].
Впутывать – варныктылаш [куктылаш].
Впух и прах – йӧршын пытымэш [йыксыр, пӹӹтӹн].
Впяливать – чымаш, шыҥдараш, шыҥыктараш [чымэн чиктӓш, туран анчымаш].
Впятеро – визытын [вӹзӹтӹн].
Враг – тушман [тышман].
Вражда – сырэн илымаш [шӹдэшкэн ӹлӹмӓш].
Вразбивку – коклаш кодэ, вэрын-вэрын [шалӓнэлкэн].
Вразброд – шала, шаланылын [шаланэн кашташ].
Вразсыпную – шаланылын [шӓлӓнэн кэмӓш].
Вразумлять – уш пуаш 2.
Враки – кӱлэш-огыл, шойак [такэш шайавлӓ].
Вранье – шойыштмаш, шойак [такэш шайам шайыштмаш, попымаш].
Врасплох – кэнэта, шижтарыдэ [цаклыдэ, вычыдэ].
Врастяшку – шуйналтшыла [виэн вазын].
Врать – шойышташ 1, олталаш 2 [алталаш, такэш шайышташ].
Врач – эмлызэ, доктыр [йасыланышым тӧрлӹшӹ, доктыр].
Вращать – пӧртыктылаш, йыр савырыкташ 2 [сӓрӓш].
Вращение – йыр-савырнымаш, пӧртмаш [сӓрнӹмӓш, сӓрӹмӓш].
Вред – сийан, зийан, осал [локтылмаш].
Вредитель растений – шудо-локтылшо, шудо кочшо, пушэҥгэ кочшо [шуды пӱшӓҥы локтылшы].
Вредить – локтылаш 1, сийан ышташ, сийанлаш 2 [локтылаш].
Вредно – сийанлэ [йардымы, акйары].
Вредоносный – сийаҥлышэ, осал, чэр кондыштшо [йардымаш].
Временно – жаплан, икжаплан, икпагытлан [жэпэш, вэрэмӓэш].
Время – врэма, жап, пагыт [жэп, вэрэмӓ].
Время открытия операций – паша тӱҥалмэ жап [пӓшӓ тӹҥӓлмӹ жэп, вэрэмӓ].
Времяпровождение – жап эртарымаш [жэп эртӓрымӓш].
Времяисчисление – жап шотлымаш [жэп].
Вровень – кӧвӧлэн; тӱрымлан, тӱр дэн тӧр [тӹрдон тӧр].
Врожденность – шочын лиймаш [шачын лимӓш].
Врозь – посна [пасна].
Врости – кӧргыш кушкын пураш 2 [вӓш пижыктэн уштараш].
Вручать – кидыш пуэдаш 2, кидыш пуаш 2.
Врыть – кӱнчэн шындаш 2 [ырэн шӹндӓш].
Вряд – почэла, раддэн, йыгырэ-йыгырэ [ик тӧр, пачэлӓ, йыгырэ-йыгырэ].
Всадить – пуртэн шындаш 2 [пыртэн шындӓш].
Всадник – имньышкэ, йара имньэ дэн коштшо [мыктэн коштшоъ.
Все – чылан, вигэнат [цилӓн].
Все – чыла, вигэ [цилӓ].
Всевобуч – чыла-калыкым сар пашалан туныктымаш [цилӓ-калыкымм вырс пӓшӓм тымдымаш].
Всевозможный – тӱрлӧ-тӱрлӧ [цилӓ статьан].
Всегда - эрэ, кэрэк-кунамат [кэрэк-кынамат].
Всекобанк – чылал копэратив-банк, копэратив-влаклан окса пушо (арымэш пушо, кӱсӱнь пушо) банк.
Вселенная – тӱньа, тӱнча, сандалык [сӓндӓлык].
Всем – чылалан [цилалӓн].
Всемерно – тӱрлын, тӱрлӧ сэмын [цилӓ статьан].
Всемирный – пӱтынь тӱньасэ [цилӓ сӓндӓлык вӹлвӓл].
Всенародный – чыла калыкын [цилӓ халыкын].
Всеобʻемлющий – чылам оралышэ, чылажымат ик вэрыш ушышо [цилӓм ик вӓрэш ушышы].
Всеобуч – чылам туныктымаш 1, вуйгэ туныктымаш 1 [цилӓм тымды].
Всеобщее избирательное право – чыла йэҥ йӱк пумо кэртэж [цилӓ халыкланйук пуэн кэрдмӓш].
Всеобщий – чыла тӱшкасэ, чылан штымэ [цилӓ халыкын].
Всесильный – эн вийан [сэк силан].
Все-таки – тугат, тугэ гынат [тэҥэ гыньат, содык].
Всеуслышание – чыла-колман, чыла-колман [цилӓлӓн колман].
Всецело – йӧршын, ораньэк [цила караҥдыдэок, лыктэок].
Всеядный – чыла-кочшо [цилӓ качшы].
Вскакивать – тӧрштылаш 1, коклан тӧршталташ 2 [тӧрэштӹлӓш].
Вскапывать – кӱнчэн налэдаш, ончышташ 1 [капайэн пышкэдэмдӓш].
Вскарабкаться – удыркалэн кузаш 1 [ыдыркалэн кузаш].
Вскипятить – шолаш пурташ 2, шолташ 2, шолмэш шокшэмдаш 2 [шолаш пырташ].
Вскользь – 1) йаклэштшыла, 2) кокла гыч йаклэшт кайэн (ойлымаштэ) [изиш тӹкнӹктэн].
Вскоре – вашкэак, содорынак, йылэак, тунамак [йылэрӓк ты паштэкок шукат ыш ли].
Вскормить – кугэммэш пукшэн-йӱкташ 2, пукшэн лукташ 1 [пукшэн лыкташ].
Вскрыть – почаш 1 [пачаш].
Вслед – почэш, почэшыжэ, кыша дэн, кышаж дэн [кишӓ дон паштэк].
Вследствие (чего) – садлан вэрчын, сандэнэ [сэдӹндон].
Вслух – йӱкын [йукын].
Вслучае – иктаж годым; иктаж лиймэ годым [иктӓжӹ ма лимӹкӹ].
Всмятку – пэлэ-кӱйыктэн , пэлэ-кӱйшым [пэлэ кӱктэн].
В. С. Н. Х. - калык озанлык рӱдӧ каҥаш 1 [халык хозанлык ӹрды (совэт) кӓҥӓш].
Вспаривать – мужырлаш 2 [парэш кӹчӓлӓш].
Вспарывать – рончылаш 1 (ургышым) [шутымаш (ыргышым)].
Вспахать – курал пытараш 2, курал кышкаш 2 [кырал пӹтӓрӓш].
Вспахивать – куралэдаш 2 [кыралаш].
Вспениваться – шоҥэштылаш 2 [шоҥэштттттташ].
Всплакнуть – шортын колташ 2 [мӓгӹрӓлӓш].
Всплошную – кумдыкэш, мучкыш дэн [кымдыкэш].
Всплывать – ийын кӱзаш 2, вӱд ӱмбак кӱзаш 2 [вӹд вӹкӹ кузаш (ин кузаш)].
Вспоить-вскормить – пукшэн-йӱктэн кушташ 2.
Всполаскивать – шӱйалтылаш 1 [шӱӓлтылаш].
Вспоминать – ушэштарылаш 1, шарнылаш 1 [ӓшӹндӓрӹлӓш].
Вспомогательный – полшышан [палшышы].
Вспомянуть – ушэштараш 2 [ӓшӓндараш].
Вспотеть – пӱжалташ 1 [пӱжалташ].
Вспухать – пуалэдаш 1 [пуалаш].
Вспылить – шыдэшташ 2, шыдэшт колташ 2 [трӱк шыдэшкэн колташ].
Вспыхивать – ылыжылаш 1 [ӹлӹжӹлӓш].
Всрок – шкэ жапыштэ [жэпэш, вэрэмӓэш].
Вставать – шогалаш 1, кыньэлаш 1 [шагалаш, кӹньылӓш].
Встревожить – кыжгандараш 2 [шижтӓрӓш].
Встречать – ваш лийаш 1, налаш лэкташ 1 [вӓш лиӓш, ваштарэш лӓктӓш].
Встряхивать – почкалтылаш 1, рӱзалтылаш 1 [пачкалташ, ӹрзӓлӓш].
Вступать – кӧргыш пураш 2 [пыраш (кӧргыш)].
Вступление в брак – мужыраҥмаш1, йэшланымаш 1 [мыжыраҥмашл (марылан кэмӓш)].
Всунуть – чыкэн шындаш 2 [цикэн шӹндӓш].
Всходить – кӱзаш 2, овараш 2.
Всыпать – опталаш 1.
Всюду – чыла вэрэ [цилӓ вӓрэ].
Всякий - тӱрлӧ, чыла [цилӓ, цилӓ эдэм].
Втайне – йышт, шолып, йывышт [йӹвӹрт].
Втаптывать – тошкэн шыедаш 2, втоптать – тошкэн пурташ [ташкаш, ташкэн шӹндӓш].
Втекать – йогэн пураш 2 [йогэн пыраш].
Втирание – шыҥдарэн йыгымаш 1, шыҥдарымаш 1 [шӹҥдӓрӹмӓш, шырэн пыртымаш].
Втихомолку – йэҥлан шижтарыдэ, шыпак [йӹвӹрт йӓлӓн шижтарыдэ].
Втолкнуть – шӱкэн пурташ 2 [шыкэн пырташ].
Вторично – вэскана, кок-каналан [вэскӓнӓ кок-кӓнӓш].
Вторник – кушкыжмо [кышкыжмы].
Второе полугодие – вэс-пэлий.
Второй – кыкымшо [варашы (кокшы)].
Второпях – содорланышыла, вашкымэ ден [талашэн, талышым дон].
Второстепенный – тӱҥ воктэнысэ, почэшкӱлэшан [тӹҥ, кэрӓль сагашы].
Втридорога – кум кана шэргын [кым пай шэргын].
Втрое (больше) – кум кана (утларак) [кӹм кӓнӓ].
Втулка колесная – орава-пуч оҥго, орава-пуч кӧргэш шындымэ оҥго [арава пыч кыртни (тулка)].
Втупик – мыгылдык, ӧрмылдык [ӧрмӓш корны пӹтӹмӓш]; встал втупик – ӧрын кайшым, ӧрын колтышым [ӧрын колтышым].
Втыкать – кэрэдаш 2; воткнуть – кэрлаш 2, кэрл шындаш 2.
Втянуть – шупшын пурташ 2[шыпшын пырташ].
В. У. З. - эн кугу школ [самой кого школ].
Вулкан – тул-курык; шокшо лапаш йогышан курык [тыл шӓвӹшӹ кырык].
Вульгарный – 1) локтылшо, 2) кутанэш-вуйэш ойлыштшан [турна, худа кайышан].
Вход – пурымо вэр, пуртык, пуртыш [пырымы вӓр].
В целях – вэрч, вэрчын [вэрц, вэрцын].
Вцепляться – пижэдылаш 2; вцепиться – пижаш2, кырмаш2 [пижэдӹлаш, пижӓш].
В. Ц. И. К. Чыла рэспублик пашам вуйлалтэн шогышо рӱдӧ комиэт [цила рэспблик пӓшӓм вуйлалтэн шалгышы ӹрдӹ комитэт].
В. Ц. С. П. С. - чыла пашазэ ушэмын рӱдӧ каҥашыжэ [пӓшӓзӹ ушэмын ӹрдӹ кӓҥӓшӹжӹ].
В чем – мошто [машты].
Вчера – тэҥгэчэ [тэҥэчы].
Вчерашний – тэҥгэчсэ [тэҥэчшӹ].
Вчетвером – нылытын [нӹлӹтӹн].
Вчитаться – туткын лудын налаш 2 [шукы лыдаш, пӓлӓш].
Вы – тэ [тӓ].
Выбегать – лэктын куржэдаш 1, куржын лэктэдаш 2 [кыргыж лӓктӓш].
Выбеленный – ошэмдымэ [ошэмдӹмӹ].
Выбелить – ошэмдаш 2, ошэмдэн шындаш 2 [ошэмдӓш, ошэмдэн шындаш].
Выбивать – вырэн луктэдаш 2 [шын лыкташ].
Выбирать – сайлаш 2 [айыраш].
Выблевать – укшынчаш 1, укшыч кышкаш 2 [укшынцаш, укшыц лыкташ].
Выбой – куча, нӧшмӧ куча [лаксак, кӓтӹк].
Выбор – сайлымаш, ойырымаш 2 [айырымаш].
Выборный – сайлымэ, ойырымо йэҥ [айырымы эдэм].
Выборщик – сайлышэ, ойырышо [айырышы].
Выбранить – вурсэн налаш 1, вурсэн кышкаш 2 [вырсэн кӹшкӓш].
Выбрасывать – луктын кышкылдаш 21, луктэдэн кышкаш 2 [лыктын кӹшкӓш].
Выбрать – сайлаш, ойыраш 2 [айыраш].
Выбрить – нӱжаш 2, йалт нӱжаш 2, нӱжын шындаш 2 [нӹжӹн шӹндӓш].
Выбродить – сай шопэн шуаш 2 [каштын шӹндӓш].
Выбросить – луктын кудалтыш 2 [лыктын шуаш].
Выбывать – лэктын кайэдаш ц [лӓктын кэӓш]кӓш].
Вывалить – йастараш 2, йастарэн шындаш [йӓстӓрэн шуаш].
Вывалять – пӧрдалтараш 2, почаҥдараш 2 [пӧрдӓлтӓрӓш, пачаҥдараш].
Вываривать – шолтэн эрыктылаш 1 [шолтэн ирыкташ].
Выведать – шымлэн налаш, увэрым погэн кондаш 3, выведывать – шымлыл кошташ 1, шэкшинчын кошташ 1 [1) йадыш лыкташ, 2) йадыштыкалаш].
Вывернуть – савырэн шындаш 2, савыраш 2 [сӓрэн, пытырэн лыкташ].
Вывертеть – пӧрытыктэн лукташ 1 [пӹтӹрэн лыкташ].
Вывертывать – пӧртыктэн луктэдаш [пӹтӹркӓлэн лыкташ].
Выверять – рашландылаш, тӧрлэн налаш [высӹкӓлаш].
Вывесить – луктын сакаш 2 [лыктын сӓкӓш].
Вывеска – лӱмоҥа, лӱмэш лӱмэр [лӹм хаҥа] (оҥаш калайэш да монь ончыктымо иктаж тӧнэжын, ушэмын лӱмжӧ).
Вывинтить – рончэн лукташ 1 [пытырэн лыкташ].
Вывих – муклэштмаш, йычкэштмаш [маклэшмаш].
Вывихнуть – муклэштараш, йычкэштараш 2 [маклэштӓрӓш].
Вывод – мут-тӱҥ, кужу мутым кӱчыкэмден ойльымаш [попымаш тыҥ, кужы шайам кӹтӹкэмдэн попымаш].
Выводить – (цыплят) – пӱктэн лукташ [видэн лыкташ].
Выводить – вӱдэн луктэдаш 2, луктын шогаш [видэн лыкташ].
Вывоз – толтымаш 1, ӧрдышкӧ шупшыктымаш [шыпштэн лыкташ].
Вывозить – ӧрдышкӧ шупшыктылаш [шыпштэн лыкташ].
Выволочь – шӱдырэн лукташ 1 [шӹдӹртэн лыкташ].
Выворотить – ӱмбальэ савыраш 2 [шӧрыкташ].
Вывалить – вышкал колташ 2 [кышкал колташ].
Выгадать – шкэлан кэлыштарэн налаш 1 [шаныкалаш, ӹшлӓн йажом шанэн лыкташ].
Выгиб – пӱгыр, кадыр [ӓйык].
Выгладить – йаклэмдаш, йытырамдаш 2, ӱтык дэн шымамдаш 2, йыгэн шындаш 2 [утьужэн шындаш].
Выглодать – нултэн пытараш 2 [ньымышт пытӓрӓш].
Выглядывать – шолып ончылташ 1 [йывырт анчыкалаш].
Выгнать – поктэн лукташ 1 [поктэн лыкташ].
Выговор – вурсымаш, шылдалтыш [вырсымаш, шӹрдалтӹш].
Выговорить – раш ойлаш 2, кэлшыкташ, кондараш 2, ончычынак кӧндараш 2 [йылмыдэн попаш, ӹшкӹлӓн попэн налӓш].
Выгоды – пайда [париш].
Выгон – тошкэм (вольык пэчэм) [пасо (вольык каштмы вӓр].
Выгонять – поктэн луктэдаш 1 [поктэн лыкташ].
Выгореть – йӱлэн пыташ 2, йӱлэн кайаш 2 [йылэн пӹтӓш, йылэн кайаш].
Выгребать – удырэн луктэдаш 2 [ыдырэн лыкташ].
Выгрузить – йастараш 2, йастарэн шындаш [йӓстӓрӓш, йӓстӓрэн шӹндӓш].
Выдавать – пуэдаш 2 [шӓлӓтӓш, пуаш].
Выдавить – пызырэн лукташ 2, тэмдэн лукташ 2, пӧсылтараш 2 [пызырэн лыкташ, тэмдэн лыкташ].
Выдать – пуаш 2.
Выдача переводов (денег) – колтымо оксам пумаш.
Выдача материалов из архива – оссэр гыч ӱзгар пумаш [тошты ӹжгӓр вӹлӓм пэрэгым вӓргыц пумаш].
Выдачу разрешаю – пуаш шӱдэм, кӱштэмпуаш кӧнэм, кэлшэм.
Выдвигать - коштыктыман, коштшан, лукман (йашнык) [чӱчмы-пачмы, каштшы].
Выделять – ойыртылаш [айырэн нӓлӓш].
Выдергивать – шупшын луктэдаш 2 [кышкэт, шыпшын лыкташ].
Выдержать – кучэн шолгаш 2, ик жап кучэн ашнаш 2, жап шумэшкэ кучэн ашнаш 2 [кычэн кэрдаш].
Выдержка – шуктэн кучымаш [цӹтӹмӓш].
Выдоить – лӱштэн пытараш 2, пытармэш лӱшташ2 [шыпшыл пӹтӓрӓш].
Выдолбить – кӧргынчаш, пургэдаш (ий дэнэ, ково дэнэ), кӧргыч лукташ [чӱчэн лыкташ].
Выдра – вӱд-кома.
Выдрать – кӱрын налаш 1, кушкэд налаш, кушкэд лукташ [кӹрӹн лыкташ, кышкэд нӓлӓш].
Выдти – лэкташ 1 [лӓктӓш].
Выдувать – пуэн ыштылаш [ӹфӹлэн лыкташ].
Выдумать – шонэн лукташ 1, шойаклаш 2 [шанэн лыкташ].
Выдумка – шонэн лукмаш, шойак, йомак [шанэн лыкмаш, такэш шайа].
Выдуть – пуэн лукташ 1 [ӹфӹлэн лыкташ].
Выдыхание – шӱлалтымаш, шӱльэн лукмаш [шӱлэн лыкмаш].
Выдыхать – шӱлэн лукташ; выдыхаться – пуш кайаш, там кайаш [шӱлэн лыкташ].
Выемка – пургэдмэ лаката, лакэ [пӹчкӹн лыкмы вӓр].
Выемка документов – кӱлэш кагазым лукмаш [кэрӓл пумагам лыкмаш].
Выехать – имньэ дэн лэктын кайаш 2, имньым кичкэн лэкташ 2, имньэ дэн лэкташ [имньи дон лӓктӓш].
Выждать (время) – кӱлэш жапым вучаш 2 [вычэн шокташ].
Выжечь – йӱлалтэн пытараш 2, йӱлатэн лукташ [йылатэн шӹндаш, йӹлатэн лыкташ].
Выжигать – йӱлатэн палэмдылаш [йылатэн пӓлӹм ышташ].
Выжидать – вучэн шогаш, эртараш [вычэн шалгаш].
Выжимать – пызырэн луктэдаш [пӹзӹрэн лыкташ].
Выжинать – тӱрэд налэдаш 2 [тӹрэд пӹтӓрӹлӓш].
Выжить – 1 илэн эртараш, 2 поктэн лукташ [ӹлэн эртӓрӓш].
Выздороветь – тырлаш 2, порэмаш [парэмӓш шу лиӓш].
Выздоровление – тырлымаш, порэммаш.
Вызов – ӱжмаш.
Вызревать – кушкын шуаш [кӱн, кушкын шоаш].
Вызывать – ӱжын луктэдаш 2 [ӱжын лыкташ].
Выиграть – модын налаш 1, модын пурташ 2 [мадын нӓлӓш, мадын пырташ].
Выигрыш – модын налмаш, модын пуртымаш [мадын нӓлмӓш].
Выйти – лэкташ 1 [лӓктӓш].
Выкарабкаться – удыркалэн лэкташ [ыдыркалэн лӓктӓш].
Выкатать – пӧртыктэн лукташ [кыргыштэн лыкташ].
Выкачать – тулэн лукташ, вӱдым кышкэн пытараш [вӹдӹм каштал лыкташ (кӓчӓйӓш)].
Выкашлять – кокырэн шӱвалаш [кахырэн лыкташ].
Выкидать – луктын кышкаш 2 [кӹшкэн пӹтӓрӓш].
Выкидыш – лугыч кудалтымаш, шудэ шочмаш [лоэш колтымы].
Выкипать – шолын пучаш 2 [шолын пычаш].
Выкисать – шопэн шуаш [шапэн шоаш].
Выкладывать – луктын опташ 2 [лыктын опташ].
Выклевать – чӱҥгэн пытараш [чыҥэн пӹтарӓш].
Выковать – таптэн лукташ [таптэн шокташ].
Выковывать – таптэн луктэдылаш [таптэн лыкташ].
Выколотить – кырэн лукташ [шин лыкташ].
Выколоть – шуралтэн лукташ [ражаҥдаш].
Выкопать – кӱнчэн шындаш 2 [капайэн лыкташ].
Выкормить – пукшэн лукташ 1, кугэммэш пукшаш [пукшэн лыкташ].
Выкорчевать – куклэн пытараш 2 [важгэ лыкташ].
Выкорчевывать – куклэдаш 2 [кажгэ лыктылаш].
Выкосить – солэн пытараш 2, солэн налаш 1 [салэн пӹтӓраш, салэн нӓлӓш].
Выкрасить – чийалтэн шындаш 2, чийалташ 2 [чиӓлтэн шӹндӓш].
Выкроить – шулын лукташ [шун шӹндӓш].
Выкройка – пӱчмӧ-калып [выргэм ыргаш пумагаэш шумы].
Выкуп – сулэн налмаш, тӱлэн налмаш [сылэн нӓлмӓш].
Выкурить – шупшын пытараш [шыпшын пытӓрӓш].
Выломать – пудыртэн лукташ [пыдыртэн лыкташ].
Вылежать – кийэн эртараш 2 [киэн шокташ].
Вылезать – лэкташ [лӓктӓш].
Вылепить – тушкэн шташ (иктаж пушкыдо дэнэ) [тышкэн шӹндӓш].
Вылет – чоҥэштен лэкмаш [чоҥэштэн лӓкмӓш].
Вылетать – чоҥэштэн кайаш 2 [чоҥэштэн кэӓш].
Вылечивать – парэмдаш, парэмдылаш [парэмдӓш].
Вылечить – пырэмдэн шындаш, парэмдаш 2 [парэмдэн шокташ].
Выливать – кышкалаш [кӹшкӓлӓш].
Вылизать – нулэн шындаш 2 [нылэн нӓлӓш].
Вылинять – сын кайаш, чийа кайаш, пун, меж йогаш, шапэмаш [цырэ кэӓш].
Выловить – кучэн пытараш 2 [кычэн пӹӓрӓш].
Выложить – луктын пышташ 2 [лыктын пышташ].
Вылудить – вулнаҥдаш 2 [луйэн шӹндӓш].
Вымазать – шӱрэн пытараш 2 [шӹрэн пӹтӓрӓш].
Выманить – ондалэн лукташ (кондаш) 2 [алталэн нӓлӓш].
Вымарать – амыртэн пытараш 2 [льӓвӹртэн пӹтӓрӓш].
Вымачивать – нӧртылаш 1, нӧрташ 2 [нӧртылӓш].
Выменять – вашталтэн налаш [вашталтэн нӓлӓш].
Вымерзание – кылмэн лэкмаш [кӹлмӹмӓш].
Вымерзать – кылмэн лэкташ [кылмэн лӓктӓш].
Выметать – ӱштын луктэдаш 2 [ыштыл лыкташ].
Вымирать – колэн пыташ 2 [колэн пӹтӓш].
Вымогательство – ӧкым налмаш (оксам монь) 1 [алталэн ньэвольа нӓлмӓш (ӹштӹктӹмӓш)].
Вымогать – ӧкымлаш, вийытлаш (оксам) [алталэн нӓлӓш, ӹштӹктӓш].
Вымокать – вошт нӧраш 2 [вашт нӧрӓш].
Вымолвить – пэлэшташ 2 [пэлэштӓш].
Вымолотить - шийын пытараш 2 [шин пӹтӓрӓш].
Выморозить – кылмыктэн пытараш 2 [кӹлмӹктэн пӹтӓрӓш].
Выморочный двор – йараш кодшо сурт [колэн пӹтӹшӹ пуста кудывичӹ].
Вымуштровать – чулымдараш*, чот толаштарэн тунукташ 2 [пингӹдӹн талашэн тымдаш].
Вымысел – шонэн лукмо [шанэн лыкмы].
Вымыть – мушкын шындаш, мушкаш 1 [мышкын шӹндӓш, мышкаш].
Вымя – водар [вадар].
Вынимать – луктэдаш 2, лукташ 1 [лыкташ].
Выносить – нумал луктэдаш 2 [намал лыкташ].
Выносливость – чытэн кэртмаш, йыгарлык [тырхэн, цытэн кэрдмӓш].
Вынуждать – ӧкымлаш, вийытлаш 2 [ньэвольа ӹштыктӓш].
Выныривать – шуҥгалт ийын лэкташ 1 [шыҥалт ин лӓктӓш].
Выняньчить – ончэн кушташ 2, ончэн ашнэн лукташ 1 [анчэн кушташ].
Выпадать – лэктын возаш 1 [лӓктын вазаш].
Выпаивать – йӱктэн пытараш 2.
Выпалзывать – нушкын лэктэдаш 2 [авальанэн лӓктӓш].
Выпалить – лӱйэн колташ 2 [лӱэн колташ].
Выпахать – курал пытараш 2 [кырал пӹтӓрӓш].
Выпачкать – амыртэн пытараш 2 [льавыртэн пӹтӓрӓш].
Выпевать – мурэн лукташ 1 [мырэн лыкташ].
Выпереть – шӱкэн лукташ 1[шӹкэг лыкташ].
Выпилить – пӱчкын лукташ 1[пилэн лукташ].
Выписать – возэн налаш 1 [сирэн нӓлӓш].
Выписать газету – назэтым йодын колташ 2, газэтлан возалташ 1 [газэтым йадын колташ].
Выпись – возэн налмаш [сирэн нӓлӓш].
Выпить – йӱын пытараш 2, йӱын колташ 2, йӱаш 1 [йун пӹтӓрӓш, йун].
Выплавить – лэвыктэн лукташ 1, лэвыктэн налаш 1 [шырӓтэн лыкташ, нӓлӓш].
Выплакать – шортын пытараш 2 [мӓгӹрэн пӹтӓрӓш].
Выплатить – тӱлэн пытараш.
Выплескать – вэлэн пытараш [кышкэн, вилэн пӹтӓрӓш].
Выплыть – ийын лэкташ 1 [ин лӓктӓш].
Выпоить – йӱктэн пытараш [йӱктэн пӹтӓрӓш].
Выползать – нушкын лэктэдаш 1 [авальанэн лӓктӓш].
Выполнять – шуктэн шогаш 2.
Выполоскать – шӱйалташ 2, шӱйалтэн пытараш 2 [шӱӓлтэн пӹтӓраш, шӱӓлтэн нӓлӓш].
Выполоть – эрыктэн шындаш 2, шӱк эрыкташ 2, шӱк кӱраш, сомылаш [самлэн нӓлӓш, самлэн пӹтӓрӓш].
Выпорхнуть – чоҥэштэн лэкташ [чоҥэштэн лӓктӓш].
Выпотрошить – кӧргӧ лукташ 1.
Выправлять – виктарылаш 1 [виктӓрӓш, тӧрлӓш].
Выпрашивать – йодышташ 1, йычыгаш 2 [кӹчӓш].
Выпревать – шӱйаш (озым), шолын лэкташ (там) 1, шолын пучаш 2 [шылын пычаш].
Выпроводить – поктэн лукташ, кожэн колташ, кожгаташ 1, поктэн колташ 2 [поктэн лыкташ].
Выпрягать – туараш 2.
Выпрямлять – виктараш 2, виктарэн шогаш 2 [виктӓрӓш, виктӓрэн шалгаш].
Выпуклый – мугыльо, тӱжвак кадыр, лэктын шогышо пӱгыр [туж вэк пугыр лӓктӹн шӹцшӹ].
Выпуск – луктын колтымаш, лукмаш, йӧршын лукмаш [лыктын колтымаш, лыкмаш].
Выпускать – луктын колтэдаш 2, лукташ 1, луктылаш 2 [лыктын колташ].
Выпутать – куктыш гыч утараш [киктыш гыц ытараш].
Выпучить глаза – шинчам караш 2 [сӹнзӓм кӓрӓш].
Выпытать – сынэн налаш 1, шынаш 2, шымлэн налаш 1, ойлыдымашым каласыкташ 2 [пӓлэн нӓлӓш].
Выпятить – ончыко луктын шындаш 2 [лыктын шындаш, цӓктӓрӓш].
Вырабатывать – штэн лукташ 1 [ӹштэн лыкташ].
Выработка – штэн лукмаш [ӹштэн лыкмаш].
Выравнивание – тӧрлымаш [тӧрлӓмӓш].
Выравнять – тӧрлаташ 2, тӧрлэн шындаш [тӧрлэн шӹндӓш].
Выразить – каласаш 1, шонымым ойлэн пуаш 2, шонымым каласэн пуаш 1 [шанымым шайышт пуаш].
Выражение – каласымэ ой, оймут [кэлэсымаш].
Выразительно сказано – раш ойлымо, умылтарэн каласымэ [расскыдын кэлэсӹмӹ].
Вырастать – кушкыннӓлӓш, кӹрӹн лыкташ].
Вырезывать – пӱчкэдэн луктэдаш [картинлӓш]
Вырисовывать – сӱрэтлэн луктэдаш [картинлӓш].
Выродок – вэс тӱрлӧ шочшо, мортийышэ авай гыч лэкшэ, мортайалтшэ [вэс статьан шачшы, атьажӹ-ӓвӓжыгань агыл].
Вырождаться – мӧнгэшташ 1, чачкэмдымыланаш 2 [вэс статьан шачаш].
Вырождение – мӧҥгэштмаш, чачкэм пытымаш [вэс статьан шачмаш].
Вырубить – руэн пытараш (лукташ) [роэн пӹтӓрӓш].
Выругать – вурсэн шындаш 2, вурсаш 2 [вырсэн шӹндӓш].
Выручать из беды – утыситэ гыч утараш [пэда гӹц ытараш].
Выручить – утараш, налаш (оксам) 1 [нӓлӓш].
Выручить свои деньги – шкэ оксам налаш, пурташ [шкэ оксам нӓлӓш, пырташ].
Выручка – окса погынымаш, окса налмаш [окса погынымаш, окса нӓлмӓш].
Вырывать – шупшын налэдаш 2 [капайэн лыкташ, шыпшын лыкташ].
Вырыть – кӱнчаш 2, кӱнчэн шындаш 2 [капайэн шӹндӓш].
Вырядиться – акым кэлшаш 2, акланкэлшыкташ 2 [йажон чикташ].
Высадка – луктын шындымаш, шогалтымаш [лыктын шӹндымаш].
Высаживать – луктын шындылаш 1 [лыктын шӹндӓш].
Высасывать – шупшэдылаш 1 (тӱрво дэнэ) [рӱдаш, шыпшаш, ӹрдӓш тырвы дон].
Высватать - тэмлэн, тулартэн налаш [ӹдӹрӹм марылан налӓш попэн шӹндӓш].
Высевать – ӱдаш 1 [ӱдэн колташ, дӓш].
Высекать – тул лукташ, тулым кырэн, чоҥэн лукташ, чакма тулым лукташ [тылым шин лыкташ].
Выселение – куснымаш, ӧрдышкӧ илаш лэкмаш (каймаш), кусныктарымаш [у вӓрышкы, ӧрдӹшкӹ ӹлӓш лӓкмӓш].
Выселок – куснэн лэкшэ йал [пасна лӓкшы сола].
Выселять – йал гыч ӧрдыжыш илаш колташ 2, йал гыч поктэн лукташ [сола гӹц ордӹшкӹ ылаш колташ].
Высиживать – пӱкташ 2.
Высказывать – шонымым каласаш [шанымым кэсасӓш, шайышташ].
Выскакивать – тӧрштыл лэктэдаш [тӹргэштӹлӓш].
Выскользнуть – мучышташ; мунчалтэн лекташ 1, йаклэшт лэктын войзаш [лактын вазаш].
Выскочить – тӧрштэн лэкташ [тӧргэштэн лӓктӓш].
Выскочка – йылкынышэ *), кутырчык [тӹргэштӹлшы].
Выскребать – нӱжэн налэдаш 2 [нӹжӹн нӓлӓш].
Выследить – шэкланэн налаш 1, кыша дэн палаш 2 [кишӓ дон пӓлӓш].
Выслуга лет – кужо жап паша штымаш, кужын паша штымаш [шукы и пӓшӓ ӹштӹмӓш].
Выслеживание – шэкланымаш, ваҥымаш [кишӓм паштэк анчымаш].
Выслушивать – колыштылаш 1 [колышталаш].
Высмаливать – тэгытаҥдылаш 1 [смольаш].
Высматривать – ончылтылаш 1 [анчылтылаш].
Высмеивание – игылтмаш, воштылмаш [мыскылэн ваштылмаш].
Высмеивать – игылтылаш 1 [мыскылаш].
Высмолить – смолалаш 2, смолалэн шындаш [смольэн шӹндӓш].
Высовывать – луктылаш 1 [лыктылаш].
Высокий, ая, ое – кӱкшӧ, кӱгыш [кужы, кӱкшӹ].
Высоко – кӱшнӧ [кӱкшӹ].
Высокомерно – кугэшнэн, копшыланэн ышкэнжым кӱш ыштэн [ӹшкӹмӹм, вэсымӓт когоэш ужмаш].
Высоствольный – йактэ, кужо рӱдан (пушэҥгэ) [кужы пушӓҥӹ].
Высокоторжественный – куаныман [кого празныкан].
Высота – кӱкшыт [кушыц].
Высотомер – кӱкш висык; кӱкшытым висымэ, кӱкшытвиса[кӱкшыц висӹмӹ].
Высохнуть – кошкэн пыташ 2, кагайаш 2, какшайаш 2 [кошкэн пӹтӓш].
Высочайший – путырак кӱкшо, моткоч кӱкшо [пишь кӱкшӹ (жок)].
Выспаться – малэн тэмаш 2 [[лыктын шагалташ].
Выставка – ончыкташ лукмаш, ончэр*) [анчыкташ лыкмаш].
Выставлять – луктын шындылаш [лыктын шӹндӓш].
Выстаивать – шогэн эртараш 2 [шукы шалгыкташ, шалгэн эртӓрӓш].
Выстилать – вакшаш 1 [вӓкшӓш].
Выстрагивать – пужараш 1 [пыжыралаш].
Выстраивать – нэргэлэн шогалтылаш 1 [тӧр шагалтэн миӓш].
Выстрел – лӱймӧ йӱк, лӱймаш [лӱмӹ йук].
Выступ – мугыл, мугылтыш, лэктын шогышо [анцык лӓктын шӹцмӹ].
Выступать – лэкташ (калык ончык) [лӓктӓш (халык вык)].
Высунуть – чоркок лукташ [лыкташ].
Высушить – кошташ 2, коштэн шындаш 2 [коштэн шӹндӓш].
Высший – эн куго [кӱшнӹшӹ, кого].
Высылать – ӧрдышкӧ ӧкымэш колтэдаш 2 [колташ].
Выслать – луктын колташ [лыктын колташ].
Высылка – ӧрдышкӧ ӧкымэш колтымаш [ӧрдыш колтымаш].
Высыпать – опталаш 1, йастараш 2 [йӓстарӓш].
Высыхать – кошкаш 2, кошкэн пыташ 2.
Высь – кӱшӱл [кӱшыл].
Выталкивать – тӱкалэн луктэдаш 2 [шӹкэн лыкташ].
Вытапливать – лэвыктэн налаш 1, лэвыктэн лукташ 2 [шӹрӓтэн налаш, ливӹктӓш].
Вытаращить глаза – шинчам караш 2 [сӹнзӓм кӓрӓш].
Вытекать – йогэн лэкташ 1 [йогэн лӓктӓш].
Вытеребить – кӱрын лукташ 1 [кӹрӹн лыкташ].
Вытерпеть – чытэн шукташ 2, тӱсаш [тырхэн шокташ].
Вытесать – локшыч налаш 1, локшич шуаш 2, локшич лукташ [локшыц лыкташ].
Вытеснять – шыгырэмден лукташ 1 [пӹзӹртэн лыкташ].
Вытирать – ӱштын налаш 1, ӱшташ 2 [ӹштӹлӓш].
Вытискать – шэҥын, пызырэн лукташ [шӹшкӹн лыкташ.
Выткать – куэн лукташ, куаш 2 [коэн лыкташ].
Вытопить – лэвыктэн лукташ 1 [шӹрӓтэн лыкташ].
Выторговать – шулдынрак налаш [шулдынракын нӓлӓш].
Выточить – шумэн шукташ 2, шумаш [шымэн шӹндӓш].
Вытравить – айартэн лукташ [1) лоэш колташ, 2) ташкыктэн пӹтӓрӓш (киндым)]
Вытребовать – йычыгэн налаш 1, истырэн налаш [ньэвольа кӹчэн нӓлӓш].
Вытрясать, вытряхать – почкалтылаш [пачкаш].
Вытурить – шурэн лукташ [шырэн лыкташ].
Выть – урмыжаш.
Вытяжка, вытягивание – шупшын лукмаш [шыпшыл лыкмаш].
Вытянуть – шупшын лукташ 1[шыпшын лыкташ].
Выудить – эҥэрэн лукташ (колым) [ӓҥырэн лыкташ-нӓлӓш].
Выучить – туныктэн шукташ 2 [тымдэн шокташ].
Выхаживать – кугэшнэн кошташ [топылоть кашташ].
Выхаркать – кокыралдэн шӱвалаш [кахыралтэн шӹвӓлӓш].
Выхвалиться – шкэм моктыкташ [йажоэш лыкташ].
Выхватить – руалтэн налаш [роалтэн налаш].
Выхерить – шӧраш 2, возымым удыралаш 1 [сирымым ыдыралаш].
Выхлебать – подыл пытараш 2 [подыл пӹтӓрӓш].
Выхлестать – лупшэн налаш[лыпшэн шӹндӓш].
Выхлопотать – кычал лукташ (тӧнэжлаштэ) [кӹчал лыкташ].
Выход – лэкмэ вэр, омса [лӓкмӹ вар, амаса].
Выходец – лэкшэ, лэктын кайшэ [лӓкшӹ].
Выходка – койыш [кайыш].
Выцарапать – удыркалэн лукташ [ыдырэн лыкташ].
Выцветать – сын кайаш, тӱс кайаш [цӹрэ гӹц кэаш].
Выцедить – йоктарэн налаш.
Вычеканить – ойыплэн лукташ [ладэш шин лыкташ].
Вычеркнуть – удыралаш [ыдыралаш].
Вычернить – шэмэмдаш 2 [шимэмдаш].
Вычерпать – коштал лукташ, коштал пытараш 2 [каштал лыкташ, лыктын пӹтӓраш].
Вычесать – шэрын лукташ [шэрын лыкуташ].
Вычет – кучэн кодымаш [кычэн кодымаш].
Вычислять – шотлэн луктэдаш 2 [шотлэн лыкташ].
Вычистить – эрыктэн лукташ, эрыкташ 2 [ирыктэн шӹндаш].
Вычитаемое – изэмдышэ чотык [лыктын нӓлмы].
Вычитание – шагалэмдымаш, шотлэн налмаш [лыктын налмӓш].
Вычурно – кагыртылын [тӹрлӹлмӹ].
Выше – кӱкшырак, кӱшкырак [кӱшкӹрӓк].
Вышеозначенный – кушан палэмдымэ, садэ кагазэш ончыктымо [кӱшан анчыктымы].
Вышесказанный – кӱшан каласымэ, кӱшан ончыктэн пумо [кушан кэлэсымӹ].
Вышеупомянутый – кушан ушэштарымэ [кушӓн ӓшындӓрымӹ].
Вышибать – пэрэн луктэдаш 2 [шин лыкташ].
Вышивать – тӱрлаш 2 [тӹрлӓш].
Вышивка – тӱр тӱрӧ [тӹр].
Вышина – кукшӱт [кӱкшӹц].
Вышка – орол мэнгэ, орол чорката [кукшы вӓр оролымы].
Вышколить – чот тунукташ 2 [тымдэн шӹндаш].
Вышучивать – мыскарам штылаш 1 [ваштылтэн, шутьа ӹштэн попаш].
Выщелачивать – кон лукташ; шадыргым лукташ [кон вӹдэш нӧрташ].
Выщипывать – кӱрэдаш [цӹвэштӹлӓш].
Выщипать – кӱрын налаш (кайык пуным) [цывэштэн нӓлаш, кӹрӹн пӹтӓрӓш].
Выяснить – умлэн налаш, раш шташ 2 [палэн нӓлӓш].
Вьюга – мардэжан поран.
Вьюк – тупэш оптымо еумалтыш (имньэ, тӱйэ ӱмбалнэ) [мам шон имньи тупэш оптымыъ
Вьючить – тупэш нумалтышым опташ [имньи тупэш опташ].
Вьюшка – тӱньык салма, мурйа пэтыртыш [трува питыртӹш].
Вʻвь – шинча-ора, шинча-ончылно.
Вяжущий – кычыка [пидшы].
Вяз – шоло (пушэнгэ) [шол].
Вязальный – пиадш штымэ [пидӓш ӹштымы].
Вязанка – пидыш [пидыш].
Вязать – пидаш.
Вязига – колын тупрӱдӧ вэмжэ (остыр колын) [колын туп ӹрдӹ норгӹ].
Вязка – пидыш, пидмаш [пидмӓш, пидӹш].
Вязкий – кычыка [пижшы].
Вязнуть – пижаш 1 (лавраш) [пижӓш (льавӹраш)].
Вялить – лывыжташ 2 [лӹвӹжгӓш].
Вяло – лывыжгын [лывыжгэн].
Вялость – лывыжгылык [лӹвӹжгӹмӓш].
Вялый – лывыжгэ [лӹвӹжгӹшӹ].
Вянуть – лывыжгаш 2 [лӹвӹжгӓш].

Гавань – карап шогымо вэр, вӱд дэн волышо чодыра, моло чарымэ вэр [таҥыж тӹрӹштӹ кого проход (тыл пыш) влӓн шалгымы вӓр].
Гагара – тупынь-йол, шуэлудо [шалдыра лыды гань кашар нэран кэк].
Гадалка – мужэдшэ ӱдрамаш, мужэдшэ-кува, мужаҥ-кува [мужан-ватӹ].
Гадальщик – мужэдшэ пӧрйыҥ, мужэдшэ [мужэдшы, мужан].
Гадание – мужэдмаш [мужэдмӓш].
Гадать – мужэдаш 1 [мужэдӓш].
Гадить – кайдараш, йырныкташ 2, пашам пужаш 2 [йактараш, льӓвӹртӓш].
Гадливый – йырныктышан [йактарышы].
Гадость – шакшэ, йырнык [йӹрнӹк].
Гадюка – шэм-кишкэ [шим кӹшкӹ].
Гаечка, гайка – гайкэ [кайка].
Газ – пӧс*, пӧз [пыш].
Газета – газэт.
Газетчик – газэт ужалышэ, газэт коштыктышо [газет выжалышы].
Газовый – йужан, пӧзан; газовое платье – йуж гай вошт койшан тувыр [йужан вашт кайшы тыгырашлык].
Газомер – пӧзвиса, йужвиса [пышвисӓ].
Газомотор – йуж дэн пӧртшӧ машина, йуж йӱлалтэн пӧртшӧ машина [пышдон сӓрнӹшӹ машинӓ].
Газообразный – йужгай, пӧзгай [пыш гань].
Газопроводный – йуж колтышан, пӧзколтышан [пышым ваштшы колтышы].
Галантерейный – сылнык сату*, ӱдрамаш сату [тыгыды, лапка хӓдыр].
Галдеть – лӱшкаш 2, караш, шаргыжаш 1, сӧйгаш, тӱчан шаргыжаш [шукын иквӓрэш саслаш].
Галера – карап лӱм, куго-пуш [шукы вэслӓн кого пыш].
Галка – чаҥа [цӓҥӓ].
Галлерея – кужу аҥышыр корно, пӧрт-ончыл, кужу пӧрт-ончыл [кужы пӧртанцыл].
Галлюцинация – укэ гыч шинчаш, пылышэш койшо [укэ гыцок улыла чучмаш].
Галоп – тӧргэн кудалмаш [тӧргыш дон кыдалмаш].
Галоша – калош.
Галстук – шӱша кылдыш, сога-кылдыш [шӱэш сӓкӹмӹ кӹлдэм].
Галун – тасма; серебряный галун – ший тасма; золотой галун – шӧртньӧ тасма, аҥысыр ока, аҥысыр лэмда [ӓҥӹԍӹғ льэмда, шин, шӧртньӹн льэмдӓ].
Галушка – паньэ, совла лашка [савала лӓшкаӓ].
Галченок – чаҥа игэ [цаҥӓ игӹ].
Гальванизация – тулэҥэрлымаш*, элэктричэствэ погышо.
Гам – сӧйгымаш [ружгэ саслымаш].
Гамак – кэчышэ малымэ вэр [кэчэн амалымы вӓр].
Гамаша – шулыш, кем-шулыш.
Гамма – кандаш почэ-йӱк (мурэн лукмаш) [кӓндӓкшӹ ташкалтышан йук (мырэн лӓкмӓш].
Гангрена – тулйар (кап шэмэмын шӱймӧ чэр) [шамдэ кэмэш кӓпӹштӹш карштым вӓр (парньа, кид, йал)].
Гарантия – ӱшанлык, инандарымаш, сӧрымаш [ӹньандӓрэн сӧрӹмаш].
Гардероб – вургэм-шкап, вургэм сакымэ вэр [выргэм сӓкӹмӹ шкап].
Гарем – ӱдрамаш-пӧрт, турык калыкыштэ ватэ шотлан посна пӧртышто кучымо ӱдрамаш тӱшка [шукы ӹдрамашӹм вӓтӹ чотышты урдымаш вӓр].
Гаркать – чот кычкыраш 2 [трук когон сӹгӹрӓлӓш].
Гармоника – кармон, музикан [кармонь].
Гармонировать – кэлшындараш [йажон тӧргэштӓраш].
Гармония – кэлшышэ йӱк, кэлшйӱк [шукым иквӓрэш тӧрэштӓрымаш].
Гарнизон – 1. ик олаштэ илышэ салтак тӱшка; 2. салдак-ола [иквӓрэш салтаквлӓн шалгымы (ӹлӹмӹ) вӓр].
Гарпун – кит-кол кучымо умдо, куго умдо [кого йыпш (шылаҥан)].
Гарус – тӱрлымӧ шӱртӧ.
Гарь – йӱлэм, йӱлышӧ вэр [шӹргӹ йылэм].
Гасильник – тул йӧртымӧ ӱзгар [тыл йӧртымӹ хӓдӹр].
Гасить – йӧрташ 2.
Гастролер – койдарчыкыштэ модшо, вэр гыч вэрыш коштшо артист [вӓр гӹц вӓрӹш кашшы артист].
Гастрономия – кочкыш-йӱыш палык, кочкыш йамдылымэ коклам палымаш, шинчымаш [качкыш йӓмдӹлӹмӹ, тымэньмӹ пашӓ].
Гаубица – кӱчык пушка.
Гвардия – ойырымо шолдыра салтак (кугу капан) [кого кӓпӓн шалдра салтаквлӓ].
Гвоздика – вараксим-шудо, чэзэк-шудо [цӹгак пэлэдӹш].
Гвоздь – пуда [пыда].
Где – кушто [кышты].
Гегемония – шокшо вӱд шыжышэ памаш [мӱландыгыц пӹрхӹш шокшы вӹд].
Гектар – мэтр-дэсчин, дэсчин дэч изирак аҥа, мэтр шот дэн висымэ аҥа, мэтраҥа [мӱландӹ висӓ (кытан-торэшӓн) сэтьина гыц изирак].
Гектограмм – шӱдӧ грам [шӱдӹ грам].
Гектограф – шукэм-савык, кид дэн возымым савыктымэ ӱзгар [киддон сирымым пэцӓтлӹмӹ мӓшинӓ].
Генеалогия – тукымшот-сэрыш [родым пӓлӹмӓш].
Геморрой – шоло-чэр (айдэмын) [шол цэр].
Генезис – тӱҥ-лэктыш* (шочмо коклам ойлымаштэ].
Генератор – вийпогыш-коҥга* (пуш, тулэҥэр вийым да монгь) [йылыш пыш (газ) постарымы камака].
Генерация – тукым; йыжыҥ шот.
Гений – вий-уш*, кугу вий ушан йэҥ [кого ышан эдэм].
География – мландэ-сэрыш*, мландэ палык [сӓндӓлӹк вӹлвӓлӹм тымэньмӹ пӓша].
Геодезия – мландэ вискалымэ шанчэ [мӱландӹ висӓм тымдым пӓша].
Геология – мландэ шанчэ*, мландэ лончылам тунеммэ [мӱландӹн шачмым тымдымаш].
Геометрия – кужыт-виса шанчэ*, мландэ вискалымаш гыч лэктын.
Герб – ойып*, кугужаныш ойыртыш сӱрэт.
Гербарий – шудо-погыш*, тӱрлӧ погымо шудо (тунэммыла погэн коштымо) [шуды, пэлэдӹш цуца коштэн погымы (тымэньмӓштӹ анчалаш)].
Гербовый штраф – маркэ-штрап*, маркэ пыжыктыдымылан штрап].
Гербовый сбор – маркэ-налог”) маркэ ужалэн погымо окса [маркы выжалмы дон кугижӓншӹш погым окса].
Гермафродит – узава-капкыл* ик капкылыштэ узо-ава шотшат лийэш [кок хӓдӹрӓн эдэм: пӱэргы шотыштат лин кэрдэш, ӹдӹрӓмӓшӓт лин кэрдэш].
Герой – талэшкэ*, моткоч талэ йэҥ [патыр ньима гыц лӱддӹмӹ ышкӹмжым ӹжӓлайдӹмӹ].
Гетман – вуй-атаман [казаквлӓн вуйлалтышы].
Гибель – пытымаш, колымаш, йоммаш [пӹтӹмӓш, йаммаш].
Гибельно – пытышашын, йомшашын.
Гибкий – лывыргэ [лывыргы].
Гигант – шотдымо кугу, пэш кугу [утла кого].
Гигиена – тазалык тунуктымаш [шулык пэрэгӹмӹ пӓшӓм анчымаш].
Гигрометр – вӱдыжгыпалык*, йуж вӱдыжгым палымэ тарман.
Гидра – вӱтилдыр*, шэрэ вӱдыштӧ шинчэн илышэ, изи вӱд копшаҥгэ шот, вӱд тасма [шукы вӱйан кӹшкӹ (йамакышты)].
Гидрометр – вӱд-виса, вӱдйогын-висык [вӹд-висӓ].
Гимн – моктэмыр*, моктымо муро [лӹмлэштӓрӹмӹ мыры].
Гимнастика – кап-кыл пэҥгыдэмдыш.
Гипербола – уто-кугэмдыш, кугэмден ойлымаш [когоэмдэн, ушэн кэлэсӹмӹ шайа].
Гипноз – шинча-лумымаш* [сӹнза ломымаш].
Гипотеза – шанчыончыл-шоныш*, лийшашлыкым шонэн тунуктымаш [анцыкыла лишашлык].
Гипс – сиран-пор, чӱкчугишан-пор.
Гирлянда – пэлэдыш пидыш, саска пунэм [пэлэдыш-шуды пидӹш].
Гиря – кир.
Глава – ойлымаш ужаш, кнага ужаш, кнага кыдэж, кнага ойыртыш [кньигаштӹшы айыртэм].
Главная книга – тӱн-кнага [тӹҥ кньигӓ}; главный – энвуй [сэквуй].
Главполитпросвет – политик паша дэн волгалтарышэ эн вуй комитэт [у ӹлӹшӹм тымдым тӹн кычэм].
Глагол – койыш-мут* [ӹштӹм лӹӈ шамак].
Гладить – нийалташ, ӧтыклаш, шымарташ.
Гладкий – шыма, йаклака.
Гладко – шыман [йаклакан].
Глаз – шинча [сӹнзӓ].
Глазное кольцо – шинча-оҥго [сӹнза оҥго].
Глазной белок – шинча ошо [сӹнзӓ ошы].
Глазок – пиж-оҥго, лышташ-шинча, парэҥгэ-шинча [ӹлӹштӓш тӹн, изы сӹнзӓ].
Гласный – йоҥйӱк, йоҥго-йӱк.
Глина – шун.
Глинисто-песчаный – ошман-шун.
Глинистый – шунан.
Глинозем – шунан-рок.
Глиста – сӧсан [кучы].
Глицерин – койа-ужаш (йандар, тамлэ, нугыдо вишкыдык, вӱдышто шула) [вишкыдэмдым шэл].
Глобус – мландэ тӱсан шар [мӱланды тымэньмы годым анчыкташ].
Глодать – нулташ 2, омыраш 2 [ньымышташ].
Глотание – нэлмаш.
Глотать – нэлаш.
Глотка – логар [логэр].
Глубина – кэлгыт [кэлгӹц].
Глубоко – кэлгын; глубокий – кэлгэ [кэлгӹ].
Глубоководный – кэлгэ-вӱдан [кэлгӹ вӹдӓн].
Глубь – кэлгэ, кэлгыт [кэлгӹц].
Глупец – аҥыра, ӱнардымэ [ороды].
Глупый – аҥыра, окмак, ӱнардымэ [ороды].
Глухарь (самец) – шузо, сузо; глухарь (самка) – кувылчо [кӹдӹр]; глухарь (коровий колокол) – колдырма.
Глухой – соҥгыра, тоҥгылак [клухой, колтымы].
Глухонемой, -немая – чокрак, соҥыра, чокай-соҥыра, соҥыро-чокай, йылмыдымэ [йӹлмӹдӹмӹ].
Глушь – пичвэр [йыкрака вӓр].
Глыба – кугу катыш, лум касак [кого маклака].
Глядеть – ончаш 2 [анчаш].
Гнать – покташ; гон – поктымаш.
Гнев – шыдэ [шӹдӹ].
Гневить – шыдэштараш 2.
Гнедой – тор. Ракш [хыраш].
Гнездо – пыжаш, пыжакш, пужаш [пӹжӓш].
Гнейс – лончан курык кӱй.
Гнет – пызырымаш, ындырымаш [пӹзӹрньӹк, кӓньысӹр].
Гнида – шаргэнчэ [шаргэньы].
Гниение – шӱймаш.
Гнилец – (мӱкшын) шӱйшо-чэр, шӱктышо чэр [мӱкш цэр-игӹ шӱэш].
Гнилой – шӱйшӧ [шӱкшы].
Гнилушка – мэкш [мӓкш].
Гниль – шӱйшӧ [шӱшӧ].
Гнить – шӱйаш [шӱӓш].
Гноение – шӱктымаш [шӱмаш].
Гноить – шӱкташ 2.
Гной – шӱйшӧ, шӱй [шӱ].
Гнусить – эҥэраш 2, нэр йӱк дэн ойлаш [ӹҥӹрӓш, нэр йук дон попаш].
Гнусливый – нэр йӱкан.
Гнусный – шакшэ ӱнаран [йарыдымы, йӹрныктышы].
Гнуть – тӱҥдаш 2, пӱгыраш 2 [ӓйӓш].
Говор – кутырымо йӱә [попымы йӱк].
Говорильня – кутырымо вэр, йылмэ мушмаш [кытырымы вӓр].
Говорить – кутыраш 2, ойлаш 2 [попаш].
Говорливый – кутырзо, йомарт [кытырзы].
Говядина – ушкал шыл [ышкал шӹл (пай)].
Гоголь – косо (кайык) [кавыр, косир, йӹргэшәӹ нэрӓн лыды].
Гоготать – комбыла сӧйгаш 2 [комбыла саслаш, ваштылаш].
Год – ий, идалык, талук.
Годить – йуваташ 2, шуйаш 2 [тырхалаш].
Годичный – талукаш [ик иӓш].
Годность – йӧршашлык [йарышашлык].
Годный – йӧршо, йӧршашйӧршан [йарал].
Годовалый – талук эртышэ, талукаш [ик и шошы].
Годовой отчет – талукаш паша ойлымаш, талукаш паша ончыктымаш [ик и вӹлвӓл пӓшӓм кэлэсэн (сирэн) анчыктымаш].
Годовщина – идалык пайрам [ик и шошым аймаш].
Голенище – шулыш [конзы].
Голень – йолвурго-лу, йолвурго [йал вургы].
Голец – пыдравэ кол, пондэрвэ, кодама [пынтӹрвӹ (кол)].
Голик – чыра выньык, лышташдымэ вэньык [цӓрӓ ваштыр].
Голо, голый – чара [цӓрӓ].
Голова – вуй; головка – изи вуй; голова с лысиной – чаравуй [цӓрӓвуй].
Головастик – ужава-игэ, ӱшвуй, мукыно, мыкыньэ [жавӓ игӹ, пачан жава].
Головастый – кугу вуйан [кого вуйан].
Головешка, головня – тулвуй [тылвуй].
Головль – кодама, туршо [туршко, мӱктӹ].
Головная боль – вуй-корштымаш.
Головной мозг – вуй-вэм, вуй-торык [вуй вим].
Головной убор – вуйэш пидмэ, чийымэ (упш, шовыч, молат).
Головня ржи – шэм-уржа, уржава [ыржа поҥы].
Головокружение – вуй савырнымаш [вуй сӓрнӹмӓш].
Головокружительный – вуйсавырнышан.
Голод – шужымаш.
Голодать – шужаш 2, вуснаш 2, роҥгаш 2.
Голодный – шужышо.
Голодный год – кытлык ий, чӱдӧ ий, нужна ий [шужымы ий].
Голодовка – шужэн илымаш, шужымаш.
Голодуха – шужэн илымэ жап [шужэн ӹлӹмаш].
Гололедица – ийан жап [иӓн жэп].
Голос – йӱк.
Голосемянные – чара нӧшман [цӓрӓнӱшмӓн].
Голосистый – йӱкан, чарга йӱкан, йаҥра йукан [раскыды танра йӱкан]
Голосище – куго йӱк [кого йук].
Голословно – эпэрэн; голосовность – эпэрэ шомак [пӓлӹдэок такэш попымаш].
Голосованье – йӱк погымаш, йӱклымаш* [йук пумы].
Голосовать – йӱклаш, йук погаш [йук пуаш].
Голосовая щель – йӱкрож, йӱкшэлык [логэрӹшттӹ йӱк шэлӹк].
Голосовые связки – йӱклукмо пидышла, йӱккылдыш, йӱккылла [йуклыкмы пидӹш].
Голубеть – пэлкадаҥаш 1 [кловойаҥаш].
Голубика (гонобоб) – шордо-модо, шордо-мудо [шарды мудӹ].
Гоньба – кудалыштмаш, кудалмаш [поктылмаш].
Голубиные – кэдэ тукым [кӓдӹн].
Голубовато-серый – кандалгэ сур (ола), чалка лудо [кловойалгы луды].
Голубоватый – пэлкандэ гайрак [кловойалгы].
Голубоглазый – пэлкандэ шинчан [кловой сӹнзӓн].
Голубой – пэлкандэ, кара [кловой].
Голубка – ава-кэдэ, ава-кӧгӧрчан [авӓ-кӓдӹ].
Голубь – кэдэ, кӧгӧрчан, кӧгӧрчэн [кӓдӹ].
Голубятина – кэдэ-пызэ, кӧгӧрчэн шыл [кӓдыпай].
Голубятник, голубятня – кэдэ-вита, кӧгӧрчан вӱта [кӓдӹ-витӓ].
Голытьба – укэ йэҥ [цӓрӓ-влӓ].
Голыш – чара, шар-кӱй 2 [цӓрӓ шаргӱй].
Голышом – чара могырын, чара матырын [цӓрӓ-моҥыра].
Гондола – пуш [пыш].
Гонение – поктымаш [пӹзӹртӹмӓш].
Гонец – увэртыше, кудалшэ, сомыл дэн коштшо [покташ колтымы].
Гонитель – поктышо, пызырышэ [пӹзӹртӹмӹ].
Гонка – кудалыштмаш, таҥасымаш, поктымаш, таҥасэн кудалыштмаш [кӓҥашэн кыдалыштмаш].
Гонобобель – шордо-мудо [шардӹ мудӹ].
Гонор – кугэштмаш [чываньланымы].
Гонорар – сэрымак, возымо-ак [сирымылан пумо тар].
Гончар – кӧршӧк штышэ.
Гончарня – кӧршӧк штымэ вэр [коршок ыштымы вӓр].
Гончий – йанлык поктылшо (пий), поктышо.
Гонять, гнать – покташ 2. Гонять ямщину – улам кучаш [йӓмшӹкӹмшалгаш.
Горка, горочка – изи курык, йолкурык [изи кырык].
Гора – курык [кӹрӹк].
Горазд – моштышан, кэртшан.
Гораздо – тулэчкоч [тылэц кач].
Горб – пӱгыр, сугур.
Горбатый – пӱгыр, сугыр. Пӱгургӧ [мыгыр].
Горбина – пугыр; горбит – пӱгырта [мӹгӹрта].
Горбинка – изи пӱгыр, изи мӹгӹр.
Горбоносый – пӱгыр нэран.
Горбун, горбунья – пӱгӱр, сӱгӹр [мӹгӹр].
Горбушка – киндэ-нэр, сукыр-нэр, туп-оҥа.
Горбыль – астар, тупоҥа.
Горделивый, гордец – кугэшнышэ [чывань].
Горделивость – кугэшнымаш [чываньланымаш].
Гордиться – кугэшнаш 2, кӧтарланаш [чываньланаш].
Горе – ойго [ойхы].
Гордость, горделивость – кугэшнымаш [чываньланымаш].
Гордячка – кугэшнышэ ӱдрамаш [чывань ӹдӹрӓмаш].
Горевать – ойгыраш 2, койланаш 2 [ойхыраш].
Горемыка, горемычный – ойган, ойгырышан, мыскынь, койланышан [ойхырышы].
Горемыкать – ойгыраш, койланаш йӧсын илаш 2 [ойхырэн ӹлӓш].
Горелый – йӱлышо [йылышы].
Горенка – пӧрт-кӧргӧ, чаплэ пӧрткӧргӧ [ирэ пӧрткӧргы].
Горечь – кочо, кочо [качы].
Гореть – йӱлаш 2 [йылаш].
Горец – курык-йэҥ [кырык эдэм].
Горизонт – йыртӱр, мландэ дэн кава ушнымыла койшо йыргэ корнышт [йӹрпвӓш ужмы тӹр].
Горизонтальный – тӧрлапкан.
Горилла – кугу маймыл [кого обэзйан].
Гористый – курыкан [кырыкан].
Горит сердце – шӱм вургыжэш, йӱла [йыла шӱм].
Горкнуть – кочэмаш 1, кочаш [качэмаш].
Горлан – чот тужшо, чот лодымандышэ [чотэ когон попышы].
Горланить – чот кычкыраш 2, тужаш 1, чот-тазан лодымандаш [чот сӹгӹрэн попаш].
Горленка – тургэдэ [тӹркӓдӹ].
Горло – логар [логэр].
Горловой – логарын [логэрын].
Горлышко – клэнча логар, изи логар, йандау-рож.
Горная трясогуска – ирвӱрльаҥэомылка ӱдыр [пӧрт кӧргӹм тӹвӹлӓйӹшӹ].
Горнокаменный – курык-кӱан [кырык кӱӓн].
Горнорабочий – курык-пашазэ [кырык пӓшӓ ӹштӹшӹ].
Горностай – йос [шимпач].
Горнушка – возак [вацак].
Горный гребень – курук оржа, курук крач [кырык ӹрдӹ].
Горный тетерев – курук кӱдыр [кырык кӹдӹр].
Горный хребет – курык-рӱдӧ, курык-туп [кырык туп].
Город – ола [хаола, ала].
Городить – пэчаш [пичӓш].
Городовое, городское – оласэ [алашты̌шы̌].
Городок – изи ола [изи ала].
Городская ласточка – ошкутан, ошпоч, крэсын вараксин [алаштышы цӹгӓк].
Городские банки – оласэ банк (окса вэр)-влак [алаштышы банк влӓ].
Городское промышленное предприятие – оласэ йӧн озанлык ыштыкла [алаштыш кого пӓшӓ вӓрвлӓ].
Городской – оласэ [алаштышы].
Городской совет рабочих и красноармейских депутатов – пашазэ дэн йошкар салтак гыч сайлымэ оласэ совет.
Городьба – пэчымаш [пичӹ].
Горожанин – оласэ йэҥ [алашты ӹлӹшӹ].
Горох – пурса [пырса].
Гороховидный – пурса гайэ [пырса ганьӹ].
Горошина, горошинка – пурса пырчэ [пырса, изи пырса].
Горская автономная С. С. Р. - горэтс калык каҥаш рэспублик.
Горсть – кормыж.
Гортанный – логар аҥысэ [логэр аҥын].
Гортань – логараҥ [логэр аҥ].
Горчить – кочэмдаш 2, коцэмдаш [качэмдӓш].
Горшечник – кӧршӧ штышэ [коршок ӹштӹшӹ].
Горшок – кӧршӧк, кӧршэк [коршок].
Горький, горько – кочо [качы̌].
Горьковато-кислый – кочак-шопак [качы̌кан-шапы̌].
Горючий, горючесть – йӱлышашлык [йылышан].
Горячие угли – тул-шол, шолгым, шокшо шӱй [тыл-шол].
Горячий – шокшо.
Горячий (неспокойный) – тыргыж шыдэ, каньысыр [тыргы̌ж].
Горячий (темперамент) – шыдэ койышан, ура [тыргы̌ж].
Горячка – шокшо-чэр, шокшо мужо [шокшо цэр].
Госбанк – кугыжаныш банк.
Госналог – кугужаныш йозак [кугижӓншыш тӱлым окса].
Госплан – кугужаныш радам тӧнэж, кугужаныш паша радамым тӧрлатышэ тӧнэж [кугижӓнӹштӹш пӓшӓм виктӓрӹшӹ комис].
Господский – тӧран [пайарнын].
Госпожа – тӧра-ватэ [пайарны вӓтӹ].
Госрасход – кугужаныш роскот (окса каймаш, кучымаш) [кугижӓнӹштӹш окса кэмӓш].
Госстрах – кугужаныш лӱм дэнэ аралымаш.
Гостинец – пэлак, йокма, уна-киндэ [костэнэц].
Гостиница – унагудо, уна-кудо [хына пӧрт].
Гостить – уналаш 2, уна лийаш 1 [хы̌налаш].
Госторговля – кугыжаныш торгаймаш [кугижаншын торгэйымаш].
Гость – уна [хы̌на].
Гостья – уна-ватэ, ӱдрамаш уна [хы̌на ӹдӹр, хы̌на вӓтӹ].
Государственное имущество – кугыжаныш пого [кугижӓншӹ пурлык].
Государственное страхование рабочих – кугыжаныш коч пашачым аралымаш [шушыр, хворой пӓшӓзлан (рабочийлан) кугижӓншӹ гӹц окса тӱлымӓш].
Государственные земли – кугыжаныш мыландэ.
Государственные казначейские билеты – кугужаныш окса кагаз, кагаз окса [кугижӓншӹн окса пумага].
Государственные промышленные предприятия – кугужаныш тӱрлӧ тарман ыштышэ паврик-завот-влак [кугижӓншӹн кого хӓдӹрвлӓм выжалаш ӹштӹмаш].
Государственный банк – кугыжаныш банкэ.
Государственный долг – кугыжаныш парым пушаш [кугижӓншӹн кӱсӹ (долг)].
Государственный инвентарь – кугыжаныш ӱзгар, тарман, арвэр [кугижӓншӹн хӓдӹр].
Государственный капитализм – кугыжанысэ капитализм тӱрлым ыштэн лукмаш кугыжаныш кидыштэ лиймаш [кугижӓншӹн улы пурлык, улы окса].
Государственный кредит – кугыжаныла кӱсылымаш.
Государственный контроль – кугыжаныш тэргэм*, тэргымаш [кугижӓншӹн пӓшӓ ӹштӹмӹм анчымаш].
Государство – кугыжаныш [кугижӓншӹ].
Госучреждение – кугыжаныш тӧнэж [кугижӓншӹн пӓшӓ виктӓрӹм вӓр влӓ].
Готовить – йамдылаш 2 [йӓмдӹлӓш].
Готовиться – йамдылалташ [йӓмдӹлӓлтӓш].
Готовность – йамдэ лиймаш [йамдӹлалтмӓш].
Готовый – йамдэ [йӓмдӹ].
Г.П.У. - Совэт кучыш-вий ваштарэш шогышым шэкланышэ тӧнэж [Совэт влӓст ваштарэш кэшӹ влӓм кугижӓншын кычылтын тӹҥ кычэм].
Грабеж – толымаш; грабить – толаш 2, олаш 2, шолышташ [шыпшын нӓлмӓш (розвой)].
Грабитель – толышо [шолы (розвойньык)].
Грабли – шорвондо [крӓплӓ].
Гравер – чылдарлызэ [тӹрлӹшӹ].
Гравюра – чылдыртыш [тӹрлэм].
Град – шолэм.
Градация – почэла-палэ [изин-ольэн цы̌рнӹдэ анцыкыла кэмӓш].
Градина – шолэм пырчэ [шолэм пы̌рцы̌].
Градобой – шолэм кырымэ [шолэм шимӹ].
Гражданин – кугужаныш йэҥ [ирӹк дон ӹлӹш эдэм].
Гражданка – кугужаныш ӱдрамаш [ирӹк ӹдӹрӓмӓш].
Гражданский – кгужанышын [кугижӓншын, халыкын].
Гражданская война – пашачэ калык дэнэ пойан крэдалмэ сар [халык лоштыш кӹрэдӓлмӓш].
Гражданский брак – сӱйан*, мэнчаймэ дэч посна ушнымаш, мужурланымаш [вэнчайдэок марлан кэмӓш, ӹдӹры̌м нӓлмаш].
Гражданское состояние – кугужаныш йэҥ шотлык.
Грамматика – йылмэ-лончыш.
Грамота – кнагалтыш, лудын возэн моштымаш [сирэн лыдын мыштымаш].
Грамотный – кнагазэ.
Грандиозный – пэш кугу чаплэ [чотэ кого].
Граница – чэк, аҥа йыраҥ, тӱр йыраҥ, тӱр [пӹсмӓн].
Грань – тӱр, шӧр [моҥыр].
Графит – карандаш-шӱч [крандаш ӹрдӹ пышкыды шим кӱ].
Графить - корнылаш [сирӹмӹ корным ӹшиӓш].
Графа – возымо корно, сирымэ корно.
Грач – шэмкорак [карак].
Гребенка – вуй-шэргэ [шоэ шэргэ].Гребенщик – шэргэзэ, шэргэ ыштышэ.
Гребень (прялка) – кава, шэргэ [шэргэӓн кынчала панты].
Гребец – шуышо, удыршо, тавышэ [ы̌ды̌ры̌шы̌].
Гребешок – шэргэ.
Греза – шонкалымаш [шаныкалымаш].
Грезить – шонкалаш, омо дэнэ ойлаш [шаныкалаш].
Греметь – кӱдырташ 2 [кӹдӹртӓш].
Грести, гресть – удыраш, орашкэ погаш, куан [коаш].
Греча – шэм-шыдаҥ [шим шӓдӓҥӹ].
Гриб – поҥго.
Грива – орша, оржа [аржа].
Гривенник – луырший, кумлывичур [кы̌млы̌вӹзур].
Грим – шӱргӧчийа.
Гроб – колатка, шӱгар-оҥа [кроп].
Гробница – коладка-вэр, шӱгар [кроп вӓр].
Гробовщик – колотказэ; колотка ыштышэ [кроп ыштышэ].
Гроза – рашкалтыш, кӱдыртыш, волгынчан йӱр [кӱдырчан йӱр].
Гроздь – орлаҥгэ [арлык].
Грозить – лӱдыктэн сӧраш 2 [крозаш].
Грозный – шыдан, сал [костан].
Гром – кӱдыртымаш [кӹдӹртӹш].
Громить – сӱмыраш, шалалташ, шалаташ [сӹмӹрӓш].
Громко – йӱкын [чӹнь].
Громовая туча – кӱдырчан пыл [кӹдӹртӹшӓн пӹл].
Громогласно – кугу йӱк дэн, чоткыдын [кого йукдон].
Грубиан – кэлэсыр, торжа [пиҥгыды шамакан].
Грубый – кэлэсыр, торжа [турна].
Грубый (твердый, одервенелый) – паҥгыра, пэшкыдэмшэ пуаҥшэ, пэҥгыдэмшэ [пиҥгӹдӹ].
Грубый домашний холст – руалтыш выньэр, радына выньэор [роалтыш мӹньэр].
Груда – ора, чумыр [ара, цы̌мы̌р].
Груди (соски) – чызэ, чизэ [цӹзӹ].
Грудка – изи ора, чумур [изи ара, цы̌мы̌р].
Грудная клетка – оҥлуора, оҥ лоҥгаштэ улшо луора [оҥлу-влӓ, оҥлу ара].
Грудная полость – оҥкӧргӧ.
Грудно – чумурын, оран [аран, цы̌мы̌ры̌н].
Грудной – чызэ кочшо [цӹзы картшы].
Грудные кости – оҥкучышлу [оҥ кычыш лу, оҥлу влӓ].
Грудь – оҥ.
Груз – нэлы̌к.
Груздь – курэз [крузы поҥго].
Грузило – пошартыш, тэмдышэ, тэмдымэ [пашартэм].
Грузинская С. С. Р. - Грузин С.С. рэспублик.
Грузить – опташ 2.
Грузно – нэлын.
Грузный – нэлэ.
Группа – тӱшка, кашак, тӱча [цуца].
Группа освобождения труда – пашачэ утарышэ кашак.
Группировать – тӱшкалаш 2, кашаклаш 2, тӱчалаш 2 [цуцан-цуцан айыраш].
Группировка – тӱшкалымаш, кашаклымаш, тӱчалымаш [цуцан-цуцан айрмаш].
Групповое землепользование – тӱчан мыфландэ кучымаш, тӱча дэн мландым кучымаш [цуцан мӱлӓндӹм кычымаш].
Грустить – ойгыраш 2, шӱлыкланаш, шолаклаш 2 [ойхы̌раш].
Грустно – шӱлыкын [йаҥэш йасы].
Грустный – шӱлыкан, ойган, шолакан [ойхан].
Грусть – шолак, шӱлык, ойго [йаҥдон йасыланымаш].
Грыжа – пӧсыр, пӧшыр.
Грызуны – нултышо йанлык, кушшо пӱйан, нулташ йӧратышэ [пыршы пӱӓн].
Гряда, межа – йыраҥ [йӹрӓн, пӹсмӓн].
Грядущий – толшашлык.
Грязнить – лавырташ 2, пильчикташ 2, йаҥгырташ2, шакшэмдаш 2, шапшаклаш 2 [льавырташ].
Грязный – лавран, пильчикан, йаҥгыран, шакшэ [льӓвӹрӓн].
Грязь в шерсти – шож, шор [миж шор].
Грязь (накипь в самоваре) – йошкын, вӱд-шор [вӹд-йошкын].
Грязь – лавра [льӓвӹрӓ].
Губа – тӱрвӧ [тӹрвӹ].
Губасый – кугу тӱрван [кого тӹрвӓн].
Губить – пытараш 2 [пӹтӓрӓш, вуй пӹтӓрӓш 2].
Губной звук – тӱрвӧ йӱк [тӹрвӹ йук].
Губсоюз – губэрньысэ копэратив, альэ пропсойуз ушэм [гувэрнӓ ушэм].
Губчатая кость – шужаш-лу, сузан-лу, суз.
Гудеть – кужын йӱклаш.
Гужи – сӱскыл [амыт кэрэжм].
Гул – йыргэ йӱк, йоҥгата йӱк.
Гулкий – йоҥгата, йоҥжалтшэ.
Гуляние, гулянка – модын, воштыл коштмо, тӱран почкэн коштмаш [пашадэ каштмаш].
Гулять – кошташ.
Гуманность – йэҥ шотлымылык (кумыл ужмаш) [пуры, йӓлӹм чотэш пиштымы].
Гуманный – йэҥ шотлымыкан, кумыл ужман [пуры].
Гумно – идым, йыдым [ӓнпичӹ, ӓмпичы].
Гурьба – тӱшка, арвыль [постэрналтмы̌].
Гусем, гуськом – почэ-почэ, мучэ-мучэ, почэла-почэла [пачэла, мы̌чан-мы̌чан].
Гусенок – комбигэ.
Гусли – кӱслэ [кӓрш].
Гусляр – кӱслэзэ [кӓрш шакты̌шы̌].
Густая шерсть – чока мэж, чӱчкыдо мэж [кӹжгӹ миж].
Густеть – нугыдэмаш 1 [ныгӹдэмӓш].
Густо – нугыдын [ныгӹдӹн].
Густоволосый – чӱчкӱдӧ ӱпан [ны̌гы̌ды̌ ӱпӓн].
Густой – чӱчкыдӧ, нугыдо [ны̌гы̌ды̌].
Густолиственный – чӱчкыдӧ лышташан [ны̌гы̌ды̌ лӹштӓшӓн].
Гус (Государств. Учен. Совет) – кугыжанышсэ тунэмшэ совэт.
Гусь – комбо; гусыня – ава-комбо; гусак – узо-комбо.
Гуща – куча, турлык, шундык.


Д
Да – мо, ак, ат, э-э, дэнэ [маньэ] ат, ӓт, э-э, ак, ӓк дэн, тон. Правда-ли это? - чын мо тыдэ [тӹҥэ, лачок, дон]. Да, правда, - э-э, чынак, лачок. Хлеб да вода, - киндэ дене вӱд [киндӹ дон вӹд].
Да (пусть) – лийжэ. Да будет так,- тугак лийжэ.
Давать - (дать), - пуаш. Дать слово,- мут пуаш [шамак пуаш].
Даваться – кучаш пуаш, кучыкташ (шкэндым) [шкӹмӹм кычыкташ].
Давеча – шаҥгэ [лэшӓҥӹ].
Давешний – шаҥысэ [лэшӓҥӹшӹ].
Давить – пызыраш, тэмдаш, [пӹзӹрӓш, тэмдӓш].
Давление – тэмдымаш, пызырымаш [тэмдӹмӓш, пӹзӹрӹмӓш].
Давний, давнишний – шукэртсэ [шукэрдшӹ, тагынамшы].
Давно – шукэртэ [шукэрдӹ, тагынамок].
Давность – шукэртсылык, шукэртэ лиймаш [шукэрдӹ лимӓш].
Дагестанская СССР – Дагэстан С.С. рэспублик [Дагэстан С.С.Р.].
Даже – ат. Не может даже сидеть,- шинчэнат ок кэрт [ат, ӓт. Сӹнзэнӓт ак кэрдт].
Далее – умбакыжэ, ончыкыжо [ымбакыжы (вакыжы)].
Далекий – мӱндӱрсӧ, мӱндӱрнысӧ, торасэ [мӹндӹреӹј, мӹндӹрнӹшӹ].
Даль – тора, мӱндӱр [мӹндӹр].
Дальний – торасэ, мӱндӱр [мӹндӹрнӹшӹ].
Дальновидный – ончык-ужшо, ончыл-коч палышэ, ончычынак шинчышэ [мӹндӹркӹ ужшы, мӹндӹрц ужшы, анцыкыла лишӓшлӹкӹм пӓлӹшӹ].
Дальность – торалык, мӱндӱрлык [мӹндӹрлӹк].
Дальтонизм – тӱс-палыдымаш, тӱслам раш ойыркалыдымаш.
Дальтон-план – туныктымо шот [Дальтон-шот дэн].
Дама – вӓтэ, марлан кайшэ ӱдырамаш [вӓтӹ, марлан кэшӹ ӹдӹрӓмӓш].
Дамба – тамбэ, кӱкшӱ корно, пӱйа гай штымэ корно [тамбы, пӱа гань ӹштӹмӹ кӱкшӹ корны].
Данная – тидэ, кызытсэ [кӹзӹтшӹ, пумы].
Дантист – пӱй-эмлышэ [пӱ лицӹшӹ, пӱ тӧрлӹшӹ].
Дар – пӧлӧк, надыр [ӹжгӓр подарка, пуры шанымы дон пурлыкым пумаш].
Дарить – йара пуаш, пӧлэклан пуаш, пӧлӧклаш [йӓрӓ, такэш, кузыкэш пуаш].
Дармоед – йара-кочшо, арам-логар [пуста логар].
Даровитый – ушан йэҥ [ышан эдэм].
Даром – йара, окса дэч посна [ктакэш].
Дата – жап-ончыктымаш (числа, ий) [жэп, вэрэмӓ анчыктымаш].
Дать – пуаш [пуаш].
Дача – дача, посна тӱшкан шогышо пушэҥгэ-влак, кэҥэжлык илэман чодыра [шӹргӹштӹ кӓнӹжӹм ӹлӹм пӧрт. Посна пӹчкӹн пумы мӱлӓндӹ, шӹргӹ].
Два – кок, коктыт.
Двадцапятирублевый – колович тэҥгэаш, колвич тэҥгаш [коклывӹц тӓҥгӓн].
Двадцатый – колымышо [коклыш шошы, коклымшы].
Двадцать – коло, коклу [коклы].
Дважды – кок-кана [кок-кӓнӓ].Двенадцатиугольный – луаткок-лукан, латкок-лукан [луаткок оголан].
Двенадцатый – латкокымышо [луаткоктымышы].
Двенадцать – луаткоктыт, латкокыт [луаткоктыт].
Дверной – омсан, омсалык [амасан, амасалык].
Дверца – изи омса [изи амаса].
Дверь – омса [амаса].
Двигать – тарвалтылаш, шӱкаш [тӓрвӓтӹлӓш, шӹкӓш].
Движение – тарванымаш, коштмаш, ончылтымаш [тӓрвӓнӹлӈӓш].
Движущий – ончылтышо, шӱкышӧ, шӱкэн наҥгайшэ [шӹкӹшӹ, тӓрвӓтӹлшӹ, шӹкӹшӹ, тӓрвӓтэн, шӹкэн мишӹ].
Двинуть – тарваташ.
Двое - коктын.
Двоевластие – кок вэлкан кучышвий, илыш тӧрлымо пашаштэ ик жапыштэ кок тӱрлын кучылтмаш [кок шӓмӓн].
Двоеженец – 1)кок-ватан, 2) изи-ватэ налшэ, кок каналан ватым налшэ [кок вӓтӹ нӓлшӹ].
Двоеточие – кӧк тӱчык [кок точкы].
Двойка – коктытан (палэ).
Двойное обложение – кок кана йозаклымаш (налог пыштымаш) [кок кӓнӓ пиштӹмӓш (налог тӱлӹктӹмӓш)].
Двойной – кок-пачашан, кок-ужашан, коктытан [кок пачаш, кок пачашан].
Двойственный – кок шотан, кокытэ шонышо, кокытэ ыштылшэ [кок статьан шонышы, кок шотан].
Двор – кудывэчэ, оралтэ шотан, суртпэчэ [кудывичы].
Дворец – куго-пӧрт, кӱгу-кӱполат [кого тома].
Дворник – кудо-пэчым эрыктышэ [кудывичыы̌м ирӹктӹшӹ].
Дворняга, дворняжка – капка-йымал пий, сурт-пий [куды оролы пи].
Двоюродный – изак-шольакӹн, акак-шӱжаракын (игышывышт) [ӹзӓк-шольакын, ӓкӓк-шыжаракын тьэтьӓвлӓштӹ].
Двоякий – кок тӱрльӧ, кок могырыш ончыктышан [кок сэмӹньӓн].
Двояковогнутый – кок вэлымат лакылымэ [кок моҥыргэ ӓйэн пӹртыман, кок вэлгэ (моҥыргэ) ӓйӹмӹ].
Двояковыпуклый – кок вэлымат мугыльтымо [кок моҥыргэ вӹкӹлӓ кӱпцӹшӹ].
Двубортный – кок могырыш полдышан (вургэм) [кок моҥыр салалтышан (выргэм)].
Двуглавый – коквуйан.
Двугодичный – кок ийаш [кок иаш].
Двугодовалый – кок ий тэмшэ [кок и шошы].
Двугорбый – кок пӱгыран (тӱйэ) [кок пӱгыран, кок могыран].
Двугранный – кокшӧрынан, кокшӧран [кок шӧран, кок моҥы̌ран].
Двугривенный – шымлур, колдырший [шӹмлураш тӓҥа].
Двуколесный – кокорван, коктэтран [кок араван].
Двуконный – кокимньан [кок имньӓн].
Двукопытный – кок кӱчан [кок кӹчӓн].
Двукрылый – кокшулдыран [кок шылдыран].
Двулетие – кокидалык шумаш, кокий тэммаш [кок и (шомаш)].
Двуместный – коквэран, кок йэҥ шичман [кок вӓрӓн, кок эдэм шӹцмӓн].
Двумесячный – коктылызаш [кок тӹлзӓш].
Двуногий – кокйолан (кок йалан].
Двуполый – узал-авал ӱзгаран, порйэҥ ден ӱдрамашлык ик вуйа илышын лиймаш (пӧлэ-тӱлэ шотан), кок пачан выргэм [кок йишӓн (пӱэргӹжӹ, ӹдрамӓшӹжӹ ик вуйышток)].
Двурогий – кокшуран, коктӱкан.
Двусмысленно – кок сэмын шонэн [кок сэмӹнь ыҥылыман].
Двуспальный – кокйэҥ-малыман [кок эдэм амалыман].
Двустволка – кокпучан пычал, кок-кӧвакан [кок пычан пичӓл, кок тулан пичӓл].
Двустворчатый – вашпочман, кок могырыш почылтшан [кок моҥырыш пачылтман].
Двухстепенные выборы – кок пачашан ойырымаш, сайлымаш [кок пачашан айырымаш].
Двутомный – коккнаган, кок кнагала савыктымэ [кок кньигӓн].
Двухлетний – кокийаш [кок иӓш].
Двухмесячный – кок тылзаш [кок тӹлзӓш].
Двухнедельный – кокарньаш [кокӓрньӓш].
Двухпалатная система – калык пашам ойыртэмын кок тӱшка дэн кучымаш (нэргэлымаш).
Двусемядольный – кок пэлнӧшман,* кокшытышан [кокпэлнӱшман, кокшӹтӹшӓн].
Двухсотый – кокшӱдан, кокшӱдымсӧ [кокшӱдӹмшӹ, кок шӱдӓн].
Двухсторонний – кокмогыран [кокмоҥыран].
Двухчленный – кокйыжыҥан [кокйэжӹҥӓн].
Двухэтажный – кокпачашан.
Двуцветный – кок тӱсан [кокийшпэлэдӹшӓн].
Двучастный – кокпайан, кокужашан.
Двуязычный – кокйылман [кокйылмӓн].
Дебаркадер – прокот-лэваш, прокот шогалмэ лэваш [тылвыш шагалмы вӓр].
Дебаты – ӱчашымаш, тэргымӓш [сорэдылмӓш, тэргымӓш].
Дебелый – таза, лӧза.
Дебет – пурымаш-галмӓш (окса) [мӓлӓннӓ пушашлык (окса) шотлым кньигӓштӹ шалахай моҥырэш сирӹмӓш].
Дебет-кредит – пурымаш-лэкмаш [пырымаш-лӓкмӓш].
Дебетовать счет – шотыш пурташ [шотыш пырташ].
Дебитор – арымэш налшэ [ӓрӹмэш нӓлшӹ].
Дебош – орадэ ыштылмаш [содомайымаш].
Дебют – тӱҥалтыш лэк, артистынг калык ончылно тӱҥалтыш ончыктымыжо [артистын пӹтари ончыкташ лӓкмӹжӹ].
Дебютант – т ӱҥӓлтыш ончыктышо [тьэатӹрӹшты мадмыжым пӹтӓрли анчыктышы эдэм].
Дева – ӱдыр [ӹдӹр].
Девальвация – [пумага окса ӓк волымаш].
Девать, деть – чыкаш пурташ, кучылташ (цикаш). Куда девал деньги?- Оксам куш кучылтыч? [оксам кыш цикӹшӹц].
Деверь – пӧрыж, ватэ йэҥлан марийын изажэ альэ шольыжо [пӧрӹж (вӓтӹлан марын шольыжы)].
Девиз – тӱҥ-шоныш, ойыртыш мут , шонымашын тӱҥ шотшо [шанымашын тӹҥ шамак влӓжы].
Девица – ӱдыр [ӹдӹр].
Девический, девичий – ӱдырын [ӹдӹрӹн].
Девичество – ӱдырлык [ӹдӹр-курым].
Девичник – ӱдырмодыш кас [йӱмы ӹдӹрӹн тӓҥ влӓм погымаш].
Девка – ӱдыр [ӹдӹр].
Девочка – изиӱдыр, изӱдыр [изи ӹдӹр].
Девственность – нарашталык [нӓрӓштӓ ылмаш].
Девственный – нарашта [нӓрӓштӓ].
Девушка – ӱдыр [ӹдӹр].
Девченка – изиӱдыр [изи ӹдӹр].
Девяносто – индэшлу, индиҥышлу [ӹндэкшлу].
Девяностолетний – индэшлу-ийаш [ӹндэкшлу-йӓш].
Девятнадцатилетний – луатиндэшийаш, латиндеш-ийаш [луатӹндэкш иӓш].
Девятнадцатиугольник – латиндэшлукан [луатӹндэкш оголан].
Девятиугольник – индэшлукан [ӹндэкш оголан].
Девятка – индэшык [ӹндэкшӓн].
Девять – индэшэ [ӹндэкшӹ].
Девятьсот – индэш-шӱдӧ [ӹндэкшшӱдӹ].
Дегенерат – тукым йомшан, тукым йомдарышан [изин ольэн йамын пӹтӹшӹ (эдэм)].
Деготь – тэгыт [тигӹт].
Деградация – эркын эрэ волымаш [ирӹкӹн валымаш, ирӹкӹн вашталтмаш].
Дед – коча, куача, кочай [тьотьа].
Дедовский – кочайын, чочайын [тьотьан, тьотьамшын].
Дедукция – тӱҥ шомак гыч шукым лукмаш, шарымаш [тӹҥ шамак гӹц шукым лыкмаш, шӓрӹмӓш].
Дедушка – кочай, чочой [тьотьа].
Деепричастие – кузэпалэ, кузэлыкым ончыктышо шомака [кыцэ лишӓшлык анчыктышы шом ак].
Дееспособность – артам, паша ыштэн кэртмаш.
Дежурить – оролаш, шкэлан вочшо жапыштэ паша ыштылаш, шагатым шогаш (кэчым) [цэрот тоно оролэн шалгаш].
Дежурный – жап-йэҥ, орол, жапын штышэ [цэрот тоно оролышӹ, анчышы эдэм].
Дежурство – чэрэт, чэрэт-паша, жап-шогымаш [цэротын шалгымаш].
Дезертир – шыдшэ-салтак [шӹлшӹ салтак].
Дезертировать – шылын кошташ [шӹлӹн кашташ].
Дезинфицировать – илэр-пытарылаш 1, чэр илэрым эрыктылаш [цэр пижмӓш гӹц ирӹктылӓш].
Дезинфекция – илэр-пытарымаш8 [цэр гӹц ирӹктӹмӓш].
Дезорганизация – ушэм пужымаш, пашам лугычлымаш [пӓшӓм пыдыртылмаш].
Деизм – ик йумылан инанымаш [ик йымылан ӹньӓнӹмӓш].
Действие – ыштымаш [ӹштӹмӓш].
Действительно – кэржак, кэрнак, кэрнок [кир, лачок].
Действительность – чынлык, кэрылык [лачок ылмаш].
Действовать – ыштэн шогаш, ышташ [ӹштэн миӓш].
Действующий - ыштэн шогышо [ӹштэн мишӹ].
Дека – ӱлӱл, кӱшӱл-оҥа (скрипкан) [вӹлвӓл, пынташ аҥа (крипицӓн)].
Декабристы – 1825 ийыштэ дэкабр тылзыштэ кугыжак ваштарэш шогалшэ кашак (влӓ).
Декабрь – идалыкыштэ пытартыш (йӱштӧ) тылзэ, шорык-йол тылызэ [шартьал тӹлзӹ].
Декаграмм – луграм-виса.
Декадент – шӱмшижшан сылнэштышэ*, шӱм шижмэ шот дэн сылнын возкалышэ.
Декаметр – лу-мэтран кужут виса [лу мэтырӓн кужыц виса].
Декламатор – сылнэ мутым ойлышо [йажон ыҥылдарэн лыдын-кэлэсэн мыштышы эдэм].
Декламация – тӱслэн раш ойлымаш, сылнэ мут ойлымаш [тӹшлэн раскыдын попымаш].
Декламировать – сылнэ мутым ойлаш 2 [раскыдын шайаш лыдын-кэлэсэн пуаш].
Декларация – тӱҥ увэртыш [ӹштӓш шанымым халыклан колыктарэн кэлэсӹмаш].
Декольте – чара-мэлан вургэм, орай, оракай [цӓрӓ мэлӓн, шокштымы выргэм].
Декоративный – йытыран койыктыман, сылнык койшан [итӹрӓн цэвэрӹн кайыктыман].
Декорация – йытыран койыктымаш [итӹрӓн кыйыктымаш].
Декрет – закон-кӱштымӓш, закон-мут [закон шамак].
Декретировать – закон лукташ 1, законлаш 2 [закон лыкташ, законлаш].
Делать – ышташ 2 [ӹштӓш].
Делегат – сӓлымэ йэҥ, сайыл-йэҥ [айырэн колтымы эдэм; айырым-эдэм].
Делегатское собрание – ойырымо йэҥ погынымаш [айырым-эдэм-влӓн погынымашышты].
Делегация – ойырымо йэҥ тӱшка [айырымы эдэм цуца].
Дележ – пайоымаш, ужашлымаш [пайылымаш].
Деление – ужашлымаш, пайлымаш.
Делец - кожмак; пашачэ, штэн кэртшэ [пӓшӓ ӹштэн мыштышы].
Делимость – ужашлаш лиймаш [пайлаш лимӓш].
Делимый – ужашлымэ [пайылалтшы].
Делитель – ужашлышэ [пайылышы].
Делить – ужашлаш, пайлаш 2 [пайылаш].
Делишко – изипаша [изи (пыйырки) пӓшӓ].
Дело – паша [пӓшӓ].
Делопроизводитель – возгалышэ; сэркалышэ {сиры̌кӓлӹшӹ, ыдыркалышы].
Делянка – чодыра пайлэм (ужаш) [тьэлӓн, шӹргӹ пӹчкӹк].
Демагог – калыкым онталкалэн таралтышэ [халыкым алталыл сы̌рӹшӹ эдэм].
Демакрационный – йыраҥ-корно, пысман-йыраҥ [кеугижӓншы влӓн пӹсмӓн ло вӓр].
Демобилизация – салтак шалатымаш, мӧҥгыш колтылмаш [салтак влӓм шӓлӓтӹмӓш, токы колтымаш].
Демобилизовать – мӧҥгӧ колташ [токы колташ].
Демократ – калык вэлыкэ шогышо [халык вэрц шалгышы].
Демократическая республика – калык кучэм рэспублик [халыклан йарал кугижӓншӹ].
Демократия – калык кучэм [халык кӹл кычэм].
Демон – укэ гыч шонэн лукмо, ийа, осал шӱлыш [кэлтӹмӓш].
Демонстративно – койышланэн, калыклан койыктэн [халыклан кайыктэн].
Демонстрация – ончыктымаш, тӱшкан коштмаш [цуцан погынэн анчыктымаш].
Деморализация – локтылмаш, пужгалымаш [кайыш пыжлалтмаш локтылалтмаш].
Демос – калык [халык].
Денежное обращение – окса савырнылмаш, коштмаш [окса сӓрнӹмиаш-коштмаш].
Денди – койышан, чыган (йэҥ) [кайышан, косир-кавыр эдэм].
День – кэчэ.
Департамент – 1, тӧнэж-пӧлка, закон лукшо кугу тӧнэж; 2, мландэ кундэм (губэрньа сэмын); Прансийыштэ, Амэрикыштэ мландэ ойыртэм.
Депеша – тэлэграмм дэн увэртымаш [тьэльэграм дон увэртӹмӓш].
Депо – тарман, машин ачалымэ вэр, рӱдӧ-вэр [ӹлӹш, машинӓ анчымы-тӧрлӹмӹ вӓр].
Депозит – аралаш пумо арвэр, банкыш пыштымэ окса [банкышкы мӹҥэш нӓлмӹлӓ пэрэгаш пиштӹмӹ шэргӓкӓн хӓдӹр дон окса].
Депрессия – волтымаш, тэмдымаш, ишымаш [валтымаш, тэмдӹмӓш].
Депутат – ойырымо йэҥ, салымэ йэҥ [айырым эдэм, йыпутат].
Дергать – шупшкэдаш 2 [шыпшэдӓш].
Дергач – каршэ (кайык) [кӓрш (кэк)].
Дервенеть – пуаҥаш 2 [пуаҥаш, шӹм гӹц кэӓш].
Деревенский – йалысэ [солаштышы].
Дерево – пу, пушэҥгэ [пӱшӓҥӹ].
Деревня – йал, агул, сола [сала].
Деревянный – пу дэн штымэ [пун].
Держава – кугужаныш кучэм [кычык].
Держаться – кучаш, кучэн шогаш [кычэн шалгаш].
Держать – кучаш 2 [кычаш].
Дерзкий – туатлышэ, сӱмсыр, чот тоштшо [тура шамакан].
Дерзость – чот тоштмаш [туран кэлэсӹмӓш].
Дерьмо – йӧрдымӧ, шур [шыр, йардымы].
Дернуть – шупшулаш, шупшыл колташ 2 [шыпшыл колташ].
Десант – волтэн кодымо, салдат тӱшка [валтэн кодымы, салтак полкы].
Деспот – 1, калыкым шкэ вуйа кучышо; 2, вэсым ындырышэ; оза йэҥ, чыла йэҥымат тарзылан шотлышо [халыкым ӹшкэ вуйа кычышы, йӓлӹм ӹшкэ сэмынь сӓрӓш цацышы кого сӹрӓн эдэм].
Дессерт – кочкыш поштэк шындымэ йэмыжла, шэрэ кочкыш, тамлэ [вӹлвӓл тортлы качкыш].
Десть метрическая – коло-вич лист кагаз [коклывӹц листы пумага].
Десятеро – луын [лун].
Десятидневный – лукэчаш [лукэчӓш].
Десятилетие – луий тэммаш [лу и шомаш].
Десятина – 2400 важыкан лопкыт мӹландэ, дэсачин [сэтьинӓ].
Десятирублевый – лутэҥгэаш [лутӓҥӓн].
Десятичная система – лулэн шотлымаш, тэстэл-нэргэлтыш [лу доно шотлымаш].
Десятичный – лу ужашан [луан].
Десятник – лувуй [лу эдэмлӓн вуй (луловуй)].
Десяток – лу, тэстэ.
Десятый – лумысо [лумшы].
Десять – лу.
Деталь – лончык, лончэж, шырпэштыж [ланцылтыш, ланзэж].
Детальный – оскалыман, лончалтмэ, шырпэшталтмэ [ланцылыман, ланзэжтӓрӹмӓн].
Детерминизм – чылажат тӱрлӧ чий почэш лийын манын туныктымаш.Деткомиссия – йоча-камис; йочалан полшышо камис, йоча-полыш камис [ӹрвэзӹ влӓлӓн палшыш камис, ырвэзком].
Детонация – йоҥылыш мурымаш [самынь мырымаш 1, пиш йӹлэ пыдэштмӹ ӓдӹр 2].
Детприемник – тулык йоча ашнымэ вэр [тылык ӹовэзӹ-влӓн урдым вар].
Де-факто – лийшэ, лиймэ почэш [лишӹ].
Дефект – эксык, йоҥылыш, ситыдымаш [самынь, ситӹдӹмӓш].
Дефективность – йоҥылышлык [самыньалтмаш ышын, кӓпӹн].
Дефицит – зийан, сийан [ышын, кӓпӹн) окса ситӹдӹмаш].
Деформация – койыш вашталдымаш, сын вэсэммаш.
Деци – лу ужашыштэ иктэ, лумышо ужаш [лу пайын иктӹжӹ].
Децентрализация – шуко рӱдан лиймаш [шӓлӓтӹлмӓш, шукэмдӹмӓш].
Децентрализованный – шуко рӱданлийшэ [шӓлӓтӹмӹ, шукэмдӹмӹ].
Дешеветь – шулдэшташ [шулдэштӓш].
Дешевизна – шулдылык.
Дешево – шулдо, шулдын [шулды].
Дешевый – шулдакан, шулдо [шулдыӓкӓн, шулды].
Дешифрировать – лудын налаш, посна тистэ дэн возымым палэн лудаш [пӓлӹк тоно сирӹмӹм лыдын мышташ].
Де-юре – законла, закон шотла.
Джентльмен – ныжылгэ-йэҥ [тунэмшэ, сай койышан йэҥ [тымэньшӹ йыжо эдэм].
Диагноз – чэр палымаш [цэр пӓлӹмӓш].
Диагональ – йоштэк-корыш, вашыштыш корыш, кок пусак ваштыш [огол гыц оголыш вочык корны].
Диаграмма – диаграм.
Диалект – ой савыртыш, йылмынат тӱрльӧ вэрласэ ойыртышыжо . [Вӓрын вӓрӹнӹшкэ статьян попымаш.]
Диалектик – тӱрльын ойлэн пушо.
Диалектический метод – кончышын кӱрылтдэ вийнымыжым тунэммэ йӧн*) Илышыштэ кэч-моат ик сэмын ок шого: эрэ кайа, вашталтэш, ошто уыш савырна, шукылык палылыкыш савырна, кэлыш дэнэ шӧрыш эрэ ваштарэш лийын кайат; тыгай шот тунэммым рушла “диалектический метод” маныт.
Диалог – ваш кутырымаш.
Диаметр – ваш-рӱдэж* [йӹргэшкӹ оҥыштышы покшал корны].
Диаметральный – ваш-рӱдэжан.
Диапазон – йӱк вашталдэн кэртмэ кокла [корны].
Диафрагма – мӱшкыр чора, мӱшкыр торэш [мӹшкӹр торэш цора].
Диван – тупан тэҥгыл [тупан тоҥыл].
Дивертисмент – тӱрлӧ модмым ушымаш, спэктакыльыштэ куштэн мурымаш [кӹлдӹлмӓш (мыры влӓм, шактымым)].
Дивидент – парыш-ужаш, торгайэн налмэ парыш ужашыжэ [ик и вӹлвӓл пайыштышы париш].
Дивизия – салтак тӱшка шотлык (9 полкан салтак) [9 полкы салтак].
Дивиться – ӧрӓш [цӱдэйӓш, ӧрӓш].
Дивный – ӧрыктышӓн [цӱдэйӹмӓшӓн, ӧрмӓн].
Диво – ӧрмӓш [цӱдэйӹмӓш, ӧрмӓш].
Дивоваться – ӧрын ончаш 2 [цӱдэйӹлаш, ӧрэдӹлӓш].
Дидактика – тунуктымо пашам виктарымаш.
Дикарь, дикарка – ир йыҥ.
Дикий – ир [шӹргӹштӹ ӹлӹшӹ гань (эдэм)].
Дикий народ – ир калык.
Дико – иргэ, иргай.
Диковина, диковинка – ӧрыктартыш, ӧрык(тыш) [ужтымы-колтымы].
Диковинка – томсык, уждымо-колдымо.
Диковинный – ӧрыктарыман, уждымо-колдыман [ужтыман, колтыман].
Дикобраз – ир-тӱсан, ик тӱрлӧ йанлык.
Дикорастущий – ир-кушшо, ирыштэ кушшо [анчыдэ, ӹшкэ турэш кушшы].
Дикость – ирлык.
Диктатор – шкэт вуйлатышэ [ӹшкэт вуйлатышы-шӓмӓнланӹшӹ].
Диктаторство – шкэтын вуйлатымаш [ӹшкэтӹн шӓмӓнлӓнӹмӓш, вуйлатымаш].
Диктатура – пэҥгыдын кучымаш [пиҥӹдӹн кычымаш].
Диктатура пролетариата – пашачэ калыкын пэҥгыдэ кучымашыжэ.
Диктование и диктовка – ойлэн пумаш [кэлэсэн пумаш. Шайа паштэк сирӹмӓш].
Диктовать – мут ойлаш 2 [шӱдӓш, кэлэсэн миӓш].
Дикция – мут-шоктыш, мут-ойлымаш [эдэмӹн ӹшкэ статьан попымжы (попым йукшы)].
Дилемма – кокытэлык, кокытэ шонымаш [кок шанымашты иктӹжӹм йарыктымаш].
Диллетант, диллетантка – кэрэк моланат куштылгын пижшэ, сайын палыдымэ (йэҥ) [кэрэк кышкат куштылгын пижшы, пыт пӓлӹдӹмӹ (эдэм)].
Диллетантизм, диллетантство – куштылгын пижмаш, шинчымаш.
Динамика – куснылтыш; иктаж вий дэн тарванымэ шотым палдарышэ шанчэ.
Динамит – пудэштык; талын пудэшт йӱлышӧ талэ-тар [пыдэштшӹ ӓдӹр].
Динамический – вий-куатан.
Динамо – тулэҥэр (лэктрис) лукшо машиньэ [эльектричэсвы тылым лыкшы машина].
Династия – кугыжа тукым [кугижӓ-влӓн шачыш].
Динь-динь – йыҥгыр йӱк шоктымо, ньыҥэ-ньыҥэ [йӹҥӹл йук].
Диплом – палдарышэ кагаз [пӓлдӓрӹшӹ пумага].
Дипломат – ӱшанчык-йэҥ, кугужаныш вэрч вэсь кугужаныш дэн мут кучышо йэҥ [кугижӓншӹ вэрц вэс кугижӓншӹ-влӓ доно попэн шалгышы эдэм.
Дипломат – йӧн дэн мут коштыктышо, йӧн мут коклаштышэ [йӧн доно шайам шайыштшы].
Дипломатия – муткоштыктымо йӧн, тӱрлӧ кугужаныш дэнэ мут коштыктэн моштымаш.
Дипломированный – тунэммым палдарышэ кагазан [тымэньмӹм пӓлдӓрӹшы пумага].
Директива – шӱдымаш, кӱштымаш [пӓшӓ ӹштӓш анчыктымаш].
Директор – дирэктыр [йирэктӹр].
Директория – ожно годсо Прансийыштэ кугужаныш пашам вуйлатышэ 5 йэҥ [тошты годым Франциштӹ кугижӓншӹ пӓшӓм вуйлатышы 5 эдэм].
Директриса – ӱдырамаш дирэктыр [вуйлатыш ӹдӹрӓмӓш].
Дирекция – тӧнэж виктылшэ тӱшка.
Дирижер – мур-шоктыш виктарышэ, кид солкалэн ончыктылшо (тӱшкан мурымаштэ, куштымаштэ) [цуцан мырымашты-куштымашты вуйлатышы].
Дирижировать – мур-виктарылаш; мурымаштэ, куштымаштэ виктаркалаш 2.
Дисгармония – оҥайсырын мур сэмын шоктыктымаш, мурымаш [тӧрсӹр мырымаш].
Диск – тэтра, тӹртыш [тӹртӹш].
Дискант – изи йӱк дэн мурышо, вичкыж йӱк, ӱдрамаш йӱк.
Дисконт – парым-кагазын протсэнт шотлымаш.
Дисконтер – парым-кагаз гыч протсэнтым шотлышо.
Дисконтировать – парым-0кагаз гыч протсэнтым шотлаш, ослам шотлаш.
Дискридитировать – мускулаш, лӱм шӱкташ, намысыш пурташ, вожылтараш 2.
Дискредитация – ӱшанымым кӱрыштмӓш, ӱшаныдымым шташ.
Дискуссия – ӱчашымӓш.
Дислокация – вэр гыч куснымаш [вӓр гӹц вӓрӹш кэмӓш (войскан)].
Диспансер – чэрпӧлэм, пижшэ чэран-влакын пӧлэм [пижшы цэрӓн влӓм пӓлӹмӓш, тӧрлӹмӓш вӓр].
Диспозиция – кагаз дэн шӱдымаш (салтак коклаштэ сар годым) [вырсыштыш эдэм влӓлӓн шагалаш вӓр анчыктым пумага].
Диспут – ӱчашымаш (погынымаштэ) [сорэдӹлмӓш погынымашты].
Диссонанс – оҥайсырын шоктымаш [тӧрсыр шактымаш].
Дистанция – кокла [ло].
Дистиллировать – йандартылаш; вӱдым, молымат пушыш савырэн пуч вошт колдэн йандартылаш 1 [вӹдӹм (молымат) пыч вашт колтэн йоктараш].
Дисциплина – пэҥгыдэ шот, ар. Арлык [пиҥӹдӹн урдымаш (кычымы)].
Дисциплинарным порядком – ар шот дэн.
Дисциплинарный суд – арлык сут.
Дитя – йоча, ньога, игышывэ [тьэтьӓ, ӹрвэзӹ, игшӹвӹ].
Дифтерит – логар чэр [шим кӧтӧрмӓ].
Диффамация – йэҥ лӱм шӱктымаш, увэрым возымо коч шаркалымаш [эдэмӹм шамак тон льӓвӹртӹмӓш].
Дифференциация – ойыралдын чумургымаш.
Дичок – ир пушэҥгылыу [шӹргӹ йиш ищи пушӓҥӹ].
Дичь – сонар, ир йанлык дэн кайык [лӱшӓшлык шӹргӹ кэк-влӓ (эдэм ташкалтымы вӓр)].
Длина – кутыш [кыт, кужыц].
Длинноватый – кужака, кужалгэ [кужыш шыпшман (колтыман)].
Длиться – шуйнылаш 1, шуйнаш 2 [шыпшылташ].
Для всех – чылалан вэрчын [цилӓлӓн].
Дневальный – кэчыгут шогышо [цэрот тон оролэн шалгышы].
Дневание – кэчыгут шогымаш [цэрот тон шалгымаш].
Дневать – кэчыгут шолгаш 2 [кэчӹ цэрот эртӓраш].
Дневник – кэчэ-почэла возымаш [кэчынь сирӹмӓш].
Дневка – кэчыгут шогымаш [кэчӹм эртӓрӹмаш].
Дневной – кэчывалысэ [соты кэчӓн].
Днем – кэчывалым [соты кэчӹн].
Дно – пундаш [пындаш].
До – мартэ, маркэ, йоктэ, йотын [йактэ, дӓҥӹц, тӓҥӹц].
До сегодня – таче маркэ [тагачы йактэ].
Добавка – уштарымаш [ситӓрӹмӓш].
Добавлять – уштарылаш 2 [ситӓрӹлӓш].
Добавочный – уштарымэ [вӹлӓн пӱмы, ситӓрӹмӹ].
Добегаться – куржтал вэрэшташ (иктаж утситыш) [ситӹмэшкӹ кыргыжталаш].
Добежать – куржын мийэн шуаш [кыргыж шоаш].
Добела – ошэммэшкэ [ошэм шомэшкӹ].
Добеливать – ошэмдэн шуктылаш [ошэмдӹл шокташ].
Добелить – ошэмдэн шукташ 2 [ошэмдэн шокташ].
Добивать – вырэн шуктылаш 1 [шин шокташ].
Добирать – погэн ситарылаш 1 [погэн ситӓрӓш].
Добить – кырэн шукташ [шин шӹндӓш].
Добиться – штэн налаш (шукташ) [шанымым ӹштэн шокташ].
Доблестно – чакплын, чэвэрын [цэвэрӹн олмыдман].
Доблестный – куатан, чаплэ, чэвэр [цэвэр, олмыдшы].
Доблесть – куат, чап [олмэдмӓш].
Добрасывать – кудалтыл (шуэн) шукташ 2 [кӹщкэдӹл шокташ].
Добрать – погэн ситарӓш 2 [шукташ) [погэн шокташ (ситӓрӓш)].
Добрейший – эн пуро [пурыжок, пиш пуры].
Добрести – пыкшэ мийэн шуаш [йасын миэн шоаш].
Добреть – пуро лийаш [пурэм сӹнзӓш, пуры лиӓш].
Добрить – нӱжын шукташ [пурэмдаш, нӹжӹн пӹтӓрӓш 2].
Добро – поро, пого [пуры, пурлык]. Ему я сделал добро,-тудлан порым ыштэнам. Тӹдӹлӓн мӹнь пурым ӹштӹшӹм. Много взял добра,- шуко погым нальым.
Доброволец – шкэ эрыкан, шкэ эрык дэн (ыштылшэ) [ӹшкэ ирӹк тон кэшы)].
Добровольно – шкэ эркэ дэн [ӹшкэ ирӹк тон].
Добровольный – шкэ эрыкӓн [ӹшкэ ирӹкан].
Добродетель – поро штымаш [пуры].
Добродетельный – поро ыштышан [пуры ӹштӹшӓн].
Добродушный – поро ушан [пуры йӓҥӓн].
Доброжелательный – поро кумылан, поро шонышо [пуры шанышы].
Доброкачественный – сай, кэлшышэ, кулэшлан йӧршӧ [йажо, кэрӓл, йарал, ыньан (эдэм тавар)].
Добролюбивый – поро йӧратышэ [пуры йаратышы].
Добронравный – поро кумылан [пуры ышан].
Добросердечный – пуро шӱман, пуро чонан [пуры йӓҥӓн].
Добросить – шуэн шукташ 2 [шуэн шокташ].
Добросовестный – поро шонышан, намыс дэч оӱдшӧ [пуры хӓрӓн].
Доброта – пурылык, поро лиймаш [пурылык, пуры лимӓш].
Добротность – порылык, пэҥгыдылык, сайлык [пиҥӹдӹ, тырхышашлык, таза].
Добрызгивать – шыжыктэн шуктылаш, пужатылаш, пӱргылӓш [шӹжӹктӹл шӹндӓш, пырхэдӹл шӹндӓш].
Добрызгать – пужатэн шукташ 2, пӱргэн шукташ [шӹжӹктэн шӹндӓш, пырхэн шӹндӓш].
Добрый - поро [пуры].
Д.человек – поро айдэм [пуры эдэм].
Добряк – поро йэҥ [пуры эдэм].
Добудиться – кыньэлтэн шукташ 2, пожалтарэн шукташ [кӹньӹлтэн шокташ].
Добывать – кычалтыл муаш (лукташ) [кӹчӓл моэдаш].
Добыть – кычал муаш [кӹчӓл моаш (лыкташ)].
Добыча – мумаш [момаш].
Доваривать – шолтэн шуктылаш 2 [шолтэн шокташ].
Доведение – шуктымаш [шоктымаш].
Доверенный – ӱшанымэ йэҥ, иньанымэ йэҥ [ӹньӓнэн колтымы эдэм].
Доверенность – иньан кагаз [ӹньӓндӓртӹш, ыньанӹм пумага (ӹньӓнӹмӓш)].
Доверие – инанымаш [ӹньӓнымӓш].
Доверитель – инанэн пушо, иньанышэ, инанэн ушышо (иктаж пашалан) [ӹньӓнэн пушы, ӹньӓнӹшӹ].
Доверить – иньанаш 2 [ӹньанӓш].
Доверчивость – инанымаш [ӹньӓнӹмӓш].
Доверчивый – инанышэ, иньанышэ [ӹньӓнӹшӹ].
Довершить – кошартэн шукташ2 [ӹштэн шокташ, кашартэн шокташ].
Доверять – иньанкалаш ]ӹньанӓш].
Довесить – ситарэн висаш 2.
Довесок – висаш уштарымэ [висӓ ситӓрӹмӹ лаштык].
Довести до сведения – палыктэн шукташ 2, палдараш 2, пылышыш пурташ 2, увэртараш 2 [пӓлӹктэн шокташ, увэртӓрӓш].
Довести – намийэн шукташ 2, видэн шукташ 2, видэн намийаш [нӓлын миен шокташ].
Довешивать – ситарэн вискалаш 2 [ситӓрэн висэн шӹндӓш].
Довеять – пуалтэн шукташ 2, пуалтэн пытараш 2 [пуалтэн шокташ (пӹтӓрӓш)].
Довивать – пунэн пытаркалаш 2 [пынэн, пӹтӹрэн шоктылаш].
Довинтить – пӱтырэн шукташ 2, винтылэн шукташ 2 [пӹтӹрэн шокташ, винтӹлэн шокташ].
Довинчивать – пӱтӱрэн шуктылаш 2, винтылэн шуктылаш [пӹтӹрэн шоктылаш, винтылэн шоктылаш].
Довить – чындыш, умылдыш [ыҥылдартыш].
Довоенный – сар дэч ожнысо [вырсы анзылшы].
Довозить – шупшуктэн шуктылаш 1 [шыпштэн шокташ].
Доволакивать – шӱдыркалэн наҥгайэн шуктылаш [шӹдӹркӓлэн нӓҥэн шокташ].
Довольно – сита [ситӓ].
Довольствовать – воранаш 2 [пукшаш].
До востребования – йодмэшкыла.
Довраться – шойаклэн йокнаш, ӧрмашыш шуаш [алталэн шокташ].
Довязать – пидын пытараш 2, пидын шукташ [пидӹн шокташ [пӹтӓрӓш)].
Довязывать - пидын пытаркалаш 2 [пидӹн пӹтӓрӹлӓш (шоктылаш)].
Догадать – мужэд шукташ 2 [мужэд шокташ].
Догадаться – шижын налаш [йаклаш].
Догадка – шижмаш [цаклымаш].
Догадливый – шижшан [цаклышы].
Догладить – йыгэн пытараш 2 (ӧтык дэн) [йагылтэн пӹтӓрӓш (шокташ), ньиалтэн пӹтӓрӓш].
Доглаживать – йыгэн пытаркалаш 2 [йагылтыл пӹтӓрӓш (шокташ), ньиӓлтӹл шокташ].
Доглядеть – ончэн шукташ 2 [анчэн шокташ].
Доглядывать – эскэркалаш 2, шэкланӹлаш [анчалал миӓш].
Догматизм – шоныма гыч чынлаш тӧчымаш.
Догнивать – шӱктыл пытаркалаш 2 [шӱктэн пӹтӓрӹлӓш].
Догноить – шӱктэн пытараш 2 [шӱктэн пытӓрӓш (шокташ)].
Договаривать – ойлэн шуктылаш 1 [попэдӹл шокташ].
Договор – кэлыш (ой) [попым-шамак].
Договорить – ойлэн шукташ 2 (пытараш) [попэн шокташ, попэн пӹтӓраш].
Договорный – кэлшымылэ [попэн шӹндӹмы (попымы)].
Догонять – поктэн шуэдаш [поктэн шоаш].
Догорать – йӱлэн пыташ, чакэмаш [йылэдӹл пӹтӓш].
Догореть – йӱлэн пыташ 2 [йылэн пӹтӓш].
Догребать – удырэн пытаркалаш 2 [ыдырэн пӹтӓрӹлӓш (шоктылаш)].
Догревать – ырыктэн шуктылаш 1 [ӹрӹктӹл шокташ].
Догрести – удырэн пытараш 2 [ыдырэн пӹтӓрӓш (шокташ)].
Догруживать – оптэн ситаркалаш 2 [оптэн ситӓрӹлӓш].
Догрузить – оптэн ситараш 2 [оптэн ситӓрӓш].
Догрузка – оптэн ситарымаш [оптэн ситӓрӹмӓш].
Догрызать – пурын пытаркалаш 2 [пырын пӹтӓрӹлӓш].
Догрызть – пурын пытараш 2 [пырын пӹтӓрӓш].
Догулять – йоргалэн коштын шуаш (иктаж утситыш) [йоҥэшт каштын шокташ].
Додавать – ситарэн пуэдылаш 1, уштарэн пуэдылаш 1 [пуэн ситӓрӓш].
Додалбливать – шӱтэн (кӱнчэн) шуктылаш 1 [чӱчэдӹл шокташ].
Додать – ситарэн пуаш 2, уштарэн пуаш 2.
Додача – ситарэн пумаш, уштарэн пумаш [ситӓрэн пумаш].
Додвигать – тарватэн шукал шуктылаш 1 [тарвӓтэн, шыкэн шоктылаш].
Додвинуть – тарватэн шӱкэн шукташ 2 [тӓрватэн, шӹкэн шоктылаш].
Додержать – кучэн шукташ 2 [кычэн шокташ].
Додерживать – кучэн шуктылаш 1 [кычэн шоктылаш].
Доделать – штэн шукташ 2, пытараш 2 [ӹштэн шокташ (пӹтӓрӓш)].
Доделка – ыштэн шуктымаш 2 [ӹштэн шоктымаш].
Доделывать – штэн шуктылаш 1 [ӹштэн шокташ].
Додирать – кушкэд шуктылаш 1 [кышкэд шокташ].
Додолбить – (кӱнчэн) шӱтэн шукташ 2 [чӱчэн шокташ].
Додрать – кушкэд пытараш 2 [кышкэд шокташ].
Додраться – кырэдал шуаш (утситышкэ) [шиэдӓл шӹндӓш].
Додуматься – шонэн шукташ 2 [шанэн шокташ].
Доедание – кочкын пытарымаш [качкын шоктымаш (ситӓрӹмӓш)].
Доедать – кочкэдэн пытараш 2 [качкын шоктылаш, пӹтӓрӹлӓш].
Доезжать – мийэдэн шуаш [миэн шоаш].
Доение – лӱштымаш, шупшулмаш (ушкалдым).
Доехать – шуаш (имньэ дэнэ) 1 [миэн шоаш].
Дожарить – эҥдэн, кӱйыктэн шукташ 2 [паньэж шокташ].
Дожать – тӱрэд пытараш 2 [тӹрэт пӹтӓрӓш].
Дождевой – йӱран, йӱрын [йуран, йурын]; дождевая вода – йӱр вӱд [йур вӹд].
Дождемер – йӱр палымэ виса; йӱрвиса [йур-висӓ].
Дожденосный – йӱр кондышо [йур кандышы].
Дождик – изи йӱр.
Дождичек – тыгыдэ йӱр, пунйӱр [тыгыды йур].
Дождливый – йӱран [йуран].
Дождь – йӱр.
Дожевывать – пурын шуктылаш 1 [пырын шоктылаш].
Дожевать – пурын шукташ 1 [пырын шокташ].
Дожечь – йӱлатэн пытараш 2 [йылатэн пытӓрӓш].
Доживать – илэн шуктылаш 1 [ӹлэн шокташ].
Дожигать – йӱлатэн пытаркалаш 2 [йылатэн пӹтӓрӓш].
Дожидание – вучымаш [вычымаш].
Дожидать – вучэн шуктылаш 1 [вычэн шокташ].
Дожидаться – вучэн шуктылаш 1 [вычэн шокташ].
Дожимать – йышэн шуктылаш 1 [пӹзӹртӹл шокташ].
Дожать – 1, йышэн шукташ, 2 тӱрэд пытараш [пызырэн шокташ, тӹрэд пӹтӓрӓш].
Доза – чок, ужаш, пай.
Дозваться – ӱжын шукташ 2 [ӱжӹн шокташ].
Дозволять – эркым пуаш 2 [ирӹкӹм пуаш].
Дозирование – чокым штымаш [пайым ӹштӹмӓш].
Дознавать – палэн шуктылаш 1 [пӓлэн шоктылаш].
Дознание – палэн шуктымаш [пӓлэн шоктымаш].
Дознать – палэн шукташ 1 [пӓлэн шокташ].
Дозор – шэкланышэ орол, кӱтышӧ [оролымаш].
Дозорный – орол, шэкланышэ, кӱтышӧ [оролышы].
Дозревать – шуаш 1 кӱаш 1, тэмын шуаш 1 [поспэйэн, тэмӹн, кун шоаш]. Рожь стала дозревать,- уржа шуаш тӱҥалын.
Дозывать – ӱжын шуктылаш 1 [ӱжэдӹл шокташ, ӱжӹн шоктылаш].
Доиграть – модын шукташ 2 [мадын шокташ (пӹтӓрӓш)].
Доигрывать – модын шукташ 2 [мадын пӹтӓрӹлӓш].
Доискать – кычал шукташ 2 [кӹчӓл шокташ].
Доискивать – кычал шуктылаш 1 [кычӓл шоктылаш].
Доисторический – йэгэмэт годсо, пэш ожнысо, акрэт годсо [шукэршы, ӱмӹрэт годшы].
Доить – лӱшташ 2, шупшылаш 1 [шыпшылаш, лӹштӓш].
Дойник – ушкал лӱштымӧ атэ [шӹшэр лӓҥыш].
Дойный – лӱштымо, шупшылмо [шыпшылмы]. Дойная корова – луштымӧ, шупшылмо ушкал [шыпшылмы ышкал].
Док – кугу караплан шогаш тэҥыз турыштӧ лӱмын ыштымэ вэр [карапльылан шалгаш таҥыж тӹрӹштӹ йори ӹштӹмӹ вӓр].
Дока – кунан, тэптэран, шотан [мастор, ӹшкэ пӓшӓжым пӓлӹшӹ].
Доказательство – чынлэн ончыктымаш, чынлымаш, инандарымаш [ӹньӓндӓрӹмӓш, анчыктымаш].
Доказать – чынлэн ончыкташ 2, чынлаш, ӱньандараш 2 [ӹньӓндараш].
Доказчик - чогышо, чогэн ончыктышо [ажэдшы, анчыктылшы].
Доказывать – чынлаш, чынлэн ончыктылаш, иньандаркалаш [ӹньӓндӓраш].
Докаливать – эҥдэн шуктылаш 1 [йылатыл шокташ].
Докалить – эҥдэн шукташ 2 [йылатэн шокташ].
Докалывать – шэлын шуктылаш 1 [шэлӹштӹл шокташ].
Доканать – чонышко витараш 2 [йӓҥӹш витӓрэн шокташ].
Доканчивать – пытарэн шуктылаш 1 [пӹтӓрӹл шокташ].
Докапчивать – шикшэш налыктэн шуктылаш 1 [шӹкшӓҥдӓрӹл шокташ].
Докоптить – шикшэш налыктэн шукташ 2, шикшаҥдэн шукташ [шӹкшӓҥдӓрэн шокташ].
Докапывать – кӱнчэн шуктылаш 1 [капайыл шокташ].
Докармливать – пукшэн шуктылаш 1 [пукшэн ситӓрӹлӓш].
Докатить – пунчалтэн шукташ 2, мунчалтэн шукташ 2, пӧрдыктэн шукташ 2 [кыргыжтэн шокташ].
Докатывать – пунчалтэн шуктылаш, мунчалтэн шуктылаш 1, пӧрдыктэн шуктылаш 1 [кыргыжтыл шокташ].
Докачать – рӱҥгалтэн шукташ, лӱҥгалтэн шукташ 2 [рӹпшэн, лӧҥэн шокташ].
Докачивать – лӱҥгалтэн шуктылаш 1, рӱҥгалтэн шуктылаш 1, кукалтэн шуктылаш [рыпшэдӹл, лӧҥэдӹл пӹтӓрӓш].
Докашивать – солэн шуктылаш 1 [салэн шокташ].
Доквасить – овартэн шукташ 2, шопыктэн шукташ [шапыктэн шокташ].
Доквашенный – овартэн шуктымо [шапыктэн, шуктэн шоктымы].
Доквашенное тесто – оварэн шушо руаш [аварэн шошы руаш].
Докидать – кышкэн пытараш 2 [кӹшкэн пӹтӓрӓш].
Докидывать – кышкэн пытаркалаш 2 [кӹшкэн пӹтӹрлӓш].
Докинуть – шуэн, кудалтэн шукташ 2 [шуэн шокташ].
Докисать – шопэн шуылаш 1, шопэн шуаш [шапэн шоаш].
Докиснуть – шопэн шуаш 1 [шапэн, шун шоаш].
Доклад – доклад [умылтарэн пумо].
Докладка – уштарэн пыштымаш 1 [ситӓрэн пиштӹмӓш].
Докладчик – доклад штышэ.
Докладывать – уштарэн пыштылаш; [ситӓрэн опташ кэлэсӓш]. Д.- на весы – висашкэ уштарэн пыш тылаш 1.
Доклевать – чӱҥгэн пӹтараш 2 ]чӹҥэн пӹтӓрӓш].
Доклевывать – чӱҥгэе пытарылаш 2 [чӹҥэдыл пӹтӓрӓш].
Доклеивать – пыжыктэн (лӱмылэн) пытарылаш 2 [пижӹктэн, тышкэн пӹтӓрӹлӓш].
Доклейка – уштарэн пыжыктымаш [ситӓрэн пижӹктӹмӓш].
Докликаться – кычкырэн шукташ 2 [сӹгӹрэн шокташ].
Докликиваться – кычкырэн шуктылаш 1 [сӹгӹрэн шокташ].
Доковать – таптэн шукташ 2 [таптэн шокташ].
Доковывать – таптэн, таганлэн пытаркалаш 2 [таптыл, таганлыл шокташ, таганлэн пӹтӓрӓш].
Доколачивать – кырэн пытаркалаш 2 [шин, кыскын шоктылаш].
Доколе – мо мартэ [кышкэвэк йактэ].
Доколотить – кырэн пытараш 2 [шин пӹтӓрӓш (шокташ)].
Доколоть – шэлын шукташ 2 [шэлӹн пӹтӓрӓш (шокташ)].
Докончить – пытарэн шукташ 2 [пӹтарэн шокташ].
Докопать – кӱнчэн шукташ 2, кунчэн пытараш [капайэн шокташ, пӹтӓрӓш].
Докоптить – шикшым налыктэн пытараш 2 [шӹкшӓҥдӓрэн шокташ].
Докормить – пукшэн шукташ 2 [пукшэн шокташ].
Докосить – солэн шукташ 2 [салэн шокташ (пӹтӓрӓш)].
Докраивать – пӱчкэдыл шуктылаш [шун шокташ].
Докрасить – чийалтэн шукташ 2 [чиӓлтэн шокташ (пӹтарӓш)].
Докрашивать – чийалтэн шуктылаш 1 [чиӓлтӹл шокташ].
Докричаться – магырэн (карэн) шукташ 2 [саслэн шокташ].
Докроить – пӱчкэдыл шукташ 2, шулын пытараш 2 [шун шокташ (пӹтӓрӓш)].
Докрутить – каркалэн шукташ 2, пӱтырэн шукташ 2 [пӹтӹрэн шокташ].
Докручивать – пӱтырэн шуктылаш 1 [пӹтӹрэн шоктылаш].
Доктор, врач – эмлызэ (доктыр).
Докторант – докрырлан (эмлышылан) экзамэн пушо [доктырэш экзамыным кычышы].
Доктрина – шанчэ, туныктымаш [тымдымаш].
Доктринер – илыш дэн кэлыштарыдэ туныктэн ойлышо [ӹлӹмӓш тон уштарыдэ попэн тымдышы].
Докуда – кумартэ, мо мартэ [кышкэ вэк йактэ, кышкэвэк].
Документ – ӱшан-кагаз [ӹньӓндӓрӹшӹ пумага].
Документальная отчетность – ӱшан-кагазым пыштэн чот пумаш [ӹньӓндӓрэн сирэн, шотлэн пумаш].
Докупать – йӱкштылтэн шукташ 2, чывылтэн пытараш 2 [уӹвӹлтэн, нӱштӹлтэн шокташ].
Докупать (товар) – ситарэн налкалаш 2 [ситӓрӹл нӓлӓш].
Докупить – ситарэн налаш 1 [ситӓрэн налӓш].
Докуривать – шӱпшын шуктылаш 1 [шыпшын шокташ].
Докурить – шупшын шукташ 2 [шыпшын шокташ].
Докушать – кочкын пытараш 2 [качкын пӹтӓрӓш].
Докушивать – кочкын пытаркалаш 2 [качкын пӹтӓрӹлӓш].
Долавливать – кучэн ситаркалаш 2 [кычэн ситӓрӹлӓш].
Доламывать – пудуртэн пытаркалаш 2 [пыдыртэн пӹтӓрӹлӓш].
Долбить – шӱташ 2 (ий дэнэ) [чӱчӓш].
Долг – парым, кӱсын налмэ, арымэ, пушаш [кӱсӹ ӓрӹмӓш].
Долги – пармэ-влак, пармэ-шамыч [кӱсӹ-влӓ, ӓрӹма-влӓ].
Долгий – кужу [кужы].
Долго – кужун, шукышкэн [кужын, шукэршэн].
Долгобородый – кужу-пондашан [кужы пандашан].
Долговатый – аужурак, кужалгэ, кужака [кужырак, кужалгы, кужикӓ].
Долговечный – кужу-курыман.
Долговой – парымлэ, арымэ шотан [кӱслымы, ӓрӹмӹ].
Долговолосый – кужу-ӱпан [кужы ӱпӓн}.
Долговременный – кужу-жапан [кужы жэпӓн].
Долговязый – кужу-капан, шӱҥгрий, чуймэн [вӹцкӹж, кужы кӓпӓн].
Долголетний – шуко-ийан [шукы иӓш].
Долгоногий – кужу йолан [кужы йалан].
Долгоносый – кужу-нэран [кужы нэрӓн].
Долгополый – кужу -урвалдан [кужы (выргэм) пачан].
Долгорукий – кужу-кидан [кужы кидӓн].
Долгосрочная ссуда – шукэш кӱсын пумаш [шукэш вычымэш, кӱсын пумаш].
Долгота – кужыт [кыт, кужыц].
Долготерпеливый – кужын туркышо, шукышкэн чытышэ [кужын цӹтӹшӹ, тырхышы].
Долетать – чоҥгэштэн шуктэдылаш 1 [чоҥэштӹл шоаш].
Долететь – чоҥгэштэн шуаш [чоҥэштэн миэн шогаш].
Долежать (ся) - кийэн ситараш 2.
Долезать – кӱзэн шуктылаш, пурэн шуаш [кузэн шоктылаш, пырэн шоктылаш].
Долезть – кӱзэн шуаш 2, пурэн шуаш [кузэн шоаш, пырэн шоктылаш].
Долечивать – эмлэн шултылаш 1 [тӧрлӓтӹл шокташ].
Долечить – эмлен шукташ 1 [тӧрлӓтэн шокташ].
Должник – кӱсьылышо, арышэ [кӱслӹшӹ, ӓрӹшӹ].
Должно – кӱлшан, лийман [лиман, лишашлык].
Должное – кулэшлык, лийшаш [лимӓш].
Должностное лицо – тӧнӧжыштӧ шогышо йэҥ [варӹштӹшӹ эдэм].
Должность – вэр [вӓр], д.-искать – вэрым кычалаш [вӓрӹм кӹчӓлӓш].
Должный – лийшан, кӱлэшан [лишашлык].
Доливать – йоктарэн ситаркалаш 2 [йоктарыл ситӓрӓш (тэмаш)].
Долизать – нулэн пытараш 2 [нылэн пӹтӓрӓш].
Долина – лап, лоп (вэр).
Долить – йоктарэн ситараш 2 [йоктарэн ситӓрӓш (тэмӓш)].
Доллар – амэрикан-окса; (ик тэҥгэат 33-уршийаг).
Доловить – кучэн ситараш 2 [кычэн ситӓрӓш], д.-рыбу – колым кучэн ситараш 2 [колым кычэн ситӓрӓш].
Долой – орльо [караҥ, караҥды].
Долото – ий, ийгӱптньӧ [толота].
Дольный – кутышае [кытан], дольная пила – кутышан пила [кыт пила].
Дольше – кужырак, шукышкэнрак [кужынрак, шыпшылынрак].
Доля (участь) – рэзык, ужаш [нуйырымаш], Доля горькая пришла – кочо рэзык тольо [качы ӹлӹмӓш тольы].
Доля - пай, ужаш [пай].
Дом – сурт, пӧрт [тома, пӧрт].
Дома – мӧҥгыштӧ, кудышто [тошмашты, тонна].
Домазать – шӱрэн пытараш 2 [шӹрэн шокташ, пӹтӓрӓш].
Домазывать – шӱрэн пытаркалаш 2 [шӹрэн шоктылаш (пӹтӓрӹлӓш)].
Домалывать - йоҥыштэн пытаркалаш 2 [йаҥыштыл пӹтӓрӓш].
Доматывать – мундуртэн пытаркалаш 2, путырэн пытаркалаш 2 [мындыртыл пӹтӓрӓш].
Доматывать (вэщи) – погым шалатэн пытаркалаш 2 [пурлыкым шӓлӓтӹл пытӓрӓш].
Домахивать – солкалэн шуктылаш 1 [лыпшэдӹл, шултыл шокташ].
Домахнуть – солалтэн шукташ 2 [шуэн шокташ].
Домачивать – нӧртэн шуктылаш 1 [пӧртӹл шокташ].
Домашний – суртын, суртысо [томаштышы, тонышы, пӧртӹштӹшӹ].
Домащивать – кӱварлэн пытаркалаш 2 [кывэрлӹл пӹтӓрӓш].
Домежевать – йыраҥлэн пытараш 2 [пысманлэн пӹтӓрӓш].
Домежовывать – йыраҥлэн пытаркалаш 2 [пӹсмӓнлӹл пӹтӓраш].
Домеривать – висэн шуктылаш 1 [висэдӹл шокташ].
Домесить – лугэн шукташ, варэн шукташ 2, йӧрэн шукташ 2 [нӱштыл шокташ, йарэн шокташ].
Домести – ӱштын пытараш 2 [ӹштӹл пӹтӓрӓш (шокташ)].
Дометать – ӱштын пытаркалаш 2 [ӹштэдӹл пӹтӓрӓш].
Дометить – палэмдэн шукташ 2 [пӓлэмдэн шокташ].
Домечать – палэмдылаш 1 [пӓлэмдӹлӓш].
Домешивать – варкалэн шуктылаш 1 [йарыкалыл шокташ].
Доминанта – визымдыш.
Доминать – туржын пытаркалаш [тырыжыл пӹтӓрӓш].
Домять – туржын пытараш 2 [тырыж пӹтӓрӓш].
Доминировать – кугурак шотышто лийын шогаш [когорак шотышто лин миӓш].
Домишко – изи пӧрт [изи пӧрт, пыйырки пӧрт].
Домище, домина – кугу порт.
Домкрат – нэлым нӧлтышӧ машин [нэлым (лэлӹм) лӱктӹшӹ машина].
Домна – чойн пэлдымэ кугу комака [кӹртньи шӹрӓтӹмӹ кого камака].
Домовитый – сурт-йӧралтышэ [тоны ӹлӓш йаратышы].
Домовладелец – сурт-кучышо [тома кычышы].
Домоводство – сурт-кучымаш [тома пӓшӓ кычымаш].
Домовой – шӱкшондал, суртава, пӧртава, суртло кува-кугыза [пӧрт шӓр, пӧртӧшаӓ].
Домогательство – налаш тӧчымаш [нӓлӓш цацымаш].
Домой – мӧҥгышко, кудышко [токы].
Домокать – нӧртэн шукташ 2 [нортэн шокташ].
Домолачивать – шийын пытаркалаш 2 [шин пӹтӓрӹлӓш].
Домолотить – шийын пытараш 2 [шин пӹтӓрӓш].
Домолоть – йоҥыштэн пытараш 2 [йыҥыштэн пӹтӓрӓш].
Домоправитель – сурт-ончышо [тома анчышы (видӹшӹ)].
Доморощенный – суртэш-куштымо [томашты сэнчэн куштымы, торан кушшы].
Домосед – мӧҥгышто шинчышэ [тоны сӹнцӹшӹ].
Домостить – кӱварлэн пытараш 2 [кӹвэрлэн пӹтӓрӓш].
Домотать – мундыртэн пытараш 2, путырэн пытараш 2 [мындыртэн пӹтӓрӓш].
Домохозяин – сурт-оза [тома-хоза].
Домочадцы – икшывэ-влак, суртысо йыҥ.
Домочить – нӧртэн шукташ 2 [нӧртэн шокташ].
Дом с надворными постройками – сурт-оралтэ [пӧрт ӹлӹш-влӓ доно].
Домчать – писын кудал намийэн шукташ 2 [пӹсӹн кыдол нӓҥэн шокташ].
Домчаться – писын кудал мийэн шуаш 1 [пӹсӹн кыдал миэн шоаш].
Домывать – мушкын пытаркалаш 2 [мышкын пӹтарӹлӓш].
Домыть – мушкын пытараш 2 [мышкын пӹтӓрӓш].
Домять – туржын шукташ 2 [тырыж шокташ].
Донашивать – чийэн пытаркалаш 2, кучылт пытаркалаш 2 [чӱчэн шоктылаш].
До него, до того – тудын йоктэ, тудын дэкэ шумэшкэ, тудо мартэ, тудо йоктэ [тӹдӹ йактэ, тӹшкэвэк йактэ, тӹдӹм докы шомэшкы].
Донельзя – лийдымаш, йӧрдымаш [литымэш (кӹ)].
Донесение – намийэн шуктымаш (кагаз дэн, мутдэн)
Донести – намийэн шукташ 2, чогаш 2 [нӓлӹн миэн шокташ-кэлэсӓш].
Донимать – витарэдаш [витӓрӓш].
Донос - чогыш, чогымаш [кэлэсӹмаш].
Доноситель — намийэн шуктышо, тылмачлышэ, чогышо [кэлэсэн анчыктышы].
Доносить — намийэн шуктылаш, чогылаш 2 [кэлэсэн шокташ, намал шокташ, чӱчэн шокташ].
Доныне — кызыт мартэ, тэнэйсэ мартэ [кӹзӹт йактэ].
Донья — пундаш-влак [пындаш-влӓ].
До отрыжки — роҥгэдмэшкэ [пӓгӹрэшмэшкы].
Допаивать — йӱктэн пытараш 2 [йуктэн пӹтӓрӓш].
Допалзывать — нушкын шуктэдаш 2 [авальанэн шокташ].
Допалывать — сомлэн шуктэдаш 2 [самлыл пӹтӓрӓш].
Допарывать — рончэн шуктэдаш 2.
Допахать — курал шукташ 2 [кырал, шагалэн пӹтарӓш].
Допечатать — пэчэтлэн пытараш 2, савыктэн шукташ 2 [пэцӓтлэн шокташ].
Допечатывание — пэчэтлэн пытарымаш, савыктыл шуктымаш [пэцӓтлӹл шоктылмаш].
Допечатывать — савыктэн шуктылаш 1 [пэцӓтлӹл шокташ].
Допечь — кӱктэн шукташ 2 [кӱктэн шокташ].
Допивать — йӱн пытарэдаш 2 [йӱн пӹтӓрӹлӓш].
Допиливать — пӱчкын шуктэдылаш 1 [пилэдӹл шокташ].
Допилить — пӱчкын шукташ 2 [пилэн шокташ].
Дописанный — возэн шуктымо, сэрэн шуктымо [сирэн шоктымы (пӹтӓрӹмӹ)].
Дописать — возэн шукташ 2, сэрэн шукташ [сирэн шокташ].
Дописывать — возэн, сэрэн шуктэдылаш [сирэдӹл шокташ].
Допихивать — шӱшкын шуктылаш 1 [шӹшкэдӹл шокташ].
Допихнуть — шӱкэн шукташ 2 [шӹшкӹн шокташ].
Доплата — ӱмбач тӱлымаш, йэшарэн тӱлымаш [вӹлӓн тӱлӹмӓш].
Доплатить — тӱлэн шукташ 2, йэшарэн тӱлаш 2 [тӱлэн ситӓрӓш (шокташ)].
Доплачивать — тӱлэн шуктэдаш 2 [тӱлэдӹл шокташ].
Доплетать — тодын шукташ 2 [пӹльэтӹл шокташ].
Доплетенный — тодын шуктымо [пӹльэтӹл шоктымы].
Доплескивать — шыжыктыл шукташ 2 [шӓвӹктӹл шокташ].
Доплывать — ийын шуктэдаш 2 [ин шоктылаш].
Доплыть — ийын шукташ 2 [ин шокташ].
Доплясывать — куштэн шуктэдаш 2 [куштэдӹл шокташ].
Доподлинно — лач, тугак, тудын гайак 2 [цилӓ, лачок, тӹҥэок].
Допоить — йӱктэн шукташ 2 [йӱктэн ситӓрӓш].
Дополаскивать — шӱйалтыл шуктэдаш 2 [шӱӓлтӹл шокташ].
Доползать — нушкын шуктылаш 2 [шуйынылнэн шокташ, авальаныл шокташ )азӓ)].
Дополнение — йэшартыш, ситартыш [ситӓртӹш].
Дополненный — йэшарымэ [тэмӹмӹ, ситӓрӹмӹ, тэмӹмӓш, тэмӹш, уштарымаш].
Дополнительные отметки в описях — возэн налмаштэ йэшарэн палэмдымаш [сирэн нӓлмӓштӹ тэмэн пӓлэмдӹмӓш].
Дополнительные сроки — йэшарымэ жап.
Дополнительный — йэшартышан.
Дополнить — йэшараш [ситарӓш, тэмӓш, уштараш].
Дополоть — сэмлэн шукташ 2, пытараш [самлэн пӹтӓрӓш].
Дополуденный — кэчывал дэч ончычмо [кэчӹвӓл анзыл горшы, кэчӹвӓл анзыцшы].
Дополучать — налэдэн шуктылаш 2 [нӓлэдӹл шокташ].
Дополучить — налын шукташ 2, налын пытараш 2 [нӓлӹн шокташ, нӓлӹн пӹтӓрӓш].
Допороть — рончэн шукташ [шӱтэн, кышкэд шокташ].
До потери чувствования — коҥ лиймэшкэ, шыжмэ пытымэшкэ, шӱм шиждымэшке [шам пӹтӹмэшкӹ].
Допотопный — пэш-шукэртсэ, акрэт годсо, йэгымэт-годсо [пиш шукэрдшӹ (потоп годшы)].
Допраздновать — пайрэмым шуктэн эртараш 2 [празныкым (эртӓрӓш) пӹтӓрӓш, айом айэн шокташ].
Допрашивание — йодыштмаш, шуктэн йодыштмаш [йадыштмаш, тэмэн йадыштмаш].
Допрашивать — йодышташ 1 [йадыштылаш].
Допреть — улнэн пыташ 1 [кун, прэйэн шоаш].
Допрос — йодыш [йадмаш].
Допросить — йодышт шукташ [йадышт нӓлӓш шокташ].
Допроситься — йодын шукташ 2 [йодын шокташ].
Допрыгивать — тӧрштыл шуктылаш 1 [ тӓргэштӹл шокташ].
Допрыгнуть — тӧрштэн шуаш [тӧргэштэн шокташ].
Допрыскивать — шыжыктыл шуктылаш [пӹрхэдӹл шокташ, шӹжыктыл шокташ].
Допрыснуть — шыжыктэн шукташ 2 [пӹрхэн шокташ].
Допрядывать — шӱдырэн шукташ 1 [шӹдӹрэн шокташ].
Допрясть — шӱдырэн шукташ [шӹдӹрэн шокташ].
Допускаемый — пурташ лийшаш, пуртышашлык [пыртышашлык].
Допускание — пуртымаш [пыртымаш].
Допытать — шынэн шукташ [йадышт шокташ].
Допытывание — шымлэн йодыштмаш [йадыштылмаш].
Допьяна — руштмэшкэ [йӱкшӹ лимэшкӹ].
Доработать — ыштэн шукташ 2 [пӓшӓ ӹштэн шокташ].
Дорабатывание — ыштэн шуктылмаш [пӓшӓ ыштэн шоктылмаш].
Дорабатывать — ыштэн шуктылаш [ыштэн шоктӹлыш].
Дорастать — кушкын шуаш [кушкыл шоаш].
Дорезывать — пӱчкэдэн шуктылаш [пӹчкэдӹл шокташ].
Дореформенный — вашталталмэ дэч ожнысо.
Дорисовать — сӱрэтлен шукташ 2 [рисуйэн шокташ].
Дорисовывать — сӱрэтлыл шуктылаш [рисуйыл шокташ].
Дорога — корно [корны].
Дорого — шэргэ [шэргӹ].
Дороговизна — шэргэ жап, шэргылык [шэргӹ жэп].
Дорогой — шэргакан [шэргӓкӓн].
Дорожать — шэргэшташ 1 [шэргэштӓш].
Дороже — шэргырак [шэргӹрӓк].
Дорожить — шэргын шотлаш 2 [шэргэш шотлыл (пиштӓш)].
Дорожный — корнысо (арвэр) [корныштышы].
Дорубить — руэн шукташ [роэн шокташ].
Дорывать — кӱрышт кышкаш, кӱрштэдэн кышкаш 2, курышт пытараш 2 [капайыл шокташ].
Дорыть — кӱнчэн шукташ 2 [капайэн шокташ].
Досада — кумыл волымаш, кумыл пӧрылтмаш.
Досадить — ӱчым налаш 1, кумыл волташ 2.
Досаживать — шындыл шуктылаш 2.
Досаливать — шинчалтыл шуктылаш 2 [санцалтыл шокташ].
Досасывать — шупшын пытарэдаш 2, пытармэш шупшэдаш 2 [шыпшын пӹтӓрӹлӓш, пӹтӓрмэш шыпшаш].
Досверлить — шӱтэн шукташ [пыролэн шокташ, чучэн шокташ].
Досвиданья — эсэн лий! Чэвэрын! Чэвэр кодсӓ! Вэскана ужмэшкэ [цэвэр, цэвэр кодта! Вэс кӓнӓ ужмэшкӹ!].
Досевать — ӱдыл шукташ [ӱдэдӹл шокташ (пӹтӓрӓш)].
Досекать — пӱчкэдэн шуктылаш [пӹчкедэн шокташ].
Доселе — кызыт мартэ, тидэ мартэ [кӹзӹт йактэ].
Досеять — удэн шукташ [ӱдэн пӹтӓрӓш].
Досидеть — шинчэн шукташ [шӹнцэн шокташ].
Досиживание — шинчэдэн шуктымаш [шӹнзэдӹл шоктымаш].
Досиживать — шинчэдэн шуктылаш [шӹнзэдӹл шоктымаш].
Доска, тес — оҥа [аҥа, хаҥа].
Доска стряпальная — уша-оҥа.
Доскабливать — нӱжэдэн шуктылаш [нӹжэдӹл шокташ, нӹжӹл щоктылаш].
Досказать — каласэн шукташ 2 [кэлэсэн шокташ].
Досказывание — каласэдыл шуктымаш [кэлэсӹл шоктымаш].
Досказывать — каласэн шуктылаш 1 [кэлэсӹл шокташ].
Доскакивать — тӧрштыл шуктылаш [тӧргэштӹл шокташ].
Доскоблить — нӱжэн шукташ [нӹжӹн пӹтӓрӓш].
Доскональный — йӧршӧшан, вошт палдарышан [вашток пӓлӹмӓшӓн].
Доскочить — тӧрштӧн шуаш [тӧргэштэн шоаш].
Доскребать — нӱжэдэн шуктылаш 1 [нӹжэдӹл шокташ].
Дослать — колдэн шукташ 2 [колтэн шокташ].
Доследование — кышалэн шуктымаш, палэн шуктымаш [пӓлэн шоктымаш, ситӓрэн пӓлӹмӓш].
Доследовать — кышалэн шукташ [пӓлэн шокташ].
Дословно — кодыдэ, чыла, йӧршын кэлыштарэн [цилӓ шамак тӓҥӹц].
Дословный — мутла шуктымо, чыла, йӧршэш кэлыштарымэ [шамак тӓҥӹцӓн].
Дослуживать — шогэн шуктылаш 1, ыштэн шуктылаш [служыл шокташ].
Дослужить — шогэн шукташ, ыштэн шукташ 2 [служэн шокташ].
Дослушивать — мут пытымэш колышташ [шайа пӹтӹмэш колышташ].
Дослышать — колын шукташ 2 [колын шокташ].
Досматривать — ончэдэн шуктэдаш 2 [анчэн шоктылаш].
Досмеяться — воштыл шуаш (иктаж, утыситыш) [ваштыл ситӓрӓш].
Досмотр — ончэн шуктымаш [анчэн шоктымаш].
Досмотреть — ончэн шукташ 2 [анчэн шокташ].
Досолить — шӧнчалтэн шукташ 2, шинчалтэн шукташ 2 [санцалтэн шокташ].
Доспать — малэн ситараш 2 [амалэн ситӓрӓш].
Досрочная сдача — жап шудэ пумаш, пӧртылтымаш [жэп шотэ пумаш].
Досрочное освобождение — ончылкоч эркыш лукташ [жэп шотэ ирӹкӹш лыкмаш].
Досрочный — жап шудымо [жэп шотымы].
Доставать, добывать — налын лукташ, кычал луктылаш [кӹчӓл моэдӓш].
Доставить — кондэн шукташ, пуаш [кандэн шокташ, пуаш].
Доставка — кондэн пумаш, намийэн пумаш [кандэн пумаш, нӓлӹн мимӓш].
Доставлять — кондэдаш 2, наҥгайэдаш 2 [нӓлӹн миэдӹлмӓш, кандэн пуэдӹлӓш].
Достаивать — шогэдэн шуктылаш 1 [шалгэн шоктылаш].
Достаток — ситышаш, улылык.
Достаточно — сита, ситышын [ситӓ].
Достаточный — ситышан [улан, ситӓлыкан].
Достать, добыть — лукташ, кычал налаш [лыкташ, кычӓл моаш].
Достегать (стежку) — ургэн шукташ [ыргэн шокташ].
Достегать (хлестать) — ровэн, шэлышт пытараш [лыпшэн шокташ].
Достегивать (пуговицы) — полдыштэн шуктылаш 2 [пылдыштыл шокташ].
Достигать — поктэдэн шуаш 1 [поктыл шоаш].
Достигнуть — поктэн шуаш 1 [поктэн шоаш].
Достижение — поктэн шумаш, ыштэн шуктымаш, шуктык, шуктыш [поктэн, ӹштэн шоктымаш].
Достижимый — шушашан [ӹштэн кэрдмӹ].
Достилать — вакшэдаш 2 [вӓкшын шокташ].
Достирывать — мушкын шуктэдаш 2 [мышкын пӹтӓрӹлӓш].
Достичь — шуаш, шукташ 2 [шоаш].
Достоверно — чын, шойак огыл [лачокок, тӹҥэок].
Достоверность — чынлык [лачок лимӹ, ыньӓнӹмлӹк].
Достойно — лӱмэш шушо [лӹмэш шошы].
Достоинство — чап, моктышлык [лӹмлӹ ылмаш].
Достойный — лӱмжым шогышо чапан [лӹмлӹ].
Достопамятность — мондыдымаш чап [мондыдымаш].
Достопочтение — сай пагалымаш, чот пагалымаш [чотэш пиштӹмӓш].
Достопримечательность — шинчэн шогышашлык, палэн шогышашлык [анчышашлык, шӹнзӹшӓшлык].
Досточтимый — чот пагалымэ [чотэш пиштӹмӹ].
Достояние — пого [пурлык].
Достоять — шогэн шукташ [шалгэн шокташ].
Дострагивать — пужаркалэн шуктылаш 1 [пыжарыл шокташ].
Достраивать — ыштэн шуктылаш 1 [ӹштэдӹл шокташ].
Дострачивать — ургыш ургэн шуктылаш 1 [ыргышым ыргэн шоктылаш].
Достреливать — лӱэдэн шуктылаш 1 [лӱэн шоктылаш].
Достригать — тӱрэдын шуктылаш 1 [тӹрэд шоктылаш].
Дострогать — пужарэн шукташ 2 [ пыжарэн шокташ].
Достройка — ыштэн шуктымаш [ӹштэн шоктымаш].
Достругивать — пужарэн пытарылаш 1 (шуктэдаш) [пыжарыл пӹтӓрӓш].
Доступ — пураш лийммэ [пыраш лимӓш].
Доступность — пурэн кэртмаш [пырэн кэрдмӓш].
Досуг — йара жапан, йарсышэ [йӓрсӹшӹ].
Досужий — йара жапан, йарсышэ [йӓрсӹшӹ].
Досуха — кошкымэшкэ, кукшэммэшке [кошкымэшкӹ, кукшэмдӹмэшкӹ].
Досучить — 1) пӱтырэн пытараш (сортам), 2) йӧрэн пытараш (нӧнчыкым) [пӹтӹрэн пӹтӓрӓш].
Досушивать — коштэн шуктылаш [коштэдӹл пӹтӓрӓш].
Досчитать — шотлэн шукташ 2 [шотлэн шокташ].
Досылание — колтэн ситарымаш 2, почэш колтымаш.
Досылка — йэшарэн колтымаш [ситӓрэн колтымы].
Досыпание (спать) — малэн шуктымаш [амалэн шоктымаш].
Досыпание (сыпать) — йоктарэн ситарымаш [йоктарэн, оптэн ситӓрӹмӓш].
Досыпать — оптал ситараш 2 [оптал ситӓрӓш].
Досыпка — оптал ситарымаш [оптал ситӓрӹмӓш].
Досыта — тэммэш(кэ) [тэммэшкӹ].
Досыхать — кошкэн шуаш 1 [кошкэн шоаш].
Досюда — тидэ мартэ, тыш шумэш(кэ) [тӹдӹ йактэ, тӹш шомэш].
Досягаемый — мийэн шумашан [миэн шоман, кэрдмӹ].
Досягать — шуэдаш, кут шуаш 1 [шоаш, кэрдаш].
Доталкивать — шӱкал шуктэдаш 2 [шӹкэдӹл шокташ].
Дотапливать — олтэдэн шукташ 2 [олтэдӹл шокташ].
Дотаскивать — нумал ситаркалаш 2 [намалӹл ситӓрӓш].
Дотация — уштарэн пумаш, ситартыш [ситӓртӹш].
Дотачивать — шумэн шуктылаш [шымэн шоктылаш].
Дотащить — нумал намийэн шукташ 2 [номал нӓлӹн миэн шокташ].
Дотеребить — кӱрын шукташ 2 [кӹрӹн шокташ].
Дотереть — йыгэн (туржын) шукташ 2 [ньыгэнЮ нӹжӹн шокташ].
Дотесывать — локшынчылын шукташ 2 [локсынзыл шокташ].
До тех пор — тувэшкэ, тушкэн, туш шумэш(кэ) [тӹшкэвэк, тӹш шомэш].
Дотирать — йыгэн шуктылаш 2 [ньыгэн, нӹжӹн шоктылаш].
Дотискивать — тэмдал шуктылаш 1 [шӹшкӹн, тэмдӓл, пӹзӹртӹл шокташ].
Доткать — куэн шукташ 2 [коэн шокташ].
Дотла - (йӱлэн) йылт пытымэшкэ [йолт кодмэшкӹ, цилӓ пӹтӹмэшкӹ].
Доталкивать — шӱкэн шукташ 2 [шӹкэдӹл шокташ].
Дотоле — тудо мартэ [тӹшкэвэк, тӹдӹ йактэ].
Дотрагивание — изиш тӱкалымаш, тӱкнымаш, логалмаш [изиш тӹкӓлӹмӓш, тӹкнӹмӓш].
Дотушевывать — шэмэмдыл шуктылаш 1 [шимэмдӹл шокташ].
Дотыкать — шӱшкэдэн пытараш 2, шуркалэн шуктылаш [шыркалыл шокташ, шӹшкэдӹл шокташ].
Дотягаться — шупшкэдэн шукташ [суд йактэ шоаш].
Дотягивать — шупшын шуктылаш [шӹпшэдӹл шокташ].
Дотянутый — шупшын шуктымо [шыпшын шоктымы].
Доупаду — шӱм утымэш, кайэн вочмэшкэ, волэн вочмэшкэ, йӧралт каймэшкэ [кэн вацмэшкӹ, валэн вацмэшкӹ, йӧрӹн кэмэшкӹ].
Доучивать — туныктыл шукташ 2 [тымдэн шоктылаш].
Дофин — ожнысо Прансий кугыжан кугыжалан шогалтышашлык эргыжэ [пэрвишӹ Франциштышы кугижӓн кугижаэш вацшашлык эргӹжӹ].
Доха — тӱжвал мэжан ужга [вӹлвӓл мижӓн ыжга].
Дохаживать — коштэдэн шуктылаш [каштэдӹл шокташ].
Дохлебать — подыл пытараш [подыл пӹтӓрӓш].
Дохлебывать — подыл пытаркалаш [подыл пӹтӓрӹлӓш].
Дохлый — тӱнчыгышо, колышо, кабарышэ [колышы, кӓвӓрӹшӹ].
Дохлятина — вильа [вильӓ].
Дохнуть — тӱнчыгаш 2, колаш 2, кабараш 2 [колаш, кӓвӓрӓш].
Дохнуть — шӱлалдаш [шӱлӓлтӓш].
Доход — докот, пайда [дохот].
Доходец — изи пайда [изи дохот].
Доходить — коштын шукташ 2 [каштын шокташ].
Доходность — пайда пушанлык [дохот пумаш].
Доходный — пайдалэ [дохот пушан].
Доцветать — пэлэдыл шуэдаш 2 [пэлэдӹл шоаш].
Доцеживать — шӱрэн пытараш 2, шоктэ вошт йоктарэн пытараш 2 [шӹрэн пӹтӓрӓш].
Доцент — пропэсырын полышкалшыжэ [профэсырын палшышыжы].
Дочерний — ӱдырын [ӹдӹрӹн].
Дочерчивать — коркалэн пытарэдаш, удыркалэн пытараш [ыдыркалыл пӹтӓрӓш].
Дочиста — йандар лиймэш(кэ) [ирэ лимэш, ирэлӓнӹмэшкӹ].
Дочистить — эрыктэн шукташ 2, пытараш [ирӹктэн, пӹтӓрӓш].
Дочитать — лудын шукташ 2 [лыдын пӹтӓрӓш].
Дочитывание — лудын пытарымаш [лыдын пӹтарӹмӓш].
Дочищать — эрыктыл шуктылаш [ирыктӹл шокташ].
Дочь — ӱдыр [ӹдӹр].
Дошагивать — ошкэдэн шуктылаш [ашкэдӹл шокташ].
Дошвыривать — кышкэн пытаркалаш 2 [кӹшкэдӹл пӹтӓрӓш].
Дошивать — ургэдэн шукташ 2 [ыргэн шоктылаш].
Дошлый — шушо, йӧнан [шошы, йӧнӓн].
Дощаник — оҥа дэн штымэ вэр, оҥа пуша [кымда коаш пыш].
Дощаной — оҥан, оҥа дэн ыштымэ [(х)аҥан, хаҥадоно ӹштӹмы].
Дощечка — изи оҥа [изи (х)аҥа, (х)аҥа лаштык].
Дощипывать — чывыштыл шуктэдаш 2 [цӹвэштӹл шокташ, кӹрэдӹл шокташ (пыным)].
Дощупываться — нийалкалэн шукташ 2 [ниӓлтӹл шокташ].
Драга — шӧртнӧ муммо тарман, тэҥыз пундаш гыч ӱзгар лукмо тарман [таҥыж пындаш гӹц мамшон лыкмы машинӓ].
Драгоман — кэчэ лэкмаш вэлысэ калыкын йылмыштым кусаркалышэ [кэчӹ лӱлтмӹ вӓрӹштӹш халыквлӓн (пэрсинӹм, турканым) йылмытым сӓрӹшӹ].
Драгоценность — шэргэ акан шот, шэргаклык [шэргӹ ӓкӓн].
Драгоценный — шэргакан [шэргӹ ӓкӓн].
Драгун — имньэшкэ салтак [имньиэшкӹ салтак, мыктэшкӹ салтак].
Драдедам — куштылгын тошкымо посто [куштылгы вӹцкӹж ӹштӹраш].
Дражайший — пэш шэргэ, эн шэргэ [пиш шэргӹ, йаратымы].
Дразнить — оҥараш, сотараш, йыгылташ, сырыктылаш, ырыштараш [йӹгӹлтӓш, шыдэштӓрӓш, аздараш].
Драка — кучэдалмаш, крэдалмаш [крэдӓлмӓш, шиэдӓлмӓш].
Дракон — пэл шулдыран шыҥшальэ [пэл шылдыран шӓкшӓльӹ].
Драло — куржын утлымаш [кыргыж ытлымаш].
Драма — койдаршан шӱмэш логалшэ татырыштэ ончыктымо сылнэ му [ӹлӹмӓшӹм тьэатырышты мадын ончыктымаш].
Драматург — драма возышо [драмы сирӹшӹ].
Драница, дранка, дрань — трэнча, транча [транца, кышкэдмӹ].
Драп — кужгӱ посто [кӹжгӹ ӹштӹрӓш].
Драпировка — выньэрым ӱмбач шупшмаш [мӹньэрым лыкӹштэн сакӹмӹ].
Драпри — авыртыш-шовыч, сӧралылан пыжыктыл ургымо лапчык [окньаэш, амасэш сӓкӹмӹ, йори ыргымы савыц].
Дратва — суран тарманым ургаш ыштымэ вар шӱртӧ, кӱжгӱ шӱртӧ, кэм шӱртӧ [кэм ыргым шӹртӹ].
Драть — кушкэдаш, кӱрышташ [кӹшкэдӓш, кыргыжаш].
Драхма — грэк кугыжанышын оксашт (25-ыраш).
Драчливость — кучэдалмашлык, крэдалмашлык [крэдӓлмӓш, шиэдӓлмӓш].
Драчун — кучэдал коштшо [крэдӓлшӹ, крэдӓл каштшы, шиэдӓлшӹ].
Дребедень — кӱлдымаш [йардымы (ньигышакат)].
Дребезжание — йанда (чытыралтмаш) [цӹтӹрӓлтмӓш].
Дребезжать — шэргылташ, чытыралташ 1 [цӹтӹрӓлтӓш].
Древесина — пушэҥгын чогажэ [пушӓҥӹ лаштык].
Древесная паренхима — пушэҥгэ-куылтыш, йарым-пырчэ, куалтмэ-лыпчыкшэю
Древесные волокна — пугэҥгын йарым пырчылажэ [пушӓҥӹ йӓрӹм пӹрцӹлажӹ].
Древесные сосуды — пушэҥгэ-пучла [пу ӓтӹ-влӓ].
Древесный — пуан.
Древесный сок — ноло пушэҥгэ-вӱд [пушӓҥӹ вӹд (вильӹ)].
Древесный червь — нор-шӱвӧ, нор-шукш, пушэҥгэ шукш [пушӓҥӹ шукш, шӹгӹ].
Древко — изи-тойа, вондо [панды].
Древний — акрэт-годсо, кадэм-годсо, йэгэмэт-годсо, акэат-годсо, йэгымэт-годсо [шукэрдшӹ, ӱмрэт годшӹ].
Древний марий — тошто марий [тошты мары].
Древний — тошто, шукэртсэ [шукэрдшӹ].
Древность — тошто шот, тоштылык [тошты годшы].
Дерево — пушэҥгэ.
Древовидный — пушэҥгэ-тӱсан [пушӓҥӹ статьан].
Древонасаждение — рушэҥгэ шындымӓш [пушӓҥӹ шындымӓш].
Древоточащий — пушэҥгэ-кочшан [пушӓҥӹ качшы].
Дредноут — эн куго кӱртньылымо карап [вырсы годым таҥыжыштышы каштшы кого карапльы].
Дрезина — кӱртньӧ корно дэн коштмо изи орава [кӹртньи корны дон катшы изи арава].
Дрейф — корап (карапльым) кораҥдымаш.
Дрейфовать — каймэ годым ваш толшо йэҥым йужшо дэн ӧрдыш кораҥдаш [карапльын мардэж сэмӹнь кэмӹ].
Дрель — кӱртньӧ шӱтык, кӱртньӧ ӱзгарым (салмам, подым) шӱтышо машина; кӱртньӧ пролымо тарман [кӹртньи хӓдӹр пыролымы кид машинӓ].
Дремать — нэраш 2.
Дремливый — нэрышан [нэрӹшӹ].
Дремота — нэрыш, нэрымаш [нэрӹмӓш].
Дремучий лес — шӱргэр, сипчодыра, пиччодыра, кугу чодыра [шим шӹргӹ, чак шӹргӹ].
Дренаж — мыландэ йӱмал ночкым кукшэмдаш оптымо оргаж ора [купым коштымаш].
Дресва — кӱвар мушмо шолдыра ошма [шалдыра ошма].
Дрессировать — ир кайыкым, вольыкым туныкташ [кэкым, вольыкым тымдаш].
Дроби — шэлтыкла [пайылтыш вла].
Дробина — сыра куча, пура куча [сыра каса].
Дробить — тыгыдэмдаш [тыгыдэмдӓш].
Дробное — тыгыдэмдымэ [тыгыдэмдӹлмӹ].
Дробовик — троп-пычал, троп дэн лӱйымӧ [тровы доно лӱмӹ пичӓл].
Дробь — шэлтыш ужаш, троп, тыгыдык [тровы].
Дрова — пу.
Дрова плашником — пусорым, кужу пу [кужы пу, пилдымы шэлӹштӹмӹ пу, царкэмлӓ пу].
Дровни — пу шупшыктымо тэр, путэр, шудо-тэр [цӓрӓ тир].
Дровокол — пушэлшэ [пу шэлӹштшӹ].
Дровосек — пурушо [пу рошы].
Дровяная плаха — пу-сорым [пу маклака].
Дровяник — пу лэваш, пу оптымо лэваш, пуара [пу сарай].
Дровяной — пулык.
Дрогнуть — чытыралташ [цӹтӹрӓлтӓш].
Дрожание — чытырымаш [цӹтӹрӹмӓш].
Дрожжать — чытыраш 2 [цӹтӹрӓш].
Дрожащий — чытырышэ [цӹтӹрӹшӹ].
Дрожь — чытырыктыш [цӹтӹртыш].
Дрожевой — руан, руын.
Дрожжи — ру.
Дрозд — лого (кайык) [лагы].
Друг — таҥ, шӱмбэл [таҥ].
Друг-другу — ваш-ваш, вэс-вэсылан, иктэ вэсылан [иктӹлан иктӹ].
Другие источники — вес вэрла [вэс вӓр-влӓ].
Другой — вэсэ.
Дружба — кэлшымаш, таҥлиймаш [пурым ӹлӹмӓш].
Дружелюбие — таҥйӧратыш, таҥкэлыш [тӓҥ йаратымаш].
Дружески — йолдаш шот дэнэ, кэлшэн, йӧратэн, таҥгай [пурын, тӓҥӓн].
Дружество — кэлшымаш, йолташ-кэлыш [пурын ӹлӹмӓш].
Дружка — савуш, сагус, саус [суанвуй].
Дрыгать — чумэдылаш, йолым рӱзалташ 2 [чымэдӓлӓш].
Дрыхнуть — кӱпаш 2, шуко малаш 2.
Дрябнуть — лывыжгаш 2 [кавыжгаш].
Дрягиль — шэҥгэл орава шӱдырын кӱшӱлсэ ужашыжэ [шайыл араван, шӹдӹр вӹлвӓл подуска].
Дрязги — кэлшыдымаш, вэсын-вэсын ӱмбакэ тӱрльӧ кычалтыш [такэш шайа, ӓльӓк].
Дрянной — кӱлэш огыл, осал, кӱлдымаш [ньималан йардымы, худа].
Дрянцо — йӧрдымӧ, томам [йарыдымы].
Дрянь — сӧрма, кӱлдымаш, йӧрдымӧ [сӱк, льӓвӹрӓ, тошты, худа, ньималан йардымы].
Дряхлость — сокнэммаш, шоҥгэммаш, шӱкшэммаш.
Дряхлый — шоҥго, сокнышо, рӱкышо [шоҥы].
Дряхнуть — сокнаш 2, йаҥгаргаш 2 [шоҥэмаш, сила гӹц кэӓш].
Дуализм — кок тӱҥым шотлымаш (порым, осалым) [ӹлӹмӓшнӓ худо дон пуры гӹц лӓктӹн манын тымдымаш].
Дуалистический — кокытэ шотлыман [дуализмӹн — кок сэмынь тымдыман].
Дуб — тумо [тум].
Дубасить — тӧпкаш, шӧҥкаш 2 [шиӓш, шӧҥӓш, лочкаш].
Дубильный — коваштэ илыктышан [кавашты ильнӹктӹшӹ].
Дубина — кэстэн, кӧстӧн, шугыньо, шувыньо [шывынь, рицак, кэстэн].
Дубинка — кэстэн, кӧстӧн, изи шугыньо.
Дубинушка — изи кэстэн.
Дубить — илаш коваштым [каваштым ӹштӓш, ильнӹктӓш].
Дубление — илымаш (коваштым) [ӹштӹмӓш, ильнӹктӹмӓш].
Дубленка — пӱрэман ужга [йакшар ыжга].
Дублет — вэс-пэлаш, вэс-пырчэ [пэлӓшӓн].
Дубликат — йыгыр, кок икгайэ [кок ик гань сирым пумага].
Дубовый — тумо дэн ыштымэ [тумын].
Дубовый орешек — тумо шыгыльэ, тумо суван, тумо пӱкш [тум олма].
Дубочек — нӧргӧ тумо, изи тумо [изи тум].
Дубрава — тумэр, лышташан чодыра [тумэрлӓ].
Дуга — пӱгӧ [пӱгӹ].
Дугонервный лист — пӱгӧ корнан лышташ.
Дугообразный — пӱгӧ тӱсан, пӱгӧ гай [пӱгӹ гань].
Дуда — шийалтыш, шыма вуч [тӱтӱт, шишкыш, пӹчалтыш].
Дудить — шийалташ, пуч пуалташ 2 [шишкаш, пӹчалташ].
Дудочка — изи шийалтыш [изи шишкыш].
Дудчатый — изи пычалтыш пучан, пучаҥшэ [кӧргӓн пыч].
Дужка — изи-пӱгӧ, йатас, кэлдэлу.
Дукат — тошто шӧртньӧ окса, 3 тэҥгэаш.
Дуло — пычал-рӱдӧ, пычал-пуч, кӧвӧк [пичӓл пыч].
Дуля — пуэш шочшо саска, олма сэмыг чуйакарак [тотлы кужикӓ олма йиш].
Дума — шонымаш, шонык [шанымаш].
Думать — шонаш 2 [шанаш].
Думушка — изи шоныш [шаналтымаш].
Дуновение — умша пуалтыш, изи пуалтыш [ӹфӹлӓлмӓш].
Дунуть — пуалаш 1 [ӹфӹлӓлӓш].
Дупель — чадыртан.
Дуплистый — кӧргашан [кӓргӓшӓн, вопшан].
Дупло — кӧргаш, вопш [кӧргаш, вопш].
Дупловатый — кӧргашанрак.
Дура — орадэ, ушдымо, исэр [ороды (ӹдӹрӓмӓш)].
Дурак — ушдымо, исэр, орадэ [ороды (пӱэргы)].
Дураковатый — орадырак.
Дуралей — орадэ [ороды].
Дурацкий — орадэ койышан [ороды кайышан].
Дурачек — аҥгэ-саҥгэ, аҥги-саҥги, изи орадэ [ӓҥы-сыҥы, ороды].
Дурачество — мыскара модыш, орадэ ыштылмаш, орадыланымаш.
Дурачина — орадэ [ороды].
Дурачить — ондалаш 2 [мыскылэн ородэш ужаш].
Дурачище — кугорадэ [кого ороды].
Дурачье — орадэ кашак [ороды цуца].
Дурень — орадэ шотанрак [ороды].
Дурит (лошадь) — тула [ородылана].
Дурить — орадыланаш [ородыланаш].
Дурман — шудо лӱм, вуй аҥыртарышэ [ороды шуды].
Дурнеть — орадэмаш [худаланаш].
Дурно — йӧсын [йасы (йаҥэш)].
Дурноватый — соптыра тӱсан [хударак, ородырак].
Дурной — уда, тыран [худа].
Дурнота — ушкаймаш, вӱрлымаш [ыш кэмӓш].
Дурнота — пышткоймаш, тӱсдымэ лиймаш.
Дурость — орадылык [ородыланымы].
Дурочка — уштымо ӱдырамаш [изи ороды].
Дуть — пуаш 2 [ӹфӹлӓш].
Дух — шӱлыш, водыж; духи — шулыш-влак.
Духи — тамылэ пуш [тортлы пыш].
Духовая музыка — орага, пучлам пуалтэн шоктымо [пыч доны ыфылэн шактымы].
Духовенство — поптӱча [поп цуца].
Духовное завещание — сӧрыш кагаз [сӧрӹм пумага].
Духота — нэлэ-йуж, йужлышо, пичйуж [пӹцкӓтӓ (шӱлӓш)].
Душ — йӱштылтышэ, вӱдым ӱмбак пыжыктэн іукштылмаш, вӱдшыжык [вӹдӹм йурла шӓвӹшы].
Душа — чон [йӓҥ].
Душевно — кӧргӧ чон дэнэ [йӓҥ кӧргӹ дэнэ].
Душевнобольной — туйо чонан.
Душевный — чон пижман, уло чон дэнэ ыштымэ [йӓҥӓн].
Душегрейка — шошдымо изирак йӱрэман ӱдрамаш вургэм [клинӓн, шокштымы ӹдӹрӓмӓш выргэм].
Душенька — чон йӧратымэ [йӧҥ йӓратымы].
Душеполезный — чонлан келшышэ, чонкэлыш [йӓҥэш йарал, кэрӓл].
Душистый — ӱпшан сай ӱпшан [йажо пышан].
Душить — пикташ 2 [пӱктӓш].
Душица — ӱпшан-шудо, пӱртньык-шудо [туситӓ].
Душка — пагалымэ йыҥ [изи тӓҥ].
Душник — шокшо лэктыш рож, шокш-рож [камакаштышы шокшы лӓкмӹ ыраж].
Душный — пич [пӹц].
Душок — изи пуш (пыш), изи ӱпш.
Душонка — чон, алама чон, изи чон [худа йӓҥ].
Дуэль — чапшӱктыдымашын кучэдалмаш [тктӹ вэсӹм лӱмаш].
Дуэт — кок йӱк мурыш; йӱк дэнэ мурымаш, шоктымаш [кок йук доно мырымаш].
Дыбом — тӱрэм, тӱркак, шогалын.
Дыбом — тура, шэҥгэл йол дэн шогымыла (вольыкым ольат) [кок йала шагалмы (вольыкым попат)].
Дылда — окшаклышэ (мэраҥ) [кужы йалан (эдэм)].
Дым — шикш, шигиш [шӹкш].
Дымить — шикшаш, шикшым лукташ [шӹкшӓҥдӓрӓш].
Дымный — шыкшан, шыкшаҥшэ [шӹкшӓн].
Дымок — изи шикш [изи шӹкш].
Дымоотводный — шикш-кусарышан [шӹкш караҥдышы].
Дымчатый -шикш-тӱсан [шӹкш гань].
Дымчатый слепень — шикш тӱсан пормо [шӹкш гань пармы].
Дымящийся — шикшын кийшэ [шӹкшӓҥшӹ].
Дыня — пакча йэмыж, изирак капан, чуйака шэрэ таман.
Дыра — рож [ыраж].
Дыхание — шӱлымаш.
Дыхательное горло — кукшо логар, шулымо логар [кукшы логэр, шулӹм логэр].
Дыхательный — шӱлымӧ.
Дыхательный аппарат — шӱлышӧ илтарман, шӱлыш тарман [шӱлыш корны].
Дышать — шӱлаш 2.
Дышащий — шӱлышо.
Дышло — иктортан орава, тэр [ик тартан арава].
Дьявол — осал, шайтан, ийа [кэлтӹмӓш].
Диаволенок — ийа-эрге, ийа-игэ [изи кэлтӹмаш].
Дьявольский — ийан [кэлтӹмӓшӹн].
Дьявольщина — ийа тӱча [кэлтӹлӓш цуца].
Дьячок — йачок йэчок [йӓчок].
Дятел — шиштэ [риышты].

Е
Еврей — йэврэй калык. Еврейка — йэврэй ӱдырамаш, (еврейский язык — йэврэй калык йы̌лмэ).
Европа — йэвропа-мландэ, йэвропа эл.
Европеец — йэвропысо йэҥ [йэвропышты ы̌лы̌шы̌ эдэм].
Египет — Йэгипэт мландэ.
Египетский — Йэгипэтысэ, йэгипэт гыч лэкшэ; египетская работа — ындырышэ паша [йэгипэт ы̌шты̌ышы̌-орлыкланылмаш (элӹ пӓшӓ тунэмшэ)].
Египтолог — йэгипэтын тошто илышыжым палышэ йэҥ (эдэм) [йэгипэт пӓлы̌шы̌ тымэньшӹ эдэм].
Его — тудын; он, она, оно — тудо [тӹдӹм, тӹдӹ].
Еда — кочмаш [качмаш, качкыш].
Едва — пыкшэ, пырт гына; едва-едва — пырт-пырт, чак-чак [насилӓ, и-изин — ӓньӓт, чуч].
Единение — иктэшрымаш; ик вэрэш ушнымӓш [иктӹш лимӓш, цымиргалтмаш].
Единица — иктык, иктӓн номыр, пырчык [иктӹ].
Единобрачие — ик жапыштэ эрэ ик ватэ дэнэ аль ик марий дэн гына илымэ шот [ик-мары-вӓтӹ донок ы̌лы̌мӓш].
Единовластие — шкэт-кучышвий [ы̌шкэт шӓмӓш].
Единовременный — ик жапысэ, ик жапыштэ гына лийшэ; единовременное пособие — икжап полыш, ик-кана гына полыш оксам пумо [иккӓнӓшты̌-икканашты палшэн пумаш].
Единогласно (избрали) — икйӱкла; ик ой дэнэ (сайлышт); единогласно (подтвердили) — ик йэҥ йӱк сэмын каласышт [цилӓнок айырэвӹ иктӹ котэ-цилӓн].
Единодержавие — шкэт-кучышвий* [ы̌шкэт кычык].
Единодушно — иктыла [икышын].
Единозвучие — икйӱклык, ик тӱрлӧ йӱк лиймаш [ик йуклык].
Единокровный — ик вӱран, ик вӱр гыч шочшо, ик ача альэ ик ава дэч улшо [ик вӹрӓн, ик вӹр гӹц ӹльӓнӹшӹ].
Единоличный — шкэтынан, шкэ ойжо дэн гына ыштышэ [ӹшкэ вуйа ӹштӹшӹ, ӹшкэт эдэм].
Единомыслие — ик шонымаш; -они живут в полном единомыслии — иктэ-вэсэ ойым кӧлышт илат [нӹнӹ циц ик шанымаш тон ӹлӓт].
Единоналичие — шкэт-вуйлатымаш;* (ык эдэм вуйлалтымаш, ӹшкэт вуйлатымаш, ӹшкэт шӓ мӧнлӓнӹмӓш).
Единообразный — ик кончышан, ик-тӱрло сӱрэтан, ик тӱрлӧ ойыпан [ик-кань, ик сӹнӓн].
Единоплеменник — икпасылысэ, ик калык шотышто кӧштшо, ик калыкэш шотлалтшэ [икшачышлык].
Единственно — шкэтынла, иктыла.
Единый — иктэш шотлалтшэ (ӹшкэтӹншӹ).
Единый коллектив — икой-тӱшка, ик ойым кучышо тӱшка [ик цуцан ӹлӹшӹ влӓ, икцымырлык].
Единый сельско-хозяйственный налог — йалозанлык налог; мландэ курал-вӱдышӧ тӱлымӧ (ик тӱрлӧ) йозак [ик шотан сола-хозанлык налог].
Едкий — кочшан (каршы).
Едок — кочшо [качшы].
Еду — имньэ дэн кайэм; еду вскачь — кудалам (мньэ дэн), тӧргыктэм [имньидоно кэйэм — (кэм) тыргыктэн кыдылам].
Ее — тудым, тудын [тӹдӹм, тӹдӹн].
Ежь,-ежик — шоҥшо; ежовые рукавицы — пэҥгыдын кучы(лт)мо ӱнар (шот); торжан кучылтмо ӱнар [шӱлӹ-эдэмӹм пиҥӹдӹн кычымаш].
Ежегодный отчет — ий йыда паша-каласымаш.
Ежедневно — кэчын, кэчэ йыда [кэчӹн, кэчӹ вӹдэ]; ежегодно — ийын, ий йэда [ и йыдэ]; еженедельно — арньа вуйэш [ӓрньӓ вуй гӹц]; ежемесячно — тылзылан пӧрык [тӹлзӹ цӹдэ]; ежедневная газета — кэчын лэкшэ газэт; еже-ли так — тыгэ (тугэ) гын [тожэ гӹнь].
Ежиться — куптыргылаш, шоҥшо ганьэ туртыналташ [кыптыргылаш].
Ежевика — шимэҥыж, шэмэҥэш [шимлӹҥӹж].
Езда — имньэ дэн каймаш [кыдалыштмаш].
Ездить — имньэ дэн кошташ [кыдалышташ].
Езжать — имньэ дэн коштэдаш [кыдалыштылаш].
Елка — изи кож; ель — кож, кӧж пушэҥгэ; ельник — кожэр, кожла.
Ем — кочкам [кочкам].
Емкий — кӱгу кӧрган [пырышан].
Емкость — кӧргӧ-вэр [пырышлык].
Ему — тудлан [тӹдӹлӓн].
Ералаш — ратдымэ, ратсыр, шотлан толдымо [мам кэлэш йарымаш, хадӹр-влӓш кыжак кэлэш пиштӹмӓш].
Ересь — йоҥылыш мут, йӧҥылыш шонымаш [тупынь попымаш].
Ерш — пагай (кол) [кӹрӹш].
Если — гын [гынь]. Толэш гын, ужэш — если придет, то увидит.
Естественник — пӱртыс илышым палышэ (шинчышэ) [ӹлӹшӹн ӹлӹмӓшӹм тымэнь пӓлӹшӹ].
Естественность — шкэ сэмын, шкэ ойжо дэнэ, шкэ эрыкшэ дэн лиймэ шот [шачмы гань, простан, ӹшкэ семынь].
Естествоведение, естествознание — пӱртӱс илышым пӓллымэ, пӱртӱс илыш нэргэн тунэммаш [ы̌лӹмашӹм тымэньмӓш].
Естествоиспытатель — пӱртӱс илышым палышэ [ӹлӹшӹн ӹлӹмӓшӹ пыт тымэньшы эдэм].
Есть (принимать пищу) — кочкаш; есть (имеется) — уло [улы].
Ехидный — осал чонан, карон чонан, игылташ (мускылаш, мыскылӓш) йӧратышэ [худа йӓҥӓна, йӹгӹлтшӹм, ыскылышы].
Еще — адак [эчэ].

Ж
Жаба — ужава, куго муни, логар коштымо чэр [мыни ыжава].
Жабрей - косата, косатальэ [тусатальы].
Жабры — колын шӱлымо вэржэ, колсога, колра [нашмы].
Жаворонок — турий, агароктышо кайык [тьыри].
Жадничать — сутланаш 2 [шыкланаш].
Жадный — ась, сут [сыт, шык].
Жажда — логар кошкымаш, йӱмӧ шумаш; чрезмерная ж. - пэш чот йӱмӧ шумаш [йӱмӹ шомаш].
Жаждать — аҥгаш 2, аҥаш 2 [йумы шомым тырхаш].
Жаждущий — аҥышэ [йимы шомым тырхышы].
Жакет — кӱчык ӱмбал вургэм, кӱчыкын ургымо ӱдрамаш ӱмбал вургэм [руш марийан вӹльӓл выргэм].
Жалеть — чаманаш 2 [жӓлӓйӓш].
Жалить — пӱшкылаш 1; пчела ужалила — мӱкш пӱшкыльӧ [пышкаш].
Жалкий, убогий — мыскынь [ӹжӓл].
Жалко — ыжал; мне его очень ж.- мыньэ тудым пэш чаманэм [ӹжӓл].
Жало — умдо, ундо, мӱкш-умдо, шулаҥгэ [шылаҥы, ыҥӹды].
Жалоба — вуй шитймаш; жаловаться, бить челом — вуй шийаш 2.
Жалобно поет — йӧсын мура [ойхын мыра].
Жалование — пашадар, паша ыштымылан пумо окса [пӓшӓдӓр].
Жалованный — пӧлӧклан пумо (пуалтшэ) [лӹмэш пумы].
Жандарм — политсыштэ шогышо салтак (кугужан годсо) [кугижӓ кычэм оролышы].
Жанр — илыш йӱла ончыктымаш.
Жара, жаркий, жарко — шокшо.
Жаргон — шомакым пужэн ойлымаш [вӓрын-вӓрын вэс сэмынь попымаш].
Жаром обдает — шокшо сава [шокшын сэвӓ(лэш)].
Жатва, страда — ружа-сорла, уржа-сорла [трэдмӓш, кӹрмӓ пӓшӓ].
Жать — тӱрэдаш 1; жать (сжимать) — исьаш, ишаш 2 [трэдӓш, пӹзӹрташ пӹзырӓш].
Жбан — жван [ӓтӹ].
Жвачка — пурмо нӧнчык; жвачка животного — вольык йоҥыжымаш [пырмы, пырмаш, йыҥыжымаш].
Ждать — вучаш [вычаш].
Жевательная мышца — пурмо чокашыл, шийан шыл [ышма лу тӓрвӓтӹлшӹ шӹл].
Жевать — йоҥыжаш, пураш [йаҥыжаш, пыраш]; жует жвачку — йоҥыжа [пырмым пырэш, йыҥыжа].
Желание — кумул шонымаш; сильное желание — намыс (восточное наречие) кумыл шупшмаш [шанымаш].
Желанный, ожидаемый — ожнысэк вучымо; желанный гость — вучэн илымэ уна [шанымы, вычымы].
Желатин — лышташлымэ колгойа, чора [чора ганьэ вичкыж листан лийэш].
Желать, ожидать — вучаш 2, шкэ чон дэн вучаш, чонышто «лийжэ» манын шонаш 2 [шанаш, вычаш].
Желаю иметь — шутыланэм, сутыланэм [улэш шоаш шанэм].
Желобчатый — волакан [валан].
Железа — ту, лӱмыту [то, кольа (шӹвӹльвӹт кальа, мыныто)].
Железистая почва — кӱртньӧ рокан мландэ [кыртньиӓн рок].
Железистый — кӱртньӧ йӧршан [кӹртньиӓш].
Железная дорога — чойын корно, кӱртньӧ корно [кӹртньи корны].
Железная проволока — чэп, кӱртньӧ воштыр; железная цепь — чылвыр, шынчыр [кӹртньи ваштыр].
Железная скобка у лодки — атлама.
Железнодорожник — чойын корнышто пашам ыштышэ (йэҥ) [кыртньи корны пӓшӓзӹ].
Железный закон заработной платы - «пашадарын кӱртньӧ законжо». Тыгай лӱман законым ыҥлыктымыла Лассаль тыгэ ойлэн: «пашазылан пашадаржым эн кӱлэш нарэ гына пудэ огыт кэрт» манын. Тыдэ ойлымын йоҥылышыжым Маркс пэш рашкыдын ыҥлыктарэн пуэн [пашӓзӹлӓн ӹлӓш кэрӓлӹм вэлэ пӓшӓдӓрӹм пумаш — Лассальын тымдымы. Маркс ти тымдымашым йарыктыдэ].
Железняк — кӱртньӧ рок, кӱртньан рок [кӹртньи кӱ].
Железо — кӱртньӧ; куй железо, пока горячо — кӱртньым шокшыньэк кырэ [кӹртньи].
Железоплавильный — кӱртньӧ вэлымэ, лэвыктымэ; ж.-завод — кӱртньӧ лэвыктымэ завот [кӹртньи шӹрӓтӹмӹ, пэлтӹмӹ завот].
Желна — кэргэ, шэм-кайык [кэргӹ].
Желоб, желебок — волак, вӱд-волак, вӱр-корно, оҥа-корэш, тӱрволак; желоб в блоке — олдырчо тэтран корэш, кандра вочмо корэш [вал, тырвал, кальиткӓштӹш кэрэм корны].
Желтая лихорадка — айар-мужо, мор-мужо [кэчывӓл лӹвӓл вэлнӹш ӱштӹ мыж].
Желтая пресса — пойанвэк-савыш, пойан-влак вэкэ шогышо савымаш [пайан влӓн сирӹмӹштӹ].
Желтенький — сарэ, нарынчэ гына [сары, саралгы].
Желтизна — сарэ тӱс, нарынчэ [нарынзы, нарынзы цӹрэ].
Желтить — сарэмдаш 2, сарэ тӱсан шташ 2, сар чийа дэн чийалташ 2 [нарынзэмдаш, самэмдӓш].
Желтобрюхий — сар мӱшкӱр [сары мӹшкӹр(ӓн)].
Желтоватая жидкость — сарэ-лэм [саралгы вишкыды].
Желтоватый — саралгэ, нарынчалгэ [саралгы, нарымзалгы].
Желтозобик (птичка) — тӱкӧ-вагар [изи пэмбэ].
Желток — муно-оптэм, муно-октэм [мыны йакшаргы].
Желтуха — сар-кайыктышэ чэр, сарэ [сарамат цэр].
Желтые — пойан-влак могырыш вэлналтшэ, лупшалтшэ йэҥ-влак [сары влӓ, пойан-влӓ хоза вэк сӓрнӓлтшӹ, липшалтшы эдэм влӓ].
Желтый — сарэ, нарынчэ [сары, нарынзы].
Желудок — иӱшкӱр-кушто, мушкӱр-пушто (у животных), пагар (у птиц) [мӹшкӹр пушты].
Желудочек — шӱмын йымал могыр кыдэжшэ [шӱмын лӹвӓл кок кыдэжшы].
Желудь — тумыльэгэ, тумэгэльэ [тум эхэльӹ].
Желчный проток — шэкш-йогын, шэкш-корно [шӓкш йогымы шӓр].
Желчный пузырь — шэкш-калта, шэкш [шӓкш аҥ].
Желчь — шэкш-кочо, шэкш-вӱд, шэкш-лэм; в этом сочетании много желчи — ты возымаштэ кочо мут шуко [шӓкш, ти сирӹмӓштӹ качы шайа шукы].
Жеманство — важык шума, кадыртылмаш, кадыртыл ойлымаш [тӹрвӹ пӹтӹркӓлмӓш].
Жемчуг, жемчужина — чинчэ, чинчэ-падраш; нитка жемчуга — чинчэ орлаҥгэ [таҥыжыштыш рӓк пад кӧргӹштӹш шэргӹ ӓкӓн кӱ].
Жена — ватэ, кува [вӓтӹ].
Женатый — ватан [вӓтӓн, ӹдӹр нӓлшӹ, мары].
Женить — (иктажылан) ӱдыр налаш; снова женить — вэсь ватым налаш; жениться — ӱдыр налаш, йэш погаш [ӹдӹр(ӹм) нӓлӹктӓш, ӹдӹр нӓлӓш].
Женитьба — ӱдыр налмаш, йэш погымаш [ӹдӹр налмӓш].
Жених — качэ, качымарий, ӱдыргачэ; жених дожидается невесты — качэ ӱдырым вуча [армары, ӹдӹр нӓлшӓшлык млэйэц, ӹдӹрӹм мары выча].
Женотдел — ВКП комичэтын ӱдрамаш пашам штышэ пӧлкажэ, ӱдрамаш кокласэ пашам (штышэ) виктарышэ пӧлка [ӹдӹрӓмӓш пӓшӓ виктӓрӹшӹ айыртэм, ӹдӹрӓмӓш-айыртэм].
Женские груди — ӱдрамаш чизэ, чызэ [ӹдӹрӓмӓш цӹзӹ].
Женские лапти, женский лапоть — ӱдрамаш йондал [ӹдӹрӓмӓш(лӓ) йыдал].
Женский — ӱдрамашын; женский портной — ӱдрамаш вургэм ургышо [ӹдӹрӓмӓшӹн].
Женский вопрос — ӱдрамаш илыш тэргымаш [ӹдӹрӓмӓш пӓшӓ].
Женское молоко — ӱдрамаш шӧр, чизэ-шӧр [ӹдӹрӓмӓш шӹшэр, цӹзӹ шӹшэр].
Женщина — ӱдрамаш; женщина замужняя — марийан ватэ [ӹдӹрӓмӓш, маран (вӓтӹ)].
Жердь — ломаш, номаш [равы, намаш вӓрӓ, вӓрӓ].
Жеребенок, жеребеночек — чома, жеребенок 1-2 лет — талгыдэ, талгудо [цама, тӓлгӱдӹ].
Жеребец — ожо [ожы].
Жеребий — жэраба, шэраба, шэрэва, шывага; метать жеребий — жэрабам шупшаш 1, шэравам кудалташ 2 [шӹвӓ, шӹвӓ лыкташ].
Жеребиться — чомалаш 2, чомам шташ [цамам ӹштӓш].
Жерло вулкана — вулкан-аҥ, вулкан-рож [вулкан ыраж, ӓҥ].
Жернов — вакш-кӱй [вӓкш кӱ].
Жертва — йумылан пумаш [жӓлӓйэн пумаш, пуры шанэн пумаш].
Жертвенная лошадь — оргамак; жертвенное животное — пурылык вольык; жертвенные кусочки — шӱвӧ, шӱвылык [цӧҥлӹм имньи].
Жертвенник — кумал-шагэ [кымалмы ы̌стӧл, шэгы̌].
Жертвенный — чоклаш пумо, йумылан пуаш класымэ [жэртваш пумы, кымылтымы].
Жертвование — надырлымаш, пӧлэклымаш [кымылтымаш, пуры шанэн пумаш].
Жертвовать — йумылан пуаш, пӧлэкэш пуаш, чаманыдэак пуаш 2, надырлаш [кымылташ пуры шанэн пуаш].
Жертвоприношение — йумылан пумаш [шэртвам пумаш].
Жест — кид рӱзалтымэ; рукой сделал жест — кидым рӱзалтыш [кид салыклыш].
Жестикуляция — (ойлымо годым) кид рӱзкалымаш, кид дэнэ ончыктымаш [цилӓ кӓпкӧ тӓрвӓтӹл попымаш, кит салкалыл шайыштмаш].
Жесткий — пэшкыдэ [пиҥӹдӹ]; жестка — пэшкыдын [пиҥы̌ды̌н]; жесткие слова — кӱчымо шомак [пиҥӹдӹ шамак-влӓ]; в жесткой воде чай не заваривается — пэшкыдэ вӱдэш чай ок лэк [пиҥыдӹ вӹдэш чӓй ок лӓк].
Жестокий — торжа, осал, чондымо, осал-чонан, шэм-чонан, кузгынь, кырку [костан, йӓҥдӹмӹ].
Жестоко — осалын, тӧржан; жестоко подавили восстание — вашэш шогалшым торжан чарышт [шӹдӹн, пиҥӹдӹн; тӓрвӓнӹмӓшӹм пиҥӹдӹн кычылт цӓрэвӹ].
Жестко-крылые (жуки) — пэшкыдэ шулдыран копшаҥгэ-влак [пиҥыды шылдыран капшаҥгы-влӓ].
Жесть — калай [кӹртньи листӹ].
Жестянка — калай падраш, калай атэ [кӹртньи ӓты].
Жетон — калай жэраба, калай мэдал, оҥэш пыжыктымэ калай мэдал [оҥэш пижӹктӹмӹ капцака].
Жечь — йӱлалташ 2; сжигать тела умерших — колышым йӱла(л)таш 2 [йылаташ, колышым йылыташ].
Жжет — йӱлалта, когарта, эҥда; огонь жжет — тул когарта, тул эҥда; крапива жжет — нуж когарта [йылата].
Живо — замат, йылэн, вашкэ, вашкэрак [йӹлэ].
Живодер (скупой) — каткэн, саран, пэшкыдэ (йэҥ); он чистейший живодер — тудо пэш пэшкыдэ [эдэм кышкэдшӹ, ы̌лы̌шӹжэк ньӹкшӹ;- тӹдӹ лач ӹлӹшӹньэк ньӹкшок].
Живой — илэ, илышэ, чонан [ӹлӹшӹ йӹҥӓн]; похоронить живого — илэньэк тойаш 2 [ӹлӹшӹм тайаш, ӹлӹшӹжэк тайаш]; живой характер — чумыраш чонан; живой организм — чонан кап-кыл.
Живописец — сӱрэтлышэ [сӹндӹзӹ, патрэт рисуйш].
Живописно — сӱрэтлымыла раш ончыктэн [сӹнӹштӓрэн (сӹнӹш сӓрэн) сирӹмӹ (ӹштӹмӹ)].
Живопись — сӱрэт штымаш [сӹнсирӹш (патрэт рисуймаш)].
Живорастущее дерево — илэпу, кушкын шогышо пушэҥгэ [йӹлэ кушшӹ пушӓҥӹ].
Живородящий — илышэ игым штышэ, муным мунчыдымо [ӹлӹшӹм шачӹктӹшӹ (игӹм)].
Живот — мӱшкыр [мӹшкӹр]; у меня болит живот — мӱшкырэм коршта [мӹньӹн мӹшкӹрэм каршта].
Животное — вольык, илышэ; домашнее животное — ашнымэ вольык, сурт вольык [вольык, ашнӹмӹ вольӹк, сурт вольык].
Живут-поживают — илат-касат 2; жить-поживать — илаш-касаш 2 [ӹлӓлтэн колтат;- ӹлӓлтэн колташ].
Живучий — илыш вийан, чачкэман; живучий, как кошка — колэн моштыдымо [ӹлӹшӓн, йӓҥӓн;- колэн мыштыдымы].
Живчик — илыш-том; оплодотворяющая крупинка мха — рэгэнчын тӱльыктышӧ пырчыжэ; живчик — нӧшмӧ, урлык нӧшмӧ [пэлэдыш, пырак нӱшмӹ].
Живьем — илэньэк [ӹлӹшӹньэкок].
Жидкий — вишкыдэ; жидкое состояние — вишкыдылык; жидкие волосы — шуэ ӱп [вишкӹдӹ;- вишкӹдӹ ӱп].
Жидко — вишкыдэ [вишкӹдӹ].
Жизненный — илаш кӱлэшан; жизненные потребности — илышлан кӱлэш-влак [ӹлӹшӓшлӹкӓн; ӹлӹмӓш кэрӓл-влӓ].
Жизнеописание — илыш-возымо, йэҥ идымым возымо (сэрымэ) [ӹлӹмӓш(ӹм) сирӹмӓш].
Жизнеспособный — илэн кэртшашан [ӹлэн кэрдшӹ (мыштышы)].
Жизнь — илыш, ылыкш; жизнь изменилась — илыш вашталтын [ӹлӹшӹлӹмӓш;- ӹлӹмӓш вашталтын].
Жила (кровеносный сосуд) — шэр, вӱршэр; кровь течет в жилах — вӱр шэр дэн коштэш [вӹр шӓр;-шӓрӹштӹ выр каштэш].
Жилец — пачэрыштэ илышэ, йэҥ дэк пачэрыш пурышо [томашты ӹлӹшӹ].
Жилистый — вӱршэржэ койын шогышан [шӱнӓн].
Жилище — илэм, илымэ вэр, пӧрт; постоянное жительство — эрэ илымэ вэр [ӹлэм, ӹлӹмӓш вӓр, пӧрт ӹлӹмовӓр].
Жилищное товарищество — сурт-ушэм [ӹлӓшӹштӹш ушэм].
Жилковатый мрамор — тыгыдэ шэран кӱй, вӱршэр ганьэ тыгыдэ корнан кӱй [шӹнзӓн, корнан мрамор].
Жилкооперация — сурт копэратив; пӧрт штышэ ушэм, пӧртым шташ шонышо-влак ушэм [ӹлӹшӹштӹшӹ копэратив].
Жилой — илымэ; жилые покои — илымэ полэм, илымэ пӧрт кӧргӧ, илымэ пӧлма-влак [ӹлӹмӹ;-ӹлӹл кӹдэж влӓ, ӹлым пӧрт коргӹ].
Жилстроительство — сурт ыштымаш [ӹлӹш ӹштӹмӓщш (строймаш)].
Жилье — илэм, илымэ вэр, пӧрт [ӹлэм ӹлӹмы вӓр, пӧрт].
Жимолость — кӱсӧ-вондо; жимолость черная — шэм-кӱсӧ, шэм киза; жимолость белая — ош кӱсӧ-вондо, ош кыза [ошалгӹ ӹҥӹж йиш пэлэдышын изи пушаҥгӹ].
Жир — койа [шэл, кайа]; прямая кишка — кайа шол.
Жир на почках — вэргэ койа [вӓргӹ шэл, вӓргӹ влӓ тэрвэншӹ шэл].
Жиреть — ӧрдаш 2, койаланаш 2, койа налаш1, койашнаш 2 [шэлӓҥӓш, ӧрдӓш, шэл шӹндӓш].
Жирный — койа [шэлӓн].
Житница — киндан вэр [вӓр].
Жито — шурно [йаҥшытыдымы пырцӹ].
Жить — илаш 2 [ӹлӓш].
Житье-бытье — илыш-касыш; ему житье — илышыжэ сай, куанэн ила, поро илышан [ӹлӓш-хытыраш, илмаш-хытырмаш].
Жмуриться — кумаш 2 (шинчам) [кымаш].
Жмых — нӧшмӧ коса, нӧшмӧ ӱй лукмо коса, нӧшмӧ куча [нӱшмӹ каса].
Жнец — тӱрэдшэ [тӹрэдшӹ].
Жнея — турэдшэ ӱдрамаш; жнейка — тӱрэдшэ машина [тӹрэдшӹ ӹдӹрӓмӓш;-тӹрэдмӹ машинӓ].
Жнива — отыл; жнива выженная — кавудан [атыл].
Жнитво — тӱрэдмаш [тӹрэдмӓш].
Жолоб — тӱр-волак [вӹд вал, тырвал].
Жолудь — тумака, тумэка, тумыльэгэ, тумэгэльэ [тум эхэльӹ].
Жребий — жэрава, шэрава, шымага, шывага [шӹва].
Жрец — арбуй, карт, она йэҥ.
Жужжать — ж-ж-ж манаш, згалташ 2 [шужгаш].
Жук — копшаҥгэ, лопшаҥгэ [капшаҥы].
Журавль — турньа [тыртньа].
Журнал — журнал, ик жап эртарэн почэ-почэ ик лӱм дэнак лэкшэ кнага-влак; еженедельный журнал — арньа вуйэш лэкшэ ик лӱман кнага [арньа вуй гӹц, тӹлзы йыдэ лӓкшӹ кньига].
Журналист — газэт-журнал возышо [казэт, журнал сирӹшӹ].
Журчание — чырчыралтмэ, шоргыктэн йогымаш [тьыргэ вӹд йогымаш].
Журчать — шоргыкташ 2, шоргы̌ктэн йогаш 2 [тьыргэ йогаш].
Жутко — шучката; мне жутко — шучкатан чучэш [йыкышка, цытката].
Жучок — копшангэ игэ, изи копшаҥгэ.
Жюри — ӱчашымашсэ судйа-влак [пӓлӹшӹ влӓн кӓҥӓшӹмӓш].

З
За (вслед) — почэш, поштэк [паштэк, пачэш].
Забава — модыш [мадыш].
Забастовать — пашам лугыч кудалташ 2, паша ыштымым чарнаш [куштылгы ӹлӹмӓшӹм пӓшӓ пырахэн тэргӓш лӓкмаш (тэргӹмӓш)].
Забастовка — пашам лугыч кудалтымаш [куштылгы ӹлӹмӓшӹм паша пырахэн тэргӹмӹ].
Забвение — мондымаш, уш гыч мучыштарымаш [йашток мондымаш].
Забегать — вэрым мудымыла куржын кошташ [анцык пӹрэн кы̌ргӹжаш; кӹргыж анцылташ].
Забежать — куржын пурэн кайаш 2, ончык куржын лэкташ [кыргыж эртӓш].
Забеременеть — мӱшкӱр пижаш, мӱшкӱраҥаш 1, тӱлэнӓлташ [мӹшкӹрӓн лиӓш, мӹшкӹрӓҥӓш, мӹшкӹр намалаш шоаш, мӹшкӹрэш шоаш].
Забить, забивать — рожыш шӱшкаш, рожым пэтыраш 2, ындырэн аҥырташ 2, [ыражыш шӹшкӓш, питӹрӓш; шин шӹндӓш].
Заблаговременно — ончӹчынак, кэчожно [анцыц(ын)ок].
Заблудиться — корным йомдараш (йамдаш) 2, кожлаш йомаш, йӧйнаш 2 [корным йамдаш, тупыньэш лиӓш].
Заблуждение — йоҥлыш умылмаш [самынь лимӓш, тупынь лимӓш]; ввести в забл. - йоҥлыш умыландараш 1 [самынь ыҥылымаш, тупыньыш пырташ].
Заболеть — чэрланаш [йасы лин колташ, цэрлӓнӓш].
Забор — кульма, савар [завор].
Заборка — пӧлма оҥӓ, пӧрт кӧргысӧ оҥа пырдыж [цылан аҥа].
Заборная книга — сату налмэ кнага [лапка гӹц мам шон нӓлмым сирӹмӹ кньигӓ].
Забота (попечение) — ончымаш, ашнымыла кумыл пыштымаш [анчымаш].
Забраковать — йӧрыдымашыш лукташ [йардымыш лыкташ].
Забрать, забирать — шкэ кидыш налаш [погэн нӓлӹн кэӓш].
Забронировать — вэрым кодаш 2, лӱмын кодаш, иктаж мом лӱмлэн кодаш 2, войаш 2 [лӹмын вӓрӹм кодаш, войаш].
Забросить — ӱмбала кышкэн шындаш 2, кычал мудымашкэ кудалташ [эртӓрэн шуаш; пырахэн кэӓш].
Забывать — мондаш 2, мундаш [мондаш].
Забытие, забвение — мондымаш [мондымаш].
Завалина — пӧрт-урыш, пӧрт воктэн оптымо рок кӱкшака [ӹлӹш тэрвэн рок].
Заварить — шокшо вӱдыш пышташ 2, шокшо вӱдэш лугаш 2, когарташ 2 [шокшы вӹдӹш пиштӓш; йалатэн пижӹктӓш (кӹртньим)].
Заварка — шокшо вудэш лугымаш [шокшы вӹдӹш пиштӹмаш, йылатэн пижӹктӹмӓш].
Заведение — паша-вэр, иктаж пашам ыштымэ вэр [пӓша ӹштӹм вӓр].
Заведомо — шинчэнак [шӹнзэнок]; заведомо ложное сообщение — шинчэнак шойакым ойлымаш [сӹнзэнок самынь увэртӹмӓш (шайыштмаш, кэлэсӹмӓш)].
Заведующий — кугылатышэ [коголалтыш(ы)].
Заведывать — кугылаташ 2 [коголалтылаш].
Завербовать — вэлэн погаш 2 [сӓрэн погаш].
Заверить — ишандараш 2, чынлыкташ 2 [ӹньӓндӓрӓш].
Завертка у саней — торта пунчалтыш [тарта пынцалтыш].
Завернуть — вӱдыл шындаш [вӹдӹл шӹндӓш; сӓрӓл шӹндӓш; сӓрӓл колташ; пӹтырӓл шӹндӓш].
Завершение — вӱдылмаш [кашартымаш]; завершение стога — кабан вуйлымаш, каван кошартымаш [кӓвӓн кашартымаш].
Завеса — чарша, авыртыш [вачык (пасэ) лэвӓш].
Завесить — шойыштэн шындаш 2 [кӓрэн шӹндӓш].
Завет — сугынь, сугыньым пумо [согонь сорымӓш, согоньлымӓн, сӧрӹмӓн].
Заветный — ишанэн илымэ, ушышжо ашнымэ.
Завещание — сугынь [сӧрӹмӓш, согоньымаш].
Завещать — сугынь пуаш [согоньлэн пуаш]; завещать свое имущество — колымо годым сурт пумым каласэн кодаш 2 [сурт ӹлӹжӹм, ӓдӹрӹм пуаш, сӧраш].
Завидно ему — тудо кӧрана [ужын ак кэрд].
Завидовать — кӧранаш 2 [ужын кэрдӹмӓш].
Зависеть — йэҥ кид йӱмалнэ лийаш [йӓл нӱжвӓлнӹ (мыртны) ӹлӓш (ылаш).
Зависимость — йэҥ кид йӱмалнэ илымаш [йӓлнӱжвӓлнӹ (мыртны) ӹлӹмӓш (ылмаш)].
Зависть — кӧранымаш; мучиться, терзаться завистью — кӧранэн орланымаш [ужын кэртдӹмӓш].
Завиток, завитушка из волос — мыгыльэ [ӓргэм].
Завком — завот пашачэ-влак ушэмын комичэтшэ [завот кымитьэт].
Завод — завот.
Завопить — чот кычкыраш 2 [сӹгӹрӓл колташ].
Завострить — кошартэн шындаш 2 [пӹсэмдэн шӹндӓш].
Завтра — эрла; завтра утром — эрла эрдэнэ [ирлӓ, иргоды̌м; иргоды̌м ирок].
Завтрак — эр кочмаш [овэт качкы̌ш].
Завтракать — эр кочкаш [овэт качкаш].
Завязать — кылдаш 2, кылдышым шуаш 2, пышкэмым кылдаш 2 [йалшташ].
Завязать в узел — пидыш кӧргыш кылдэн шындаш 2, пышкэм ы̌шташ 2 [оӓвыц пидӹшэш йалшташ, савыц пидӹшӹшкӹ йалшташ].
Завязить — пыжыкташ 2 [пижӹктӓш, пыртэн шӹндӓш].
Завязка — кылдыж [йалштӹш, кӹлдӹш].
Загадать — тушто тушташ 2 [ты̌шты̌м (колташ) ты̌шташ].
Загадить — шакшэмдаш 2, шакшылэн шындаш 2 [льӓвӹртыл шӹндӓш].
Загадка — тушто [ты̌шты̌].
Загар — кэчэ-кочмаш, кэчэ-шур [кэчы шар, кэчӹ картмаш (качмаш)].
Загасить — йӧрташ 2 [йӧртӓш].
Загаснуть — йӧрэн кайаш 2 [йӧрэн кэӓш].
Заглавие — тналтыш шомак [тӹҥӓлтӹш шамак].
Заглавный — тӱҥалтыш вуйшот [тӹҥӓлтӹшӓн]; заглавный лист — тӱҥалтыш кагаз лостык [тӹҥӓлтыш листӹ].
Заглушить — пэтырэн, пызырэн шындаш 2 [питырэн шӹндӓш]; сорные травы заглушили хлеб — шурным шӱкшудо пызырыш [шурным аккэл шуды̌ мӱдэн шӹндэн]. Зубные капли — пӱй эм.
Загляденье — ончэн ӧрмаш [анчэн ӧрмӓш]; эта карточка заглядение — ты сӱрэтым ончэтат-ӧрат [ти картьин анчэн ӧрӓт].
Заглянуть — кӧргыш ончал колташ 2 [кӧргӹш анчал колташ, шӹндӓш].
Загнивать, загнить — шӱйаш пижаш, шӱйаш тӱҥалаш, родийаш, ротайаш [шӱӓш тӹҥӓлӓш, шун кэӓш]; загнивает дерево — пугэҥгэ мортийа [пушӓҥӹ шӱӓш тыҥӓлын].
Загноиться — шӱйан шинчаш [шуӓҥ шӹнцӓш].
Загнуть — пӱрэмдаш 2, тодылаш 1, кэргалташ 2 [тодылаш, кӓргӓлтӓш].
Заговор — 1) шӱвэдымаш, 2) вашэш шогалаш каҥашымаш [шӹвӓкмӓш]; составлять заговор — ваштарэш лийаш каҥашаш [ваштарэш шагалаш сӧрӹмӓш].
Заголить — ньыгылташ 2, чараҥдаш 2 [цӓрӓэмӓш, йагы̌лгаш].
Заголовки дел — кагаз пашан вуйлӱмжӧ [пумага пӓшан вуй лӹмжӹ].
Загон — окалча [отвот].
Загонщик — поктылшо [поктышы].
Загонять, загнать — авырэн пурташ 2, пэтыраш 2 [поктэн пырташ, питӹраш].
Загорелый — кэчэ кочмо, кэчэш йӱлышо, кэчышур пижшэ [кэчэш йылэн шӹушӹ].
Загореть — йӱлаш пижаш 1, тул пижаш 1, кэчэш кӱаш, кэчэш шимэмӓш 1; у него лицо загорело — чурийжым кэчэ кочкын [цӹрэжӹ айарэш шимэмын].
Загородить огород — пакчам пэчаш, пичӓш, капшта пичым пичӓш, арэнт шӹндӓш 2; загородить свет — волгыдым шойышташ 2.
Загородка, загородочка — прэча, пӧлӧм оҥа [кыдэж].
Загородный — ола вэс могырсо; загородный дом — ола мучашсэ пӧрт [ала ордыштышы, ала вэс вэлныш пӧрт].
Заготовители — йамдылышэ-влак [йӓмдӹлӹш-влӓ].
Заготовка — йамдылымаш 2, ончыч йамдылымаш 2 [йӓмдӹлӹмӓш].
Заграничный — вэс кугыжанысэ [вэс кугижӓнштӹшӹ, вэс кидӹштӹшӹ].
Загреметь — кӱдыртэн колташ 2 [кӹдӹртэн колташ].
Загрести — чумыраш 2, удырэн погаш [(ыдырэн) цымыраш]; удырэн налаш; загрести (веслами) — куаш тӱҥалаш [вэшлӓдон ыдыран].
Загробный — кийаматысэ, вэс тӱҥчасэ [вэс курым (колымыкы)].
Загрубеть — торжа лийаш 1, пэҥгыдэмаш 1 [паҥыраэмаш, пиҥыдэмӓш].
Загружать, загрузить - утыжым опташ 2, утыжым шӱшкаш 1, моткоч оптэн шындаш [ситӓрэн (тэмэн) оптадӹлӓш; тэмэн оптэн ситӓрӓш].
Загрунтовывать, загрунтовать — ончыч вишкыдын чийалташ 2, вишлам нэрынчылаш 1, нэрынчэн шындаш 2 [пӹтӓри вишкӹдӹдӹн чиӓлтӹлӓш [ыраж влӓм питӹрэдӹлӓш кывыжа рокым пинӹ дэмдӹлӓш, кывыжа рокым пинӹдэмдӓш].
Загрустить — ойгыраш, пуштыланаш тӱҥалаш 1 [ойхыраш тӹҥӓлӓш].
Загрызать, загрызть — пӱй дэн пураш 1, пурын кышкаш 2 [пырэдӹл-кӹшкӓш; пырын кӹшкӓш].
Загрязнение — лавра пурымаш [льӓвӹргӹмӓш, льӓвӹргэн шӹцмӓш].
Задабривать — порийаш 2 [пурэмдӓш].
Задавать, задать — пуэдаш 2, пуэн шындаш 2 [пуэдӓш, пуаш]; задать вопрос — йодаш 1 [йадаш, йадмашым пуаш].
Задавить — пиктэн, пызырэн пушташ 1 [пӹзӹртэн, пӱктэн пушташ].
Задаром — йыҥ-йара, тӱм-йара, чылт йара, тугок [такэш].
Задаток — ончыко пумаш, ончылгоч пумаш; дать з. - оксам ончык пуаш [анцыц пумаш, оксам анзыц пуаш].
Задача — чотлаш пумо [шотлаш пумы, пӓшӓ].
Задвижка, задвижечка — пэтыртыш, шӱкалтыш [питӹртӹш, шӹкӓлтӹш].
Задвинуть — шӱкал шындаш 2, пэтырэн шындаш 2 [шӹкӓл шӹндӓш, питӹрэн шӹндӓш].
Задевать — логалэдаш 2; задеть — логалаш, тӱкаш, тӱкнаш 2, пыжыкташ [пижӹктӹлӓш, тӹкнӹктӹлӓш].
Заделка, заделывание — рож пэтырымаш [йарыктэн ӹштӹмӓш, йарыктыл ӹштӹмӓш].
Задервенелый — тӧҥгӧк лийшэ, пуаҥшэ [пуаҥшы̌, тӹҥшӹ].
Задерживать, окружать — аураш, авыраш, авураш [арэдаш, йӹр вэц арӓш, кыгэн, цӓрэдэн миӓш].
Задержка — кучэн ашнымэ, жапыштыжэ пудымо, кучык [кӹчӹк, цӓрӹктӹш].
Задира — пижындылшэ, коргашышэ, кычымдылшэ, шырпыгутан [пижэдӹлшӹ, кычэдӓлшӹ].
Задний — шойылсо, шэҥгэлсэ, шэҥгалсэ [шайыл, шайы̌лнышы]; задний двор — шойыл оралтэ [шайыл, кудвичӹ].
Задница — кутан, шойыл могыр (моҥыр).
Задняя ось — шойыл шӱдӱр, шэҥгэл шӱдӱр [шайыл арава шӹдӹр].
Задок — орава шэҥгэл [арава шайыл, тир шайыл [туп].
Задолго — шукожно; задолго перед этим — тыдэ лэч шуко-ожно [шукэрдӹ анцы̌цок, шукэрдок; тилэц шукэрдӹ].
Задолжать — пушашым шташ 2, парымыш, порысыш пураш 2 [йиждэн, ӓрэн шӹндӓш].
Задолженность — пушаш [пушашлы̌к].
Задор — йы̌лкынымаш, тарванымаш [сатартыш, шӹдылӹк аздарыш, шӹдым аздарымаш]; приводить в задор — йылкындараш 2 [шӹдэштӓрэн аздараш]; приходить в задор — таранаш 2 [шӹдэшкэн аздаралтмаш].
Задорить — сыраташ 2, шыдэштараш 2, сотараш 2, тараташ 2 [шӹдэштӓрӓш, сотараш].
Задорный — йылкынышан, таранышан [сотарышан].
Задохнуться — пич кайаш 2 [пӹц кэӓш, шулӓлтэн колташ].
Задремать — нэрэн колташ 2 [нэрӓлтэн колташ].
Задрожать — сӱсанаш 2, чытыралтэн колташ [цӹтӹрӓлт колташ].
Задувать — йӧртэдаш 2.
Задумчивый — шонэн шинчышэ, шонышан [шанэн сӹнзӹшӹ, шонышы].
Задуть — пуалаш, йӧрташ 2 [йортэн колташ, йӧртӓш].
Задушевный — чон йӧратымэ, чон шупшшан [йӓҥ йаратымы].
Задушить — пиктэн пушташ 1 [пӱктэн пушташ].
Задымить — шикш лукташ тӱҥалаш 1 [шыкштӓрӓш].
Задыхаться, задохнуться — пич кайаш 2, пич лийаш 1 [пӹц лиӓш, пӹц кэӓш, шӱлэштӹлӓш; шӱлӓлтэн колташ]; я задохся, входя на эту лестницу — тошкалтыш кӱзымашэшг пич кайшым [ташкалтыш кузымла пӹц кэшӹм, шӱлышэм пӹтӹш].
Заедать — кочкын, пурын пытараш, ӱмбач кочкаш 1 [качкын вырсаш].
Заем — кӱсынь, парымэш налмаш, кӱсынлымаш [кӱслӹмӓш (киндӹм, прэньӓм), ӓрӹмӓш (оксам)].
Зажарить — эҥдэн налаш 1, салмаш куэшташ 1, пуштыл налаш 1 [тылшолэш паньэж шӹндӓш].
Зажать — кормыштал шындаш 2 [пӹзӹрӓл, кормэштэн шӹндӓш].
Зажечь — тул пыжыкташ 2, чӱкташ 2 [чӱктэн шӹндӓш, тыл пижӹктэн колташ].
Заживо — илэньэк, чонаньэк [колыдэок, ӹлӹшӹньэк].
Зажигать — чӱкташ 2 [тылым чӱктӓ, пижӹктӓш].
Зажиреть — койа налаш 1, койашнаш 2, ӧрдаш 2 [шэлӹм шӹндӓш, шэлӓҥӓш, ӧрдаш].
Зажитой — 1) илымэ сэмын погымо; 2) илымэ сэмын мондалтмэ [мондалтман(мы), ӹлӹмӹ сэмынь мондалтмы (погымы)].
Зажиточный — пойан, улан, токан [пайан, улан].
Зажмуриться — шинча кумаш 2 [сӹнцӓм кымэн шӹндӓш].
Зазвонить — оҥгырым кыраш [йыҥырым, цаҥым шиӓш, ӹрзӓш тыҥалӓш].
Зазимовать — тэлылан кодаш 1, тэлылаш 2 [тэлэш кодаш, тэл эртӓрӓш].
Зазноба, зазнобушка — чон йӧратымэ [йӓҥ йаратым тӓн].
Зазубрина — пычкэ пӱйла лийшэ, лазыртыш [сӹсӹртӹш].
Заиграть — шокташ, модаш тӱҥалаш 1 [шакташ, мадаш тӹҥӓлӓш].
Заигрывать — модшыла койаш 1 [шактэдӹлӓш (музыкыш) , мадэдӹлӓш].
Заика — тутынышо, того, сыстык, тутык, кокок, чокай, кучӱк йылмэ [сыстык, кӹтык йӹлмӓн эдэм].
Заикаться — тутынаш 2, могыланаш 2 [сыстыкланаш, сыстыкын попаш].
Заимка — арымаш [утыр, хозадӹм мулӓндӹм нӓлмӓш].
Заимодавец — кусын, арымэш пушо [кӱсӹн пушы, ӓрӹмэш пушӹ].
Заимствовать — йэҥ сэмын ончэн ышташ 2 [йӓл гӹц нӓлӓш]; заимствовать мысли древних писателей — тошто возышо, йэҥ ойым налаш [йалӹнӹм анчэн ыштымӓш. Тоштын сирӹшӹвлӓн шанымашышты̌м пырташ].
Заинтересовать — тараташ 2, ушыҥдаш 2 [пӓшӓм йаратыктэн шаныкташ].
Заискивать — порийаш 2 [йарал лиӓш цацаш, кӹчӓл миӓш].
Заискриться — ойыпаҥаш, сэскэмалташ 1, рапаҥаш 1 [тылипӓҥӓш].
Зайти — пураш 2 [пы̌раш].
Зайчик — кэчэ-модыш [кэчы мады̌ш].
Закабалить — йӧршын парымлаш тӱлэн кэртдымэ пушашан шташ, йэҥ кид йӱмак вэрэштараш 2 [тӱлэн пуэн кэрдтымӹм ӹштӓш].
Закавказская Социалист. Федер. Сов. Республика — Кавказ вэс вэлнысэ совэт ойыртэмыш рэспублик [кавказ шайылыш совэт, ийыртэмшы рэспувльык].
Закадычный — эн кугу йолташ, эн сай йолташ, чотлышыл [ик ы̌шы̌н ӹлӹшӹ — йараты̌м тӓҥ].
Заказ — лӱмын кӱштымаш [йори (лӹмӹн) ӹштӓш пумаш)].
Заказать, заказывать — лӱмын кӱшташ 2 [йори ӹштӓш пуаш].
Заказное письмо — лӱмын-сэрыш, утыжым тӱлэн колтымо сэрыш [лӹмӹн, йори колтым сирмӓш].
Заказной — ьлӱмын штыктымэ, лӱмын шӱдымӧ [лӹмӹн, йори ӹштӹктымэ].
Заказчик — лӱмынь ыштыктышэ [йори, лӹмӹн ӹштӹктӹшӹ].
Закал - мунар пундаш (киндэ), волэн шичмаш [сы̌кы̌р ньака].
Закалить — пэҥгыдэмдаш 2, шуарэн шындаш 2 [кальаш, пиҥыдэмдӓш].
Закаменеть — кӱйаҥаш 1, кӱэмалташ [кӱӓҥӓш].
Закат (солнца) — кэчэ шичмаш [кэчӹ шӹцмӓш].
Закаяться — йӧршын ӧкынаш 2 [цурэйӓш].
Закладывать — пыгтэдаш [оптылаш, пиштӹлаш].
Заклеить — нэрынчэн шындаш [ты̌шкэн шӹдӓш].
Заклеймить — тамкалэн шындаш 2, тамкам пышташ 2 [тамгалэн шӹндӓш, тамгам пиштӓш].
Заклинивание — ишкыр кырмаш, ишкылмаш [ишкӹлӹмӓш, ишкӹм кӹрмӓш].
Заключается (содержится) — 1) кычынэш, улалтэш; 2) чурмаш пэтыралтэш [ылэш ылалтэш, питӹрӓлтэш].
Заключение — 1) почэшлымаш*, 2) пэтырымаш [пачэшлӹмӓш, пачэш кэлэсӹмӓш, питӹрӹмӓш].
Заключенный договор — пунчал кэлыш мут.
Заключить — пэтырэн шындаш, пунчал шташ 2 [питӹрэн шӹндӓш].
Заключительное слово — пытартыш мут, кошартыш ой [кашартыш шамак, пӹтӓртӹш (шамак), кашартэн кэлэсэн пумы шамак].
Заковать — шынчырлаш 2 [кӹртньилӓш].
Заколоть — шӱшкылаш 1 [шӹшкӹл шуаш].
Закон — тӧртык* [закон].
Законность — тӧртыклык [закон дон ӹштӹмӓш].
Законодательство — тӧртык штымаш, лукмаш [закон лыкмаш].
Законопачивать - шӱшкэдаш 2,тупкам пырдыжыш шӱшкэдаш2 [шӹшкэдӹлаш (ыражым, шэлыкым)].
Законченное дело — пытарымэ паша [пӹтӹш пӓшӓ, пӹтӓрӹмӹ пӓшӓ].
Закопать — тойаш 2, мыландыш тойаш 2 [мӱлӓндӹш айаш].
Закоптить — шикшаҥдаш 2, шикшэш кӱйыкташ 2 [шӹкшӓҥдӓш].
Закоренелость — тӱҥ вожаҥмаш [важаҥмаш].
Закоченеть — тӱҥын шинчаш 1 [тӹҥӹн шӹнзӓш].
Закрасить — чийалташ 2, чийалтэн шындаш 2 [чийӓлтэн шӹндаш].
Закрепить — чоткыдэмдаш 2, пэҥгыдэмдэн шындаш 2 [цаткы̌дэмдэн шӹндӓш].
Закричать — кычкырал колташ 2 [сӹгӹрӓл колташ].
Закром — шурно-пура [пӹрцӹ пура].
Закругление — йыргэштымаш [йыргэштӹмӓш].
Закружить — пӧртыкташ 2, йыр пӧртыктэн колташ 2.
Закрутить — пӱтырэн шындаш 2 [сӓртэн шӹндӓш, пӹтӹрэн шӹндӓш].
Закручиниться — чот ойгыраш тӱҥалаш 1 [пыт ойхы̌раш тӹҥӓлӓш].
Закулисный — (иктаж мон) шэҥгэлсэ [сӹнзӓ шайыл (ышы)].
Закупить — налын йамдылаш, налэдэн йамдылаш, налэдэн шындаш [нӓлӹн йамдӹлӓш, нӓлӹн шӹндӓш].
Закупорить — пэтырэн шиндаш 2, пич пэтыраш 2 [питырэн шӹндӓш].
Закупщик — налэдэн коштшо, налэдышэ, погышо [нӓлӹн кашы̌, нӓлшы, погы̌шы̌].
Закуривание — шигыш тӱргымаш, тамакам пыжыктымаш [шӹкш тӹтӹрӹмӓш, шӹкш пургымаш, тавак пижӹктӹмӓш].
Закуска — кочыш, йӧрвар, куштылго кочыш [пыралтыш].
Закутать — вӱдылаш 1 [вӹдӹлӓш, лэвэд мӱдэн вӹдӹл шӹндӓш].
Зала — пӧрт-алан [кого кыдэж].
Залаять — опталдаш 2, опташ тӱҥалаш 1, опталтэн колташ 2 [опташ тӹҥӓлӓш].
Залежалый — шуко кийшэ, кужын кийшэ [шукэршэн кишӹ].
Залежь — каныш, кийаш кодымо, канаш кодымо [кӓнӓш коды̌мы̌ вӓр].
Залениться — ӧрканэн колташ 2.
Залечить — порэмдаш [парэмдэн шӹндӓш].
Залечь — пурэн возаш 1 [пырэн вазаш].
Залив — икса, тогай [вӹд лык].
Зализать — нулэн пытараш [ны̌лэн шӹндӓш (нӓлӓш)].
Залихватский — йылгыр [паты̌р].
Залить — кӧвӧлэн, тӱр дэн тӧр йоктарэн шындаш [оптал шӹндӓш].
Залог — 1) саклат, 2) мут-лодэж [ӹштэн шоктышашым ӹньӓндӓрӓш ӹшкэ гӹц пумаш].
Заложить — эҥыз пышташ 2, саклалтыш пуаш 2 [заклатыш пиштӓш (пуаш)].
Залом (копыта) — кучалтыш ]кӓтлӹш, кӓтлӹк].
Залпом — иканаштэ [шукым иккӓнӓштӹ].
Залупить — торгалташ (коваштым) [ньӹктӓш (каваштӹм), вагӹлтарош (ньим, кӹрым)].
Залучить — тураштараш 2 [турэштӓрӓш].
Залюбоваться — йӧратэн ончал колташ 2 [йаратэн анчылташ, йаратэн анчэн шӹндӓш].
Залягать — чумэн пытараш 2 [чымэн пӹтӓрӓш].
Замазка — нэрынчык [шӹрӹш].
Замазывать — нэрынчылаш 1 [шӹрэн мийӓш].
Замалчивать — пэлэштыдэ эртараш 2 [пэлэштӹдэ эртӓрӓш].
Заманивать — ондалэн пурташ 2 [аздарэн кандаш].
Заманчивость — ондалчык, ондалтыш [аздартыш].
Замарать — вашактараш 2, лавраҥдэн шындаш 2 [льӓвӹртэн шӹндӓш].
Замаскирование — тӱсым вэсэмдымаш [йӹрэм вэсэмдӹмӓш].
Замаслить — ӱйаҥдаш, ӱйаҥдэн пытараш 2 [ӱйӓҥдӓш].
Замашка — койыш [кайыш].
Замахивать — солкалаш [ӹрӓвэдӓш].
Замаяться (измучиться) — ӧрын пыташ 2, орланаш 2 [орлыкланаш].
Замедлять — йуватылаш, эркындараш 2 [йӹвӓтӹлӓш, мычаҥдаш].
Замена — вашталтыш [вашталты̌ш].
Замереть — колшо ганьэ лийаш 1 [колы̌шы̌ гань лиӓш].
Замерзнуть — кылмэн шинчаш 1 [кылмэн колаш, кӹлмэн шӹнзӓш].
Замертво — йӧршын колшыла [колымла].
Замесить — варэн пуаш, лугэн шындаш, лугэн пуаш 2 [йарэн шӹндӓш, нуштӹл шӹҥгӓш (киндӹм)].
Замести — ӱшташ 1, ӱштын колташ 2, ӱштын пытараш 2 [ӹштӹл шӹндӓш].
Заместитель — олм эштарышэ, вашталтышэ [вашталты̌шы̌].
Заместо, вместо — вэрчын, олмэш [тӹдӹн вӓрэш, вэрцӹн].
Заметить — палаш 2, шыжаш 1 [тӹшлэн шӹндӓш, нӓлӓш].
Заметка — палэ, палдыш [ты̌лым, пӓлӹк, тӹшлӹк].
Заметно — палэ, койшын палэ; заметно растет — койын кушкэш [пӓлӹ, кайын кушкэш].
Замечание — палылык, палдыш, палдыртыш [пӓлдӹртӹш, пӓлӹк, тӹшлӹлтӹш].
Замечательно — пэш мотор [пиш йажо].
Замешательство — пудранымаш, лугынчалтмаш [пыдыраналтмаш].
Замирание — колшо гай лиймаш [колы̌шы̌ гань лимӓш].
Замкнутость — ӱҥгэклык [ӹшкэт шанэн ӹлӹмӓш].
Замкнуть — 1) тӱкылаш, 2) суралаш 2, 3) ваш-ушаш [сы̌ралэн шӹндӓш].
Замок — шкэтан карман, шкэт шогышо [ӹшкэт кӓрмӓнӓн ӹлӹш].
Замок — кӧвэк, кӧган, сура [сыралтыш, кӧвӧк].
Замокнуть — нӧрэн пыташ 2 [нӧрэн шӹнзӓш].
Замолвить — пэлэшташ, ойлэн пуаш, ойлэн ончаш 2 [пэлэштӓш, попалталаш, попалтэн анчаш].
Замолкнуть — шып лийын колташ 2 [шӹп лин колташ, тӹрлэн сӹнзӹш].
Заморозить — кылмыктэн шындаш, йӱштылан пуаш [кӹлмыктэн колташ, ӱштӹлӓн пукшаш].
Заморозки — покшым, иргут йӱштӧ [ирӹ-кӹлмӹ, покшым].
Заморосил мелкий дождь — пунйӱр тӱҥальэ, тыгыдэ йӱр тӱҥальэ [шӹжгӓ(тӓ) йур тӹҥӓльӹ].
Замостить - кӱварлэн шындаш 2 [кӹвэрлан шӹндӓш].
Замочить — нӧртэн шындаш 2 [нӧртэн шӹндӓш].
Замуж выйти — марлан кайаш 2 [марлан кэӓш].
Замужняя — марлан кайшэ, марийан ватэ [марлан кешӹ, маран ватӹ].
Замутить — румбыктэн шындаш 2 [пы̌ды̌ратэн шӹндӓш].
Замухрышка — начар, туйо [шӹнзӹн кушӹ].
Замучить — орландарэн пытараш 2 [орлыкландарэн, йасы̌ландарэн шӹндӓш].
Замысел — шоэн йамдылымэ [шанэн шӹндӹмӓш (йамдӹлӹмӓш)].
Замысловатый — шоныманрак, шоналдыманрак.
Замыть — мушкын, эрыктэн шындаш [мышкын колташ].
Замычать — ломыж колташ 2 [лавӹж колташ].
Замять — лӱмын палдыртыдэ кодаш (иктаж осал пашам) [пӹзӹрӓл шӹндӓш].
Занавес, занавеска — авыртыш, вӱргэнчык шовыч, сакымэ шовыч, чарша [кӓрӹм савы̌ц].
Занести — пуртэн кодаш, кынагаш возэн кодаш [пыртэн кодаш, книгӓш сирэн шӹндӓш].
За неуплату — тӱлыдымылан вэрч [тӱлӹдӹмӓшэш].
Занимаемая площадь — налмэ вэр [нӓлӹн шӹцмӹ вӓр].
Занимательно, занимательный — оҥайдэн, оҥайдарэн [лычыгэ шайы̌шмы̌].
Заново — угыч [угӹц].
Заноза — шырпэ [шӹрпӹ].
Занос — пургыж.
Заночевать — малаш кодаш 1, лакэмаш 1 [амалаш кодаш].
За №… - шэрава дэн, … № шот дэн, поштэк [номыр дон, номыр шот дон].
Занят — йарсыдымэ [ак йӓрсӹ].
Занятие — паша штымаш, пашаштыш [пӓшӓ ӹштӹмӓш].
Занять — араш 2, кӱсылаш 2; занять гостя — уналаш 2, онайтараш 2 [йижлӓш, ӓрӓш, куслӓш].
Заодно — ик сэмын, ик канаштэ [икуэш, иккӓнӓштӓ].
Заочно — шкэ дэчшэ посна, шинча шэҥгэч [ӹшкэ уштэ, сӹнзӓ уштэ].
Западный — кас-вэлысэ кэчэ шичмаш вэлсэ, водо кэчысэ [вады вэлнышы̌, кэчы шӹцмӓш вэлнӹшӹ].
Западня — онталчык (кайыкым онталчыкэш кучаш); лӧдо, лӱдӧ [оптыш, лӱдӹ, шӧргӹш].
Запаздывание — вараш кодмаш [пачэш (вараш) кодмаш].
Запакостить — шакшылэн шындаш 2 [локты̌л шӹндӓш].
Запалить — когартэн колташ, лӱйаш тӱҥалаш 1 [когартэн колташ, шуэн шэлӓш, луэн колташ, роал кэлэсэн колташ].
Запальчивость — кагуралык, шыдылык [шӹдӹлӹк, шӹдэшкэн, роал кэлэсэн пумаш].
Запальчивый — кагура чонан, шыдэшкыман [шӹдэшкэн роал кэлэсэн пушы̌].
Запамятование — мондымаш [мондымаш].
Запарить — шокшэштарэн шындаш 2 [шокшэштӓрэн шӹндӓш].
Запасный капитал — анык-вундо, шарнэ-вундо [йӓмдӹлӹк окса].
Запасный фонд — аныклымэ-вундо [йӓмдӹлӹк, йӓмдӹлӹм вӓр].
Запасти — аныклаш 2, налын йамдылаш 2 [йӓмдӹлэн шӹндӓш].
Запах — ӱпш, пуш [ӱпш, пы̌ш].
Запачкать — амырташ 2 [льӓвыртэн шӹндӓш].
Запевало — мураш тӱҥалшэ [мы̌ры̌ тӹҥӓлшӹ, мыры сэм сӓрӹшӹ].
Запечатлиться — ойгэшташ 1, ойгаҥ колташ 2, ойгаҥын колташ 2 [ойхэштӓш, ойхаҥыаш, ойхырэн шӹнзӓш].
Запечатать — пэчэтлэн шындаш 2 [пэцӓтлэн шӹндӓш].
Запечатление — мондыдымаш.
Запирать — тӱкӱлаш, пэтыраш 2 [питӹрӓш, сыралаш].
Запить — йӱаш тӱҥалаш 1, почэш подылаш 1 [йуӓш тӹҥӓлӓш].
Записка — возалтымэ, изи-возык [сирмӓш лаштык].
Запись — возэн налмаш [сирэн нӓлмӓш].
Заплата — тумыш.
Заплесневеть — пунышкэн пыташ, когаргэн пыташ 2, купаш 2 [ӓмэн шӹнзӓш, кыпэн шӹнзаш, пынышкэн шӹнзӓш].
Заплетать — пунаш (рунэмым) [пӹльэтӹлӓш].
Запломбировать — тамкам пышташ 2 [пӱм тумыштэн шӹндӓш].
Заплутаться — йомаш, корным йомдараш 2 [йамаш, корным йамдаш].
Запой — чарныдэ йӱмаш [цӓрнӹдэ йумӓш].
Заползать — нушкаш тӱҥалаш 1; заползать — нушкын пураш 2 [йыжга сарнылаш].
Заполнить — тэмэн шукташ 2, возэн тэмаш 2 [тэмэн шӹндӓш (шокташ)].
Заполонить — полонлаш [пӹльэнӹш нӓлӓш].
Запоминать — ушэш пышташ 2 [ӓшӹндӓрӓш].
Запор — 1) тӱкылтыш; 2) шорын кэртдымаш [тӹкӹ, шӱм кӱплӓнӹмӓш].
Заправить — тӧрлатэн шындаш, шуиэн шындаш 2 [тӧрлатэн шӹндӓш, шӹмэн шӹндӓш, тотэмдӓрӓш].
Запрещение — шӱдыдымаш, чарымаш [шӱдӹдӹмӓш, цӓрӹмӓш].
Запродажа — ончыл коч ужалымаш [анцыцок выжалымаш].
Запрос — йодмаш, кӱлэшлык [йадмаш].
Запросить — шэргын йодаш 1 [йадын анчаш].
Запросто — васартылдэ, айалыдэ [пиш пыроста].
Запугать — лӱдыктэн пытараш 2, ӧрт лукташ [лӱдӹктэн шӹндӓш (колташ)].
Запутанность — куктыш [кукты̌нцы̌к].
Запущение — шэкланыдымаш [анчы̌дымаш].
Заработать — пашам штэн налаш 1 [пӓшӓ ӹштэн нӓлӓш].
Заработок — пашадар, паша-окса [пӓшӓ-окса, пӓшӓдӓр].
Зараз — ик-канаштэ [иккӓнӓштӹ, иканаш].
Зараза — чэр шарыктыш; заразная болезнь — пижшэ чер [цэр шӓрӹшӹ, пижшӹ цэр].
Заранее — ончычак [анзыцок].
Зареветь — шортын колташ, мӱграл колташ 2 [магыраш тыҥалаш].
Зарево — волгалтыш, волгыжтӱр [ӹжэрӓ валгалтыш].
Зарезать — шӱшкыл пышташ 2 [шӹшкыл шуаш].
Зариться — ӱпкынаш 2; зарится — шӱмжӧ шэлэш, йӱла [пыт анжаш, валгалташ, ыжэраэмаш].
Зарница — мӱндӱр кӱдырчӧ, шурносавыш, чымыжмэ [кукшо валгынцыш].
Зародыш — тулэтом, шочышлык [шачышлык тӹҥӓлтӹш].
Зарождение — шочмо тӱҥ, шочмо тӱҥалтыш, мӱшкыр пижмаш, тӱлэаҥалтмаш [ӹльӓнӹмӓш].
Зарплата — пашадар [пӓшӓдӓр].
Зарубцеваться — музыргаш, пӧрэмалташ 1 [пӧрэмӓлтӓш].
Заря — ӱжара; вечерняя заря — водо ӱжара [ӹжэрӓ; вады̌жэра].
Засаливать — шӧнчалтылаш 1 [санцалтылаш].
Засватать — сӧрасэн кэлшаш (ӱдыр налмаштэ) [ӹдыр йӱаш].
Засветло — волгыдын [сотыла].
Засвидетельствование — чынламаш [лачоклымаш].
Заседание — погынымаш, погынэн шинчымаш [погы̌ны̌маш, погынэн шӹнзӹмӓш].
Заседатель — суртышто шинчышэ [суды̌шты̌ шӹнзӹшӹ].
Заседать — погынэн шинчаш 2 [погынэн шӹнзӓш].
Заселять — илэмлаш, у вэрэш тлаш шинчэдаш 2; заселить — илаш шинчаш, илэм ышташ [у вӓрӹш ылӓш лӹктӓш].
Заслуга — пашачап, паша ыштэн чапыш пурымаш [кого пӓшӓ ӹштӹмӓш].
Заслушивать — колыштын налэдаш [колышт миӓш].
Заснуть — умалэн колташ [амалэн кэӓш].
Засол — шӧнчалдымэ [санцалтӹш].
Засорить — шӱклаш, шӱклэн пытараш 2 [сӱклэн шӹндӓш].
Засохнуть — кошкэн шинчаш 1 [кошкэн шӹнзӓш].
Застава — орол-вэр [оролы̌ вӓр].
Заставлять, заставить — штыкташ, тӱҥалыкташ [ӹштӹктӹлӓш; ӹштыктӓш].
Застарелый — шоҥгэмшэ, шӱҥшэмшэ [шоҥэмшӹ, шӱкшэмшы].
Застать — вэрэшташ 1, тураштараш 2 [йӓрӓш, вӓрэштӓш].
Застегивать, застегнуть — полдышлаш, полдышташ 2 [полды̌штылаш, полдышташ].
Застой — чарыш, чарнымаш [цӓрнӹш(ын) тырлыш].
Застраховать — шучкаралаш* 2, шучкыш вэрэштмэ дэч ончылтэн аралаш 2 [мы̌чкы̌ шомашэш палшы̌маш].
Застрелить — лӱйаш 2, лӱйэн пушташ [луэн колташ].
Заступ — кӱртньӧ кольмо [кӹртньи кольмы].
Засуетиться — кожланаш 2 [йы̌шты̌лаш].
Засуха — кужу ойар ийгэчэ [кукшигэчӹ].
Затаить — шылташ 2 [шӹлтӓш].
Затвор — шӱкӧ-вэр, супкыр, цункыр [питӹртӹш].
Затевать — 1, тӱҥалаш (пашам) 2, лугаш (руашым) [тӹҥӓлӓш, ы̌рвалаш].
Затем — вара [тыдӹн паштэк].
Затмение солнца — кэчэ йоммаш, пэтралтмаш [кэчӹ йаммаш].
Затрата — эртарымаш, пытарымаш, кучылтмаш [эртӓрӹмӓш, мӹтӓрӹмӓш, шӓвӹмӓш].
Затруднение — ӧрмаш, лондэмлымэ, лондэмлэ, эксэклэ [лэлӹк, кӓньӹ сӹр, ӧрмаш].
Затхлый — пӱкнышӧ, пыкнышэ, ӱпшан [кыпэн пышаҥшы].
Затыкать — шӱшкедаш 2 [шӹшкэдӓш].
Затылок — шойак-корка [шайа-карэм].
Затычка — чымэк, пашкар [питӹртӹш].
Затягивание — шупшмо, кужтарымэ, шуйымо [шыпшын шӹндӹмӓш, пӱктэн шӹндӹмӓш].
Затяжка — кужтарымаш, шуйымӓш [кужэмдӓрӹмӓш, шӹпшмаш].
Заунывно — йӧсын шоктэн, мурэн [ойхаҥын].
Заупрямиться — вустыкланаш 2, ӱскыртланэн колташ 2 [турнаҥ сӹнзӓш, турналанашт].
Заусеница — шыл-шырпэ [кӹч тӹҥ шӹрпӹ].
Захватить — вэлэн налаш (вашкэ каймаштэ) [роалтэн нӓлӓш, тэрвэн (пэлэн, сага) нӓлӓш].
Захворать — чэрланаш 2 [йасы лин колташ, цэрлӓнӓш].
Захромать — окшаклаш тӱҥалаш 1 [акшаклаш тӹҥӓлӓш].
Зацепка — кучымыш [пижӹк].
Зачастую — чӱчкыдын [пы̌лоток, плотракок].
Зачахнуть — кошкэн пыташ 2, чэрланэн пыташ [кошкэн пӹтӓш].
Зачем — молан [малан].
Зачислить — шотыш пурташ 2, налаш 2 [чоты̌ш нӓлӓш].
За что — молан, мо вэрчын [малы̌н, ма гишӓн].
Защитник — аралышэ [ӹштӹктӹлшӹ].
Заявление — йодмаш, ончыктэм, малым [йадмаш, кэлэсӹмӓш].
Заяц — мэраҥ [морэн].
Звание — лӱмнэр, лӱмэр [лӹмнэр].
Звать — ӱжаш 1, лӱмдаш 2 [сӹгӹрӓш, ӱжӓш].
Звезда — шӱдыр [шӹдыр].
Звено — нэргэ [кӹлдӹк].
Зверь — оҥгыр-йӱк, чаҥ-йӱк [цаҥ йук, йӹҥӹл йук, ӹҥыр йук, прӓчушка йук].
Звонкий — йандар йукан, мурышан [тьаҥыра, йаҥыра, йаҥата].
Звонок — йыҥгыр, оҥгыр.
Звук — йӱк [йук].
Звучный — йӱкан [йукан].
Здание — сурт, пӧрт, оралдэ [ӹлӹш].
Здесь — тыштэ [тиштӹ].
Здешний — тысэ, тыштысэ [тиштӹшӹ].
Здороваться — сайласаш* 2, палласаш 2 [шулыклаш].
Здоровый — таза [шу].
Здоровье — тазалык [тазалык, шулык].
Здравоохранение — тазалык ончымаш, саклымаш [шулык анчымаш (пэрэгӹмӓш), тазалык анчымаш (пэрэгымӓш].
Зевака - умшам карэн коштшо [мы̌льы̌].
Зевать — умшам караш 2 [омэштӓш].
Зеленый, ая, ое — ужаргэ [ыжаргы̌]; зеленый огурец — ужар кийар [ыжар охырэц].
Зелень — шаршудо, ужарлэ, ужар-кочыш [ы̌жаргы̌].
Земельная запись — мландэ коклам сэрымаш [мӹлӓндӹ гишӓн сирӹмӓш].
Земельная комиссия — мыландэ пашам тэргышэ комис [мӱлӓндӹ камис].
Земельное дело — мыландэ кокласэ паша [мӹлӓндӹ пӓшӓ].
Земельное общество — мландэ кучышо калык ушэм [мӱлӓндӹ кычышы халы̌к ушэм].
Земельный кодекс — мландэ нэргэн тэргымэ закон, мыландэ закон [мӱлӓндӹ гишӓн сирӹмӹ закон, мӱлӓндӹ закон].
Земельный надел — мландэ пай, лӱммландэ [мӱлӓндӹ пай, лӹмэш вацшы мӱлӓндӹ, лӹм вуй мӱлӓндӹ].
Земельный фонд — анык-мландэ [олак мӱлӓндӹ].
Земледелец — мыландэ пашам штышэ (куралшэ) [нӹр-вӹлвӓл (мӱлӓндӹ) пӓшӓ ӹштэн ӹлӹшӹ, мӱлӓндӹ пӓшӓм ӹштӹшӹ].
Земледелие — мландэ паша [ны̌р пӓшӓ, мӱлӓндӹ пӓшӓ].
Землемер — мландэ вискалышэ [мӱлӓндӹ висӹшӹ].
Землепашество — мландэ куралмаш [мӱлӓндӹ шагалымаш (кыралмаш)].
Землепользователь — мландэ кучышо йэҥ [мӱлӓндӹ кычышы эдэм].
Землероб — мландэ-пашачэ [мӱлӓндӹ пӓшӓзӹ].
Землетрясение — мландэ чытырымаш [мӱлӓндӹ цӹтӹрӓлтмӓш].
Земля — мландэ [мӱлӓндӹ].
Земляника — сньэгэ, кысньэгэ [изи мӧр].
Земотдел — мландэ пӧлка [мӱлӓндӹ айыртэм].
Зенит — вуйтура [вуй турэшӹ].
Зеркало — воштончыш, чурий-ончыш [тӹгӹр].
Зерно — пырчэ, туш [пӹрцӹ].
Зефир — изи мардэж [изи мардэж].
Зима — тэлэ [тэл].
Зипун — мыжэр [мӹжӓр].
Зло — осал(лык) [шӹдӹ].
Злоба — сырымаш, шыдэ [шӹдэшкӹмӓш].
Злодей — осал штышэ [худа шаны̌шы̌].
Злой — саол, шыдэ [костан, худа ӹштӹшӹ].
Злонамерение — осалым шонымаш [худа ыштӓш шаны̌маш].
Злопамятный — осал мондыдымо [шӹдӹ шамланышы, шыды кы̌чы̌шы̌ (урды̌шы̌)].
Злорадствовать — осаллан куанаш 2 [худа шанэн сӱсун ваштылаш].
Злоупотребление — осалын кучылтмаш [худам ӹштӹмӓш].
Змей, змея — кишкэ, кышкэ [кы̌шкӹ].
Знать — шинчаш 2, палаш 2 [пӓлӓш, сӹнзӓш].
Знак — палэ, тамка [пӓлӹк].
Знакомый — палмэ [пӓлӹмӹ].
Знаменитый — кугу лӱман [лӹмлӹ].
Знамя — тистэ, ту.
Знание — шинчымаш, палымаш [пӓлӹмӓш].
Знаток — шинчышэ, палышэ [пӓлӹшӹ].
Значение — палдыш [пӓлдӹлтӹш].
Значительно — палын, койын, шуко [пӓлӹн, шукы̌].
Знающий — шинчышэ, палышэ [пӓлӹшӹ, сӹнзӹшӹ].
Знобит — сӱсандара, чытырыкта [сӱсӓныктӓ, сӱсӓндӓрӓ, цӹтӹрӹктӓ].
Знойный — пэш шокшо [пиш шокшы̌].
Зоб — пагар [пӓгӓр].
Зов — ӱжмаш [ӱжмӓш].
Зола — ломыж.
Золовка — кугу ӱдыр, ош ӱдыр, изи ӱдыр [нуды̌ ватэ марийжын шужарышжым манэш].
Золото — шӧртньӧ [шӧртньӹ].
Золотой рубль — шӧртньӧ тэҥгэ [шӧртньӹ тӓҥгӓ].
Золотуха — тэлэза [золотух].
Зондировать — кычал кошташ 1 [кы̌чӓл кашташ].
Зонт — йӱр-авыртыш [зонт, зонтьы̌л].
Зоология — илышэ-влакын капкылыштым, шочмо-кушмыштым туныктышо шанчэ.
Зрачек — шинча-сорта [сӹнзӓ сарта].
Зрение — ужык* (шинча дэнэ ужмо) [ужмаш].
Зритель — ончышо [анчы̌шы̌].
Зрительный зал — ончэр* [анчы̌м вӓр].
Зря — арам [такэш].
Зуб — пӱй [пӱ].
Зубастый — пӱсӧ-пӱйан, талэ-пӱйан.
Зубоврачебный кабинет — пӱй эмлымэ вэр [пӱ тӧрлӹм вӓр].
Зубоскальство — воштылмаш, оҥыркалымаш [пӱ койыфктэн вашты̌лмӓш].
Зубрить — пӱнчаш 2 [пӱзӹктӓш].
Зубры — ушкал шотан ир-вольык.
Зуд — лӱгыштыш [лӹгӹштӹш].
Зыбка — шэпка, шыпка [шипкӓ].
Зычный голос — вийан йӱк.
Зябкий — вашкэ кылмышэ [йӹлэ кӹлмӓшӹ].
Зяблик — пэмбэ [пимпӹ].
Зяблый — сӱсанышэ [сӱсӓҥшӹ, сӱсӓнӹшӹ].
Зять — вэҥэ, виҥэ [виҥӹ, кырыска].

И.
Ива — шараҥгэ, вӱдуа, ӱвӧ [шӓртньӹ ӱэ].
Иволга — ӱжӱвӱр [алык орави].
Игла — имэ [им].
Игнорировать — ӧрдыжтараш, паша дэч лӱмын тортылаш 1, тортэн кошташ 1 [йори цаклыдымаш, ӹштӹдӹмӓш].
Иго — кулдыш [пӹзӹртӹмӓш].
Игра — модыш [мадыш].
Игрушка — чача, цаца, модыш [мадыш, цӓцӓ].
Идеал — ончыкылык, шукташ шонымо эн сай, ыштэн шуктыдымым шонымаш [анзыкылалык, ньигнамат ӹштэн шоктыдымым шанымаш].
Идеализм — чылажымат пурышӧ штэн-манын туныктымаш. Тидэ корно дэнэ кайшэ влак кэч можымат йумо штэн-манын тынуктэныт. Йужыжо тыгэ туныктэныт: «мэмнан йыр-ваш ниможат укэ, мэмнан ушлан гына койынча».
Идеология — класын, йэҥ тӱшкан погын шонымыжо [тьотьа влӓн тымдымым кычымаш, пайарны влӓ ӹшктьотьаштыным цора влӓ, пашазышты влӓ — ӹшкӹмӹштӹнӹм].
Идея — ыҥ, шоныш, шонымаш [ышышты ылшы].
Идиллия — 1) тыгылай илыш, 2) илышым тамлэмдымэ [кӹрэдӓлтэок, тырын ӹлӹмӓш].
Идиот — орадэ, шочын ушдымо [пыт ороды].
Идол — кумалтышлан ыштымэ, кумалаш ыштымэ сӱрэт шот, капора да монь [тошты годши пу гӹц ӹштӹмӹ, шун дон тышкымым ы̌ымы].
Иждивение — ашнымаш [пукшэн урдымаш].
Из — гыч [гӹц-кӹц]; из трубы — туньык гыч [трува гӹц].
Изба — пӧрт.
Избавление — утарымаш [ытарымаш].
Избаловать — нэчкыштараш 2 [нэчкэмдӓрӓш, нэчкэштӓрӓш].
Избегать — кораҥ кошташ, тортэн кошташ 1 [караҥ шӹлӓш].
Избивать — кырэдэн пытараш 2 [шин шӹндӓш].
Избиение — кырэн пытарымаш [шин пӹтӓрӹмӓш].
Избиратель — сайлышэ [айырышы].
Избирательная кампания — сайлымэ жап [айырымы жэп].
Избирательное право — сайлымэ кэртэж* [айырым кэрдӹш, айырэн кэрдмӓш].
Избирать — сайлаш 2 [айыраш].
Избороздить — корэдэн пытараш 2, коркалэн пытараш 2 [кишӓ ӹштӓш].
Избрание — сайлымаш [айырымаш].
Избранник — сайэш лэкшэ, сайлалтшэ [айырымы].
Избыток — уто [кты̌].
Изверг — пэш осал [худа ышан, костан].
Извержение — йогэн лэкмэ, кышкалтын лэкмэ [йогэн лӓкмӓш].
Извести — орландарэн пытараш 2.
Известь — татыр, узвэска [извоска].
Извилина — кадыртыш, кагыртыш [какльартыш].
Извинение — нэлэш налдымаш [йӓтлӹш шӧрӹмӓш].
Извините — нэлэш ида нал [идӓ йӓтлӹ].
Извлекать — луктэдаш 2; извлечь — луктын налаш [лыктэдӓш; лыктын нӓлӓш].
Извне — ӧрдыж гыч [гӹц], тӱжвач [тӱцӹн, тӱжвӓц].
Извоз — корныш имньэ дэн коштмаш [имньи дон каштмаш].
Извозчик — корныш коштшо, корно йэҥ, ӱштыган [имньин кашы (шывштышы) эдэм].
Изволить — эркым, ирыкым пуаш 2 [ирӹкӹ пуаш].
Извольте — налза, кучыза [нӓлдӓ, кычыда].
Изворачиваться — кун муаш, йӧн муаш [йӧн моаш].
Изворотливый — йӧн мушо [йӧн мошы].
Извращать — локтылаш, пужкалаш 2 [локтылаш, худаш сӓрӓш].
Известие — увэртыш, овэр-аҥар [увэр].
Известно — палэ [палӹ].
Известность — палылык, палдыш [лӹмлӹк, пӓлӹктӹш].
Известный — луман [пӓлӹ(мӹ)ӓнг].
Извещать — увэртараш 2 [увэртарӓш].
Извещение — увэртарымаш, увэртымаш [увэртӓрӹмӓш, увэртӹмӓш].
Изгиб — кадыртыш [какльака].
Изгибать — кагырташ 2 [какльартылаш, ӓйӓш].
Изгнание — поктэн лукмаш, пастырэн лукмаш [поктымаш, поктэн лыкмаш].
Изгнать — поктэн лукташ 1 [поктэн лыкташ].
Изголовие — тоҥэдыш.
Изгородь — пэчэ, пицэ [пичӹ].
Изготавливать — йамдылэдаш 2 [йӓмдӹлӹкӓлӓш].
Издавать, издать — савыкташ 2, савыктэн лукташ 1 [лыкташ].
Издавна — шукэртсэк, тошто годсэк [шукэрдшэн, тошты горшэн].
Издалека - мӱндырчын [мӹндӹрцӹн].
Издали — умбачак [ымбац, тымбац].
Издание — савыктыш [книгӓ лыкмаш].
Издеваться — игылташ [мыскылаш].
Изделие — штэндыш* [ӹштэм, ыштӹм ӓдӹр].
Издержка — кучылт пытармаш [шавӹк].
Издохнуть — кавараш 2 [кӓвӓрӓш].
Издревле — ожнысэк, акрэт годсэк [тошты годшэн].
Изъедать, изъесть — кочкын пытараш 2 [качкын пӹтӓрӓш].
Изъездить — коштын пытараш 2 [кыдалышт шокташ].
Изживать — илэн эртараш 2, илыш гыч луктэдаш 2 [изин-олэн пӹтӓрӓш; ӹлэн эртӓрӹш].
Изжога — мэл шэлмаш [мэл шэлмаш].
Излагать — каласэн пуаш 2 [пачэла кэлэсэн пуаш].
Изламывать — пудыртылаш 1, тодыштылаш [пыдыртылаш, тодыштылаш].
Излеживаться — кужын кийылташ 1 [киэдылӓш].
Излечивание — парэмдымаш [парэмдӹмӓш, тӧрлӓтӹмӓш].
Излечимый — парэмдаш лийшэ [парэмдӹмӓн, тӧрлӹмӓн].
Излишек — уто [уты].
Излишество — утылык.
Излишне - уто, утэн.
Изложение — каласэн [кэлэсэн] пумаш.
Излом — пудыртыш, тугымо кутла [пыдыртыш, тодылтыш].
Измена — мут пудыратымаш [шайа вашталтымаш].
Изменение — вашталтмаш.
Измерение — висымаш [висӹмӓш].
Измор — шужыктэн пуштмаш.
Изморозь — кылмыктыш [кӹлмӹктӹш].
Изнанка — йымал-могыр, умбальэ, умбальэ могыр [кӧргӹ моҥыр, тупыжвэл].
Изнасилование — вийэш, ӧкым пызырымаш (ӱдырамашым) [ӹдӹрамӓшӹм вӹртӹмлӓнӓш].
Изнашивание — тӱгатымаш [тӹгатӹмӓш, чӱчӹмӓш].
Изнеживать — нэчкыштараш 2, нэчкэмдэн пытараш 2, эркаландараш 2 [нэчкэмдарӓш].
Изнемочь — йыжыҥдымэ лийаш 1, нойаш 2, ал кайымэш нойаш 2 [куат гӹц кэӓш].
Износить — чийэн пытараш 2 [чӱчэн (тӹгӓтэн) пӹтӓрӓш].
Изнурение — йарнымаш [аврэ гӹц колтымаш (кэмӓш), худаландарымаш].
Изнутри — кӧргӧ гыч [гӹц].
Изобилие — токлык [цилӓ уты дон ситымӓш].
Изобличать — палыш лукташ, шӱргаштараш 2 [вык лыкташ].
Изображение — тӱслымаш, тӱс, сӱрэт [сирэн, рисуйэн анчыктымаш, сӹнлӹмӓш, сӹн].
Изобретатель — шонэн лукшо, лукшо [у гӹц шанэн лыкшы].
Изобретение — шонэн лукмо [шанэн лыкмы].
Изолгаться — йӧршӧш шойакыш лэкташ 1 [ситэнок алталэн шӹндӓш, алталыл пӹтӓрӓш].
Изолирование — поснандымаш.
Изолировать — поснандаш 2, посна шотыш лукташ 1.
Изолятор — поснандыш.
Изолюция — поснандымаш, посна шотыш лукмаш 1 [караҥдымаш].
Изорвать — кушкэд шуаш 2, кӹшкэд шуаш.
Изощрение — писэммаш.
Израсходовать — кучэн пытараш (оксам, погым) [шӓвэн пӹтӓрӓш, шӓлӓтэн пӹтӓрӓш].
Изредка — шуэн, коклан-коклан [шоэн-шоэн, шоэн].
Изрубить — руэн пытараш 2 [роэн шуаш].
Изругать — вурсэн пытараш 2 [вырсэн шуаш (шӹндӓш)].
Изрыть — кӱнчэн, кӧргыч, пургэт пытараш 2 [капайэн шуаш].
Изрядно, как следует — йатырак, кӱлэш сэмын ситалык.
Изстари — ожнысэк [тошты годшэн].
Изувечить — сусыртэн пытараш 2 [йарыдымэш шушырташ, йарышэш шушыртэн шуаш].
Изукрасить — чэвэртэн шындаш 2 [олмӓктэн шӹндӓш, цэвэрэмдэн шӹндаш].
Изумительно — ӧрмашын, ӧршаш нарэ.
Изумлять — ӧрыкталаш; изумить — ӧрыктараш 2.
Изуродование — сусыртымаш, чатандымаш [шушуртымаш].
Изучать — тунэмаш; изучить — тунэм налаш 1 [тымэньӓш; тымэнь шоктымаш].
Изыскание — кычалмаш [кӹчӓлмӓш].
Изыскать — кычал муаш [кӹчӓл лыкташ (моаш); изыскивать — кычалэдаш 2 [кӹчӓл лыктын (мон) шокташ].
Изюм — изьум, таракан йэмыш [изум].
Изъявление — мут пумаш, луктын ончыктымаш; изъявлять — луктын ончыктылаш 1 [сӧрымаш].
Изъявления — йӧрандымаш; изъявить — ончыктэн пуаш 2.
Изъян — зийан, сийан [шӹртньӹк].
Изъяснять — умлыктылаш; изъяснить — умлыктэн пуаш [ыҥылдарылаш].
Изъятие — луктын налмаш [лыктын шумаш (налмӓш)].
Изъять — луктын налаш 1 [ойрэн налаш 1, лыктын шуаш, айырэн нӓлӓш].
Икать — (й)ӱгынчаш [йӹгӹнзӓш].
Икона — йумоҥа [икон].
Икота — (й)ӱгынчыш [йӹгӹнзӹш; икание — йӹгӹцмӓш].
Икра — нӧртмӧ, мӧртьӧ, кол нӧртмӧ [мӧртньӹ].
Ил — йошкын, нэнчэ [нальы].
Или, иль — альэ. Придет или нет? - толэш альэ укэ? [хыть, льывы, ӓльӹ, ӓль].
Илистый — йошкынан, нэнчан, нэнчэ шичман [нальан].
Иллюзия — йоҥылыш ыҥлымаш, ужмым-колмым йоҥылыш ыҥлымаш [алталалтмаш, сынзӓэш каймаш].
Иллюстрация — сӱрэтлыш [картьин дон анчыктымаш].
Ильма — нолго; ильмовый — нолго дэнэ ыштымэ [нолгы, нолгы доно ӹштӹмӹ].
Им — нунылан, тудо-влаклан [нӹнӹлӓн].
Именинник — лӱмкэчэ [мӓниньӹк].
Именно — лӱмлэн [лӹмлэн].
Именовать — лӱмлаш 2; именовывать — лӱмлэдаш 2 [лӹмдӓш].
Иметь — улан лийаш, улылаш 2, улан лиаш, улэш шоаш.
Имитация — вэсылан ушатымаш [йӓл ӹштӹмӹм ӹштӹмӓш].
Иммиграция — ӧрдыж (вэс кугужаныш) гыч толмаш [гӹц].
Иммунитет — капкылын чэр пиждымаш йӧнжӧ [йал цэр пиждӹмӓш].
Империализм — капитализмын чот вийаҥмыжэ. Импэриализм нэргэн Лэнин тыгэ возэн: капитализм манмэ жапын тӱҥалтышыжэ годым пойан оза влак шкэ сатуштым сэҥэн, тавалэн ужалэныт. Вара-ужалымэ пашаштэ ик кугу пойан оза лийаш тӱҥалын (монопольым налын). Сатуштымэ паша, окса ик оза кидыш чумырга, паврик паша дэнэ банк паша ушнат, кугу пойан тӱшка чыла пашаштат озаланэн шогаш тӱҥалыт, вэс кугужанышышкэ сатум огыл, оксам наҥгайат, кугу пойан влак тӱшка тӱньалан оза лиэш, нуно шкэ коклаштышт тӱньам пайлат, кугу пойан кугужаныш влак чыла колонийым шкэ коклаштышт пайлэн пытарэныт, пайлышаш ниможат укэ. Пужэн пайлышаш вэлэ кодын, сандэнэ импэриализм годым сар чӱчкыдыг лиэда. Тэвэ тыгай шот «импэриализм» лийэш.
Импонировать — пагалышыла койаш 1, ваш кэлшымым ончыкташ 2 [ӹшкӹмӹм йаратыкташ, чотэш пиштӹктӓш].
Импорт — ӧрдыж гыч сатум кондымаг, вэс кугыжанышгыч сатум кондымаш [вэс кугижӓншы̌ гӹц кандымаш].
Импровизация — ончыч йамдылыдэ каласымаш [йӓмдылыдэк попымаш, мырымаш].
Импульс — тарватыш.
Имущество — пого, мал [пурлыкӹлӹшпӧрт, вольык, выргэм].
Имущий — улан 1, неимеющий — укэан.
Иначе — вэс тӱкын, вэс сэмын, укэ гын; придешь? Иначе я позову другого — толат? Укэ гын мый вэсым ӱжам.
Инвалид — сусыр [шушыргышы].
Инвентарная книга — пого кнага [пурлык кньигӓ].
Инвентарный номер — пого (ӱзгар) номыр [ӓдӹр номыр].
Инвентарь — пашалан кэлшышэ ӱзгар, сурт арвэр [пурлык, ӓдӹр].
Индекс — ончыктыш.
Индетерминизм — чылажат чий дэч посна лийын манын ойлымаш, тунуктумаш.
Индивидуализм — 1) чылажымат шкэт ыштымэ шот гыч шотлымаш, 2) калык илышым посна йэҥ ыштэн кэртмылан шотлымаш [ик эдэм цилӓ ыштэн кэрдэш-манын тымдымаш].
Индивидуум — шкэдак, шкэт йэҥ [ӹшкэт].
Индиферентный — чон корштыдэ ончышо, тыныс чонан, ласка чонан [айырлыдымы].
Индукция — пижыктымаш, посна шонымым иктыш ушэн каласымаш [иктӹм вэсӹм ужмакы молыжымат пӓлӹмӓш 2) иктӹ эльэктричэствы вэсӹштат эльэктричэствы лӓәмӓш].
Индустрия — промышленность, паврик завод паша.
Индустриализация — паврик завод пашам вийаҥдымэ, павриклан, йал озанлыклан кӱлэшлык машиным йамдылымэ, йал озанлыкыштэ машин дэнэ пашам ыштымэ.
Индюк — нэмыч-чывэ, кӱрка, кӱрка-узо [пурка, ньэмыч цӹвӹ].
Иней — пӧрш, покшым.
Инертный — тарваныдымэ, ик вэрыштэ шинчышэ.
Инженер — артыклан кугун тунэмшэ [инжэньэр].
Инициатива — тӱҥалдыш [тӹҥӓлтӹш].
Инициатор — тӱҥалшэ йэҥ [эдэм].
Инкогнито — лӱм палыктыдэ [йывырт].
Инкриминировать — титаклан шотлаш 2, шэкым, йолам кычалаш [вуйнаматэш лыкмаш].
Иногда — йужгынам.
Иноземец — вэс мландысэ, йот йэҥ [вэс сӓндӓлӹк эдэм].
Иной — йужо, вэсэ.
Инородцы — вэс шочыш калык, руш кокласэ моло тыгыдэ калык.
Иносказание — вэс сэмын каласымаш [кэлэсӹмӓш].
Иностранец — вэс кугыжаныш йэҥ [(эдэм) вэскид эдэм].
Инспектор — тэргызэ*, [тэргызӹ, тэргэзӹ].
Инспекция — тэргэр.
Инстанция — тӧнӧж йыжыҥ [ӱлӹц кӱшкӹлӓ пумага кэмӹ, шачмы годшэнок ӹшкӹмӹм пэрэгэн мыштымаш].
Инстинкт — кӧргӧ-шижык*.
Инструктор — паша виктылшэ [пӓшӓ тымдышы].
Инструкция — виктылтыш.
Инструмент — тарман, курал [пӓшӓ (х)ӓдӹр].
Интеллект — уш, шот [ыш].
Интеллигентный — ушаҥшэ йэҥ, уш паша дэнэ илышэ йэҥ [тымэнышӹ эдэм, ыш пӓшӓ дон ӹлӹшӹ эдэм].
Интервал — кокла [ло].
Интервенция — вэс кугыжаныш илышыш толэн пурымаш [вэс кугижӓнӹш нэр цикӹмӓш].
Интервью — вэсым увэртымыла йодышт палымаш [вэсӹ влӓн ӹлӹмӓшӹм кого рак эдэм гӹц газэтэш пэчӓтлаш йадышт пӓлӹмӓш].
Интерес — ышкэ вэклык, тарванымаш [пӓлӓш шомы].
Интересно — оҥайын, тарантарэн [пӓлэн шомыш].
Интернат — пырльа илымэ пӧрт (тунэмшэ-влакын) [тымэнышы влӓн икараш ӹлӹм пӧрт].
Интернационал — тӱньасэ пашазэ калык ӱшэм [цилӓ сӓндӓлӹк вӹлнӹш пӓшӓзӹн ушнымаш].
Интернировать — посна вэрэш чумыраш 2 [кугижӓншӹ кӧргӹш колтымаш].
Интимный — шолыкло; и.-человек — лишьы тан [лишӹл тӓҥ].
Интонация — йӱкшоктыш [йукшактыш, попымашты, мырымашты йук вашталтылмаш].
Интрига — пургэдыш; йӹҥлан тушманым кычалмаш, торэш шогышо [ышкырмаш, кньигӓэш йараташ тӹҥӓлмӹм сирӹмӹ].
Инфекция — см. зараза [цэр вашталтмыш].
Инфлюэнца — кылмэн туйэшкымаш [рун вацмаш, вашталтшы цэр].
Информация — увэртарымаш.
Инцидент — ваштолдшы* [лимӓш].
Йод — йод (эм).
Иронизировать — мыскылаш 2, игылташ 1 [мыскылэн попаш].
Ирония — мыскылымаш, игилтмаш [мыскылэн попымаш].
Ирригация — пасу вӱдыштарымаш [1) нырыш выд колтымаш 2) шушыр мышмаш].
Иск — кычалмаш [кӹчӓлмӓш].
Искажать — пужаш 2, чынгыч ӧрдыжташ [локтылаш].
Искалечить — сусыртэн пытараш [шушырташ].
Искать — кычалаш 1 [кӹчӓлӓш].
Исключать — луктэдэн шуаш 2, лӱктэдаш 2 [карандыл шуаш].
Исключение — луктын шумаш [караҥдыл шумаш].
Исключительно — ойырэн лукмыла, посна ойлалмыла [айртэмӹн].
Исковеркать — пужэн кышкаш 2 [пыжгайылаш].э
Исколотить — кырэн пытараш 2 [шин шуаш].
Искоренение — вожгэ пытарымаш [вӓжгэ пӹтӓрӹмӓш].
Искоренить — вожгэ пытараш 2 [важгэ пӹтӓрӓш].
Искоса — шӧрын ончэн [тӹрӹнь анчэн].
Искра — ойып, тулӱп, тулойып, сэскэм [ин].
Искренне — согым, вийакш чон дэн [йӓҥ вашт].
Искривить — кадырташ 2 [пльээмдаш, кӓсӹртӓш].
Искривление — кадыртымаш [пльээмдӹмӓш, кӓсӹртӹлмӓш].
Искромсать — пӱчкэдэн пытараш 2 [роэн пӹчкэдӹл кӹшкӓш].
Искрошить — падышташ 2 [падрэштэн шуаш].
Искусать — пурын пытараш 2 [пырын шуаш].
Искусство — сымыктыш [олмыктыш].
Испакостить — амыртыл пытараш 2 [лӓвӹртэн шӹндӓш].
Испарение — пушланымаш, пуш лийын пытымаш [пышланымаш].
Испариться — пучэн пыташ 2, пушланэн пыташ 2 [пышланалт пӹтӓш].
Испечь — к.уйыктэн лукташ 1 [кӱктэн лыкташ].
Исповедь — йазык касарымаш, йазык йодмаш [сулык кэлэсӹмӓш].
Исподволь — изин-изин, эркын-эркын, ольан-ольан [изин-олэн, ирӹкӹн-ирӹкӹн].
Исподлобья — саҥга вымач [лэпкӓ лӹвӓц].
Исподний — ӱлылсӧ, йымалсэ [лӹвӓлнӹшӹ, пындаштышы].
Исподтишка — шыпак, шижтарыдэ [йывырт].
Исполбюро — шуктышо тӱшка [пӓшӓ ӹштӹшӹ полкы (бӹро)].
Исполин — пэш кугу [пиш кого].
Исполком — шуктышо кучэм [пӓшӓ ӹштӹшӹ комитьэт].
Исполнение — штэн шуктымаш [ӹштэн шоктымаш].
Исполнительный комитет — совэт паша шуктышо кучэм, пӓшӓ ӹштӹшӹ комитьэт].
Исполнительный лист — паша шуктышаш кагаз [суд гӹц кӹчӓлӓш пумы пумага].
Исполнять — штыл шуктылаш 2; исполнить — штэн шукташ 2.
Исполу — лошэш, пэлэ гыч (шташ) [лошэшлӓ].
Испортить — пужаш 2, пужэн пытараш 2 [локтылаш].
Исправительный — тӧрлатышэ, тӧрлатышан.
Исправить — тӧрлаташ 2, виктараш 2; исправлять — тӧрлатылаш.
Исправление — тӧрлатымаш.
Исправно — ласымын* [йаралын].
Исправный — лачлэ, лачлышан [йарал].
Исправтруддом — тӧрлыш-пӧрт.
Испражнение — шормаш.
Испрашивание — йодын налмаш [йадмаш].
Испробовать — палэн ончаш 2, шынэн ончаш 2 [ыштэн анчаш].
Испуг — лӱдмаш [лӱдын калтымаш].
Испугать — лӱдыкташ 2, лӱдыктэн колташ.
Испытание — шымлымаш, шыҥымаш [йадыштмаш].
Испытатель — шыҥышэ, шымлышэ [йадыштшы].
Испытать — шынэн налаш 1 [йадышташ].
Исследование — тӱткын кычалтылмаш [анчымаш].
Исступление — вӱрлыштыш [шам гӹц кэммӓш, цӓрэн кэрддымӓш].
Иссякать — кошка (вӱд нэргэн); иссякнуть — кошкэн пыташ.
Истекшее время — эртэн кайшэ жап [эртӹш жэп].
Истеребить — кӱрын пытараш.
Истерзать — орландарэн пытараш 2 [кышкэд шуаш].
Истерика — орымыла воштыл шортмаш.
Истерический — орымо сэмынак [ородыш кэмӹ гань, шамтэ лимӹ].
Истертый — йагылгышэ; и. в порошок — ложаш сэмын тыгыдэмдымэ.
Истец — кычалшэ, тэргышэ [кӹчӓлшӹ].
Истечение времени — жап эртымаш.
Истечь — йогэн пыташ.
Истина — чын.
Истинно - чынак [лачок].
Истлевание — пич-йӱлымаш, шулымаш [шӱӓҥмӓш, пӹслӓнэн шӱмӓш].
Исток — памаш, памаш-шинча, вӱд-шинча, эҥэр тӱҥалтыш [ӓныр вуй].
Истолочь — тӱйэн пытараш 2 [шырэн шуаш].
Истопить — олташ 2 [йылатэн шуаш].
Истоптать — тошкэн пытараш 2.
Исторический — тошто лийшэ, тошто годсо [(годшы)].
История — ожнысым ойлымаш, возымаш [тошто ӹлӹмӓшӹм сирӓмӓш].
Источник — вӱд-тӱҥалтыш, памаш-шинча [вӹд тӹҥӓлтӹш, вӹд шолын лӓкмӓш вӓр].
Истощение — каҥгаҥмаш, йарнэн пытымаш [кошкымаш, худаланымаш].
Истребитель — пытарышэ.
Истреблять — пытараш 2, пуштын пытараш.
Истребовать — йодын (кычэн) налаш.
Истрескаться — шэлышталт пыташ 2 [шэлышт шӹнзӓш].
Иступлять — нӱшкэмдаш 2 [нӹшкэмдӓш].
Истязать — орландараш 2 [цӓрнӹдэ шиӓш, орландараш].
Исхлестывать — почкаш 2, почкэн пытараш 2 [лывшаш, лывшэн шӹндӓш].
Исход — мучаш, пытартыш.
Исходный — тӱҥлӧ, мучашыш лукшо [лӓкмӹ вӓр, тӹҥӓлмӹ вӓр].
Исходящий — лэктын шогышо [лӓкшы].
Исхудалый — йавыгышэ, каҥгаҥшэ [чӹнвикӓ, худаланэн шӹцшы].
Исцарапать — удырэн пытараш 2, удыркалэн пытараш 2.
Исцеление — парэммаш, эмлалтмаш.
Исцелять — парэмдаш 2, эмлаш 2.
Исчахнуть — кошкэн пыташ 2.
Исчезнуть — йомаш 1.
Исчерпать — коштал пытараш 2, йылт пытараш 2.
Исчислять — чотлылаш 2 [шотлаш].
Исщепать — шэлышт пытараш [тарвашлаш].
Итак — тугэ, тугэлан [тӹҥ].
Итог — пытартыш, чыламдыш; итого — чылажэ [цилӓжӹ].
Итти — кайаш [кэаш].
Их — нуным; ихний — нунын [нӹнӹм, нӹнӹн].
Ишь — ужат.
Ищущий — кычалшэ.
Июль — ийуль тылзэ.
Июнь — ийунь тылзэ.

К.
Кааба — Магомэт вэран тӱҥ мэчэтшэ. Тудын пырдыжыштэ ший оратан шэм кӱйым «кааба» маныт.
Кабала — кулышто илымаш [Нэзэрын пайан кидӹштӹ ӹлӹмӓш].
Кабалистика — йэврэй вэра книгаштэ ончык лийшашым каласымэ [анцыкыла ӹлӹмӓшӹм кэлэсӹмӓш].
Кабанина — ир сӧсна шыл [йикий сасна пай].
Кабан — ир узо-сӧсна [йикий озы сасна].
Кабак, шинок — арака кэвыт [ӓрӓкӓ выжалымы вӓр].
Кабачки — тыгыдэ кавын, тыгыдэ каун [тыгыдэ йиш кого охырэц].
Кабель — тьэлэпонлан да тьэлэграплан вуд йымач колдымо кӱртньӧ воштыр [Вӹд лӹвэц колтым тьэлэфон, тьэлэграф ваштыр].
Кабинет — 1) тунэмшэ-влакын кыдэж, 2) тӱрльӧ паша, альэ кагаз, сӱрэт-кыдэж [тымэньшӹ влӓн, альӹ йиш-йиш пӓшӓ влӓн кыдэж].
Каблук — кэм, пашмак-таган [кэм кавал].
Каботажная торговля — вэс калыкын тэҥыз сэр воктэн сату ужалэн погэн коштмаш [вэс кугижӓншӹштӹ таҥыж сир воктэн нӓлын-выжалэн каштмаш].
Каботажное судно — тэҥыз сэрвоктэн коштмо пуш [пыш].
Каботаж — пуш дэн тэҥыз сэр воктэн коштмаш [пыш дон таҥыж сир воктэн каштмаш].
Кабы — огыл гын; хорошо, кабы не ошибиться — йоҥылыш лийшаш огыл гын, йӧра ильэ [ылгэцӹ].
Кавалерия — имньэшкэ салтак кашак [мыктэшкӹ салтак полкы].
Кавалер - 1, мэдалан йэҥ, 2 ӱдрамаш дэн куштышо, 3 сӧрал йэҥ [ӹдӹрӓмӓш сага каштшы пуэргӹ; ордьыным служэн нӓлшӹ эдэм].
Кавалькада — имньэшкэ тӱшка [шуко мыктэшкӹ влӓ].
Кавардак — шотдымо, ратдымэ паша [уратым пӓшӓ].
Кавычки — йыгыр-чарак; возымаштэ тӱҥ мутым йыгыр чарак дэнэ ойырат, тыгэ: «-» [сирмӓшӹштӹ тэгэнь йыгыр кагак влӓм шӹндӹмӹ «-»].
Кагал — шоҥго йэврэй-влак каҥашлан погынымаш [погынымашты когон саслымаш].
Кадастр — 1) чыла чонан лэч лӱм (йозак) окса налмаш, 2) мландэ пашалан йӧршым шотлымаш [мӱлӓндӹлӓн ӓк шӹндӹмӓш (налок нӓлшӓшлӓнэн].
Кадетский корпус — описэрлан тунэммэ школ [пэрвиш годшы офицэр влӓн тымэньмӹ школ].
Кадеты — 1) описэрлан тунэммэ рвэзэ йэҥ-влак, 2) пойан тӱшка гыч рэвольутсий ваштарэш кэлшэн лэкшэ-влак [1) офицэрэш тымэньшы влӓ; 2) пойан эдэм влӓ дон ик корныдон кэшӹ влӓ].
Кадило — ладые шыкшыктымэ атэ.
Кади — туркын изи судийажэ.
Кадка — вочко [вачкы, лотка].
Кадочка - лэҥэж [лӓҥӹш].
Кадриль — шукын мужырын ваш куштымаш.
Кадры — тутыш шогышо салтак [халык видӹшӹ эдэм влӓ; тымдышы влӓ].
Кадык — логарыштэ тӱжвак лэкшэ лу (шӱшкылмӧ лу) [логэр вӹлнӹш маклака].
Каждогодно, ежегодно — ий йыдэ, ийын [и йӹдэ].
Каждодневно, ежедневно — кэчын [нэчӹнь, кэчӹ йӹдэ].
Каждый (всякий) — кэрэк кӧ [кӱ, кӱ кэлэш, кэрэк кӱ].
Каждый день — кэчын [кэчӹньок]; не каждый день праздник — кэчын пайрам ок лий [кэчӹньок айо агыл].
Кажись — дыр, ончо; кажется это он — тидэ тудо дыр [ӹндэ, вэкӓт].
Кажусь, показываюсь — койам; кажусь безобразным — пышт койам [кайам].
Казакин — пӱрэмдымэ, шокшдымо шовыр [мытык выргэм].
Казаки — казак-влак.
Казарка — кугу шуэ лудо [тыгыды йиш кэк-комбы].
Казать — ончыкташ 2; казаться — койаш. Это вам так кажется — тидэ таланда тыгэ койэш. Он кажется моложе своих лет — тудо шкэ ий лэчшэ рвэзын койэш.
Казачек — казакын куштымо; казакла чийшэ тарзэ рвэзэ [казак сэм куштӹмы; казак выргэм чиэн шагалшы].
Казбек — Кавказысе кӱкшӧ курык [Кавказ кого кырык].
Каземат — казамат, тӱрма.
Казенный — казнан. Он учится на казенный счет — тудо казна окса дэн тунэмэш.
Казна — канзна-вундо.
Казначей — казна кучышо [казна кычылшы]; быть у банкира казначеем — банк озалан казна кучышо лийаш.
Казнить — сут дэн пушташ (лӱэн, сакэн, вуй руалын да монь).
Казнокрадство — казна шолыштмаш.
Казнокрад — казна шолыштшо.
Казнохранитель — казнам, вундым оролышо.
Казуистика — тӱрлӧ йӧным кычалмаш (мут коклаштэ, закон коклаштэ да монь) [кӹлдӹлмӓш].
Казусный — йӧсӧ лийшан; сут коклаштэ, моло вэрэат йӧсӧ паша [вуйнамат укэ гӹцок вуйнаматэш попазыман; ньигыным ужтымым ужмаш, шаныдымы лимӓш].
Кайма — айва [тӹр кычыш (савыцын моло)].
Каково — могай(э), моганьэ. Каково это мне слышать — тидым калышташ малнэм могайэ [махань].
Каков — могайэ; каково ваше здоровье? - тыйын тазалыкэт могайэ? [махань?]; каков он бы ни был — тудо кэч могай лийэш гынат [тӹдӹ хыть махань лижы].
Какофония — йыгыжгэ йӱк; пылышлан кэлшыдымэ шомак [пӹлӹшлӓн кэлшӹдӹмӹ шактым йук].
Как — кузэ [кыцэ].
Какраз — лачак, лач [жэпэш, лачок].
Каламбур — оҥай воштылдыш; тӱрло мутым уштарэн воштылдымаш [1)ваштылтым шамак, 2) кок вэкӹлӓ ыҥылымаш].
Каланча — тул шэкланымэ кӱкшака [кукшӹ, тыл пижмым оролым вӓр].
Калач — калачэ, ош киндэ [калац].
Калейдоскоп — кэлыштарымэ тӱрло койыктыш.
Калека — сусыр, чакан, чолак [шушыр].
Календарь — тылзал-мут; идалыкаш жапым тылзылэн, кэчылэн шотлымаш [кӹльэндӧр].
Калечить — йӧрдымым ышташ 2, сусырташ 2 [шушырташ, йардымыш колташ].
Калий — шадыргылшан йылгэмчык; тудо ломыжышто шуко лийэш.
Калибер — пуч-вашрӱдэж [пичӓл ыраж висӓ].
Калина — полан-вондо, полан [шаршы].
Калитка — изи капка.
Калориметр — шокшо висымэ атэ.
Калория — шокшо виса; тудо ик килограмм вӱдым 1 градус Цэльсий мартэ [йактэ]ырыкта.
Калоша — галоша, калош.
Каллиграфия — мотор возымаш, сай возымо йӧн [йажон сирӹмӓш].
Калькуляция — ончыч шотлымаш [шотлымаш, шот анчыктымаш].
Калмыцкая автономная область — калмык калыкын посна кундэмжэ [калмык калыкын пасна ӹлӹш вӓржӹ].
Калым (вено) — олно, олын [алны].
Кама — Кам-вӱд, Чолман.
Камбий — выльэ [вильы].
Камелия — 1) тӱрльӧ тӱсан Йапон гыч кондымо шудо, 2) ышкэнжым окса дэн вашталдышэ мотор ӱдрамаш.
Каменка — моча-комака, моча-кӱй [момоца камака].
Каменный уголь — мыландэ-шӱ [рок шӱ].
Каменотес — кӱй-рушо, локшичшэ [кӱ локшыцшы].
Каменьщик — кӱй-пашазэ [кӱ пӓшазӹ].
Камень — кӱй [кӱ].
Каменеть — кӱйаҥаш 1 [кӱӓнӓш].
Камера — пӱлэм (сут, тӱрло тӧнэж, тӱрмаштэ, тарманэрын моло вэрэат лийэш) [кӹдэж].
Камертон — мур-шаньык; мурылан йӱк пумо, ӓльэ шоктымо ӱзгарым ӓнарымэ, шаньык гай пурыс, альэ ший дэн ыштымэ [мырышылан йук пумо ӓдӹр].
Камешек — изи кӱй [(кӱ)].
Камешки для гаданья — ногыт-кӱй [мужэдмы кӱ вла].
Каморка — изи кудэж.
Кампания — сар жап, кэч могай паша жап [шукын лин ик пашӓ ӹштӓш пижмӓш].
Камплот — мэж дэн порсын йӧрӧ кумо вургэмлык [миж дон парсын йарэлӓ комы выргэм].
Камфора — кампара [камфора].
Камышевка — олмыж-кайык [алмыж кэк].
Камыш — омыш [амыж].
Канава — канавэ, кужу кумда выньэм [канава].
Канализация — канаулымаш, канау штылын тӱрльым йоктарэн колтымаш [канава андылмаш шалгыш, вӹдӹм дӓ льӓвӹрӓм трува мыч колтымаш].
Канал — вӱд-корэм; мыландэ йымалсэ канавэ, кӧргы ыраж.
Канат — кӱжгӱ кэрэм [кӹжгӹ кэрэм].
Канва — шоктэлтыш; шоктэ гай рожан; тӱр тӱрлымӧ выньэр, шуэ выньэр [шактэ гань шоэ тӹрлӹм мӹньэр].
Кандалы — йол (кид)-чылвыр, йол суралымэ шынчыр, чыльыр [кидэш, йалэш чиктӹмӹ кыртньи кидйал цӹҥӹр].
Канделябр — кугу сорта-пӱкэн [кого сарта шындым вар].
Кандидат — вэсын олмэш шогалшаш (йэҥ) [вашталтыш эдэм].
Каникулы — каныш-жап [тӹмэньшӹ влӓн кӓнӹшӹ жэп].
Канитель — 1) вычкыж ший, альэ шӧртньӧ шӱртӧ, 2) толашымаш [шыпшылтшы пӓшӓ, ураттэ покымаш].
Канонада — сургыктыш; пушко дэнэ кужун лӱлдмаш [пушка влӓ дон когон лулмӹш].
Кантисполком — кантон паша виктыш (кантвик) кантон пӓшӓ видэм (кантвид).
Кантземуправление — кантмландэвик; кантон мландэ паша виктымэ тӧнӧж [кантон мӱлӓндӹ пӓшӓ видэм (кантмӱлӓнд вид)].
Кантместком — кантвэрком, кантонысо вэралыш комитэт [кантоншын вӓрэлӓ комитьэт, кантвӓрком].
Кантонное отделение социального обезпечения — кантполышпӧлӧм; кантонысо кэртдымэ-влаклан полшымо пӧлӧм [кантоншын пӓшӓ ӹштэн кэртдӹмӹ влӓлӓн палшыш ойыртэм, кантпалшайыртэм].
Кантстатистик — кантшотызо; кантонысым шотыш налшэ [кантоншым шотыш нӓлшӹ, кантшот нӓлшӹ].
Кантонисты — салтак икшывылак. Ожно нуным посна школышто туныктэныт, кугу лиймэкышт салтаклан кайэн улыт. Тидэ шотым 1856 ийыштэ пытарэныт.
Кантон — кантон; рэспубликан кундэмын ужашыжэ [Рэспубликын, областьын ушэмжӹ, 2) китӓйыштӹш хала лӹм].
Кануть — йомаш 1, пурэн кайаш 2. Как в воду канул — вӱдыш пурэн каймэ гай йомо.
Канцелярия — кансэльар; возгалмэ кудэж [сирӹм кӹдэж, канцэльар].
Канцеляризм, канцелярщина — кӱлэщ-окылымат возгалымаш [кынцэльӓрӓҥмӓш, сирӹмӓшӓҥмӓш].
Канцелярский сбор — канцэльар пашалан окса тӱлымӧ [кынцэльӓр пӓшӓ тӱлэм].
Канцлер — министр-вуй; моло министырлан вуй, 2) фин калыкын унивэрситэт вуйлатышэ, 3) тошто Российштэ чин пуэдымэ паша тӧрлатышэ [Гермаь дон Австрийыштэ молы министӹрлан вуй].
Капелла — мураш, шокташ туныктымо эн кугу школ.
Капель — тулэш шӧртньӧ дэн ший ужашым ончымо совыла.
Капельдинер — тьэатырӹштэ билэт тэргышэ, вургэмым шэкланышэ [тэеатрышты пильэт торгэйӹшӹ, выргэмым оролышы].
Капля — чӱчалтыш [патькалтыш].
Капельмейстер — мурымым, шоктымым виктызэ [мырышы, шактышы влан вуйлалтышы].
Капилярный — вичкыж, ӱп пырчэ гай, вичкыж рожан [вӹцкӹж ӱп пӹрӥы гань пыч].
Капитализм — кӱсэл-вундылык; чыла погым, пого ышташ лиймэ тарманламат посна-посна, йэҥ вуйа кучымо шотан илыш [вэс кугижаншӹ влӓн ылым порадкашты фаврик завот хоза влӓ кидӹштӹ].
Капитализация — пого-аклымаш, погын акшым пого гыч налшаш пайдатым ончэн шындымаш [цила хӓдӹрэш жэплӹмак].
Капиталист — 1) погым, погылык тарманымат шкэ вэрчшэ гына кучышо йэҥ; 2) ший-вундан шуко оксан йэҥ [кого пойан эдэм].
Капитал — 1) кӱсэл-вундо; погым, пого ышташ лиймэ тарманламат, посна-посна ышкэ вэрч гына кучымаш; тыгай шотдэн пашазым шкалан ыштыкташ шонымаш [кого окса, кого пурлык].
Капитальный — тӱҥшотан [тӹҥӹцӓн].
Капитулировать — вуй пуаш; сар годым вэс калыклан вуй пуаш, шкэндым сэҥалтмылан шотлаш [вырсы годым сила пӹтӹмӹкӹ вэс кидлӓн вуй шиӓш].
Каплун — вускэмдымэ агутан [мыныдымы вускэмдымӹ ӓптӓн].
Капризничать — ньуриланаш 2) ӹҥӹрӹкӓлӓш].
Капризный — ньурий, ньэчкэ, эрка [нэчкӹ].
Капуста — ковышта [кавшта].
Капустница — ковышта-лывэ [кавшта лӹпӹ].
Карабкаться — удыркалаш 2, кырмэдыл кӱзаш.
Каравай — сукыр [сыкыр]; каравай хлеба — киндэ сукыр.
Караван — эшак; тӱйэ ӱштыганлык; ир мландыштэ эшак ден кайшэ ӱштыган тӱшка [ик варэш кэшӹ возэшкывлӓ, ошман мӱлӓндӹштӹ шукы вэрбльӱдэшкывлӓ].
Караковый — шэмалгэ кӱрэн [шимӓлгӹ кӹрӓн].
Каракуль — шэргакан кудыр пача коваштэ [кыйыр патьа кавашты].
Карамель — когартымэ сакыр; тудын дэн кампэтым штат, аракашкэ пыштат [камвэт].
Карандаш — каранташ [кырандаш].
Карантин — чэраралтыш; чэран вэл гыч толшо йэҥым, ӱзгарым ик жап кучэн ашнымаш [цэрӓрӓлтӹш цэрӓн варгӹц толшо эдэм-влак ик вӓрэ урдымаш].
Карась — карака (кол) [карас].
Каратель — орландарышэ [иктӓма гишӓн тӹньӹм орлыкландарышы].
Карат — кӱй-виса; шэргакан кӱйым, шӧртньым да монь висымэ виса [шэргӓкӓн (х)ӓдыр висӓ].
Карать — орландараш 2, йӧсландараш 2 [йасыландараш, орлыкландараш].
Караулить — оролаш 2.
Караулка — орол-пӧрт, орол-кудо (оролы).
Караул — оролышо [оролы].
Карачаево-Черкесская область — Карачэв кундэм, карачэвдэн чэркэс посна илымэ вершт, 1922-31/1-ий годышто посна рэспублик гыч ойырымо.
Карболовая кислота, карболка — карбол-шадырык; мландэ шӱй гыч лэкшэ вӱд. Мландэ шӱй гыч тэгыт лукмо годым вӱд ойырлэн кодэш. Тидэ вӱдым эрыктымэкэ карболка лийэш.
Карго — карапысэ сату.
Карда — кӱртньӧ воштыр шэргэ.
Кардинальный — тӱҥ пашалэ, тӱҥло [важ пӓшӓ (крэной-жок)].
Карельская трудовая коммуна — карэл посна кундэм.
Каретник — повоска иштышэ; жвот шындылмэ клат шот.
Карилы — туоркын имньышкэ [турка мыктэшкы-влӓ].
Каррикатура — мыскара сӱрэт; воштылдышлан мыскылэн ыштымэ сӱрэт [Ваштылташ мыскылэн рисуйымы].
Каррикатурный — мыскаралэ; воштылдышан, мыскылымэ сӱрэт гай [ваштылтыш рисункан].
Кармазин — волгыдо йошкар вичкыж посто [вӹцкӹж йакшар ӹштӹраг].
Карман — кӱсэн. Карманные деньги — кӱсэнысэ, тыгыдын кучылтмо окса [кӹшӓн].
Карманник — кӱсэн-вор; кӱсэнчэ [кӱсэнзэ], кӱсэныш чыкэдылшэ [кӹшӓн ирӹктӹлшӹ, кӹшӓн шолы].
Карманьола — прасунзын рэвольутсий мур; тудым куштэн мурат [француз рэвольуци мыры-(куштэн мырат)].
Карнавал — Италиаштэ, моло вэрэат ӱарньӓ модыш. [Италийшты, моло вӓрэӓт ӱӓрньӓ годшы мадыш].
Карта — мландэ, ола, йал-тӱс (сӱрэт) [мӹлӓндӹм пумагоэш вазэн анчыктымы].
Картежник — карт дэн модшо, картызэ [картла мадшы].
Картежничать — карт дэн модаш [хартла мадаш].
Карательный договор — 1) сар годым шкэ коклаштышт сату коштыкташ каҥашымэ кэлыш-мут; 2) кырэдалаш ӱжмӧ кагаз; 3) (пыльэнысым) полонысым мӧҥгӧ налаш каҥашымэ кагаз [ик йишь кӓдӹр ӹштӹш фаврик вэсывлӓм тэмдӓш ушэммӓш].
Картечь — шукопульан пудэштыш; пульа дэн тӱрльӧ пудэштшэ ӱзгарым пушкаш шӱшмӧ [шалдыра трапман пыдэштӹш].
Картина — сурэт [картьин].
Картография — карт ыштымаш [карт ӹштӓш тымдымаш].
Картон — кужгӱ кагаз [кӹжгӹ пумага].
Картофель — парэҥгэ, роколма [турои, роколма].
Карточка — кагаз лыптык, тӱс савэн пыжыктымэ [пумага лаштык].
Карьера — вэр кӱзыш; сайрак вэрым ышташ ыштымаш (пашаштэ) [йажо вӓр гыц эчэ йажаракыш кэмӓш].
Карьерист — вэрыш кӱзышӧ; эрэ кугу вэрыш пураш тӧчышӧ, шонышо [кого вӓрышкӹ пыраш шанышы].
Карьер — тӧргымаш, имньэ дэн талын кудалмаш [мыктэн тӧргыш тон кыдалмаш].
Каскадная песня — таратыш муро.
Каскадный — таратышан.
Касса — 1) окса йашнык, шкап; шийвундо; 2) окса пуэдымэ, налэдымэ кудэж,; 3) банкыштэ, озан сатучын улшо окса. [Окса урдым вӓр 2) окса пумы-нӓлмы вӓр].
Касса взаимопощи — ваш-полыш вундо [кӱсэлӓ палшымашын окса пумы-нӓлмӹ вӓржӓ].
Касса взаимопощи при профсоюзах — пропсоюзын шкэл-паша ушэм вэлысэ ваш-полыш вундо вэр [профсойуз-влӓн тэрвэншӹ иканӓ иктӹлӓн палшымаш окса пумы вар].
Касса больничная — туйо-влаклан полшымо вундо [цэрлӓнӹшӹ влӓлӓн полшыш кассы, больницӹ окса пумы вӓр].
Касса страховая — шучко-авыртыш вундо; тӱрльӧ ойго, йӧсӧ илыш годым полшымо окса вэр [йасыланымашэш пӓшӓзӹ-влӓн окса ӓшнӹм вар].
Кассационный суд — тэргыш-сут; изирак сут пунчалмым тэргышэ сут [ик суд суйымым вэс пачаш кӱшнӹ шалгыш суд суйымы].
Кассационная инстанция — тэргыш-сут-тошкэлтыш; паша почэш вуй шиймэ ончышо пӧлка.
Кассационная жалоба — тэргышан-вуйшиймӓш, паша почэш вуй шиймаш [суд вӹкӹ кого судлан вуй шимӓш].
Кассация — угыч суттэргымаш, пытарышэ, закон почэш ыштыдымэ сутын пунчалмым угыч ончаш пумаш [вэс пачаш суйымаш].
Кассир — окса налэдышэ, пуэдышэ [окса нӓлшӹ-пушы].
Кассировать — йӧрдымашыш лукташ; йӧрдымашлан шотлаш; тӱрлӧ пашам, кагазым йӧрдымашыш лукташ [йардымэш лыкташ].
Каста — йӱла-тӱшка; тунэммашым, йӱлам койышым тукым гыч тукымыш пуэн илышэ йэҥ кашак [йажон йӱн кочшы йиш эдэм влӓ, ӹшкэ турэш ӹлӹшӹ влӓ, йӓлӹм пыртыдым влӓ (поп-влӓ пэрвиш афицэр-влӓ)].
Кастелянша — школышто, больнитсыштэ, моло вэрэат вургэм аралышэ ӱдырамаш; вургэм арал ӱдырамаш [вольницӹштӹ да молы вӓрэӓт выргэм анжышы ӹдӹрӓмӓш].
Кастрат — вускэмдымэ йӹҥ [мыны шулман (вускэмдӹмӹ) эдэм].
Кастрация — вускэмдымаш [мыным шулмаш, вускыдэмдӓш].
Кастрировать — вускэмдаш 2, муськындаш 2 [мыным шулаш, вускыдэмдӓш].
Катавасия — лӱшкымаш, толашымаш [талашымаш].
Катаклизм — 1) саман вашталтымаш, 2) тӱтан-вӱд авырымаш [вычыдымы кого вашталтыш].
Катакомбы — 1) мландэ йымалсэ илэм, тойымо вэр (тошто годым Крэстос вэрам кучышо-влакын); 2) тошто годсо Йэгипэт калыкын колышо-влак капым кийыктымэ вэрышт [пэрвыш годшы рок пындашты капайэн ыштым ӹлӹм кыдэжвлӓ].
Каталепсия — туйо йӧрылмаш, йоҥлымаш [йӓҥ карштымаш].
Каталог — лӱмнэргэлдыш кнага; тӱрльӧ ӱзгарым ик вэрэш возымо [лыдмы пӧркӹштӹ (библиотэкыштӹ) уло кньигӓвлӓм иктӹшкӹ сирӹмӹ].
Катаплазма — шӱктыш эм; сӱваным, моло лӱмым шӱктарышэ эм [сываным, лимӹм моло шӱктӓрӹмӹ].
Катастрофа — кумыкталтмаш, галалталтмаш [кого].
Катать — пордыкташ 2, мунчалдыкташ 2; катать детей — рвэзэ-влакым мунчалдыкташ [мындырташ, пӧртӓш; ӹрвэзӹ влӓм шыпшэдыл пӧртӹкташ].
Кататься — мунчалташ, кудалышташ; кататься на лошади — имньэ дэн кудалышташ [имньи дэнэ кыдалышт шыпшэдӹлаш]; пот градом катится — пӱжвӱд шолэмла йога [пӱжвӹд шолэмла йога].
Категория — кашаклымаш [иктым вэсыдон тӧрэштӓрӹмӹ].
Категорический — пытарэн каласышан [пыт пиҥыдын кэлэсӹмӹ].
Катер — 8-20 кольмо дэн кумо пуш [кого пыш].
Катехизис — йодышт ойлымаш; йодыштмо почэш каласэн туныктымаш; рушла вэралан туныктымо кнага [йыдыштмы мыч кэлэсэн тымдымаш].
Катод — шӧрыш вий, тулэҥэрын шӧрыш шотӓн вийжэ. Т-рэ: Анод.
Каток — мунчалдымэ вэр [конька, йал йэчы дон мадмы вӓр].
Каторга — катырга; титак ыштышым сут пунчал почэш нэлэ пашаштэ кучымо вэр [эдэм пуштшы влӓм суд лимӹкӹ нэлы пӓшӓшкӹ колтым вӓр].
Каури — кишкэ-вуй, ракэ-под, тудым Априкысэ калык окса олмэш, сату олмэш кучылдэш.
Каучук — резиҥга смола; амэрикысэ ик тӱрльӧ пушэҥгэ киш [американыштыш пушӓнӹ киш].
Кафедра — ойлымо кӱкшака [попым вӓр].
Кафтан — мыжэр [мӹжӓр].
Качалка — лӱҥгалдышан пӱкэн [лӹҥӓлтӹшӓн пӧкӧн].
Качель — лӱҥгалдыш [утьика, лӧҥӹш].
Качество — палдыш [худа-йажо пӓлӹк].
Каша — пучымыш; кашица — вишкыдэ пучымыш, ньэмыр [шӹрӓш, ньэмӹр].
Кашевар, повар — кочкыш шолдышо [качкыш шолтышы].
Кашель — кокыртыш [кахыртыш].
Кашемир — вичкыж посто шот [вӹцкӹж ӹштӹрӓш].
Кашка — ик тӱрлӧ шудо [ош вуйан мӱӓн шуды].
Кашлять — кокыраш 2 [кахыраш].
Карта — паракотысо пӱлэм [тылвыш кӹдэж].
Каяться — сулык касараш 2 [сулыкым кэлэсаш, ойхӹраш].
Квадрат — 1) вашвочшо нил пусак вэр, нил виктуат; 2) иктаж шотым тудо шотла налынак шукэмдымэ шот. Мутгыч: кум кана кумыт — индэшэ [кыткэ-торашкэ иккань [кыткэдораш].
Квалификация — кэртмончыш [кэрдмым, пӓлӹкӹм анчыктышам [мыштаҥдыш].
Квартал — урэм альэ моло ужаш [1) нӹл-олцӓ-ло; кок просэк ло].
Квартальный — урэм ужаш ончышо [олица анчым вуйлалтышы].
Квартальный отчет — кум тылзаш паша каласымаш [кым тӹлзӓш пӓшӓ кэлэсӓлтӹш].
Квартет — ныл йӱк дэн шоктымо, альэ мурымо муро [нӹль йуктон мырымаш].
Квартира — патьэр, пачэр [ватьэр].
Квартирмейстер — патьэр йамдылышэ описэр, салтак [ватьэрзӹ коголалтыш].
Квартирный налог — патьэр йозак [тома окса, ватьэр налог].
Квартировать — патьэрыштэ илаш 2 [ватьэрлӓш].
Квартирьеры — салтаклан, красный армийлан пачэр йамдылаш ончык кайшэ йэҥ [салтак влӓлӓн красный армийлӓн ватьэр йӓмдӹлӓш анцыц кэшӹ влӓ].
Квасить — шопыктараш 2, пожыктараш 2, шукташ.
Квасцы — азаш [шапы каса].
Квас — куас, шопо, шово [шапы].
Квашеный — шо(а)пыктымо(ы), шуктымо(ы).
Квашня — руаш-вочко [куашна].
Кверху — кӱшкӧ [ӹ].
Квинта — скрипкаштэ эн вичкыж кыл, йӱк нэргэлаштэ визымышэ йәшӧ [крипицӓштыш выцкӹж кӹл].
Квинтет — вич йӱк дэн мурымо, альэ шоктымо муро [виц йук дон мырымы].
Квинт-эссенция — кэч монат тӱҥлыкшо (йыжыҥжэ) [сэк кэралжӹ].
Квитанция — квитансэ; пумоналмым возымо кагаз [квитанцӹ, пумы-нӓлмӹ гишӓн пумы пумага].
Квитанционная книга — квитанса кнага [квитӓнцӹ кньигӓ].
Квит — шот-пытартыш; пушаш-налшашым тӧрлалтылмаш; мы с вами квиты — мэ тэндан дэн тӧрлатышна [тӧрлымаш цилӓ пумаш].
Кворум — ситыш-шот (погынымашыштэ) [ситӓлык].
Кедр — иман пӱкш пушэҥгэ; вичкыж, пушкыдо иман пӱкшан пушэҥгэ [пушӓҥӹ].
Кем — кӧн дэн [кӱн дон, кӱ дон].
Кеньги — пунан коваштэ кэм.
Керамика — шун дэн ыштылмаш.
Керамография — шун-сӱрэтлымаш; шунэш ыштымэ сӱрэт [шун дон ӹштӹмӹ (х)ӓдӹр].
Кереметь — чий марийын, тукым дэн кумалмэ водыж шот, тукым аралышэ [кэрэмэт йымы вадыж].
Керосин — кэросин, красин, кӓрӓсэм [кӹрӓсин].
Кибитка — квитка, пӱрдышан орава.
Кивать — вуйсавыш 2 [лоҥаш].
Кидать — кышкаш2; кинуть камень — кӱйым кудалташ [кӹшкӓш; кӱм кӹшкӓш].
Кизяк — тэрыс-кэрмыч [олтышашлык намозы кы̌рпӹц].
Кик — см. кантисполком.
Кикикмора — 1) шинчаш койдымо: вита оза да монь; 2) пэш пышт койшо ӱдырамаш [сӹнзӓэш кайтымы; пшткайшы].
Килограмм — 1000 грам: кок крэҥгат пэлэш толэш [кок кӹрвэҥӓк пэлӓкӓн кир].
Километр — тӱжэм мэтр, 469 важык чоло [вочык].
Киль — прокот, баржа, моло кугу пуш пундаш вошт кайшэ ныл шӧрынан пӧрньа нэҥыз [баржы пындаш шуран кыд пӹрэньӓ].
Кила — пӧшыр, кугу пуалтыш [кӓпэш пасна шӹл кушмы, мӹшкӹр ыраж].
Кильватер — пуш-кыша; кугу пуш лэч вуд ӱмбалан кодшо кыша, корно [пыш, тылвыш корны].
Кинематика — коштмым тунэммаш; коштмын могайыжым, вийжым ончыдэак тунэммэ шанчэ [мошинӓн каштмым тымэньмӓш].
Кинематограф — илыш-сӱрэт [ӹлӹш эдэм влӓ ганьым картиньэш анчыктымаш].
Кинжал — кок шӧрынан кӱзӧ, кэрдэ [кок тӹрӓн кӹзӹ].
Киноварь — йошкар чийа [шадырык илэ-вӱд].
Кипучий — шолшо, шолын шогышо [шолшы, шолын шалгышы].
Кипеть — шолаш; работа у него кипит — тудын пашажэ шолэш [тӹдӹн пӓшӓжӹ шолэш].
Кипятильник — шолдымо атэ [шолтымы ӓтӹ].
Кипятить — шолдаш 2, шолыкташ 2 [1) шолташ, 2) кӱкташ].
Кипяток — шолшо-вӱд [шолшы вӹд].
Кирка — кошар вуйан торэш товар шот [торэш таваргань].
Кирпич — кэрмыч, кэрвыч [кӹрпӹц].
Кисель — кышал, кысал [кӹшӓл].
Кисет — тамака мэшак [тавак мэшӓк].
Кисея — шуэ, вичкыж выньэр [ӓндӱльӹ, вашт кайшы вӹцкӹж мыньэр].
Кисловатый — шадыргырак, шопырак, шопалгэ [шапӹрак, шапалгы].
Кислород — шопэштыш (йужысо ужаш) [шапэштӹш].
Кисло-сладкий — шадыргэ-шопо тамылэ, шэрак-шовак [шапырӓк-тотлы].
Кислушка, щавель — шинчалан-шудо [шапшуды].
Кислый — шадыргэ, шопо [шапы].
Кистень — кэстэн, алдыволак.
Кисть — орлаҥгэ, кид копа, сӱретлышын изи помылажэ, йолва, люрко [изи чиӓлтӹм мэтэлкӓ].
Кисти — йолва, сӧсӧ [йалава].
Кис-кис — кыс-кыс (пырыс кычкырымэ) [котьи сӹгырӹм йук].
Китайка — ош вичкыж, пэҥгыдэ выньэр [1) китӓй олма; 2) китӓй вӓтӹ].
Китайский — китай калыкын [китай халыкын].
Китолов — кит кучышо.
Китообразный — кит гай, кит тӱсан [кит-гол гань].
Кит — кит, тэҥызыштэ илышэ йаҥлык [таҥыжышты ӹлӹшӹ кол].
Китоловство — кит кучымаш, кит кучэн илымаш [кит кол кычымаш].
Кичка — тошто руш ӱдырамашын сорока шотшо.
Кичливый — ковыра, копшо.
Кишечник — шолора [шол кӧргӹ].
Кишеть — тӱшкан тарванылмаш; кишмя кишит — чарныдэ тарванылэш, шолмыла коштэш [когон погынымашты мӹҥэш-аньэш тарын каштмаш].
Кишка — шоло; кишечная болезнь — шоло чэр [шол шарык шол), шол цэр (карштыш)].
Кишмиш — изьум, йӱзӱм [шолдыра изум].
Кладбище — шӱгарла [колыш пичӹ, шӹгӓрлӓ].
Клад — мландэш тойымо окса, шэргэ окса ӱзгар [мӱлӓндыэш тайымы окса, шэргӹкӓнь (х)ӓдӹр].
Кладенец — кэрдэ, лукла ыштымэ кӱзӧ [лык кӹзӹ].
Кладеный — вуско, вускэмдымэ, мускундымо [шулыктымы, вускэмдӹмӹ].
Кладка — оптымаш.
Кладовая — иктажым оптымо кыдэж вэр [иктамам оптымо кыдэж, вӓр].
Кладь — шурно-каван [кындӹ кӓвӓн].
Клажа — оптыш.
Кланяться — кумалаш, вуйым саваш [кымалаш]; почтительно поклониться — жаплэн, пагалэн вуйым саваш [шотэш пиштэн кымалаш]; кланяюсь тебе этим конем — тыланэт тидэ имньэ дэн кумалам (имньым пӧлаклэм).
Клапан — пуч-йылмэ [пычыраж пачылтмы чӱчӹлтмӹ лэвӓш, пыч йӹлмӹ].
Кларнет — шийалдыш, пу дэн ыштымэ [шишкыш].
Классифицировать — нэргылтылаш (туныктымаштэ, шанчэ шотышто) [палӹк тон айыраш].
Классик — грэк, рим йылмэ тунэмшэ [грэк, рим йӹлмӹм ты̌мэньшӹ эдэм].
Классификация — нэргэлымаш (туныктымаш) [айыралтыш].
Классический писатель — сылнэ мут шотышто пэш сай возышо [пиш йажон сирӹшӹ].
Класс — ойыртэмыш (чыла чонан, нылйолан, шулдыран, кол, молат тӱрлын ойыралтыт); [йых ик ышан, ик пӓшӓн эдэм влӓ (фабрикӹштӹш равочый-влӓ), 2) школышты ӹрвэзӹ влӓн тымэньмӹ кӹдэж].
Класть — опташ 2, пышташ 2 [пишташ, опташ].
Клевать — чӱҥгаш 2 [чӹҥӓш].
Клевер — мӱйшудо, кэргэвуй-шудо [мӱшуды, кльэвӹр шуды]; красный клевер — йошкар мӱйшудо [йакшар кльэвэр]; белый клевер — ош мӱйшудо.
Клеверное поле — мӱйшудо нур (пасу) [кльэвэр ӱдӹмӹ ныр (ӓҥӓ)].
Клевета — ӓлак чогымаш [ӓлӓк].
Клеветать — чогаш 2 [ӓльӓклӓш].
Клев — кол кочмаш (колэҥэр гыч) [кол качмаш].
Клеенка — лӱмылымо выньэр; вӱд витыдымэ, колтыдымо выньэр [кӹльэ вӹлвӓлӓн мӹньэр].
Клей — лӱмӧ [кӹльэ].
Клейковина — руаш-ошвуд [киндӹ пӹрцӹштӹш ош кӧргӹ нӱнчӹкӹшты руашышты шывшылалшы].
Клейменый — тамгалымэ, тистылымэ, войымо.
Клеймить — тамка пышташ, тистэ пышташ [тамгам пишташ].
Клеймо — тамга, палэ, тистэ; фабричное клеймо — паврик тамга.
Клен — ваштар.
Клепать — таптэм пижыктылаш 1, тапташ 2.
Клепка — тыгыдэ тумо оҥа, вочкылык пэчкэлык оҥа.
Клептомания — шолыштмо шумаш; шолышташ шупшмаш, эрэ шолышт илымэ шумаш.
Клетка — чэтлык [пӹрцӹ (мӹньарӹн) шӓжӓн].
Клещи — азыр [ӓзы̌р]; кузнечные клещи — апшат азыр [ӓпшӓт ӓзы̌р].
Клещ — пудий [пыйи].
Клецки — паньэ-лашка, совла гыч чумыркала ыштыл пыштымэ лашка [ӱэш нуштӹлмӹ цыҥа, савала лӓшкӓ].
Клиент — 1) каҥашаш толшо, 2) толшо-мойшэ — шотын (вакат дэкэ, доктыр дэкэ) [толшы-мишӹ-влӓ].
Кликать — кычкыраш 2 [сӹгӹрӓш].
Кликуша — йӧралдын пийла оптышо, ушдымор шотан йэҥ [пилӓ оптышо].
Климат — ийгэчэ; йужын йӱштӧ-шокшыжо [игэчӹ].
Климатология — ийгэчэ тунэммэ шанчэ.
Клин — ишкэ.
Клиника — эмлаш туныктымо эмлэр [цэр тӧрлӓш тымдым(ы) вар].
Клиновидная полоса — ишкэ гай аҥа, вэлыш аҥа [ишкӓн ӓҥӓ].
Клистир, клизма — кутарожыш вӱдым, эмым колтымаш [кутан ырож мышкыш].
Кличка — вольык лӱм, лӱмдылмо лӱм [лӹмдӹлмӓш].
Клише — сӱрэт калып [сынлэдӹш аҥа, пысы вуйжыр дон, кызымычаш дон ӹштӹм картьин-(х)аҥа].
Клоака — тӱрлӧ шӱклакэ, шур-шондо лакэ, йӧрдымаш кышкымэ выньэм [мӱлӓндӹ лӹвӱлнӹ трува-мыч лӓврӓ йогэн лӓкмӹ вӓр].
Клок, клочек — ластык, парча, парчак [пӹрцӹ, лаштык]; выдрал клок волос — ӱп парчам кӱрын лукто.
Клонить — тайаш 2 [ӓйӓш, пӱгыртӓш, сӹгӹрташ]; ветер клонит деревья — мардэж пушэҥгым тайа [мардэж пӱшӓҥӹм айӓ].
Клоп — умдыла [клоп].
Клоун — ыштыл мыскарачэ; (воштылтышо, мускарам ойлыштшо, ончыктышо, штылшэ) [масакланы̌шы̌, цмркӹштӹ потьика ӹштӹшӹ (вашталтышы) эдэм].
Клочья, охлопки — кулап [тавы (мижтыпка)].
Клубника — мӧрӧ [кого мӧр].
Клубок — мундыра [мындыра]; свернуться клубком — мундырала чумыргаш 2 [мындырала пӹтӹрнӓлтӓш].
Клуб — капкыл вийаҥдыш; модыш, лудыш, каныш пӧрт [канӹмлӓ тымэмьмӹ пӧрт].
Клумба — пэлэдыш йыраҥ [пэлэдӹш пичӹ].
Клык — азу пӱ, ора пӱ [ар пӱ].
Клюв — кайык-нэр [кэк-нэр].
Клюква — сагыльан-вондо [кычэмӓн ӓҥӓлтӹш панды].
Клюка — турньа-пӧчыж [кого (тырньа) пӧчӹж].
Ключевая вода — памаш вӱд [вӹдсӹнзӓ вӹд, шолмаш вӹд].
Ключик — изи сыравоч, изи памаш [изи сыравач, ӓҥӹр].
Ключица — вачэ-лу (йэҥын), вӱдлу (вольыкын) [ӹҥӹжӓ лу].
Ключ — 1, сыравоч, 2, памаш [сыравач, шолмаш].
Ключник — сыравоч кучышо [сыравач хоза].
Клякса — амыртымэ; амыртыш [льӓвӹртӹш, тамга].
Кляп — умша ишкэ; ожно пушташ ныҥгаймэ йэҥ умшаш ишкым кэрыт улмаш [ышмаш цикӹмӹ ишкӹ, мытык панды].
Клясться — товатлаш 2, товам ышташ 2 [цурэйаш].
Клятва — товатлымэ, товатлымаш [божымаш].
Клятвенно — товатлэн [цурэйэн].
Клятвопреступник — товатлымым пудыртышо [цурэйӹмлӓн алталышы].
Кляузник — шыгырчык, шырпэ-кутан [такэш вуйым шин каштшы, йалазы̌].
Кляузничать — шыгырчыкланаш 2, шырпыланаш 2 [эдэмвӹк такэш вуйым шин кашташ].
Кляча — каҥга имньэ [худа имньи, каҥа имньи].
К началу — тӱҥалтышлан [тӹҥӓлмӓшэш]; приходи к началу — тӱҥалтышлан тол [тӹҥалмӓшэш тол].
Книга — кнага [кньигӓ]; расходная книжка — роскот кнага; приходно-расходная — окса толмо-лэкмэ кнага [кньигӓ].
Книгопечатание — кнага савымаш [кньигӓ пэцӓтлӹмӓш].
Книжка — изи кнага [кньигӓ].
Книзу — ӱлык(о) [ӱлӹкӹлӓ]; дым дует книзу — шикш ӱлык вола (кайа) [шӹкш ӱлӹкӹлӓ вала].
Кнутовище — сола-вурдо, сола-вурго [сала нургы (вурды)].
Кнут — сола [лыпш, сала].
Княгиня — кньаз ватэ [кӹньӓз вӓтӹ].
Князь — кыньязь, кназь [кӹньӓз].
К, Ко — дэкэ, дэк [докы]; иди ко мне — тол мый дэкэм; собрать к 10-ти часам — лу шагатлан погаш 2; лодка пошла ко дну — пуш вӱд пундашкэ кайыш.
Коадьюторы — полшышо, кугураклан полшышо.
Коалиция — кугышаныш-влакын кэлшымышт; тӱрлӧ кугужаныш-влакын ик пашалан кэлшымышт [кугижӓншӹвлӓн ушэмлӓнӹмӓш].
Кобель — узо пий [озы пи].
Кобза — кокол-томпра [томыра].
Кобзарь — томпрачэ [томырзы].
Кобура — лэворвэр-лодак, льэвыр-лодак (ладак).
Кобчик — изи варакш [изи вӓрӓш].
Кобыла — вӱлӧ [вӹлы].
Кобылка — 1) тыгыдэ шудо-шырчык [ы̌жар цӹрцӹк]; 2) скрипка кыл йӱмалан [крипицӓ кӹл лӹвӓлнӹш капцака] шындымэ пу ластык [шагалтым изи хаҥа].
Кобылица — вӱлӧ [вӹлӹ].
Коварный — шырпэдылшэ, чойан ондалышэ [тӧрсӹр ышан йӹҥӓн].
Ковать — тапташ 2 [таганлаш].
Коверкать — пужаш 2 [ӓмӹртӹлӓш, равэдаш, локтылаш].
Ковер — шарыш; палас [кӧвӧр].
Ковка — таптымаш.
Коврига — курика [цэла сыкыр, киндӹ].
Коврижка — мӱй киндэ [изи сыкыр, киндӹ].
Ковш — корка [карка].
Ковыль — кылгын [ир-шудо). [цаштра алыу шуды].
Ковылять — окшаклак 2, соҥгыльтаташ 2 [акшаклаш].
Ковырять — пургэдаш [пыргэдӓш].
Когда — кунам [кынам]; когда прибыл — кунам тольыч [кынам толыц].
Кого — кӧм; кого видите вдали? - мӱндӱрнӧ кӧм ужат? [кӱм].
Коготь — кайык-вусо кӱч, кайык кӱч [кэк кӹч].
Когтистый — кӱчан; зверь когтистый — йанлык кӱчан [кӹчӓн].
Ко дню — кэчылан; к сказанному дню — каласымэ кэчылан [кэлэсӹм кэчӹлӓн].
Кодекс — закон нэргэлтыш [закон кньига].
Кодекс законов труда — паша закон нэргэлтыш [пӓшӓ закон кньигӓ].
Кодификатор — закон нэргэлэн возышо.
Кое-где — тыштэ-тушто, йужо вэрэ [кӹшты̌ диштӹ].
Кое-как — тыгэ да тугэ, чакэ-чуко [пэлэк-турэк].
Кое-кто — тидэ-тудо [кыды-тидӹ].
Кое-куда — тышкэ-тушко [кышкышон кышкы-тишкӹ].
Кой — иктаж; кой что — иктаж мо [иктӓж мам]; кой кто пойдет — икта-вэсэ кайа [кыды-йужыжы].
Кожа — коваштэ [кавашты]; коровья кожа — ушкал коваштэ [ышкал кавашты]; дубленая кожа — илымэ коваштэ [ӹштӹм кавашты].
Кожа выделанная — илымэ коваштэ.
Кожан — коваштэ шовыр [кожан].
Кожевенный — коваштэ илымэ [кавашты ӹштӹшӹ].
Кожевник — коваштызэ [кавашты мастар].
Кожевная — коваштэ илымэ сурт, пӧрт [кавашты ӹштӹм пӧрт].
Кожица — вычкыж коваштэ, андальэ [вӹцкыж кавашты].
Кожтрест — коваштэ сату ушэм [каваштӹ торгэйм ушэм].
Кожура — шӱм.
Кожух — коҥга-саҥга [ыжга тылып, камака трува].
Коза — каза [кэсӹ].
Козакин — шокшдымо шовыр [мытык выргэм].
Козел — каза-тага [кэсӹ-тӓгӓ].
Козленок — каза-пача [кэсӹ патьа].
Козий мех — каза коваштэ [кэсӹ кавашты].
Козлы — шагэ; тэр вуй, орава вуй [шэгӹ, козла (трандасын)].
Козлятина — каза-шыл, пызэ [кэсӹ пай].
Козодой — кугу йӱд-варасим [кэсӹ шывшылшы, пӹлгом шӹдӹр].
Козуля — куго ир-каза [кэсӹ].
Козья ножка — пӱй-лукмо азыр [пӱ лыкмы ӓзӹр].
Козырек — картух нер.
Козявка — тыгыдэ копшаҥгэ [тыгыды кавшаҥы].
Койка — малымэ тэҥгыл, кроват [амалым вӓр].
Кокетка — ковыра, копшо [кавыр].
Кокетничать — ковыраланаш 2, кавырталаш 2 [кавырланаш].
Коклюш — утэн кокырымаш (йоча чэр) [ӹрвэзӹ кахыртыш].
Кокон — порсын-кудо [парсын шукш пыжаш], порсын шукшын ӱмбалӓнжэ пӱтырымӧ порсын.
Колба — кужу шӱйан йандау атэ; кужу вичкыж гӱйан, чумыраш йандау атэ; пробирная к. - кок-кум рожан чумыраш йандау атэ [кужы вӹцкӹж шӱӓн йамдар ӓтӹ, кок-кым ыражан йамдар ӓтӹ].
Колбаса — шыл-сокта; кровяная к. - вуран сокта; языковая к. - йылмэ сокта [пай-сокта].
Колбасная — сокта ыштымэ вэр [сокта ӹштӹм вӓр].
Колбасная лавка — сокта кэвыт [сокта выжалмы лапка].
Колбасник — сокта ыштымэ [сокта ӹштӹшӹ].
Колбасный яд — сокташ лийжэ айар [сокта йад]; тудо вакыкта, чытырыкта, йужгынам тудын дэнэ йэҥ кола.
Колдобоина — орава лакэ [лаксак].
Колдование — локтымаш.
Колдовать — локташ 2.
Колдоговор — тӱшкан кэлыш-мут [иктӓма гишӓн погынэн ӹштӓш попымаш].
Колдун — локтызо, йузо пӧрйэҥ [локтыза йозы].
Колдунья — йузо ӱдрамаш [йозы ӹдӹрӓмӓш].
Колебать — тайылаш 1; ветер колеблет деревья — мардэж пушэҥгым тайылэш [тӓйӓлтӓш, мардэж пӱшӓҥӹм тӓйӓлтӓ].
Колебаться — тайнышташ 1, тайнылаш1 [тӓйӹнӓш, тӓйнӹлӓш]; море колеблется — тэҥыз тайнылэш [пэлэ-турэ шанаш 2, таҥыж тӓйӹнӹлэш].
Коленная чашечка — пулвуй-шинча [пӹлвуй сӹнцӓ].
Колено — пулвуй, йыжыҥ [пылвуй, йэжӹҥ].
Колень — пулвуй [пӹлвуй].
Коленный сустав — йол-йыжыҥ [йал йэжыҥ].
Колесо — орава [арава].
Колечко — оҥго, колча [оҥы колца].
Колибри — эн изи кайык (Амэрикыштэ ила) [кэк].
Колика — 1) шолышто, альэ могырышто жапын коштымаш; 2) кольа (чэр) [ачыла].
Количественный — чумырлык.
Колобок — шишара [шэргиндӹ].
Колоритный — кэлыштарэн чийалдымэ [йажо чиӓн].
Коллега — паша йолдаш [пӓшӓ тӓҥ].
Коллегия — тӱшкан кугылатымаш [цуцан коголалтылмаш].
Коллектив — кашак тӱшка [икварэш паша ӹштӓш пижшӹ влӓ, цуцаҥшывла].
Коллективный — кашаклэ [цуцаҥман].
Кольчуга — оҥгыла, колчалан вургэм [кольца влӓ-дон ӹштӹм выргэм].
Коловорот — кугу проу, пурау [пыра].
Колода — вол [тӓгӓнӓ].
Колодец — тавэ [вӹцӹнзӓ, коловэц].
Колодка — калып, рэстанлан чиктымэ ората.
Коллоквиум — шынык-кутырмаш [пӓлӹмӓшӹм пӓлӓш попымаш].
Колокол — чаҥ [цаҥ].
Колокольня — чаҥ сакымэ вэр [цаҥ сӓкӹмӹ вӓр].
Колокольчик — йыҥгыр, оҥгыр [йӹҥыл, ыҥыр].
Колония — угыч куснымо вэр [йажо пайан, ӓрдӹж сӓндӓлӹк влӓ, буржуй влӓн кугижӓншы кидыш попазышы влӓ; ылӓш кэмӹ у вӓр].
Колонизация — у вэрыш куснымашг [у вӓрӹш ӹлӓш кэмӓш].
Колонист — куснышо [у вӓрӹштӹ ӹлӹшӹ].
Колорит — ӱзгар тӱс.
Колосок — шурно-вуй [ыржа-вуй].
Колосистый — вуйан; колосистая рожь — вуйан уржа.
Колосс — пэш кугу (йэҥ, патыр) [пиш кого].
Колотить — кыраш 2, пэркалаш 2 [шиаш].
Колотушка — ӱш.
Колоть — шэлаш, шӱшкылаш; колоть дрова — пу шэлаш; колоть барана — тага шӱшкылаш [тага тӹшкӹлӓш].
Колотье — чыгыш, шуэгэ [ачыла]; колотье в боку — ӧрдыштӧ чыгыш [ӧрдӹжӹштӹ ачыла].
Колтун — вуйысо тыгыдэ чӱнчала [ӱп имньи аржала партышаҥмаш].
Колупать — пургэдаш [тарваш, кышкэдӓш].
Колчан для стрел — пикш-лодак [ладак].
Кол — кашар мэҥгэ [пичӹ мӓҥӹ, кашар мӓҥӹ].
Колыбель — шӧпка, шыпка [шипкӓ].
Колыхать — тарватылаш [коэштӓш (вӹдӹм)].
Колышек — изи мэҥгэ, пашкар [изи мӓҥӹ].
Кольцеобразный — оҥго гай, шэргаш гай [шӓргӓш гань].
Кольцо — оҥго, шэргаш [шӓргӓш].
Колхозы — пырльа мыландэ озанлык паша [цымыргалтман хозанлык].
Команда — тӱшка йэҥ [эдэм полкы, шӱдӹмӓш].
Командир — салтак шӱдылзӧ (салтак тушка ужашлан); ротный командир — ротысо салтак-шӱдылзӧ.
Командировка — сомылыш колдымаш, сайлымаш [колтымаш].
Командировать — сомыл дэн колташ 2, сомылташ 2 [кэрӓл пӓшӓ дон колташ].
Комар — шыҥа, ӱвӹра [кужынэр].
Комбинировать — ратлаш 2, нэргэлаш 2, ушкалаш 2 (тӱрлым) [цымыртылаш, уштарылаш (мошоным)].
Комедия — воштылтышан койдарчык [ӹлӹмӓшӹн потьикӓжӹм сирэн ончыктымы].
Комель — тӱҥ [тӹҥ].
Комендант — ор, карман ончышо [кӓрмӓнӹштӹ (ала кӧргӹштӹ) коголалтышы].
Комендант дома — сурт-ончышо [пӧртлӓн коголалтышӹ].
Коммерсант — сатузо [торгэйӹлшӹ].
Комета — почан шӱдыр [пачан шӹдӹр].
Коми автономная область — зыран калык посна кундэм [зырӓн айыртэм сӓндӓлӹк].
Комик — воштылтышо йэҥ [ваштылтышы эдэм].
Коминтерн молодежи — тӱньасэ ырвэзэ-влак ушэм [цилӓ сандалӹкӹштӹш ӹрвэзы-влӓ ушэм].
Комиссар — закон эскэрызэ.
Комиссариат — комисар тӧнӧж [вӓр, кыдэж].
Комиссия — комис.
Комиссия по охране труда — пашачым аралдыш комис [пӓшӓзым пэрэгэн шалгышы комис].
Комитет — комитэт; паша виктараш ойырымо тӱшка [пӓшӓ виктӓрӓш айырымы эдэм-цуца].
Комкать — товылаш 2, чумыртылаш 1 [тыражаш, ньэпцӹртӓш].
Комковатый — моклаканрак.
Комментарий — уҥлыктарымаш [ыҥылдартыш]; комментатор — йэҥ возымым уҥлыктарышэ [йӓл шамакым ыҥылтарэн пушы].
Коммуна — пырльа, тӱшкан илымаш [комун, иквӓрэш, цуцан ӹлӹмӓш].
Коммунист — комунис, пырльазэ [комунист].
Комната, комнатка — кыдэж, пӧлӧм [кӹдэж]; детская комнатка — йоча кыдэж [ӹрвэзӹ кӹдэж].
Комод — вургэм [выргэм] шкап.
Комолый — тӱкыдымӧ, шурдымо.
Компактный — шыгырын, чакыштымэ [цымыралтман].
Компания — арвыльтыш [шукын иквӓрэш погынымаш].
Компаньон — кортак йолдаш, арвыль йолташ [артьэл эдэм].
Компас — компас, мландэ вэлла палдык [сӓндӓлӹк вэл пӓлдӹртӹш].
Компенсация — шоҥышлымаш, шоҥышлык (канымэ шоҥыш оксам пумаш) [тӧвлӹш тӓр].
Компетентный — эн шинчишэ [пыт пӓлӹшӹ].
Компетенция — эн-шинчымаш [пыт пӓлӹшӹ].
Компилятор — молэмдылшэ; йэҥ возыма гыч молэмдыл возышо; тӱрлӧ кнага гыч вэрын-вэрын налын вэс кнагам возышо [вэс кньигӓ влӓ гӹц постарэн сирӹмӹ].
Комплекс — ушымык, ушытык.
Комплект — тичмашлык (кашак); у нас полный комплект преподавателей - мэмнан чыла туныктышо-влак улыт [кэрӓлжӹм ситӓрӹмӓш].
Комплекция — капкыл-кугыт; у него комплексия хороша — тудын капкыл сай, кугу [тӹдын кӓп-кӹл йажо].
Комплимент — моктэн каласымаш, моктык [хвальэн кэлэсэн пумаш].
Композитор — йӱклызӧ; мурым йӱклакыш пыштышэ, йӱклылшо [кок-кым-шукы йӱкыш мырым сӓрӹшӹ].
Компост — куштратэрыс; тӱрло куштрам пырльа шӱктымо тэрыс [пырт, шимрок].
Компот — тамлэ саска кочкыш; йэмыжым сакыр дэн шолдымо [мӱан лэм].
Компрометировать — шӱкташ (щоныдэ), вожылмашыш пурташ [вэсӹн шанымым кӱн гишӓн гӹньат локтылмаш].
Компромисс — чакнэн кэлшымаш.
Комсомол — (коммунистический союз молодежи) — кугижаныш кӧргысо комунист ырвэзэ ушэм [ӹрвэзкомушэм, ӹрвэзӹ комунист ушэм].
Кому? - кӧлан, кэлан, кӱлан? [кӱлӓн].
Конверт — сэрыш-калта [канвэрт].
Конвой — йолалэ, шэклэ йэҥым коштыктышо салтак [вуйнаматан эдэмым оролыш салтак].
Конвульсия — тӱҥдыш [кид-йал шӹргӹм, парньам шывшэдымы].
Конгломерат — тӱрлӧ уланык; тӱрлӧ кӱй, молат шун дэн, татыр дэн да монь пырльа ушымо [мом влам гыньат йарымаш].
Конгломерат народностей — тӱрло калык ушнык [шукы вӹран йарым халык].
Конгресс — тӱрлӧ калыкгысэ канаш; кугужаныш-влак гыч ойырымо канаш [кугижӓншӹ влӓ гӹц айырым влӓн погынымаш].
Кондиция — паша пушо дэн пашазэ кокла кэлшымаш [шамак пумаш].
Кондуктор — вагон, парокот коштыктышо.
Коневод — имньэ кутым вуйлатышэ имньэ; таратэн, виктарэн коштшо [имньи виктӓрышы].
Конец — пытартыш, мучаш; привести дело к концу — пашам мучашыш шукташ [пӹтӓртыш, кашартыш, мычаш].
Конечно — тугэ шол [тэҥэ йӓ].
Конечности — кап ужаш, кид-йол [мычаш влӓ, кид-йал].
Конина — имньэ шыл, пызэ [имньи пай].
Конка — имньэ вагон.
Конкретный — раш койшан [ылшан].
Конкубинат — марлан лэкдэак [кэтэок] ватылӓ илӹмӓш.
Конкуренция — ӱчашымаш, тавалымаш [икӓна иктӹм эртӓш цацымы].
Конкурс — тавалдыш, ӱчашлык (паша) [вэсывлӓн гӹц йажоракын ышташ цацымаш].
Конница — имньэшкэ салтак тӱшка [полкы].
Коновал — вускэмдышэ, мускундышо [ожы шулшо].
Коновязь — имньэ йолыштымо мэҥгэ [имньи йалштым вӓр].
Конокрад — имньэ шолыштшо [имньи шолы].
Конно-железная дорога — имньэ дэн коштмо чойын корно [имньи дон каштмы кӹртньи корны].
Коннозаводчик — имньэ завот оза [хоза].
Конный — имньэшкэ [имньиэшкӹ].
Конопатка — пырдыжыш шӱшмаш [стэнӓм муш тон шӹшмӓш].
Конопатчик — пырдыжыш шӱшшӧ [стэнӓ шӹшшӹ].
Конопля, конопель — кыньэ, киньэ [кӹньэ].
Конопляное масло — кыньэ-ӱй [кӹньэ ӱ].
Коноплянник — кыньэ-вэчэ, поснавэчэ [кӹньэ вӓр].
Коноплянка — коршаҥгэ-кайык [каржаҥы вуй].
Консерватизм — тоштыш шупшмаш; тошто закон вэк шогымаш [тошто годшы закон дон шанэн ӹлӹшӓш].
Консерватор — тоштыш шупшшо [тошты годшым кычышы].
Консервы — 1) пычкэмышрак, альэ ужар йантауан шынчалык, 2) кочшаш ӱзгарым пужлымо лэч тӱрлын йамдылымаш.
Консилиум — доктыр-влак каҥаш; доктыр-влакын чэр нэргэн ойышт, каҥашымышт [доктыр-влӓн иктӓжӹн цэргишӓн ик вӓрэш погынымаш].
Конский волос — имньэ шар [ӹльӹк, имньи пын].
Конский хвост — чома-шудо, чома-поч [цымавач].
Конский щавель — чома-пылыш [цама пӹлӹш].
Консолировать — полшаш 2.
Конспект — кӱчыкэмдэн-ончыктымо; ыштышашым ончыч раш кӱчыкын возымо, кугун возымым кучыкэмдэн ончыктымо [кэлэсӹшӓшлыкым мытыкын сирӹмӓш].
Конспирация — шолып кэлшымаш [йывырт погынымаш].
Констатировать — лиймым ончыктымаш.
Конституционное собрание — кугжанышлан тӱҥ закон ышташ погынымаш [кугижӓнӹштыш пӹтари закон шӹндӓш халык гӹц айырымы-влӓн погынымаш].
Консультация — каҥаш пумаш [ажэд ыҥылдарэн пумаш].
Контакт — кэлшэн [ик ышын] ыштымаш.
Контрабанда — вэс мландэ гыч шып [йӹвӹрт] кондымаш (сату).
Контракт — кэлшымэ кагаз, кэлшкагаз [шамак ӹштӹмӓш, шамаклымаш].
Контраст — пэш кугу ойыртыш (таҥаштармаштэ); пэш изи дэнэ пэш кугун ойыртыш [шӹнцӓэш тӹкнӹмы (шимӹ лошты ошы тӹкнӓ)].
Контрибуция — контрибус; сэҥалтмэ дэч налмэ окса пого [контривуци; сӹҥым-тӓр-окса].
Контроль — тэргымаш (пашам, возымым да монь) [пӓшӓ ӹштӹмӹм тышлымы, тусарымы].
Контролировать — тэргаш 2 [пӓшӓ ӹштӹмым тӹшлэн, тусарэн шалгаш].
Контры — ваш кэлшыдымаш [икӓнӓ иктӹштӹм йарыктыдымы-влӓ].
Контузить — сусырташ 2, он в ногу контужен — тудо йол гыч сусырталдын [шушырташ].
Конура — пий-вита, пий-пыжаш [пи витӓ].
Конференция — паша кэлыштараш погынымаш [конфэрэнцӹ].
Конфета — кампэтка.
Конфиденциально — шолыпын [йӹвӹрт].
Конфирмация — сут пунчалым йӧплымаш; кугу сут изи сут ыштымылан кэлшымаш.
Конфискация — сут почэш йэҥ погым налмаш [закон лӹмдон шыпшын нӓлмӓш].
Конфликт — ваш кэлшыдымаш, ваш толмаш [ӹлӹмӓш лошты сорэдӓл шумы].
Конфузить — вожылдараш [важылыктараш].
Конфуз — вожылмаш.
Концентрация — чумырымаш, ик вэрыш погымаш, рӱдэштылаш [цымыраш, цымыраҥдылаш].
Концентричный — икйыргэштыман, икрӱдэштыман [цымыргы, цымыраҥдылмы].
Концессия — паша пуаш кэлшымэ кагаз [кугижӓншын шӹргӹм, млӓндӹм вэс кугижӓншӹлӓн тӓрэш пумаш].
Кончаться — пыташ; дело кончается — паша пыта.
Кончик — мучаш [мычаш].
Кончить — пытараш [пӹтӓрӓш].
Конь, лошадь — имньэ [имньи].
Коньки — йол-йэчэ, кыргыр, кыргыж [изи йал-йэчӹ].
Конюх — имньэ ончышо.
Конюшня — имньэ-вита, вича [имньи витӓ].
Кооперация — копэратсий; сату налмэ-ужалымэ ушэм [копэрацы̌]; кооперирование — копэрацаҥымаш.
Копать — кӱнчаш 2 [(копайаш) кӧрӹнзӓш].
Копеечный — икыршийаш (ший шот дэнэ), кумыраш (ур коваштэ шот дэнэ) [кымураш].
Копер — анис-шудо.
Копейка — икырший (шийла), кумыр (ур коваштыла) [кым-ур (ик окса)].
Копировать — возэн налаш; ожно возымо, савыктымэ гайак ыштэн возаш [вазаш].
Копирование — [вазымаш].
Копить — погаш 2.
Копия — возэн налмэ; чылт иктажын сэмынак ышталтмэ вэс ӱзгар [вазыш, сирымӹм сирэн нӓлмаш].
Копна — копна, ора [капна, ара].
Копоть — шӱй-пурак [сыцаҥдыш].
Коптить — шӱйаҥдаш 2, шикшаҥдаш, шикшым кучаш [сыцаҥдаш].
Копулировать — олма-пу шуйаш 2, ушныктылаш [ушаш (олмавум)].
Копылья — тэрпӱй-влак.
Копыто — вольык кӱч [вольык кӹч].
Копье — умдо, ундо [йӹвш].
Копьеобразный — умдо гай [йӹвш гань].
Кора, корка — 1) шӱм, ком; 2) земная корка — мландэ ком; 3) корка хлеба — киндэ ком; 4) кора дуба — тумо шум [1) каргыж ком; 4) тум каргыж].
Кораблестроитель — карап ыштышэ [карапльы ӹштӹшӹ].
Корабль — карап [карапльы].
Коренастый — тӱҥгата [кымдыкан].
Коренная национальность — тӱҥ калык [тӹҥ ылшы халык].
Коренизация аппарата — паша виктэрым вожаҥдымаш (тӱҥ калык гыч) [тӹҥэдыман видэм].
Коренник — тӱп имньэ, торта коклаш кычкымэ [тарта имньи].
Коренной — тӱҥысо [тӹҥӓн, тӹҥ].
Корень — вож [важ].
Корешок — йарлык кагаз вож, тӱҥ [тӹҥ лаштык изи важ].
Корзина — тодмо атэ [карзин, уа дон ӹштӹм ӓтӹ].
Кормежка — пукшымаш.
Кормилец — пукшышо [пукшышы].
Кормить — пукшаш 2.
Корневая мочка — вож тӱшка [шӹртӹ важ, вӹцкӹж важ].
Корневище — вожора [важар].
Корнеплод — вож-саска, рок саска [рок-кӹцкӹ].
Корнерезка — вож пӱчмо [важ пычкэдӹш].
Корноухий — пэлпылышан.
Коробить — куптырташ 2; курмыжташ 2 [кыптырташ, плэӓҥдӓш].
Короб — ӧрза [коропльа].
Корова — ушкал [ышкал].
Коровай — сукыр [сыкыр].
Королек желтоголовый — чуньа (кайык) [цуньа].
Коромысло — вӱт-вара [вӹд-вӓрӓ].
Короста — лӱмӧ [лим].
Коростель (дергач) — карш [кӓрш].
Коротить — кӱчыкэмдаш 2 [кытӹкэмдӓш].
Короткий — кӱчык [мытык, кӹтӹк].
Коротко — кӱчыкын [мытыкын]; говори коротко и ясно — кӱчыкын раш ойло [мытыкын, (кытыкын) дӓ раскыдын попы].
Коротковатый — кӱчыкрак [кӹтӹкӹрӓк, мытыкырак].
Корпия — йораш пыштымэ ош мамык виньэр [карштыш вӹдӹлмы тошты пышкыды мыньэр].
Корпус — 1) посна сурт, 2) салтак тушка [кого пӧрт, кӓп].
Корректив — тӧрлатымаш, тӧрлыш, тӧрлык.
Корректно — тӧрлык шот дэнэ.
Корреспондент — 1) возыш коштыктышо, 2) увэрым возэн, сирэн пуэн илышэ.
Корчевать — куклаш 2 [куклаш, куплаш].
Корчемство — аракам шолып ужалымаш [йывырт ӓрӓкӓм выжалымаш].
Корчить — койышланаш 2, кагыргылаш 1, куптыртылаш 1.
Коршун — курныж [курмыж].
Корыстолюбие — тэмдымэ, ситыдымэ.
Корысть — ситмыжланымаш, сутлык [шыкланымаш].
Корь — ырлыган (йоча чэр), идыркан, кзамык [ӹрлӹхӓн].
Корявый — шэдран [шадыран].
Коса — сава, са [сӓ]; коса нашла на камень — сава кӱйыш мийэн пэрнэн [сӓ дон кӱ вӓш линӹт].
Коса — ӱп-пунэм [ӱпӹньэ (ӱппӹнэм), кальапач].
Косарь — косор, куго кӱзо [косар].
Косач, тетерев — кӱдыр [кӹдӹр].
Косить — солаш 2 [салаш].
Косичник, косоплетка — ӱпкандра [ӱпӹньэ].
Косматый — шалавуй [аварвуй].
Космос — санталык.
Косноязычный — тутынышо [мытык йӹлмӓн].
Коснуться — тӱкнаш 2 [тӹкнӓш].
Кособокий — шӧрын ӧрдыжан [тӹрӹнь ӧрдӹжӓн, тӹрӹнь ӧрдӹж].
Косовато — шӧрынрак [тӹрӹньӹрӓк].
Косоглазый — шӧрын-шинчан [шайык-сӹнзӓн].
Косогор — тайыл, ӧр [кӱкшӹ тӓйӹл].
Косолапый — шӧрын-йол, торчак-йол [торэш йал].
Косоугольник — кошар-улкло [кошар лык, тӹрӹньлык].
Костер (луговой)- кайык-шӱльӧ [тыл]; костер безостый — йывалак.
Костистый — луан, лулэган.
Костоеда — лу шӱймаш.
Кострика — кыньэ-сӱво, йытын-сӱво [кыньэ сӱк].
Костный мозг — лувэм [лу вим].
Кость, косточка — лу, изи лу; у него только кожа да кости — тудын луж дэнэ коваштыжэ вэлэ [лу дон каваштыжы вэлэ тӹдын].
Костюм — вургэм [выргэм].
Костюмер — тьэаырыштэ модшо-влаклан вургэм ургышо [тьэатрышты мадшашлык выргэм ыргызы].
Костяная мука — лу ложаш, йӱлалдымэ лу дэнэ ыштымэ ложаш [йылатым лу лашаш].
Костяника — мызэ-мӧро, шымаш [мызымӧр].
Косуля — косила [вэс сттатьан шага].
Косьба — солымаш.
Косяк — 1) омаса, окна йанак; 2) выньэр пӱчкыш [амаса арлу, окньа арлу].
Котелок — изи под [изи пад].
Котенок — пырысигэ [котьиигӹ].
Котик — тэҥыз-пырыс, вӱд-пырыс [таҥыж вӱд колтьи [котьык].
Котлета — шыл-эгэрчэ, шыдэҥдык, эҥдыкшыл [пай тара].
Котловина — мӱшыл, под гай йырлап [пад гань лаксак].
Кот — узо-пырыс [озы котьи].
Который — кудо. Который из них — кудыжо [кыды, кыдыжы].
Кофе — копэ, чай гайрак йӱыш [кофэ].
Кочан — ковышта-вуй, вуй-ковыстан [кавштавуй].
Кочевать — коштын илаш 2, кусныл илаш. Цыгане все время кочуют — чыган-влак эрэ кусныл коштыт [вӓргӹц вӓрӹш тӓрвӓнӹл ӹлӓш].
Кочегар — машинасэ комакаш олдышо [машина камака олтышы, кычагар].
Кочедык — сӱзльӧ [шужыль].
Коченеть — тӱҥаш [тӹҥӓш].
Кочерга — тулвондо [тылванды].
Кочет — омаса-йол [амаса йал].
Кочка — мучывуй, мӧдвуй [мычывуй, шӱҥӓ].
Кошевка — рогозан тэр, эҥэртышан тэр [рогажан тир].
Кошель - окса мэшак, чонтай.
Кошма — портыш [партыш].
Кошмар — пошырнымаш [лӱдыш омын].
Коэффициент - шукемдылмэ палэ [шукыэмдӹш].
Краб — тэҥыз ракэ [рӓк].
Краденое — шолыштмо [шолыштмы].
Кража — шолыштмаш.
Край — тӱр, шӧр, вэл [тӹр, вуй моҥыр]. Он на краю могилы — тудо шӱгар тӱрыштӧ. В нашем краю сеют пшеницу — немнан вэлыштэ шыдаҥым ӱдат [мӓ могырыштына шӓдӓҥым ӱдат]. Край стола — ӱстэл шӧр [стӧл тӹр].
Крайний — тӱрысӧ [кӓтӓ].
Крамола — кугыжаныш ваштарэш тӱрлӧ осалым ойлымаш, ыштылмаш [кугижӓншӹ ваштарэш попымаш].
Краниология — вуй корка тунэммэ шанчэ.
Кран, крант — крант, кранка. Самоварный кран — самавар крант.
Крап — йошкар чийа, шудывож [чиӓ].
Крапива — нуж, почкалдыш [нуж].
Крапивная лихорадка — нуж-мужо, могырэш йошкар вӱдотыза гай вэрын-вэрын лийэш, пэш лӱгышта [нужмыж].
Красавец, красавица, красивый, красивая — йытыра, чэвэр, мотор [цэвэр].
Красильня — чийалдымэ вэр [чиӓлтӹм-вӓр].
Красильщик — чийалдышэ, чийазэ [чиӓлтӹшӹ].
Красить — чиалдаш 2 [чиӓлтӓш].
Краска — чийа [чиӓ].
Красная цена — кугу ак, ситышэ ак [ситӓлӹк ӓк].
Красная глина — йошкар шун [йакшар шун].
Красная армия — йошкар салтак [йакшар салтак влӓ].
Красная конница — йошкар имньэшкэ [йакшар мыктэшкӹ (имньиэшкӹ) салтак влӓ].
Краснеть — йошкаргаш 2 [йакшаргаш]. Краснеть от стыда — вожылмо дэнэ йошкаргаш.
Красно — йошкаргын [йакшаргы].
Красноватый — йошкаргырак [йакшаралгы].
Краснокожий — йошкар коваштан [йакшар каваштан].
Краснощекий — йошкар шӱрган [факшар шӹргӓн].
Красно-кровяной шарик — йошкар вӱр тыртыш [йакшар вӹр пӹрцӹк (цӹрэтӹж, шӹргӹштӹжӧ выр пӹрцӹкшӓт укэ)].
Красное дерево — товылго пу [шокшы сӓндӓлӹкӹштӹш хӓдӹрлык шэргӓкӓн пӱшӓҥӹ].
Краснококшайск — Чарла, Йошкар-ола [Йакшар-ала].
Красный — йошкаргэ, йокшаргэ [йакшаргы].
Красный угол — тӧр (пӧртыштӧ) [йакшар огол].
Красный товар — аршын сату, аршын дэн ужалымэ сату, паврик сату [тыгыды выжалым хӓдыр: тыгырӓш, йалашаш].
Красный яр — йошкар эҥэр [йакшар йӓр]. Красоваться — моторын койаш [цэвэрӹн кайаш ӹшкӹмӹм анчыкташ]. Он везде красуется — тудо чыла вэрэ моторын койэш.
Красота — моторлык [цэвэр].
Красть — шолышташ.
Краткий — кучык [кӹтӹк, мытык].
Кратный размер — капа-виса. Кутыш-висам ончымаштэ, лопкыт виса лийэш.
Крахмал — шӱштыра [роколма (тури) лашаш].
Крах — пого пытымаш [трӱк пӹтӹмӓш].
Крашенина, пестрядь — олача выньэр [ала мыньэр].
Краюха — курика (нэр, тӹр). Краюха хлеба — киндэ курика [сыкыр нэр]
Кредитные билеты — кагаз-окса [пумага окса].
Кредитное товарищество — окса арымэ кашак, пуртак, кортак [окса ӓрӹм вар].
Кредитовать счет — кагаз пуэн араш [окса дон хӓдырым вычымэш пуаш].
Кредитор — вучымэш пушо [вычымэш пушы].
Кредит — вучымэш пумаш-налмаш [вычымэш пумаш-нӓлмӓш].
Крематорий — колышо капым йӱлалдымэ вэр (комака) [колышым йылатым вӓр].
Кремация — колышым йӱлалдымаш.
Кремень — тул-кӱй, чакма-кӱй [тылгӱ].
Кремневый — тул-кӱй дэнэ ыштымэ (тылгӱан); кремневый топор — тул-кӱй товар [тылгӱ тавар].
Крепить — пэҥгыдэмдаш 2 [пинӹдэмдаш, цаткыдэмдӓш].
Крепкий — чот, пэҥгыдэ [пиҥӹдӹ, цаткыды].
Крепко — пэҥгыдын [пиҥӹдӹн].
Крепнуть — пэҥгыдэмаш [пиҥӹдэмӓш].
Крепость — ор, карман [кӓрмӓн].
Крестообразный, крестовидный — крэс гай [крэстӹ гань].
Крестьянин — крэсаньык, шэмэр [хрэсӓнь].
Крестьянский — крэсаньыкын (хрэсӓньӹн). Это крестьянская работа — тидэ крэсаньык паша.
Кретин — шагал ушан, орадэ [чӹдӹ ышан, ороды].
Кривизна — лык-лук [кальака, тӧрсыр].
Кривляться — кагыргылаш [какльаргылаш].
Кривляющийся — кагыргылшэ [какльаргылшы].
Криво — шӧрын, важык, йоштэк [тӹрӹнь, вочык]; писать криво — шӧрын возаш [вочык сирӓш].
Кривобокий — шӧрын [вочык ӧрдӹжӓн].
Кривоглазый — пэлшинчан, шайыкшинчан [пэлсӹнзӓн, шӓйык-сӹнзӓн].
Криводушный — шойак-чонан [какльака йӓҥӓн].
Кривой, одноглазый — пэлшинчан [пэлсӹнзӓн].
Криволапый — шӧрын-капан [кльэчайалан].
Кризис — 1) чэр тайналтыш; 2) озанлык пужлымаш (торгаймаштэ, паша ыштымаштэ да монь) [пиш лэлы эртышашлык жэп].
Крикун, крикунья — чарга, кычкыршан [саслышы].
Крик — кычкырмаш, кычкыралдыш [саслымаш].
Криминальное дело — осал паша [закон ваштарэш ӹштӹм пӓшӓ].
Кристал — кап-ладэштыш.
Критериум — чын-виса, чын-палыш [кирок пӓлӹк].
Критиковать — таҥлаш, (таҥатарылаш) 2) чын шотым кычалаш 2 [икӓнӓ иктӹн йара ак йарым тӧрлӹмӓш].
Критик — тӧрсыр тӧрлатышэ.
Кричать — кычкыраш 2 [саслаш].
Кровавый — вӱран [вӹрӓн].
Кровавый понос, дизентерия — вӱран пушкэдыш [вӹр пышкэдӹш].
Кровельщик — оралтэ лэвэдшэ.
Кровеносный сосуд — вӱр-корно [вӹр шӓр].
Крови, месячное, регулы — ышкэ-вӱр, ышкэ-чэрэт, шкэ-шумо, йола [вӹр, тӹлзӹвуй-вӹр, ӹшкӹмжӹн толшы].
Кровобращение — вур коштмаш [вӹр каштмаш].
Кровоостанавливающие средства — вӱр чарымэ амал [вӹр цӓрӹм йӧн].
Кровопиец — вӱр йӱшо, вэс йэҥым пызырышэ.
Кровопускание — вӱр лукмаш, колдымаш.
Кровосмешение — вӱр лугымаш, родо дэн коштмаш [родньа ӹдӹрӓмӓш дон ӹлӹмӓш].
Кровотечение — вӱр-йогымаш.
Кровохаркание — вӱр-кокыртыш.
Кровь — вӱр [вӹр].
Кров — лэвэдыш, илымэ вэр [лэвӓш].
Кроить — вургэм пӱчкэдаш 2, шулаш [шуаш].
Кролик — ир-мэраҥ [урдым морэн].
Кроме, без — посна, лач посна [посна, гӹц пасна]; кроме него никто не приходил — тудо лэч посна иктат толын огыл [тӹдӹ гӹц пасна иктӓт толтэ].
Кромка — тӱр [тӹр].
Крона дерева — пушэҥгэ кышкар, укшора [пушӓҥын формы].
Кропить, брызгать — шаваш 2, шыжыкташ 2 [шӓвӹктӓш].
Кроткий — ӱҥшӧ [пуры, пышкыды эдэм].
Крот — шурган, сокыр кольа [ыдыр].
Кроха — пудырго [пыдыргы].
Крошить — пудыртылаш, падышташ [падырэштӓш]; хлеб крошится — киндэ пудыргылэш].
Крошка — пудырго [пыдыргы].
Кругленький, круглый — чумыраш, тыртышлэ, йыргэшкэ.
Кругленько — чумырашын [йӹргэшкӹн].
Кругозор — шоныш кумдык [пӓлӹмӓш]; у него кругозор широкий — тудын шонымаш кумда [тӹдӹ шукым пӓлӓ].
Круг — йыргэштыш, тыртыш.
Кругом — йыр-ваш; у меня столько дел, что голова идет кругом — мыйын паша вуй йырваш каймэшкэ уло.
Кружащийся - пӧртшо [пӧртшӹ].
Кружить — пӧрдыкташ 2 [сӓртӓш, пӧртыктӓш].
Кружок, кружочек — тыртыш, тыртыка, йыргэштыш.
Крупа — шӱраш [шӹрӓш].
Крупнеть — шолдыраҥаш [шалдыраҥаш].
Крупно — шолдыран [шалдыран].
Крупный — шолдыра [шалдыра].
Крутить — пӱтыраш 2 [пӹтӹрӓш].
Круто — туран, карын, пэшкыдын; поставить лестницу круто — тошкалтышым туран шогалташ; веревка свита круто — кэрэм кар пунымо.
Крутой — тура; крутая гора — тура курык [тура кырык].
Крушина — пийломбо.
Крыжовник — изоньык, ужар шоптыр [имӓн шаптыр].
Крылатый — шулдыран [щылдыран].
Крыло — шулдыр [шылдыр].
Крыльцо — пӧртончыл, пулдыр [пӧртанцыл, пылдыр].
Крымская автономная С.С.Р. - Крымысэ С.С.Р.
Крыса — кугу-кольа, комак-кольа [кӹрис].
Крытый — лэвэдмэ.
Крыть — лэвэдаш (пӧртым, оралтым).
Крыша — лэвэдыш [лэвӓш].
Крюк, крочек — сагыльэ [кагак, кӹрӱк].
Крючить — пӱтыраш 2, сагыльташ 2 [пӹтӹрӓш].
Кряж — кашка, кӱжгӧ пушэҥгэ.
Кряква — и (ор) лудо; суртысо лудо тудын урлык гыч [кого кэк лӹды̌].
Кряхтеть — пэҥыжаш 1, пэҥэшьылаш 1 [цӹркӹнӓш].
К семейству — йэшышкэ [ийшӹшкы].
Кстати — мут савыртышлан, йӧнлан, кӱлэшлан [йаралэш толаш, шамакэш толаш]; это сказано кстати — тидэ мут савыртышлан кондэн каласымэ [кэлэсымжӹ шамакэш тольы].
Кто — кӧ, кэ кӱ; кто идет — кӧ кайа (толэш); кто-то — ала кӧ [кӱ ӓньӓт]; кто-то говорит — ала кӧ ольа [кӱ ӓньӓт попа]; кто-нибудь, кто-либо — иктажэ [ кӱ гӹньӓт]; кто-нибудь пусть сходит — иктажшэ мийэн толжо; и кто-нибудь спросит меня, скажите, что меня дома нет — иктажэ мыйым йодэш гын, тудо «пӧртыштӧ укэ» манза. Кто-нибудь другой — иктажэ вэсэ. Что-нибудь, что-либо — иктажмо.
Кубанка, белотурка — шыдаҥ урлык [шӹдӓҥӹ вырлык].
Кубическая сажень — йыр-важык [кыдшат, кымдыкшат, кукшӹцшӓт вочык кыт].
Кубический — йыр-висан.
Кубовая краска — шэмалгэ кандэ чийа [тум чиӓ].
Кубышка — окса погымо атэ.
Кувшин — купшин, кринка.
Кувыркать — унчыл-вуйа пӧрдалтараш 2 [вуйын пачын пачаҥдараш].
Кувыркаться — шуҥгалтылаш 1 [пачаҥаш].
Куда — кушко, куш [кышкы]. Куда он делся — куш кайэн. Куда-бы — кэч кушко, кэрэк кушко, кушко гына [хыть кышкы]. Куда бы он не ушел, найдут — кэч кушко кайа гынат, муыт ххыть кышкы кэмӹ мот]. Куда-бы выйти — кушко гына кайшаш [кышкы вӓл лӓкмӹлӓ?].
Кудахтать — кыдэтлаш.
Кудель — кыльаш, муш.
Кудесник, волшебник — йузо [йозы].
Кудри — кудыр, кудыр ӱп [кыйыр].
Кудрявый — кудыран, кудыр-ӱпан [кыйыр]. Кудрявая голова — кудыр вуй [кыйыр вуй].
Кузнец — апшат, апсат.
Кузнечик — шудо-шырчык [цырцык (шырцык)].
Кузница — апшат-кудо [ӓпшӓт куды].
Кузов — курш, пурньа [кырыш].
Кукла — курчак, курчак-кува [поганьа].
Куковать — кукулаш 2.
Куколь — покро-шудо [похыра].
Кулак — 1, мушкындо [мышкынды]; 2, йал пойан [коштан]. Ударить кулаком — мушкындо дэн пэраш 2, мушкындаш 2 [мышкынды, мышкындаш].
Кулик — вӱтэлэ. [Вӹтэльӹ].
Куль — мэкэ. Сыпать в куль — мэкыш опташ 2.
Культивировать — вийлатараш 2, сайэмдаш 2, тӱвыраҥдаш 2 [йажоэмдаш].
Культура — тунэммаш, илыш йӧндармаш 2, тӱвыра, тӱвӱрчык [тымэньмӹ, ӹлӹш куштылтарымы].
Культурно-просветительбная работа — тӱвыра паша, туныктымо паша [тымдым пӓшӓ].
Культкомиссия — туныктымо комис, тӱвыра комис.
Культ — кумалмэ йӱла, жаплымэ (пагалымэ) шот.
Кумач — йошкар ситса, тарай, порлат [йакшар тыгыраш, хымац].
Кумыс — шопыктымо вӱльӧ ӧран, шӧр; кымыс; кумыс дэн йэҥ тырла.
Куница — луй [лый].
Купальня — йӱштылмо вэр, йӱштылэр [нӱштӹлмӹ вӓр].
Купаться — йӱштылаш 1, вӱдэш пураш 2 [нӱштӹлӓш]. И утром, и вечером купаюсь — эрат-касат іуштылам [ирӓт-вадат нӱштӹлам].
Купать — йӱштылдаш 2, чывылташ 2 [нӱштӹлтӓш, цывӹлтӓш].
Купец — купэч, сатузо [купэц].
Купить — налаш. Я куплю лошадь — мый имньым налам. Здесь идет купля и продажа — тыштэ ужалат, налыт.
Куплет — почэла-мут ужаш; поэчла мутын, альэ мурын ныл корныжо. [Стьихӹн, мырын нӹл корны].
Купон — бэлэтын ужашыжэ [бильэт мычаш].
Купорос — ужартар, шинчадар. Купорос годится на краску — ужартар чийалан йӧра.
Купоросный — ужартаран, шинчатаран [купоросын].
Купчая земля — пӧтын налмэ мыландэ [нӓлмӹ мӱлӓндӹ].
Куражиться — шотдэ кадыргылаш 2, чыгынлаш 2 [кӹчӓкӓлӓнӓш].
Курган — шӱгар кӱкшака [шӹгэр кӱкшӓкӓ].
Курдюк — кой-шорык, койа кутанан шорык [кого пачан шарык].
Курьер — торйол, увэр кагаз коштыктышо [увэртӹлшӹ].
Куриная слепота — чывэ-шинча [цӹвӹ сӹнзӓ].
Куриозный — оҥай шотан [потьикӓ].
Курить — шупшаш 1 (тамакам) [шыпшаш].
Курительница — тамак шупшшо [тавак шыпшшы].
Курительный табак — шупшмо тамака [шыпшмы тавак].
Курная изба — шэм-пӧрт [шим пӧрт].
Курносый — лапка нэран.
Курок — пычал-йану; спустить к. - пычал йанум волдаш 1 (колдаш) [пичӓл йано].
Куропатка — ир-музо, мызэ.
Курорт — туйэмлэр; туй-влак эмлымэ вэр [йажо сӓндӓлӹкӹштӹ лицӹм вӓр].
Курсант — курсышто тунэмшэ [курсышты тымэньшӹ].
Курсовая разница — тӱрло окса кагазын ак коклашт, окса ак ойыртыш [окса ӓк кузымвалымы].
Куртизанка — пӧрйэҥ дэнэ шӱдырнылшӧ ӱдрамаш [кого, пашан эдэм сага пижши кайышланыш ӹдӹрӓмӓш].
Куртка — кӱчӱк мыжэр [мытык выргэм].
Курчавый — тово ӱпан, пунан, товаҥшэ [кыйыр].
Курятина — чывэ-шыл (пызэ) [цӹвӹ пай].
Курятник — чывэ-вита, чывича [цӹвӹ витӓ].
Кусать — пурлаш [пырылаш].
Кусающийся — пурылшан [пырылшы]
Кусок — пурылдыш, катыш [лаштык].
Куст — вондо [тӹшкӓ]; малиновый куст — эҥыж-вондо; кустарник — вондэр, отэр.
Кустарная промышленность — кид мучаш йӧнозанлык (паша) [кид пӓшӓ].
Кустарь — йӧнӓтӹлтӹш, кид-пашазэ.
Куститься — вондэрланаш, одыраҥаш, вож гыч лэкташ 1 [анаш, тӹшкӓлӓнӓш].
Кутузка — жаплан пэтырымэ вэр [вэрэмӓэш вуйнаматаным питӹрӹм вӓр].
Кутаться — лэвэдалташ 1, пӱтырналташ 1.
Кутать — пӱрдаш, лэвэдаш; пӱтыраш 2 [лэвэдӓш, пӹрдӓш].
Кухня — кочкаш йамдылымэ пӧрт [кыдэж].
Куцый — почдымо, кӱчык-почан, мытык почан.
Куча — ора, кашак; куча дров — пуора [ара].
Кучер — йамшык.
Кушак — пота [кушак].
Кушание — кочыш, кочкыш.
Кушать — ньамаш, кочкаш.

Л.
Лабазник — кугу шурно клат ороол [кого клӓт оролы].
Лабаз — кугу кылат [кого кӹлӓт].
Лабиринт — 1) шуко пӱлэман сурт, 2) куктэр [шуко кӹдэж].
Лаборант — шанчэ пашазылан йамдылалтшэ [когон тымэньшӹн (тымдымыжы годым) палшышы].
Лаборатория — лончылэн тунэммэ вэр, тӱрлӧ шанчым лончылэн тунэммэ вэр [тӓҥӓшэн, тӧрлэн тымэньмы пӧрт].
Лава — мыландэ-нольык [тыл ӓнӹр].
Лавка (скамейка) — олымбал [олмаҥа].
Лавка — кэвыт [лапка].
Лавировать — чын гыч тайнэштылаш 1.
Лавина — тӱшка мӹлӓндэ нольык.
Лавченка — изи кэвыт [изи лапка].
Лагерь — салтак лагыр, салтакын кэҥэж илэмжэ.
Лад — кэлшыш, умыш; он со всеми в ладу — тудо чыла дэнэ кэлша; дело идет на лад — паша кэлшымашыш кайа [сэм].
Ладан — ладын.
Ладонь — кид-копа [кид-лапа].
Ладно — йӧра [йара].
Ладья — пуш [пыш].
Лазарет — салтак-эмлэр.
Лазить — нушкын кӱзаш 2, тӱкнэн кӱзаш 2 [шӹрнэн кузаш].
Лазурь — ошал кандэ [соталгы-кыловой].
Лай — пий оптымо (йӱк). Слышен лай собак — пий-влак оптымо шокта.
Лазутчик — шэклӓнышэ (сарыштэ) [йывырт анчышы].
Лайка — сапийан [пышкыдэмдым пи кавашты].
Лаконизм — кӱчык шомак (ой), кӱчык раш ойлымо, возымо [кӹтӹк рашкыды шамак].
Лакомый — тамылэ; он берет себе лакомый кусок — тудо шканжэ тамылэ катышым налэш [тотлы].
Лампа — лампэ.
Ламентация — шортын ойлэн ньуслымаш.
Ландшафт — пӱртӱс сӱрэт, [каймаш, сӓндӓлӹк каймашым вазэн нӓлмӹ].
Ланцет — доктырын кӧк тӱран кӱзыжӧ [доктырын карштыш пӹчмӹ кӹзӹ].
Лапа — копа; медвежья лапа — маска копа [лапа].
Лапидарный — раш кӱчӱкын уҥлыктарымэ, возымо (кӱйэш, моло пэҥгыдэ вэрэшат).
Лапоть — йыдал, йындал, йондал [йыдал].
Лапша — лашка [лӓшкӓ].
Ларь — лар; кугу йашлык.
Ласка (зверь) — кольа-йос [кальа йӓш, сэмӓлӹмаш].
Ласкать — шыматаш 2, вӱчкӓш 2 [сэмӓлӓш].
Ласкательное имя — нэчкэ лӱм (лӹм).
Ласковое слово — шыма мут [сэмӓлӹм шамак].
Ласточка — вараксим, варасэм. Л. Поет — вараксим мура [цӹгӓк].
Латунь — той, вӱргэньэ дэн вӱдвулно варымэ.
Лачуга — кудо.
Лаять — опташ 2. Собака лает — пий опта.
Лгать — шойышташ 1, ондалаш 2 [алталаш].
Лгун — шойыштшо, ондалышэ [алталышы].
Лебеда — коншудо [муйан].
Лебедь — йӱксӧ, йӱкыш, йӱкчо.
Лев — арыслан [льэф].
Левша — шалагай [шалахай кид дон кычылтшы].
Левый — шола. Левая рука — шола кид [шалахай].
Легализация — законлан йӧрышыш лукмаш [закон дон йарыктымаш].
Легальный, лояльный — законлан йӧрышо [законлан йарышы].
Легенда — тоштым кутырмаш, ойлымаш [тошты (йамакла) шайа].
Легендарный — тошто, йомак гайак [йамакларак ышдон йажоэмдэн шындэм шайыштмаш].
Легион — шотдымо шуко.
Легитимация — 1) законыш пуртымо [пыртымы], 2) икшывылан налмэ.
Легкий — куштылго. Это легкая работа — тидэ куштылго паша.
Легонько — куштылгын.
Легконогий — куштылго йолан.
Легковатый — куштылгырак.
Легкие — шодо. У него легкие не здоровы — тудын шодыжо таза огыл.
Легче — куштылгынрак. Больному сегодня легче — туйылан тачэ куштылгырак.
Легковым извозом — куштылгын кычкэн коштшо.
Ледник — нӧрӧп, ийан-выньэм [мӱгырэп].
Ледокол — ийпудыртылшо.
Ледорез — ий пӱчшӧ [и пычшы].
Ледоход — ий каймаш [и кэмӓш].
Лед — ий [и]. По реке идет лед — эҥэрыштэ ий кайа.
Лежать — кийаш 2 [киӓш].
Лежачий — кийшэ.
Лежка — кайык-вусо киймэ вэр [кимӹ-вӓр].
Лежма — кийэн.
Лейка — йоктарымэ, вӱд шавымэ атэ [шӓвэн вӹд кӹшкӹм лаҥыш].
Лекарство — эм; Глазное л. - шынча эм.
Лексикон — мутэр, мут нэргэлымэ кнага [шамак шот].
Лектор — лудшо (шанчым, шанчэ ойлымым) [шайыштын тымдышы].
Лекция — тунуктымыла лудмаш [шайыштын тымдымаш].
Лента — тасма, мландэ вискалымэ тасма [льэнда].
Лень — йолколык, йогылык [ӧрык].
Лен — йытын [итын].
Лениться — ӧрканаш 2, йолколанаш 2 [ӧркӓнӓш].
Ленинизм — Лэнин туныктымо [Лэнинӹн тымдымашыжы].
Лепесток — пэлэдыш пылыш.
Лепешка — эгэрчэ, шэркиндэ.
Леса — эҥэр-вот [ӓҥӹр-вӓт].
Лес — чодыра, кожла [шӹргӹ].
Лесзаг — чодра йамдылышэ пӧлка [пӹрэньӓм, пум йамдылышы кого ушэм].
Лесник — чодра орол [шӹргӹ оролы].
Лесничество — ончымыла, кучылтмыла ойырымо чодра пӧлэм (ужаш) [шӹргӹ видэм].
Лесничий — чодра паша виктызэ [шӹргӹ видэм вуй]. Лесной доход — чодра пайда [шӹргӹ дохот].
Лесозаготовка — чодра йамдылымаш (ужалымыла да монь) [шӹргӹ хӓдӹр йамдӹлӹмӓш].
Лесоистребление — чодра пытарымаш.
Лесонасаждение — чодра шындылмаш [пушӓҥӹ шӹндӹлмаш].
Лесопильня, лесопильный завод — оҥа-шэлмэр, оҥа-шэлмэ вэр, завот [хаҥа пилым завот].
Лесопромышленник — чодра йӧнозанлык кучышо [шӹргӹ пӓшӓ ӹштӹш хоза, шӹргӹ йӧнлӧзӹ].
Лесотдел — чодра паша пӧлка [шӹргӹ пӓшӓм виктӓрӹшӹ айыртэм].
Лесоустроитель — чодра паша тӧрлатышэ [шӹргӹ тӧрлӹшӹ, тӧрлӹзӹ].
Лестница — тошкалтыш, паскыч.
Лета — ий, кэчылак [игэчэ влӓ].
Летария — йоҥлэн малымаш, тӱльыкэш миймаш [шижтэ ӓрньӓ, тӹльзӹ, молы амалымаш (цэр)].
Летать — чоҥэшташ 2.
Лететь — чоҥэшташ.
Летний день — кэҥэж кэчэ.
Лето — кэҥэж [кӓҥӹж].
Леток — мӱкш коштмо рож, кийэ-рож.
Летопись — ожно возымо [игэчэ сирӹмӓш].
Летоисчисление — ийшот [игэчэ влӓ шот].
Летучая мышь — кас-вачырэҥгэ, водо-вычыраҥгэ [Цӓра шылдыран кальа].
Летяга — лэтэшка.
Лечебница — эмлымэ вэр.
Лечить — эмлаш 2 [лицаш, тӧрлӓш].
Леший — таргылдыш, тарвылдыш, эрыптыш, йакшывай [йэкшӱк].
Лжеприсяга — шойак-това [присак дон алталымаш].
Либерал — эрыкышланышэ [шамакшы дон халыклан пурым шанышы].
Либо — альэ. Либо победить, либо умереть — альэ сэҥаш, альэ колаш [льывы сӹҥаш, льывы колаш].
Ливан — тамылэ ӱпшан киш [йажо пышан киш].
Ливень — талэ йӱр [кышкэн йурмаш].
Лига — ушнэм йыҥлак [ушэм].
Лига наций — пойан кугужан-влак калык ушэм [халык ушэм].
Лидер — кашак вуйлатышэ [партиштыш вуйлатышы].
Лизать — нулаш 2 [нылаш].
Лизун — нулышо [нылышы].
Ликвидация — пытарымаш. Л. Союза — ушэм п. Ликвидировать — пытараш 2, кошарташ 2.
Ликовать — йывырташ 2 [сусу лиӓш].
Лилия — сарана [пэлэдыш].
Лимнограф — вӱд кӱзымым возышо машина.
Лимон — лэмон.
Лингвист — йылмызэ, йылмэ лончылам шинчышэ [шукы йӹлмӹм пӓлӹшӹ].
Линия — корыш [кишӓ, корны].
Линия отреза — пӱчмӧ корэш [пӹчмы корны].
Линь — тото (кол) [таты].
Линючий — чийа кайшан, сын кайшан [чиӓ кэшан].
Линять — кулап йогаш 2 [пын вашталташ].
Липа — пистэ, пиштэ.
Липнуть — пижаш 1. Сэра липнэт к рукам — киш кидэш пижэш.
Лира — 1) шоктыш, 2) италианын 25-ыршийаш окса [1)кӓрӓш гань шактыш; 2) итальян влӓн окса 37 ½ ур)].
Лирика — шӱм шижмэ возыш, шӱм-возыш [тошнан сирӹмӓш].
Лирический — шкэ тӱсымым возыман, шӱмтӱсымым возыман. [Ышкэ тырхымашым сирӹмӹ].
Лиса — рывыж. Лисенок — рывыж-игэ.
Лист, листок — лостык (кнагаштэ), лышташ (пушэҥгыштэ) [ӹлӹштӓш].
Листообразный — лышташ гай.
Листопад — лышташ вэлмаш (йогымаш) [ӹлышташ вилмӓш].
Литера — йӱкпалэ [вуква].
Литератор — сылнын возышо [шанымашыжым йажон сирэн мыштышы, книга лыкшы].
Литературный труд — сылнэ возымо паша [шанымашым йажон мыштэн сирӹмӓш].
Литр — кок кырэҥгат пэлэ вӱд пурымо атэ [кок кырвэҥак пэлӓк вӹд пырым ӓтӹ].
Лить — йоктараш 2, вэлаш 2. [опташ, кӹшкӓлӓш, вилӓш].
Лихорадка — кылмыктыш, йӱштымужо [ӱштӹмуж].
Лицевой счет — лӱмал-шот (окса пашаштэ).
Лицемер — койышланышэ, иктым шонэн вэсым ойлышо [алталышы].
Лицо — шӱрго-пылыш тӱс [шӹргӹ пӹлш]; на нем лица нет — тудын тӱсыжӧ укэ.
Личная явка — шкэ толмаш, кончымаш.
Личный листок — шкэ лӱм-кагаз [ышкэ лӹмэш сирӹм пумага].
Лишай — умдыла-чэр, чывыгутан [лим, цӹвӹ кутан, лимӓн цэр].
Лишать — налаш 1, укэлташ 2; он лишен свободы — тудын эрыкым налыныт [иктӓмадэ кодаш].
Лишение свободы — эрык дэч посна кодымаш [ирӹк налмӹ].
Лишний — уто.
Лишь — вэлэ. Он любит лишь одни деньги — тудо оксам вэлэ йӧрата.
Лобный — саҥган [лэпкӓн].
Лоб — саҥга [лэпкӓ].
Ловелас — ӱдырамаш почэш куржталшэ [ӹдӹрӓмӓш паштэк кыргышталшы].
Ловец — кучышо.
Ловить — кучаш 2.
Ловкий — йӧнан [пысын кычылтшы].
Ловля — кучымаш.
Ловушка — лӧдӧ, лӱдӧ [лӱдӹ, шӧргӹш].
Логика — раш шонымо закон нэргэлтыш (шанчэ) [толкы дон шанымаш].
Логический — раш шоныман [толкы дон шаныман].
Лодка — пуш [пыш].
Лодочник — пуш оза, кучышо [пыш хоза].
Ложбина — изи корэм [лапата].
Ложиться — возаш 1. Он ложится в 10 часов — тудо лу шагатыштэ возэш [вазаш].
Ложка — совыла, паньэ [савала].
Ложно — шойакын [алталэн].
Ложь — шойак [алталымы].
Лоза — вӱд-уа.
Лозняк — тыгыдэ вӱд-уала.
Лозунг — кӱлэшлэ*) кӱчык мут [шанымым мытыкын кэлэсымӓш].
Локализировать — пысманлаш, вэржым налаш [цымыраш].
Локомобиль — машина [вагон шывшы машинӓ].
Локомотив — вагон коштыктышо машина.
Локон — ӱп-парча, ӱп-йарым [ӱп-йарэм].
Локоть — кыньэр, кыньэр-вуй.
Ломать — пудырташ 2.
Ломоть — шулдыш [ламыт].
Лом — лом, пӧстӧр.
Лопата — кольмо. Железная л. - куртньӧ кольмо.
Лопаться — пудэштылаш [пыдэшталташ].
Лопух - лопшудо, коршаҥгэ [лапа шуды].
Лорнет — кид кучэман шынчалык.
Лосина — шордо, шордо пучо шыл [шарды-пай].
Лоскуток — ластык, лапчык [изи лаштык].
Лось — шордо, шордо пучо [шарды].
Лоток — тагына [лоток].
Лоханка — лакан [логан].
Лошадь — имньэ [имньи].
Лошак — эшак дэч шочшо имньэ [осел манмы гыц шачшы имньи].
Лубок — кӱр [кӹр].
Луг — олык [сӓрӓн, алык].
Лужа — вӱдлакэ (шора) [вӹд лаксак].
Лужайка — шаршудо [сӓрӓн йоҥы].
Лужок — изолык [цӓрӓ вӓр, изи сӓрӓн].
Лукавить — онталаш 2.
Лук — 1) шоган, соган [охыра] 2) пикш-йоҥэж].
Луковка — шоган-вуй [охыра-вуй].
Лукоморье — тэҥыз-икса [таҥыж иксӓ].
Лукошко — комдо.
Лунатик — соҥлызо; йӱдым киньэлын шиждэ коштшо [йыдым кыньылын шижтэ каштшы].
Луна — тылзэ, тылчэ. Новолуние — у тылзэ. Полная луна — тичмаш тылзэ [тэмшы тыльзы].
Лунный — тылзан. Лунный свет — тылзэ волгыдо. Лунная ночь — тылзан йӱд [тӹльзӹ соты].
Лупа — кугэмдышэ йанда [когоэмдыш йӹргэшкӹ стьокла].
Лупить — тӧргалдаш 2, нузылдаш 2. Лупиться — нузылгылаш 1, ньыгылгаш. Кожа лупится — коваштэ ньывгылгылэш [итырайаш, ньӹгӓш, шыгыльӓш, кошкэн шэлышт вилӓш].
Лутошка — нымыштэ [нэмэстӹ].
Лучение рыбы — колым корсака дэн кучымаш.
Лучина — чыра [лӧцэнӓ (пэлтӹш)].
Луч солнечный — кэчэ-йол [йал].
Лучок — мэж лӱйлымо йоҥэж [миж лӱлмӹ йаҥыж].
Лучше — сайрак, йытырарак [йажорак].
Лущить — шӱвынчаш, шӱгынчаш [итӹрӓйӓш].
Лыжи — йэчэ.
Лыжник — йэчызэ [йэчӹ дон кашшы].
Лыко — ний [ньи].
Лысый — чара-вуй [цӓрӓ лэпкӓн, цӓрӓ вуйан].
Льгота — куштылэмдымаш.
Льготный — куштылэмдыман.
Льдина — ий-комыльа, ий-касак [и лаштык].
Льносырье — шӱдырыдымӧ йытын [шӹдӹршӓшлык итӹн].
Льняное масло — йытын ӱй [итын у (ӱтӹнӱ)].
Льняное семя — йытын нӧшмӧ (нӱшмӱ).
Льстить — пыльдыртаташ 2, мыльгыжаш, пыльгыжаш 1 [пытырнӓлтӹлӓш].
Любвеобильный — чот йӧратышэ [пиш йаратышы когон пуры].
Любезно — йӧратэн, товлэн. Он так тыл любезен со мной, что весь вечер не отходил от меня — тудо кас мучко мый дэнэм йӧратэн шынчыш.
Любимец, любимица — йӧратымэ.
Любитель, -ца — йӧратышэ. Он любитель собак — тудо пийым йӧратышэ.
Любить — йӧраташ 2, йӧралташ [йараташ].
Любовно — йӧратэн. Он это делает всегда любовно — тидым тудо эрэ йӧратэн ышта.
Любовь - йӧратымаш.
Любопытный — кӱлэш огыл ончылтшо колыштшо [мам кэлэш анчылт кашшы].
Люди — йыҥ-влак [эдэмвлӓ].
Людоед — йыҥ кочшо [эдэм качшы].
Люлька — шӧпка, шэпка, шыпка [шипкӓ].
Люстра — шуко лампэ, альэ сорта тул [шукы тылан лампы].
Лягать — чумэдалаш 1, чумэдаш 2, [чымаш]; лягнуть — чумал колташ.
Лягушка — жава, ужава, муний.
Ляпсус — ойлымаштэ, возымаштэ йоҥылыш [йондымӓш, самынь ыштымӓш; анчэн шоктыдымаш].

М.
Мавзолей — шӱгар ӱмбалысэ кугу кӱй. Кӱй колатка, тойымо оралтэ [хрэстӹ вӓрэш эдэм тайым вӹлан изи пӧртгань шӹндӹмӓш].
Магазин — кугу кэвэт, кылат. Хлебный магазин — киндэ-кы̌лат, магазин.
Магарыч — налмэ-ужалымэ сий.
Магик (колдун, чародей) — шинча-лумышо [сӹнзӓ ломышы].
Магический — шинча-лумышан [сӹнзӓ ломышы].
Магия — шынча-лумыш [сӹнзӓ ломымы].
Мадера — йошкар арака.
Мазать — шӱраш 2. Мазать колеса — оравам шӱраш 2 [шӹрӓш].
Мазурик — олталышэ [алталышы].
Мазурка — польак-куштымо [куштым сэм].
Мазь — шӱрыш; шӱрыш-эм [шӹрӹш].
Май — май тылзэ, ага тылзэ.
Майский жук — май копшаҥгэ.
Мак — макэ.
Макароны — олым гай нӧнчык, лашка гайырак [ыражан лӓшкӓ].
Макать — чыкаш, чыкэн нӧрташ [тэмдӓлӓш, цикӓлӓш].
Маклер — сатучо-коклазэ [выжалаш-нӓлӓш палшышы].
Маковка — вуй-пундаш, вуй-пӧрдӧм [вуй портэмЯ, вуй пындаш].
Максимум — эн куго, эн шуко [сэк шукыжы].
Макулатура — йӧрдымо савыш [сирӹмы, йардым пумага].
Малая медведица — шоктэ шӱдыр [изи кырка шӹдӹр].
Маленький — изи; маленько — изын, изин.
Малец — изи рвэзэ.
Малина — эҥэж, эҥыж [ӹҥӹж]. Малинник — эҥыж-вондэр [ӹҥӹж вӓр].
Малиновый цвет — эҥэж тӱсан [ӹҥӹж пэлэдӹш].
Малиновка — чэкчэмыш (кайык) [каржаны йал].
Мало — шагал [чӹдӹ].
Маловажный — шагал кӱлэшан [изи пӓшӓн].
Маловато — шагалрак [чӹдӹрӓк].
Маловерие — шагал иньанымаш.
Маловерный — шагал-иньанышан.
Маловесный — шагал-висан.
Маловодный — шагал вӱдан [вӹдан].
Малоголовый — изи вуйан.
Малодушный — лӱдшырак.
Малоизвестный — шагал-шинчымэ, шагал-палымэ.
Малокровный — шагал вӱран [изи вӹрӓн].
Малолетний — изи рвэзэ, шагал ийан [изи ырвэзӹ].
Мало-мальский — изи шотан.
Малоопытный — шагал шынышэ [чӹдӹм пӓлышӹ].
Малоприбыльный — шагал пайдан [изи паришӓн].
Малорослый — изи капан.
Малосведущий — шагал шинчышэ [чӹдӹм сӹнцӹшӹ].
Малосольный — шагал шӧнчалан [изин сынзалтымы].
Малоупотребительский — шагал кучылтман [пиш кычылтмы агыл].
Малоценный — шагал акан [изи ӓкӓн].
Мальчик — рвэзэ, эргэ [пӱэргӹ ӹрвэзӹ].
Малютка — изи рвэзэ [изи ӹрвэзӹ].
Малярия — йӱкштӧ-мужо [ӱштӹ мыж цэр].
Мама, мать — ава [ӓвӓ].
Мандат — лӱм-кагаз [лӹмдӹм пумага, лӹмӓҥдӹм пумага].
Манера — койыш.
Манкировать — пашам ӧрканэн ыштылаш [йӓрнэдӹлӹштӓш].
Мануфактура — вургэмлык сату [выргэмлык (мӹньэр, ӹштӹрӓш)].
Марать — амырташ 2 [льӓвӹртӓш].
Марий — марий [мары].
Марийская автономная область — Марий кундэм [марын ӹшкэ сандалӹкшӹ].
Муж - тудын марийжэ.
Марка — маркэ; м. почтовая — пошто-маркэ.
Маркий — амыргышан [льӓвӹргӹшӹ].
Марля — шуэ выньэр (эмлымаштэ кучылтмо) [шоэ мӹньэр].
Маробзу — Марий кундэмысэ мландэ паша ончышо пӧлка [марын ӹшкэ сӓндӓлӹкӹштӹш мӱлӓндӹ пӓшӓ видӹш].
Маробисполком — Марий кундэмын паша шуктымо кучэмжэ.
Маробсобез — Марий кундэмысэ сусыр йэҥлан полшышо пӧлка.
Маробтруд — Марий кундэмысэ паша коклам ончышо пӧлка.
Маробфо — Марий кундэмысэ окса кучылтмо пӧлка [Мары сӓндӓлӹкӹштыш окса кычылтшы айыртэм].
Мародер — вожылдымо толышо, сар годым шолыштшо [вырсы годым колышы влӓнӹм шолыштшы].
Марс — Чолпан (шӱдыр) [Марс шӹдӹр].
Март — март [тылзы]. В марте открыта Марийская автономная область — март тылзыштэ Марий кундэм почылтын [март тӹлзӹн (Маробласть) марын ӹшкэ сӓндӓлӹкшӹ пачылтын].
Марш — таҥ тошкал каймаш, таҥ каймаш.
Маршрут — кайшаш корно [кэмӓшлык корны].
Масленый — ӱйан [ӱӓн].
Масленица — ӱйарньа [ӱарньӓ].
Маслить — ӱйаҥдаш 2 [уаҥдӓрӓш].
Масло — ӱй [ӱ]. Растительное масло — нӧшмӱй [нӱшму гыц ӹштым ӱ].
Маслобойка — ӱйлукмо, ӱйзавод.
Масса — тӱшка, тӱча [кого, шукы].
Массивный — тӧпката.
Массовая работа — тӱшка паша [халык ло пӓшӓ].
Массовый протест — тӱшкан вуйшиймаш, шукын ваштарэш лиймым ончыктымаш [шукын йарыктыдымаш].
Мастерица — мастар, уста ӱдрамаш [кид мастар ӹдӹрамӓш].
Мастерство — мастарлык [кид-паша].
Мастер — мастар.
Маститый — илалшэ [ӹлӓлшӹ].
Масть — тӱс [пын (ква пынан)].
Масштаб — изэмдыш-виса.
Материал — авал тӱҥ*) ӱзгарлык, ӱзгар [ӹжгар].
Материальная помощь — пого-полыш, ӱзгар (арвэр) дэн полшымаш [окса дон, ӓдӹр дон палшымаш].
Материк — ава-мландэ, ава-рок [ӓвӓ млӓндӹ].
Материнский — аван [ӓвӓн]. Материнская ласка — ава вӱчкымаш [ӓвӓ сэмӓлӹмӓш].
Материя — авал-тӱҥлык.
Матерой — илалшэ, шоҥго [ӹлӓлшӹ цаткыды].
Матерь, мать — ава [ӓвӓ]. Девушка по матери — ӱдыр аваж гай (аважым поктэн) [ӓвӓжӹ нӓнь ӹдӹр].
Матица — ава-кашта [пӧрт ӓвӓ].
Матка — ава; м.пчелиная — мӱкшава.
Матня, мотня — шӧрака-поч [пындаш (йалаш п., пӹрэтньӹк п.)].
Мат — ашык [ӓшӹк].
Матовый цвет — вудака тӱс.
Маточник — ава-кудо, ава-чэтлык.
Матрас, матрац — козга, кожга [мацала, тӱшӓк].
Махалка — кужу сола [лыпшэдӹлмӹ хӓдӹр].
Махать — рӱзаш 2; махнуть платком — шовыч дэн рӱзалдаш [салаш, лыпшэдӹлӓш, савыц дон лыпшал колташъ.
Мах — шӱлӧ [шӹл].
Мах — солалдыш; маховая сажень — шӱлӧ дэн висымэ важык [салалтӹш; шӹл дон висӹм вочык].
Мачиха — изи-ава, изи ватэ-ава, мандава [вараш ӓвӓ].
Мачта — прокот-мэҥгэ, пуш-мэҥгэ.
Машина — машиньа, машин; швейная машина — ургымо машина [ыргым машинӓ].
Машинально — машина гай [машинала, машинӓ гань, пӓлӹдэок].
Маяк — майак.
Маяться — йӧсланаш 2 [йасыланаш].
Мгновение — тыманмэш, шынча пийалмэш; в одно мгновение — тыманмэш [сынца кымалтым жэп].
Медведица — ава-маска [мӧскӓ ӓвӓ].
Медведица (созвездие) — шоктэ-шӱдыр.
Медведь — маска [мӧскӓ].
Медвежий — маскан [мӧскӓн].
Медвежонок — маска-игэ [мӧскӓ игӹ].
Медицинский врач — калык эмлышэ доктыр [халык тӧрлӹшӹ доктыр].
Медвяная роса — мӱй-лупс [мӱӓн лывш].
Медик — эмлышэ (доктыр, пэршыл) [йасы тӧрлӹшӹ].
Медикаменты — эмлак [цэр тӧрлышлык, пӓрэмдӹшлык].
Медицина — йэҥ эмлымэ шанчэ [эдэм парэмдӹлтӹш, торлӓтӹлтӹш].
Медицинский пункт — йэҥ эмлымэ вэр [эдэм тӧрлэм].
Медленно — йуватылын [ирӹкӹн, ольэн].
Медленный — йуватылшан [ольэн].
Медлить — йуваташ 2; он всегда медлит ответом — тудо вашэш каласаш эрэ йувата [шывшаш, тырхалаш, тӹдӹ ньигынамат шамакшым шывшэш].
Мед — мӱй [мӱ]; липовый мед — пистэ-мӱй.
Медная монета — вӱргэньэ окса [вӹргэньӹ окса].
Медовая лепешка — мӱй-эгэрчэ, шорва-киндэ.
Медовый — мӱйан.
Медоносный — мӱйан, мӱй-лукшан (шудо, пэлэдыш).
Медь — вӱргэньэ.
Межа — чэк, пысман [пӹсмӓн].
Между и меж - коклаштэ; между нами будь сказано — мэмнан коклаштэ каласымэ лийжэ [лошты, ӹшкэ лоэшна палымна лижӹ].
Межевать — пысманлаш 2 [пӹсмӓнлаш].
Межовщик — пысманлышэ, мэжэвой.
Межсоюзное объединение — ушэм-влак чумыргымаш, ушнымаш [ушэмлӓм иктӹш сӓрӹмаш].
Мел — пор, ошпор.
Мелкий — тыгыдэ, куакш. Мелкийц песок — тыгыдэ ошма.
Мелкая река — куакш эҥэр [тыгыды, коаш, коаш ӹҥӹр].
Мелко — куакшын, тыгыдын [коаш].
Мелкозернистый — тыгыдэ пырчан [пӹрцӓн].
Мелкота — тыгыдэ.
Мелочная (бакалейная) лавка — тыгыдэ сату кэвыт [тыгды адыр лапка].
Мель — куаш вэр, тальака [коаш вӓр].
Мельник — вакш-ончышо [мэльнӹк].
Мельница — вакш [вӓкш]. Ветряная м., ветрянка — мардэж-вакш.
Мельчить — тыгыдэмдаш, тальакаҥдаш.
Мельче — тыгыдырак, тыгыдынрак.
Меморандум — ушэш возыктышо кагаз [ышэш нӓлшашлыкым сирӓлтӹм книга].
Мена — вашталдымаш.
Меня — мы̌йым.
Менять — вашталдаш 2.
Мера — виса.
Мерзлый — кылмышэ.
Мерин — алаша.
Мерить — висаш.
Мерно - висэн.
Мероприятие — йӧнэштыш, паша колдыш.
Мертвый — колышо.
Месиво — йӧрымо, нӧштылмӧ, варымэ. Месить лошади — имньылан йӧраш 2. Месить тесто — руаш нӧштылаш [йарымы (йараш) киндым нуштӹлӓш].
Месить — вараш 2, нӧштылаш [нуштӹлӓш, йараш].
Мести — ӱшташ [ӹштӹлӓш].
Место - вэр [вӓр]. Он достался без места — тудо вордэ (вэр дэч посна) кодын [тӹдӹ вӓртэ кодын].
Местность — вэл, могыр [вӓр].
Местожительство — илымвэр [ӹлӹм вӓр].
Местоположение — вэрын киймыжэ [ылшы вӓр].
Месторождение — шочмо вэр.
Месть — ӱчӧ [тӓрэш шотэш эдэмлӓн худам ӹштӹмаш].
Месяц — тылызэ, тылчэ [тӹлзӹ].
Месячно — тылызын, тылзылан, тылзэ йэда.
Металл — мэтал (вургэньэ, кӱртньӧ, моло).
Метелка — ӱштэр-воштыр [ӹштӹлмӹ ваштыр].
Метка — палэ [пӓлӹк].
Метла — ӱштэр-воштыр. Метловище — ӱштэр-воштыр вурго [салко, салко вурды].
Метрика — мэтрик, шочмо-колымым да монь возымо кнага [шачмы колымы сирӹм книга].
Метр — 1,4 аршын кужыт виса.
Мех — илымэ коваштэ. Лисий мех — рывыж коваштэ [мижӓн кавашты, ӹрвӹж к.].
Механические выбытие — шиждэ лэкмаш [жэп (срок) эртӹм дон лӓкмӓш].
Мехи — пош, кӧрык [шӱлыш].
Мечта — шукташ лийдымэ шонымаш.
Мечтать — шуктыдымым шонаш 2 [шанаш].
Меч — кэрдэ.
Мешать — лугаш, йӧраш 2. Мешать масло с салом — ӱйым шэл дэн лугаш, йӧраш 2 [лыгаш, йараш, ӱ дон шэлым йараш].
Мешенина — лугымо, варымэ [йарымы].
Мешкать — йуваташ 2, йуватылаш 1. Не мешкай — ит йуватыл.
Мешковатый — мэшак гай, лоптырэс [мэшӓк гань ашындарыдым].
Мешкотно — йуватэн [вэрэмам эртарэн].
Мешок — мэшак.
Мешочек — изи мэшак.
Мигание — шинча пийалмаш, ш. Сыматылмаш [выртылмаш].
Мигать — гинча пийалаш 1. [вырт ыштӓш].
Мизгирь — куго эҥырэмыш [ӓҥӹрэмшӹ].
Мизерный — изийан, шинчаш пэрныдымэ [утла изи].
Мизинец — изи-парньа, каза-парньа [кӓзӓ парньа].
Микроскоп — изиончыктыш [сӹнцӓ дон уштымым кайыктыш охоньица влӓ].
Миловать — сэрлагаш 2 [лоэш вазаш; йараташ].
Милостивый — сай, поро кумылан [пӱры шанышы ӹштӹшӹ].
Мимоходом — эртэн кайшыла [эртэн кэшӹлӓ].
Миниатюра — изилык.
Миниатюрный — пэш изи [пиш изи].
Минимум — эн изи, эн шагал [сэк изи].
Миновать — эрташ 2 [эртӓш].
Минувший — эртышэ. Минувший день — эртышэ кэчэ.
Минус — шагалэмдымэ палэ [пӓл нӓлмӹ пӓлык ытӹмӹ].
Минута — минут.
Минуть — эрташ 2.
Мир — тӱньӓ, тӱньча, сандалык.
Мирить — сӧрастараш 2, кэлыштараш 2 [пурэмдӓш].
Мириться — сӧрасаш 2, кэлшаш 2.
Мирно — тыныс, тынысын.
Мирный — тыныс.
Мироед — йэҥ вий дэн илышэ, коштан.
Миротворить — тыныстараш 2.
Миссия — пумо паша, паша виктарышэ тӱшка [ӹшкэ вэк сӓрӓш колтымаш].
Митинг — мутланаш погынымаш.
Младенец — аза [ӓзӓ].
Младшая сестра — шужар [шыжар].
Младший брат — шольо [шольа].
Млечный путь — кайык-комбо корно [кок кэмбы корны].
Мне — мыланэм, малнэм, малам [мӹлӓм].
Мнемоника — шарнык-шанчэ, шарнык-виктыш [пӓлӹк дон ӓшӹндӓрӓш тымдымы].
Многие — шукыжо, шукышт.
Много — шуко.
Многоженство — шуко ватанлык.
Многократно — шуко кана [шукы гӓнӓ].
Многолетний — шуко ийаш.
Многопольный — шуко-нуран (пасуан).
Многоречивый — шуко мутан, шомакан.
Многосторонний — шуко-шӧран, могыран [шукы моҥыран].
Многословие — шуко-мут [шукы шамак].
Многоугольный — шуко пусакан, лукан [шук оголан].
Многочисленный — шуко шотан.
Множимый — шукэмдыман [шукэмдӹмӹ].
Множитель — шукэмдышэ.
Множить — шукэмдаш 2.
Мной и мною — мый дэнэм [мӹнь, мынь донэм].
Могила — шӱгар [шӹгэр].
Могильник — шӱгар-вэр.
Могучий — кэртшэ.
Можжевельник — лӱмэгож [лымэ кож].
Можно — лийэш.
Мозг — вуйвэм, вуйлэм, вуйторык [вим].
Мозжать — коржаш 1 [каршташ].
Мозоль — вӱтотыза [алтаца].
Мозольный — вӱтотызан [алтацан].
Мой, моя, мое — мыйын, миньын [мӹньӹн].
Мокнуть — нӧраш 2 [цӹрцӹнӓш].
Мокрица — пэшкыдэ таракан, ночко таракан.
Мокро — ночко [начкы].
Мокроватый — ночкырак, ночкалгэ.
Мокрота (харчек) — рун [рун кахыртыш].
Мокрый — ночко [начкы].
Молва — шомак.
Молвить — пэлэшташ 2.
Моление — кумалдыш [йымы ыдылмаш].
Молельня — кумалмэ вэр [ыдылмы вӓр].
Молеточина — когарыш кочмо [когэршӹ качмы].
Молиться — кумалаш 1 [ыдылаш].
Молить — йодаш 1, сӧрбалаш 2 [сарвалаш].
Молниевидный — волгынчо гай [валгынцыш гань].
Молния — волгынчо, волгэнчэ [валгынзыш].
Молодежь — рвезылак, самырык [ӹрвэзӹ влӓ].
Молодить — ырвэземдаш 2.
Молодой — рвэзэ, самырык [ырвэзы].
Молодость — ырвэзылык.
Молодушка — у ватэ, орйэҥ, орйыҥ-ватэ [ар-вӓтӹ].
Молоки — ош-мӧртньӧ [озы-кол мӧртньӹ].
Молоко — шӧр, шӱжэр [шӹшэр].
Молокосос — шӧр-шупшшо, вуйэш шудымо [цӹзӹ качшы, ӹрвэзӹ].
Молотилка — кырымэ машина [кылтэ шимӹ машина].
Молоток — чӧгыт [изи молот].
Молоть — йоҥышташ 2 [йаҥышташ].
Молотьба — шиймаш, кырымаш [килтэ шимаш].
Молочная — шӧран; м.корова — шӧран ушкал [шышэран, шӹшэрӓн ышкал].
Молочница — шӧр ужалышэ [шӹшэр выжалшы ӹдӹрӓмӓш].
Молча — пэлэштыдэ.
Молчаливый — пэлэштыдыман.
Моль — когарыш, когаршэ [когэршӹ].
Мольбище — кумалмэ ото [ыдылмы вӓр].
Моментально — тыманмэш(кэ) [выртын].
Момент — тат, жап [пиш мытык жэп].
Монастырь — манастыр.
Монета — окса (вӱргэньэ, ший, шӧртньӧ дэнэ ыштымэ).
Монетчик — окса ыштышэ.
Монисто — шийаршаш.
Моногамия — икватанлык шот [ик вӓтӹ дон ӹлӹмӓш].
Монотеизм — ик йумылан иньанымаш.
Монотонный — ик йӱкла шоктэн шогышан.
Монумент — кугу палдыш (шӱгар кӱй) [шӹгэрлӓ кого пӓлӹк (кӱ, хрэстӹ пӧрт)].
Мораль — сайыл*, койыш сайылтыш [пурын-йажон ӹлӓш тымдымаш].
Моральный — сайлыкан [пуры, йажо].
Моргать — шинча пийалаш 1 [сӹнцӓм кымлымаш].
Морда — мурда; морда — вольык-вуй.
Море — тэҥыз, тэҥгыз [таҥыж].
Мореный — шужыктэн ашнымэ [шӹндӹмӹ].
Морить — шужыктэн ашнаш 2 (морайаш).
Морковь — кэшыр [морко].
Мор — мор.
Морозить — кылмыкташ 2.
Мороз — йӱштӧ [ӱштӹ].
Моросить — шыжаш 2; моросит — шыжа (пунйур) [тыгдын-йураш].
Морфология — лад-лэктыш (йылмыштэ, кушкылышто да монь) [тӹҥ шамак лӓкмӹ тымдымаш (сарымаш пижӹктӹмӓш)].
Морщина — куптыртыш.
Морщиться — куптыргаш 2 [кӹптыргаш].
Москательная и скобяная торговля — чийа дэнэ кӱртньо ӱзгар ужалымаш.
Москва — Моско (ола).
Мосол — лу.
Мостик — изи-кӱвар [кывэр].
Мостить — кӱварлаш 2 [кӹвэрлӓш].
Мостки — пашма, пасма.
Мотать нитки — эргаш 2 [йалдаш; мындырташ].
Мотив — сэм, мурсэм.
Мотовило — йолвондо [йалванды].
Мотовка — пӱтрэч [улым пӹтӓрӹшӹ].
Моток — пӱтрэм [пашма].
Мотыга — катман, торэш-товар [торэш тавар].
Мотылек — изи-лывэ [лӹпӹ].
Мохнатый — пунан, лузга [кужы мижан].
Мох — рэгэнчэ, моко [рэгэнь].
Моча — шондо, кужмо [кыжвэк].
Мочала — мочыла [мацала].
Мочевой пузырь — шӱвыроҥ [хаҥ].
Мочение — нӧртымаш.
Мочить — нӧрташ 2.
Мочиться — шалаш 1, кужаш 1, нӧраш [нӧрӓш, кыжаш].
Мочка (корневая) — тыгыдэ вожла [важ].
Мошенничество — олталымаш [алталымаш].
Мошка — ӱвыра, шыҥа [ӹвӹрӓ].
Мошна — чондай [окса мэшӓк].
Мощность — вийанлык [кэрдмаш].
Мощный — вийан [силан; кэртшӹ].
Мрак — пычкэмыш [пӹцкэмӹш].
Мрамор — лончылан-кӱй; тыгыдэ пырчан кап-ладэштышан татыр (извэска) кӱй (шэмэ, ошо, йошкаргэ, нарынчэ лийэш) [пыҥӹдӹ, йагылтым кӱ].
Мрачный — шӱлыкан.
Мстительный — ӱчӧ шуктышо, ӱчылышан [шӹдӹм кычэн эдэмлӓн худам ӹштӹшӹ].
Мстить — ӱчӧ шукташ 2, ӱчылаш 2.
Мудрость — куго акыл, куго уш [пиш шанэн мыштымаш].
Мудрый, мудреный — кугу ушан, шонышан [кого ышан].
Мужать — кугэмаш 1, вийаҥаш 1.
Муж — марий, ульмо [мары].
Мужчина — пӧрйэҥ [пӱэргӹ].
Музей — тоштэр [тошты годшы ӓдӹр влӓм анчыкташ пэрэгэн урдым вӓр].
Музыка — шоктыш [шактыш].
Музыкант — шоктышо [шактышы].
Мука — ложаш [лашаш].
Мука — орлык.
Мукомол — йоҥыштышо [йаҥыштышы].
Мумия — 1) йошкар чийа; 2) тӱрлӧ эм дэн шӱрымӧ колышо кап [йакшар чиӓ; коргӹ лӹкман шӱтӹмӹ эдэм кӓп].
Мундштук — чувык.
Мурава — шаршудо [жар шуды].
Муравей — кутко [кыткы].
Муравейник — кутко-шуэ [кыткы шӱҥгӓ].
Мускул — чокашыл, шийан-шыл [шыртан пай; шӹл].
Мускулистый — чока-шылан [шӹлӓн].
Муслить — шӱвылдаш 2, тазылташ 2 [шӹвӹльвӹд дон нӧртӓш].
Мусолить — тазылтылаш 1 [шӹвӹльвӹд дон нӧртӓш].
Мусорить, сорить — куштыраҥдаш 2 [сӱклӓш].
Мусор — шӱк, куштыра [кыныж (сӱк)].
Мусорный — шӱкан, куштыран [сӱк].
Мутить — румбыкташ 2.
Мутноватый — румбыканрак [льӓвӹрӓнрӓк].
Муха — кармэ [арашӹҥӓ].
Мухомор — кармэ-поҥго [арашӹҥӓ поҥы].
Мучение — ындыралтмаш [йасыландармаш].
Мученик, -ца — ындыралтшэ [кого йасым йӓл гыц ужшы].
Мучитель — ындырышэ [йасландарышы].
Мучить — ындыраш 2, индыраш 2 [йасыландараш].
Мучиться — орланаш 2, ындыралташ 2 [йасыланаш; мутьалташ].
Мучной — ложашан [лашаш].
Мщение — ӱчӧ [худа дон кусӹм тӱлӹмӓш].
Мы — мэ [мӓ].
Мылить — шовынаҥдаш 2 [шавыньаҥдаш].
Мылкий — шовынаҥшан.
Мыло — шовын, совын [шавынь].
Мыловарение — шовын шолдымаш.
Мыловар — шовын-шолдышо (шолтышы).
Мысленно — шонэн гына, каласыдэ [шанэн].
Мыслящий — шонышо [шанышы].
Мыть — мушкаш 1 [мышкаш].
Мыт — шора-чэр, шора [кышкэдӹш].
Мычать — эҥыраш 2, эҥэраш 2 [лавыжаш].
Мышь — кольа [кальӓ].
Мышьяк — наргӱмыж [мушньак].
Мягкий — пушкыдо [пышкыды].
Мягкосердечный — пушкыдо шӱман [пуры йӓҥӓн].
Мякина — арва [ӓрвӓ].
Мякнуть — пушкыдэмаш 1 [пышкыдэмӓш].
Мялка — тулэ, толэ.
Мясо — шыл, пызэ, пай.
Мята (трава) — пӱтньык (шудо) [мӓт шуды].
Мятель — поран (тӱргыктымӓш).
Мять — тулаш 2, туржаш 1; мять лен — йытын (итӹн) тулаш.
Мяукать — мийоклаш 2 (пырысым маныт).
Мяч — мэчэ, тол.

Н.
На — ӱмбалнэ, ӱмбалан, ӱмбак(э); на полу — кӱвар ӱмбалнэ (на вопрос кушто); на пол — кӱвар ӱмбалан; на пол — (на вопрос кушко) — кӱвар ӱмбак(э) [вӹлнӹ, вӹлӓн].
Набаловать — ньэчкыштараш 2, эркаландараш 2 [нэчкӹш колташ].
Набалтывать, наболтать — кӱлэш кӱлдымашым ойлышташ 1 [лыгалташ]; наболтать — лугэн шындаш 2 [лыгэн шӹндӓш].
Набарышничать — парышым налын ситараш 2 [паришӹм нӓлӹн шӹндаш].
Набат — иктаж могай тарман дэнэ калыкым кычкырмаш [пыдыратэн цаҥ шимӓш].
Набег — толаш, шупшын налаш коштмаш [шыпшын нӓлӓш каштмаш].
Набегать, набежать — куржын мийэн пэрнаш 2 [миэн тӹкнӓш, кыргыж миӓш].
Набело — ошыла, ошэш.
Набережный — сэр тӱрысо [вӹд тӹрӹштӹшӹ].
Набить, набивать — шӱшкаш, шӱшкын шындаш [шӹшкӓш].
Набивка — шӱшмаш [шӹшмӓш].
Набирать — погаш 2; набрать — погэн шындаш.
Наблюдать — эскэраш, ончэн шагаш [тӹшлӓш].
Набойка — кэм-кӧтэрма; паврикыштэ ситса ыштымаш, сӱрэтлымаш; капэш савымэ выньэр [кэм кавал вӹлвал каваштыжы; ситцым шалтымаш].
Набойщик — кырышэ, ситса штышэ [шишӹ, ситцым чиӓлтӹшӹ].
Набожный — йумым чот пагалышэ, йумылдышан [йымым шанышы, йымыдылшы].
Наболеть — коржын, корштэн пыташ 2 [карштэн шӹнцӓш].
Набороздить — йыраҥ корным ышташ 2 [шага кишам ӹштэн шӹндӓш].
Набор — погымаш, погымо.
Наборщик — йӱк-пал погышо [йук пӓлӹм-буква-влӓм погышы].
Набрасывать — ӱмбала кышкаш 2; набросать — ӱмбала кышкэн шындаш [вӹлӓн-вӹлӓн кышкаш].
Набрести — тура толаш, вэрэшташ [пӓлӹдэок миэн шагалаш, вӓрэштӓш].
Набродиться — коштын ситарэш.
Набросок — шэмэш ыштымэ (возымаштэ, сӱрэтлымаштат), [йарэнок ӹштэн шоктыдымы (сирӹмӓштӹ, картьин ӹштӹмӓштӹ)].
Набрюшник — мӱшкыр-йымал [мӹшкыр вӹлвӓл (айыл)].
Набухать — лӧчаш 2; набухнуть — лӧчэн шинчаш [лӧчӓш, лӧчэн сӹнцӓш].
Наваживать — шупшыктылаш 1; навозить, навезти — шупшыктэн шындаш, шупшыктэн опташ [шукы шывшташ, шывштэн шӹндӓш].
Наваливать — ӱмбала лпташ 2; навалить — оптэн шындаш [вӹлӓн опташ].
Навалка — [оптымаш].
Навалять — почаҥдараш 2 [пачаҥдарэн шӹндӓш].
Навар — 1, урыс пыштымаш, 2 шӱро лэм лэктыш.
Наваривать — кӱртньым йӱлатыл ушаш 2; наварить — йӱлатэн ушэн шындаш 2 [кӹртньим йылатыл ушаш, йылатэн ушэн шӹндӓш].
Наварка — кӱртньым ваш пыжыктымаш.
Навастривать — пӱсэмдаш 1 [пӹсэмдӹлӓш]. Навострить — пӱсэмдэн шындаш [пӹсэмдэн шӹндӓш].
Наващивать — шиштылаш 2; навощить — шиштылэн шындаш [шӹштӹлӓш, шӹштылэн шӹндӓш].
Наведение — виктарымаш.
Наведываться — коклан ужаш пураш 2; наведаться — ужаш пурэн лэкташ 1 [пӓлӓш микӓлаш, ужаш пыраш].
Навеки, навек — курым мучко, курымлан [курымэш, курым мычкэш].
Навербовать — иктаж пашалан йэҥым погаш 2 [иктажы пӓшӓлӓн эдэмым погаш].
Наверно — ала, ала-мо, вэкат; наверно так — тыгэ ала мо, [вэкӓт].
Наверстывать, наверстать — йара эртарымым тэмаш, шукташ [йара эртӓрӹмӹ вӓрэш ӹштэн шокташ].
Навертывать — пӱтыралаш [пӹтӹрӓш], пӱтырэдаш 2; навернуть — пӱтралаш, путрал шындаш [пытырал шындаш].
Наверху — кӱшнӧ.
Навертеть — пӧртыктэн шындаш [сӓртэн шӹндӓш].
Навес — лэвӓш [лэвӓш, ӹльэ].
Навеселе — йыбыртышыла [хӹрӓлӹн, йӱлдӓлӹн].
Навечно — курымэш, курымашлан [курымэш].
Навешивать — сакалаш 2; навесить — сакалэн шындаш [сӓкӓш, сӓкэн шӹндаш].
Навещать, навестить — коклан ужаш пураш [ужаш пыраш].
Навеять — пуалтэн шындаш.
Навзничь — кумык [кымык].
Навзрыд — йӱкын шорташ 1, утэн кайэн [йукын мӓгӹрӓш].
Навивание — мундыртэн шындымаш [мындыртымаш].
Навивать — мундуртылаш 1; навить — мундыртэн шындаш 2 [мындыртэн шӹндӓш].
Навигация — вӱд дэнэ кошташ лиймэ жап, эҥэрыште вӱд ӱмбач паракот дэн коштмо жап [вӹд мыч тылвыш каштмы жэп].
Навинчивать — винтылаш; навинтить — винтылэн шындаш 2 [винтӹлэаш, винтылэн шӹндӓш].
Нависать — кэчалташ, кэржалташ 1 [кэчалтӓш].
Навлекать, навлечь — иктажым осалым, йолалам шоныкташ [ӹкшӹмӹм йӹллӓн худан шаныкташ попыкташ].
Наводить, навести страх — шучкым ышташ, ончыкташ [лӱдӹшӹм ӹщтӓ, лӱдӹктӓ].
Наводка — виктартыш, тамымаш.
Наводнение — вӱд налмаш, вӱд шарлымаш [вӹд нӓлмӓш].
Наводнять — вӱд налаш; наводнить — вуд налын шындаш, [вӹд, нӓлӹкташ, вӹдым нӓлӹктэн шӹндӓш].
Наводчик — виктарышэ, тамышэ [пушко дэнэ].
Навоз — тэрыс [намозы].
Навозить — шупшыктэн ситараш 2 [намозым лыкташ].
Навой — путырмо виктыш мучаш [навуй (мыньэр комыгодым) шыртӹ вӹдӹлмӹ].
Навонять — пушым лукташ [худа пыш лыкташ, пышарэн шӹндӓш].
Навораживать — мужэдылаш; наворожить — мужэд шындаш [мужэдӓш мужэд шӹндӓш].
Наврачивать, наворотить — савыртыл шындаш [сӓрӹкалӓш].
Наворовать — шуко шолышташ [шолыштын ситӓрӓш].
Наворчать — урлышташ [мӱгӹмӓктӹл шӹндӓш, мыҥаш].
Наврать — шойышташ, шойышт пытараш 2 [алталэн шӹндӓш].
Навредить — зийаным шуко шташ [локтыл шӹндӓш].
Навряд — ала, вэлэ [ӓньӓт].
Навсегда — чыла годымэш (курымэш) [цилӓ врэмаэшок].
Навыворот — умбальыла [пӧрӹктэн].
Навык — тунэммэ шот [ӹштэн тымэньмӓш].
Навылет выстрелить — вошт лукмыла лӱйаш [вашт лӓкмӓш].
Навьючивать — шуко оптылаш; навьючить — шуко оптэн шындаш [пидӹн аралаш].
Навязывать — ӧкым пуаш тӧчылаш; навязать — пидын шындаш, ӧкым пуаш, [вӹлэц йалшташ, пидын шӹндӓш 2, ӹшкэ шанымым йӓллан пижӹктӓш].
Нагадить — амырташ, амыртэн пытараш [льавыртэн шӹндӓш].
Нагайка — лупш [шӹштӹ сала, лыпш].
Нагар — когар, эҥшэ [когэр].
Нагибать — пӱгыртылаш; нагнуть — пӱгыртэн шындаш [айэн шӹндӓш, пӱгӹртӓш].
Нагишом — чаран, чараматрын [цӓрӓн].
Нагло — сӱмсырын [важылтэ].
Наглухо — тичак, шып ыштэн [пӹц].
Наглядеться — ончэн тэмаш, ситараш, шэртэммэш ончаш [анчэн ситӓрӓш].
Наглядно — раш койыктэн; [анчыктэнок].
Нагнаивать — шӱйыктылӓш; нагноить — шӱктэн шындаш [шӱктэн шӹндӓш].
Нагнать — поктэн шуаш; [шоаш, поктэн шоаш].
Нагнетать — пошартылаш [пашартэн шӹндӓш].
Нагнуть — пӱгыртэн шындаш.
Наговор — йу (шӱвэдымэ) [йо, йозыланымаш 2, ӓльӓклӹмӓш].
Наговаривать — окылым ӱмбак ойлаш, шӱвэдаш; наговорить — шӱвэдэн шындаш [1) йом кэлэсӓш, шӹвӓлӓш 2, пӧпэн шӹндӓш ӓльӓклӓш].
Наголо — чаран [цӓрӓн].
Наголодаться — чот шужаш [шужэн сӹнзӓш].
Нагоняй — чот вурсымаш [вырсмаш].
Нагонять — почэш поктылаш; нагнать — поктэн шуаш [покташ, поктэн шоаш].
Нагорать — эҥаш 1; нагореть — эҥын шинчаш, когаргэн шинчаш [ӹҥӓш, ӹҥӹн сӹнзӓш].
Нагорный — чаҥга сэр вэл, курык ӱмбалсэ [кырык вӹлнӹшӹ].
Нагоститься — ситэн уна лийаш [хыналэн шӹндӓш].
Нагота — чара [цӓрӓ].
Наготавливать и наготовлять — йамдылкалаш 2 [йӓмдӹлӹкӓлӓш]; наготовить — йамдылэн шындаш 2 [йӓмдӹлэн шӹндӓш].
Наготове быть — йамдэ лийаш [йӓмдӹ лиӓш].
Награбить — шуко агаш, толаш 2 [шолышт ситӓрӓш].
Награда — пӧлӧк, пӧлэк [шӱмӹн лин пумаш].
Награждать, наградить — пӧлӧклаш 2 [наградым пуаш, тау ӹштэн пумаш, тау ӹштэн пуаш].
Награфить — коркалэн шындаш 2 [графэн шӹндӓш].
Нагребать — куаш (лумым); нагрести — куаш, куэн шындаш [коаш (лымым, пӹрцӹм) коэн, ыдырэн шӹндӓш].
Нагревать — ырыктылаш 1; нагреть — ырыктэн шындаш 2 [ӹрӹктӓш, ӹрӹктӹлаш, ӹрӹктэн шӹндӓш].
Нагромождать — ӱмбала опташ; нагромождение — ӱмбала шуко оптымаш [когон аралаш].
Нагрубить — торжан шуко ойлаш [туран кэлэсэн пуаш].
Нагрудник — оҥлык, оҥӱмбал [оҥ вӹлнӹш].
Нагружать — оптылаш 1; нагрузить — тэмэн шындаш, оптэн шындаш [оптӓш].
Нагрузка — ӱмбач пумо паша, уто паша, тэмымэ [уты пӓшӓ, тэмӹцӓн пӓшӓ, утылык-пӓшӓ].
Нагрузчик — сату йастарышэ, оптышо [крузышы, намалшы].
Нагрунтовать — тӧрлэн шындаш (чийалтымаштэ, корно пашаштэ) [чиӓлтӹм анцыц тӧрлэн шӹндӓш].
Нагрызть — нулташ, нултэн опташ (луым), пурын опташ (пӱкш-шӱкым) [ньымышт шӹндӓш, пырын шӹндӓш].
Нагрязнить — лавыртэн шындаш [льӓвыртэн шӹндӓш].
Нагрянуть — толын пэрнаш [тӹрук толын шагалаш].
Нагуляться — коштын ситараш [коштын ситӓрӓш, 2 ӧрдаш, тӹлӹм шӹндӓш].
Над и надо — ӱмбалнэ, ӱмбалан, тура, тураштэ (кӱшнӧ); над домом — пӧрт(лан) тура [турэ, турэшты (кӱшнӹ) пӧрт турэ].
Надавать — пуэдэн ситараш 2 [пуэн шӹндӓш].
Надавливать — тэмдылаш 1; надавить — тэмдал шындаш 2 [тэмдӹштӓш тэмдӓл шӹндӓш].
Надаивать — лӱштэдаш 2; надоить — лӱштэн шындаш 2 [ышкалым шыпшылаш, лӹштӓш].
Надбавлять — йэшаркалаш 2; надбавить — йэшарэн шындаш [тэмӓлтэн опташ, тэмӓлтэн шӹндӓш].
Надвигать — шӱкэдаш 2; надвинуть — шӱкал шындаш [вӹкӹ шӹкӓш, вӹкӹжӹ шӹкӓл шӹндӓш].
Надводный — вӱд ӱмбалсэ [вӹд вӹлнӹшӹ].
Надвое — кокытэ, коктытэ [коктэ].
Надвязывать — шуйкалаш 2 (чулкам); надвязать — шуэн пидаш [ушэн пидӓш].
Наддавать — ӱмбач пуэдаш; наддать (пару) — угыч пуаш, кудалташ 2 [вӹлӓн пуаш, вӹлэц кӹшкӓлаш].
Наддача — йэшарэн пумаш [ситӓрэн пумаш].
Надевание — чиймаш [чиктӹмӓш].
Надевать, надеть — чийаш 2, чийэн шогалаш [чиӓш, чиктӓш].
Надежда — ӱшанымаш [цанымаш, ӹньӓнӹмӓш].
Надежный — ӱшанлэ, ӱшанаш лийшэ [ӹньӓн].
Надел — кучымо мландэ [тушаштыш зэмльӓ].
Наделать — ыштэн ситараш 2 [ӹштэн шӹндӓш].
Наделение — шэлын пумаш [пайылэн пумаш].
Наделять — пайлэдаш 2; наделить — пайлэн пуаш (мландым) [пайылэн пуаш, пайылэн шӹндӓш].
Надергивать — кӱрын луктэдаш; надергать — кӱрын опташ [кӹрӓш, кӹрӹн лыкташ, кӹрӹн опташ].
Надеть — чийаш 1, чийэн шындаш [чиӓш].
Надеяться — инанаш 2, инанэн шогаш [цанаш].
Надзирание — ончэн шогымаш, эскэрымаш [анчымаш].
Надзиратель — ончэн шогышо, шэкланышэ [пӓшӓ ончышы].
Надзор — шэкланымаш, ончымаш [оролымаш].
Надивиться — ӧрын пыташ 2 [анчэн ӧрӓш].
Надирать — кӱрын налэдаш 2; надрать — кӱрын ситараш 2 [вакташ, вазаш, кӹрӓш].
Надламывать — пэлэ тугышташ; надломить — пэлэ тугаш [пэлэ кӹрӓш, кӹрӹлдӓлӓш].
Надлежащий — шотлан толшо [шотэн толшы йӧнӓн].
Надлом — пэлэ тугымо [изиш кӹрӹлдалмӹ].
Надменный — кугэнышэ [чывань].
Надо, надобно — кӱлэш [кэлэш].
Надобность — кӱлэшлык [кэлмӹ].
Надоедание — йыкландарымаш, шэрым тэмымаш [аврэм нӓлмӓш, ӧрыктӓрмӓш].
Надоедать, надоесть — йыкландараш, йыгыштараш [аврэм нӓлӓш, ӧрыктӓрӓш].
Надоедливый — йаҥшак, йыкландарышан [авырэм нӓлшӹ ӧрыктӓршӹ].
Надолго - шукылан [шукэш].
Надоумить — ушыш пурташ 2 (вэсылан) [ышым пуаш].
Надпилить — пӱчкылдаш 2, изишак лодэн шындаш (пила дэн) [ладэмдаш, пильалтӓш, ладэмден шӹндӓш].
Надписывать — ӱмбач возэдаш 2; надписать — ӱмбач возэн шындаш [вылэц сирэн шӹндӓш].
Надрез — пэлэ пӱчмо, ӱмбач пӱчмо [пычкӹлдӓлмӹ вӓр].
Надрезывать - пӱчмо палым ыштылаш 1 [пӹчкӹлдӓлӓш].
Надрубать — руал палэмдылаш; надрубить — руал палэмдаш 2 [вӹлэц изиш роалаш].
Надругательство — мыскылэн вурсымаш [мыскылэн вырсымаш].
Надорвать (силы) — тазалыкым кӱрлаш [ӹшкӹмӹм нэлэш локтылаш].
Надсада — вий кӱрылтыш [куат пӹтӓрӹмӓш].
Надсадить силы — вийым курлаш, пытараш [нэлэш локтылалташ].
Надставлять — умбач шындылаш 2 [ушаш, пижӹктӓш, вылэц шӹндӓш].
Надстраивать — оралтэ ӱмбалан йэшарэн ыштылаш 1 [ӹлӹш вӹлан вэс ӹлӹшӹм шӹндӓш, стройаш].
Надстройка — иктажмо ӱмбалан йэшарэн ыштымаш [вӹлӓн шӹндӹмаш, строймаш].
Надстрочный — возымо савыктымэ, корно ӱмбалсэ [корно вылнӹ сирӹмӹ].
Надувание — ужалымэ-налмаштэ олталымаш [ӹфылӹмӓш, алталымаш].
Надувать, надуть — 1, пуаш, пуэн шындаш 2, иктаж йэҥым пумаш-налмаштэ олталаш [ӹфӹлэн шӹндӓш, алталаш].
Надумать — кэлшымыла шоналташ [шанэн шӹндӓш].
Надурачиться — шуко орадыланаш [ородыланэн шӹндӓш].
Надушить — пушаҥдаш, пушаҥдэн шындаш [пышаҥдэн шӹндӓш].
Надымить — шикшым тэмаш, шикшаҥдаш 2 [шӹшкаҥдӓрӓш, шӹкшӹм лыктын шӹндӓш].
Надышать — шӱлэн пужаш (йужым) [шӱлэн шӹндӓш].
Наедать, наесть — шуко кочкаш [качкаш, качкын шӹндӓш].
Наедине — шкэт кодын, шкэтыштэ [ӹшкэтын].
Наездник — кудалыштшэ, кудал коштшо [мыктэшкы].
Наезжать, наехать — кудал мийаш, кудалын тура мийаш [вӹкӹ кыдал пыраш].
Наем — тарлымаш [тӓрлӹмаш].
Наемник — тарлалтшэ, тарлымэ йэҥ [таарэш пырышы].
Наемный — тарлымэ [тӓрлӹмӹ].
Нажаловаться — вуйым шийаш 1.
Нажарить — шуко эҥдаш, поньыжаш [жарэн шӹндӓш].
Нажать — пызыралаш 1, тӱрэд шындаш [пызырӓлӓш, тӹрэд шӹндӓш].
Нажевать хлеба - киндым пурын опташ 2 [пырын шӹндӓш].
Нажива — парыш налмаш [пайымаш, париш нӓлмӓш].
Наживать — пайда налын илаш; нажить — шуко пайдам налаш, погым погаш [пайаш].
Наживной — илэн погымо [ӹлӹм сэмӹнь постарымы].
Нажим — пызыралтыш [пӹзӹрӓлтӹш].
Нажимание — пызыралмаш [пӹзӹрӓлмӓш].
Нажимать — пызыркалаш; нажать — пызыралаш, пызырал шындаш [пӹзӹрӓлӓш, пӹзӹрӓл шӹндӓш].
Нажраться — утымэш кочкаш, алкынымэш кочкаш [утымэш качкаш].
Нажитое — илымэ сэмын погымо [ӹлӹмӹ сэмӹнь погӹмы].
Нажить — илымэ сэмын погаш [ӹлӹмӹ сэмӹнь погаш].
Назад — шэҥгэк(э), шэҥгак(э), шойык(о) [шайыкы].
Назади — шэҥгэлгнэ, шэҥгэлан [шайылны].
Название — лӱм, лӱмдыш [лӹм].
Назем — тэрыс [намозы].
Наземь на землю — мландэ ӱмбак [мӱлӓндӹ вык].
Назидание — сугынь пумаш, сугынь лиймаш [пурылан тымдымаш].
Назло или на зло — осалла, осал ыштымыла [худа ӹштӹмӓш, йорэ тупынь ӹштӹмӓш].
Назначать, назначить — шогалташ (иктажвэрыш, тӧнэжыш) [вӓрэш шагалташ].
Назначение — шогалтымаш.
Назойливо — йыгыштарэнак [йыгылтӹшӹнак].
Назойливость — йыгыштыш [йӹгӹлтӓрӹмӓш].
Назревать, назреть — кӱн шуаш (шурно, саска нэргэн) [кӱаш, кӱн шӹнцӓш, поспэйаш].
Назубрить — пӱнчаш (сорлам) [пӱзаш (сарлам).
Называть — лӱмым пуэдаш; назвать — лӱмлаш, лӱмлэн шындаш [лӹмдӓш, лӹмдэн шӹндӓш].
Наиболее — утларакшым, моло лэч утла [утларакшы, молы гӹц утларак].
Наивный — палыдэ ӱшанышэ [изилӓ шанышы, попышы].
Наигрывать — изиш шокталташ 2 [ольэн сэмым видӹмскӓ шактымаш].
Наизнанку — тупынь-мэлла, тупэла-мэла [тупынь вэлӓ].
Наизусть — кнагаш ончыдэ (ойлаш) [кньагам ончыдэок (попаш)].
Наилучше — эн сайын [пиш йажон].
Наилучший — эн сай [пиш йажожы].
Наименее — эн изин [изирӓкӹн].
Наименование — лӱм; н.учреждения — тӧнэж лӱм.
Наименьший — эн изи [йӓл гӹц изи, изирӓкшӹ].
Наискосок и наискось — йожэкын, йоштэк [вочык, вочыкла].
Найти — муаш [моаш]. Найденыш — мумо.
Наказ — кӱштымаш, шӱдымаш [шӱдӹмӓш].
Наказание — шылдалык, шылдалтыш, осал ыштымылан орлык ужыктымаш [самынь ӹштӹм гишӓн орлык пумы, цӓкӹн].
Накаливание — чот ырыктымаш [кыртньим когон йылалтымаш].
Накаливать — шокшындылаш; накалить — шокшындаш, чот ырыкташ [пиш йылалташ].
Накануне — водын [тӹ кэчӹ анцыц].
Накапливание — погымаш.
Накапывать — шуко кӱнчэдаш 1; накопать — шуко кӱнчаш, кӱнчэн ситараш [лаксак влӓм капайаш, ӹштэн шӹндӓш].
Накатать — пӧрдыктэн опташ [вӹлӓн пырэньӓм опташ, шукы ӹшташ].
Накачаться — ситымэш ӱҥгалташ 2, чот руштмэш йӱаш [1) ситымэш отьик дон модын шӹндӓш; 2) йӱкшӹ лимэш йӱаш].
Накачивать — пожыктылаш; накачать — пожэн шындаш (вӱдым) [мыльгыктылаш, (мыльгыктэн шӹндӓш) выдӹм качайаш].
Накашивать — солэдаш; накосить — солэн ситараш [салэн ситӓрӓш].
Наквашивать — шопыктылаш; наквасить — шопыктэн шындаш [шапыктылаш, шапыктэн шӹндӓш].
Накидка — ӱмбач пыштымаш [вӹлӓн пиштӹмӓш, вӹлӓн чимӓш].
Накидывать — ӱмбач пыштылаш, ӱмбач кышкэн шындаш [вӹлӓн кышкӓш, кӹшкэн шӹндӓш].
Накинуть — ӱмбач пышташ, вачэ ӱмбак пышташ, шоҥалаш [вӹкӹ шуаш].
Накипь — йошкын, шижшэ йошкын [вӹд шор (ӓтӹштӹш0].
Накипать — йошкынланаш 2 [шолын вӹд шор шӹнцӓш].
Накисать — тувыргалаш, тувыргэн шынчаш [шапэн шӹндӓш, шапыланаш].
Наклад — артэм, оптымо [артэм, вӹлӓн пиштӹмӓш].
Накладной — артымэ, оптымо [вӹлӓн пиштӹмӹ].
Накладывать — ӱмбач пыштылаш; накласть — опташ, оптэн шындаш.
Наклеветать — чогэн шындаш [ӓльӓклэн шӹндӓш, пижӹктэн шӹндӓш].
Наклеивание — пыжыктылмаш, лӱмылымаш [пижӹктымӓш].
Наклеивать, наклеить — пыжыктылаш 1, лӱмылаш 2 [пижӹктӓш, пижӹктэн шӹндӓш].
Наклепывать — таптылаш; наклепать — 1) таптэн шындаш 2) укэм ойлаш (иктажын ӱмбач).
Накликать беду — уто-ситым кычкырэн лукташ [кӹчӓлӓш (йасым, орлыкым)].
Наклон — тайналтыш [тӓйыл лывшалтмы].
Наклонение — койыш савыш, тайымаш [лывшалтмаш].
Наклонность — лупшалтмэ, иктажым ыштымыла кумыл шупшылтмаш [лывшалтмы, шӱмӹн ӹштымӹжӹ].
Наклонный — тайымэ [тӹрӹнь ик вэкӹ].
Наклонять — тайныкташ; наклонить — тайаш, тайэн шындаш [пӱгӹртӓш, тӓйӹнӹктӓш, тӹрӹньэмдӓш].
Наковальня — апшат-шондал, сандал [шандал].
Наковать — тапташ, таптэн шындаш [шийӓш (аравам), тапташ].
Наковырять — кэрышташ 1, кэрышт пышташ [кэрӹлӹштӓш, кэрӹштӓш].
Накожный — коваштэ ӱмбалсэ [кавашты вӓлнӹшӹ].
Наколачивать — кыркалаш; наколотить — кырэн шындаш [шикӓлӓш, шин шӹндӓш].
Наколдовать — локтэн шындаш.
Наколенник — пулвуй ӱмбал [пулвуй вӹлнӹш].
Наколоть — 1) шуралтэн колташ, 2) шэлышт опташ (пуым) [пӹшкыл шӹндӓш, шэлӹшт шӹндӓш (пум)].
Наколупать — кӧргынчаш, каткалаш, каткалэн шындаш [вылвалым ыдырэн, кӓтэн шӹндӓш].
Наконец — паштэҥгылан, пытартышэш [паштэкшӹ, пӹтартӹшэш].
Наконечник — шуймо мучаш [мычашэш чӹктӹмӓш].
Накопление — погымаш.
Накоплять, накопить — погаш, погэн шындаш.
Накоптеть — шикш тэмын шинчаш [шӹкшӓндӓш, шӹкшӓҥдэн шӹндӓш]. Накоптить — шыкшыкташ, шикшыктэн шындаш [шӹкшӓҥдэн, шимэмдэн шӹндӓш].
Накормить — пукшэн тэмаш 2 [пукшаш].
Накрапывать, накрапать — шӱвэдылаш (йӱрым маныт) [шӹвэдӓш].
Накрасть — шуко шолышташ [шолышт шӹндӓш].
Накрахмаливать, накрахмалить — парэҥгэ ложашым йыгылаш, йыгэн шындаш [роколма, турилашаш-дон ошэмдэн йагылтэн шӹндӓш].
Накрашивать — чийалтылаш; накрасить — сийалтэн шындаш.
Накренивать — ӧрдыжтылаш, ӧрдыжтэн шындаш [тӹрӹньэмдӓш].
Накрепко — пэш чоткыдын [пиш цаткыдын, пиҥыдын].
Накричать — кычкырэн тэмаш, шуко кычкыраш [саслэн шӹндӓш].
Накроить — шуко пӱчкэдаш, шулаш (вургэмлан) [шун шӹндӓш].
Накрошить — падыштэн шындаш, тыгыдэмдэн шындаш [падрэштэн шӹндӓш].
Накручивать — карыштылаш; накрутить — карыштэн шындаш [пӹтӹрӓш, пӹтӹрэн шӹндӓш].
Накрывать — лэвэд шындаш; накрыть — лэвэд шындаш, вэрэшт кучаш [лэвэдӓш, лэвэд шӹндӓш].
Накупать — налэдаш; накупить — налэдэн ситараш [нӓлӹкӓлӓш, нӓлӹн шӹндӓш].
Накупаться — йӱштыл ситараш [ситӹмэш нӱштӹлӓш].
Накуривать — шикшаҥдылаш; накурить — шупшын, шикшыктэн ситараш [ӹвшыкалаш, шӹкшӓндӓрӓш, шывшын шӹндӓш].
Налагать (см.накладывать) — пышташ [пишташ].
Налаживать — тӧрлатылаш 1; наладить — тӧрлатэн, виктарэн шындаш [тӧрлӓш, тӧрлэн виктӓрэн шӹндӓш].
Наламывать — тугыштылаш, пудыртылаш; наломать — тодышт, тугышт кышкаш 2 [тодыштылаш, тодын шӹндӓш].
Налгать — шойышташ, шойышт пытараш 1 [алталэн шӹндӓш].
Налево — шола вэлкэ, шолашкэ [шалахай вэкӹ, шалахайышкы].
Налегать — пызыркалаш; налечь — тэмдал шындаш [ик моҥырым тэмдӓш, пӹзӹрӓш].
Налегке — куштылгын.
Наледенеть — кылмаш, ийыш савырнаш [иӓҥӓш].
Належать — кийэн муаш [киэн шӹндӓш].
Налезать — пижэдаш (вурсэдалмыла, крэдалмыла) [кузэн пырэн шынцӓш].
Налеплять — пыжыктылаш; налепить — пижыктэн шындаш [пижӹктӹлӓш, пижӹктэн, тышкэн шӹндаш].
Налет — чагрэмалтмаш [ӹрдӓҥмӓш, выльымаш].
Налетание — мийэн пэрнымаш [миэн трӱк толын шагалмаш].
Налетать — пэрнылаш; налететь — мийэн пэрнаш [трӱк миэн шагалаш, миэн тӹкнаш].
Налету — чоҥэштымаштэ [чонэштӹмӓшток, кэтӹлӓок].
Налив — тэммаш (шурнын) [тэмӹмӓш, пӹрцӹ шӹцмӓш].
Наливать — йоктарылаш; налить — йоктарэн шындаш [йоктарэн шӹндӓш].
Нализаться — чот руштмэш йӱаш [утымэш йӱаш].
Налим — мокшынчо [мэнкол].
Налиновать — корнышташ, корным колташ.
Налипать — пижылаш; налипнуть и нальнуть — пижын шинчаш [пижӹн шӹнцӓш].
Налить (см.наливать) — тэмэн шындаш, йоктарэн шындаш [йоктарэн шӹндӓш].
Налицо — ончылнак, шинча-ончылнак [сӹнцӓ анцылнок].
Наличный — шинча-ончылнысо [сӹнцӓ анцылнышы].
Наловить — кучэн ситараш [кычэн ситараш].
Налог — йожак, карыз, лӱмокса.
Налоги — калык коклаштэ казнаш погымо окса.
Налоговая часть финотдела — окса пӧлкан налог ужашыжэ.
Налог на зарплату — кугу пашдарлан пыштымэ налог [кого пӓшӓдӓр вӹк пиштӹмӹ налок, лӹм-окса].
Наложить — оптэн шындаш [шӹндӓш].
Наложничество — ӱдрамашын йажарланэн ватэ олмэш илымыжэ [закондэ пӱэргӹ дон ӹдӹрӓмӓшӹн ӹлӹмӓш].
Налопаться — утымэш йӱаш, кочкаш [утымэш іуаш, качкаш].
Налупить — кырэн колташ [шин шӹндӓш, мынывлам итӹрӓйэн опташ].
Налущить (см. лущить) — шӱгыч ситараш [итрӓйэн шӹндаш (пырсам)].
Налюбоваться — шэр тэммэш ончаш 2 [ситӹмэш йаратэн анчаш].
Нам — мыланна, мэланна, мылана [мӓлӓннӓ].
Намагничивать, намагнитить — магнитлаш 2 [магнитанӹм ӹштӓш].
Намазывать — шӱркалаш; намазать — шӱрэн шындаш [шӹрӹкӓлаш, шӹрэн шӹндӓш].
Намакивать — чыкэдылаш, чыкыл лукташ 1 [ӱшкӹ выдышкӹ цикӓлӹн лыктӓш, нӧртӓш].
Намалывать (см.молоть) — йоҥыштылаш [йаҥышташ].
Намарать — амырташ, амыртыл шындаш [льӓвӹртэн шӹндаш].
Намаслить — ӱйаҥдаш, ӱйаҥдэн шындаш [ӱм шӹрӓш].
Наматывать — мундыртылаш; намотать- мундыртэн шындаш [мындыртылаш, мындыртэн шӹндӓш].
Намачивать — нӧртэдаш 2; намочить - вӧртэн шындаш [нӧртӹлӓш, нӧрэн шӹндаш].
Намек — шиждарымаш [шижтарӹмӓш, цаклыктымаш].
Намекать — шиждарэдаш; намекнуть — шиждараш, шиждарэн пуаш 2 [цаклыктараш, шижтӓрӓш].
Наменять — вашталтыл ситараш [ситӓрӓш].
Намереваться — ышташ шонаш 2 [ӹштӓш шанаш].
Намерение — ышташ шонымаш [ышташ шанымаш].
Намерзать — ӱмбач кылмаш; намерзнуть — ӱмбач кылмэн шинчаш [вӹлэц кылмӓш].
Намеривать — вискалаш 2; намерить — висэн пуаш [висӹкӓлӓш].
Намесить — 1) лугаш, вараш, варэн пуаш; 2) нӧштыл ситараш [ырвал, йарэн шӹндӓш].
Наместо (см. вместо) — олмэш (тыдын) вӓрэш].
Намет — атма, кошталдыш (пуалтэи].
Наметать — ӱштылаш 1; намести — ӱштыл шӹндӓш 2 [кӹшкэн шӹндӓш, ӹштӹл шӹндӓш].
Наметывать — кудалтылаш, оҥгым ыштылаш 1; наметать — кышкэн шындаш, оҥгым ыштыл пытараш 2 [кӹшкӓш, оҥывлам ӹштӓш].
Намечать — палым ыштылаш 1; наметить — палдараш, палым ыштэн шындаш [пӓлӹм ӹштӹлӓш, пӓлӹм ӹштӓш].
Намешивать — варылаш 1; намешать — варэн шындаш [йаркалылаш, йаркалэн шӹндӓш].
Нами — немнан дэнэ [мӓмнӓн (кидвуй) дон].
Наминать — туржылаш 1; намять — туржаш, туржын шындаш [тыржыкалаш, тыржын шӹндаш].
Намозоливать — вӱдотызаҥдылаш 1; намозолить — вӱдотызаҥдаш [алтацаэмдӓрӓш, алтацаэмдӓш].
Намокать — вошт нӧрэдаш 2; намокнуть — вошт нӧрэн шинчаш [нӧрэн шӹндӓш].
Намолачивать — шийэдаш 2; намолотить — шийын, кырэн опташ 2 [шилдӓлӓш (кылтэм), шин шӹндӓш].
Намолоть — йоҥыштэн ситараш [йаҥыштэн шӹндӓш].
Намораживать — кылмыктылаш; наморозить — кылмыктэн шындаш [кӹлмӹктӹлаш, кылмыктэн шӹндӓш].
Намордник — нэрлык.
Наморщивать — куптыргылаш 1; наморщить — куптыртэн шындаш [кыптыртылаш, кыптыртэн шӹндӓш].
Намостить — кӱварлэн шындаш, кывэрлэн шӹндӓш].
Намошенничать — шонэнак осалым ышташ [шанэнок тупыньым ӹштӓш].
Намутить — румбыкташ 2, румбыктэн шындаш [пыдыралтылаш, пыдыранцыкым ӹштӓш].
Намучиться — орланэн пыташ.
Намывать — мушкэдаш 2; намыть — мушкын шындаш [шукы гӓнӓк мышкаш, мышкын шӹндӓш].
Намыкаться — ойгым шуко чыташ [шукы ойхым ужаш].
Намыливать — шовынаҥдылаш 1; намылить — шовынаҥдаш 2; шовынаҥдэн шындаш 2 [шавыньаҥдаш, шавынь дон шӹрэн шӹндӓш].
Намякнуть — пушкыдэм шынчаш 1, [пыкыдэм шӹнцӓш].
Нанизывать — кэрэдылаш 1; нанизать — кэрэдэн шындаш [кэрӓш, кэрӹн шӹндӓш].
Нанимать, нанять — тарлаш, тарлэн шындаш [тӓрлӓш, тӓрлэн шӹндӓш].
Наново — угычын, уэщ [угӹцӹн].
Нанос (снега) — пургыж [пуалтэм].
Наносить — нумал ситараш 2 [намал ситӓрӓш].
Наносный — кондэн шындылмэ [кандэн шӹндӹмӹ].
Наоборот — мӧҥгэшла [тупынь, мӹҥэш].
Наобум — шоныдэ [шаныдэ].
Наострить — п.усэмдэн шындаш [пысэмдэн шӹндӓш].
Наотмашь — ӧрдыжыш рӱзалтэн [кид дон шалатэн (роалаш)].
Наотрез — пӱчкын кудалтымыла, йӧршын [пӹчкӹн шумыла].
Нападать — палдарыдэ пижэждаш 2; напасть — кэнэта пижаш; ымдылэн пижаш [тэмдаш, тэмдэн пӹзӹртэн шӹндӓш].
Нападение — кэнэта кэрылтмаш, ымдылэн пижмаш [ӓрӹмӓш, тэрвэн кэчӓлтмӓш].
Напаять — шулыктарэн пыжыкташ [вӓш пижӹктӓш].
Напаивать — йӱктэдаш 2; напоить — йӱктэн шындаш [йуктылаш, йуктэн шӹндӓш].
Напакостить — шакшылэн шындаш 2 [йӹрнӹктэн шӹндӓш].
Напаривать — улныктылаш 1; напарить — улныкташ (шокшэш) [шокшэш пышкыдэмдӓш (параш)].
Напахтать — ӱйым шӱшкын шындаш [ӱм шӹшкын шӹндӓш].
Напачкать — амыртыл шындаш [льӓвӹртэн шӹндӓш].
Напев — сэм, мурысэм [мырын викшӹ, сэмжӹ].
Напевать, напеть — мураш, мурэн шындаш [мыралтэн миӓш, мырэн шӹндӓш].
Напекать — кӱййыктылаш (киндым); напечь — ситарэн пышташ, кышкаш (киндым) [кӱэштӹлӓш, куэшт шӹндӓш].
Наперебой — тавалэн [йӓл шамак лош пырэн].
Наперед — ончыкылан [анцыкыла].
Напереди — ончылно [анцылны].
Наперекор — ваштарэш, ӱчым ышты̌мыла [торэш, ваштарэш].
Наперерыв — тавалэн [иктым-вэсӹм цӓрэн].
Наперехват — авалтымыла [кид-кидӓ].
Наперсток — парньаш.
Напечатать — савыкташ [пэцатлэн шӹндӓш (вазэн)].
Напечатлеть — палэмдэн кодаш [пӓлӹм ыштэн кодаш].
Напиваться, напиться — руштмэш, тэммэш йӱаш [шукы гӓнӧк йӱаш, йӱҥ шӹндӓш].
Напилить — йыгэн шындаш [пилэн шӹндӓш].
Напилок — ӧгӧ, ӧгэ [пильӹм шӹрӓш].
Напирать — шӱкӓш 2; напереть — шӱкэн шындаш [шӹкӓш, шӹкэн шӹндӓш].
Написание — возэн, сирэн шындымаш [сирэн шӹндӹмы].
Написать — возэн шындаш 2 [сирэн шӹндӓш].
Напиток — йӱаш лийшэ, йӱыш [йӱшӓшлык, йӱӹш].
Напитывать — нӧртэдаш 2; напитать — вошт нӧртэн шындаш [шывшыктарэн шӹндаш, нӧртӓш].
Напичкать — шӱшкын шындаш 2 [шӹшкӹн шӹндӓш].
Напластать — кашлэн опташ [шукы пачаш опташ].
Напластование — кашлымаш [шукы пачаш оптымы].
Наплевывать — шӱвэдылаш 1; наплевать — шӱвэдэн шындаш [шӹвэн шӹндӓш].
Наплескать — шыжыктыл пытараш 2 [шавыктыл шӹндӓш].
Наплести — тодын шындаш, ситараш [пльэтэн шӹндӓш, тодын шӹндӓш].
Наплодить — тӱлыктэн шындаш [шӹндӓш].
Наплыв — толын тэммаш [тэммӓш].
Наплясаться — куштэн тэмаш [куштэн тэмӓш].
Наповал убить — ик канаштэ пуштын шуаш.
Напоганить — амырташ, шураҥдэн шындаш [льӓвӹртэн шӹндӓш].
Наподобие — сэмынрак [тӹдӹ гань, сэмӹн].
Напоказ — ончыктымыла [анчыкташ].
Наполнять — тэмкалаш 2; наполнить — тэмэн шындаш.
Наполовину — пэлынарэ [пэлжӹм].
Наполоть — сомылэн шындаш, кӱрын шындаш [самлэн шӹндӓш].
Напоминать — ушэштараш 2; напомнить и напомянуть — ушэштарэн шындаш [ӓшӹндӓрӹктӓш].
Напор — шӱкымаш [шӹкӹмӓш].
Напорошить — пургыштэн шындаш 2 [пыргыжтэн шӹндӓш].
Напоследок — пытартышлан, эн варажлан [сэк варажок, вараэшыжӹ].
Направление — виктыш [виктӓрӹмӓш].
Направлять — виктылаш, вэкылаш 2; направить — виктараш, виктарэн колташ [ашэдӓш, виктӓрӓш].
Направо — пурла вэлыш, пурлашкэ [вургымла вэкӹ].
Напрасно — эпэрэ, укэлан, очынэш [такэшок].
Напрашиваться, напроситься — шкэ йодын пижылаш; пижаш (иктаж пашалан) [йадын пижӓш].
Например — шынаматлан [шамакталшы].
Напроказить и напроказничать — модмыла орадым ышташ [мадмыла ӹштӓш, масакым анчыкташ].
Напрокат — жаплан кучылташ [вэпэмаэш налмаш].
Напролет — вошт [вашток].
Напролом — пудыртэн пурымыла [пыдыртэн пырымыла (кеӓш)].
Напропалую — нимом чаманыдэ [йаммэшкӹ, вуй-сӓрӓ].
Напротив — ваштарэш.
Напрыгаться — тӧрштыл ситараш [ситӹмэш тӹргэштыл шӹндӓш].
Напрягать — варкынылаш 1; напрячь — варкынаш 2 [пыт кычаш].
Напряженность — варкынымаш [пыт кычымаш].
Напрямик — вик, шоловик [тӧрӓкок, вик].
Напрясть — шӱдырэн ситараш.
Напрятывать — шылтылаш 1, напрятать — шылтэн ситараш [шукым тайэн шӹндӓш].
Напугать — чот лӱдыкташ [лӱдыктэн колташ].
Напускать — колтылаш 1; напустить — колташ (иктажмо ӱмбакэ) [колтэн шӹндӓш].
Напутывать — куктылаш 1; напутать — куктэн пытараш [куктыл шӹндӓш].
Напухать — пуалэдаш [пуал шӹндӓш].
Напылить — пурактарэн шындаш [пыракаҥдэн шӹндӓш].
Напыщенность — ышкэм ала мош шотлымаш [кавырталтылмаш].
Напяливать — шупшыл чийаш; напялить — шупшын чийэн шындаш [шывшын чиктэн шӹндӓш].
Наработать — ыштэн ситараш.
Наравне — тӧрак [иктӧрэш].
Нарадоваться — шэр тэммэш йывырташ 2 [сусэм шӹнцӓш, ӹвӹртӓш].
Нараспашку — орайын, ӱштылэ [йолык-мэлык колтэн].
Нараспев — шуйалтэн, мурымыла [мырымла попымаш].
Нарастание — ӱмбалан кушмаш [вӹлӓн-вӹлӓн кушмаш].
Нарастать, нарасти — ӱмбалан кушкын шинчаш [вӹлӓн-вӹлӓн кушкаш, шӹлӹм кӹшкӓш].
Нарасхват — тавалымыла [кид-кидӓ].
Наращение — ӱмбалан кушмаш [шӹл кӹшкӹмӓш].
Наращивать — ӱмбач кушкыктылаш 1; наростить — кушкыктэн шындаш [кушташ, шӹлӹм кӹшкӹкиӓш].
Наредкость — пэш шуэла [пиш шоэ, шоэн вэлэ].
Нарезывать — пӱчкэдылаш 1; нарезать — пӱчкэдэн шындаш [пычкэдӓш, пычкэдэн шӹндӓш].
Нарекание — шылдалтыш [шамакыш пырымаш, пыртымаш].
Наречение — лӱмлымаш, лӱмым пумаш [лӹмдӹмӓш, лӹмым пумаш].
Наречие — ик йылмыштак, вэрын-вэрла шотын ойлымаш, йылмылтыш [ик хӓлӹкӹн йылмӹшток вӓрӹн-вӓрӹн ышкэ сэмынь, айыртэмӹн попымаш].
Нарисовать — сӱрэтлэн шындаш [рисуйэн шӹндӓш].
Нарицательный — шукын-лӱм [шукы ик йишӹн лӹм].
Нарком — вуйлатэн шогаш сайлыма калык комисар [халык пӓшӓм вуйлалтышы комисар].
Наркомат — совэт ушэм, пашам виктарэн шогышо-влак комисариат [халык комисариӓт].
Наркомвнуторг — рэспублик ушэм кӧргысо ужалкалымэ-налэдымэ пашам виктарышэ калык комисариат [рэспубльык ушэм кӧргӹштӹш торгэйым пӓшам виктарышы халык комисариат].
Народ — халык.
Народиться — шочаш [шачыкташ, шачаш].
Народная воля — 1) калык эрык; 2) 1860 ий коклаштэ калык вэрч шогышо йэҥ тӱшка (партий) [тошты власть ваштарэш кэшы, калык вэрц шалгышы. «Халыкин ирӹк» манмы лӹман партьи ушэм].
Народничество — латкандашат пэлысэ курымышто крэсаньык коклаштэ туныктэн коштмаш [луаткӓндӓҥыш курымын пэлыжы кытлашты ӹлӹшӹ влӓн, халыкым шанэн, йаратэн, халык лошты тымдэн каштмашты].
Народные комиссариаты (наркоматы) — совэт ушэм рэспубликын ик рӱдӧ вож пашам ыштэн шогышо комисариатышт [совэт ушэм рэспубликын вуйлалтымы комисӓриӓт-влӓжӹ].
Народный — калыкын, калыкысэ [халыкын].
Народный комиссариат внешней торговли (наркомвнешторг) — вэс кугыжаныш дэнэ ужалымэ-налмэ пашам тӧрлэн шогышо калык комисариат [вэс кугижӓншӹ вла-дон выжалымы нӓлмӹ пӓшам видэн шалгышы халӹк комисариат].
Народный комиссариат внутренних дел (наркомвнудел) — Рэспублик кӧргышто паша каймым ончэн, торлатэн шогышо калык комисариат [Совет ушэм кӧргӹштӹш пӓшӓм анчэн тӧрлатэн шалгышы халык комисӓриӓт].
Народный комиссариат здравоохранения (Н. К. Здрав) — калык тажалыкым шынэн шогышо комисариат [халык шулыкым анчэн, виктӓрэн шалгышы комисӓриӓт].
Народный комиссариат земледелия (Наркомзем) — чыла тӱрло озанлык, мландэ пашам шарэн, пэҥгыдэмдэн шогышо калык комисариат [мӱлӓндӹ пӓшӓм виктӓрӹшӹ халык комисӓриӓт].
Народный комиссариат по военным и морским делам (наркомвоенмор) — мландэ, тэҥых ӱмбалсэ сар пашам тӧрлэн шогышо калык комисариат [Сир таҥыж воктэн вырсы пӓшӓ виктӓрӹшӹ халык комисӓриӓт].
Народный комиссариат по иностранным делам (Н.К.И.Д.) - вэс кугыжанлаштэ совэт пашам тӧрлышӧ калык комисариат [вэс кугижӓншӹ влӓ дон пӓшӓ видӹшӹ халык комисӓриӓт].
Народный комиссариат по национальным делам (наркомнац) — тыгыдэ калык пашам тӧрлэн шогышо комисариат [тыгыдэ халык влӓн пӓшӓм виктӓрэн шалгышы халык комисӓриӓт].
Народный комиссариат почт и телеграфов (Н.К.П.Т.) - пошто дэн тэлэграп пашам тӧрлэн шогышо комисариат ]пошты дон тэлэграф пашӓм видӹшӹ халык комисариат].
Народный комиссариат продовольствия (Наркомпрод) — кочшаш нӓстам, ӱзгарым погэн тӧр шэлэдэн шогышо комисариат [качкыш-йӱш пӓшам виктарӹшӹ халык комисариат].
Народный комиссариат Просвещения (Наркомпрос) — калык тунэммаш пашам виктарышэ комисариат [тыменьмӓш пӓшӓ виктӓрӹшӹ халык комисӓриӓт].
Народный комиссариат путей сообщения (Н.К.П.С.) - тӱрлӧ корным тӧрлатэн шогышо калык комисариат [корнӹ пӓшӓ виктӓрӹшӹ халык комисӓриӓт].
Народный комиссариат рабоче-крестьянской инспекции (Н. К.РКИ) — пашам ончэн, тэргэн шогышо калык комисариат [пӓшӓзӹ дон хрэсань-влӓн кугижаншӹ пашам тэргӹшӹ халык комисариӓт].
Народный комиссариат социального обеспечения (Н.К.С.О.) - сусыргышо, йошкар армийыш кайшын йэшыжлан, шоҥго-влаклан полышым пуэн шогышо калык комисариат.
Народный комиссариат труда (наркомтруд) — паша-пашам ончышо калык комисариат. Паша ышташ кэртмым, моштымым чотыш налшэ, адак паша вийым кучышо калык комисариат [пӓшӓ ӹштэн кердмӹм, мыштымым чотыш нӓлшӹ, пӓшӓ ӹштӹмӹм анчышы халык комисариат].
Народный комиссариат финансов (наркомфин) — окса пашам виктарэн шогышо комисариат [окса пӓшӓм виктӓрӹшӹ халык комисариӓт].
Народный комиссариат юстиции (Наркомюст) — сут пашам виктарэн шогышо комисариат [сут пӓшӓм виктӓрӹшы комисӓриӓт].
Народный суд — калык сут.
Народность — ик калык вэс калык дэч койыш-шоктышыж дэнэ, йӱлаж дэнэ ойыралт шогымым маныт [пасна халык, халык дон халык лоштыш айыртэмым анчыктэн ӹлӹшӹ халык].
Народоведение — калык нерген туныктымо шанчэ [халӹк гишӓн тӹмдӹмы пӓшӓ (наука)].
Народовластие — калык вуйлатымаш, кугыжаныш кучышвийым калыкын шкэ кидыштыжэ кучымаш [халык вуйлатымаш, кугижӓншӹ кычэмӹм халӹк кидӹштӹ кычӹмӹ].
Народонаселение — калык-вэраҥмаш [халӹкӹн вӓрэш шӹцмӹжӹ].
Народосчисление — калык-чотлымо [халӹк шотлӹмӹ].
Нарождать, народить — шочыкташ 2, шочыктэн шындаш 2 [шачӹкташ, шачыктэн шӹндӓш].
Нарождение — шочын уштаралтмаш [шачмам, шачмӹ].
Нароком — лӱмын [лӹмӹн ӹштӹмӹ].
Нарост — разым, мыгыльэ, мыгыль [мыгыль].
Нарочно — лӱмын, нота [лӹмӹн, йорэ].
Нарочный — лӱмын йыҥ [лӹмӹн колтымы эдэм].
Нарсвязь — пошто, тэлэпон, радиодэнэ паша ыштышэ ушныкышт [пошты, тэлэфон, радио дон пӓшӓ ӹштӹшӹ влӓн пидӹшӹшты].
Нарта — самойэд калыкын кичкымэ тэржэ [самоэд халӹкӹн кӹцкӹмӹ тирӹштӹ].
Нарубить — руаш, руэн опташ [роэн опташ, роэн шӹндӓш].
Наружно — тӱжвалын [вӹлвӓлнӹ, вӹлнӹ].
Наружность — тӱжвал (кап, тӱс, чурий) [вӹлвӓл (кӓп шӹргӹ пӹлӹш, цӹрэ)].
Наружу — тӱго, тӱжвалкэ [тугӹ вӹкӹ].
Нарумянить — чэвэртэн шындаш [цэвэрташ, цэвэртэн шӹндӓш].
Нарушать — пудыртылаш 1; нарушить — пудыртэн пытараш [пӹдӹртӓш, пӹтӓрӓш, пӹдӹртэн, пӹтӓрэн шӹндӓш].
Нарушение — пудыртымаш [пӹдӹртӹмӓш].
Нары — торэш-олымбал [торэш-кымда олмаҥа].
Нарыв — пуалмэ [пуалмы].
Наряд — сылнэ вийэм [вӹлвӓл (чимаш) нӓрӓт].
Нарядить (см.наряжать) — ороллан, улалан чыкаш (колташ), моторын чикташ [олмыкташ, хӹла дон колташ].
Нарядно — моторын [косирын].
Нарядный — мотор [косир].
Наряду (см.наравне) — тӧрак, ик шотыштак [ик тӧрӹштӹ].
Наряжать, нарядить — нынзаш, шырыкак чиктэн шындаш [цэвэрӹн чиктӓш, йажон чиктэн шӹндӓш].
Нас — нэмнам, мэмнам [мӓнмӓм].
Насаждение — шындымаш [шӹндӹлмӹ, шӹндӹмӓш].
Насаживать и насаждать — шындылаш 1; насажать и насадить — шындэн ситараш, пытараш [вургэш шӹндӓш, шӹндӹлаш, шӹндэн пӹтӓрӓш].
Насасывать, насосать — шупшэдаш, шупшын ситараш (аза) [шыпшаш, шыпшын ситӓрӓш (ӓзӓ0].
Насахарить — сакырандаш, шэрэштараш, шэрэштэн шындаш [сакыр дон шӓваш йараш тотлэмдӓш].
Насвистывать — шӱшкалтылаш [шишкалташ].
Насдавать, насдать — 1, монгэщ пуаш; 2. шуко пуаш (шокшым) [шӓлӓтэн шӹндӓш].
Насевать — шуко ӱдаш. Насеять — ӱдэн ситараш [ӱдӓш, ӱдэн ситӓрӓш].
Наседать — пызырэн мийаш 2; насесть — пызырэн кучаш.
Наседка — пӱкташ шичшэ (чывэ), пӱктышӧ кайыке [пӱктӓш шӹцшӹ цӹвӹ].
Насекать — руэшташ, пӱнчаш (кӱйым), палым ыштылаш 1; насечь — пӱнчэн шындаш [1) роэшташ (кӱм) палым роалаш, 2) роэштӓш].
Насекомое — шулдырчык (копшаҥгэ), лывэ, моло кыдэжанат [шукш, капшаҥы цила йиш лӹпӹ влӓ].
Население — илаш шочшэ калык [ӹлӓш шӹцшӹ халӹк].
Населять — вэраҥылаш 1; населить — калыкым вэраҥдаш, йалым угыч ышташ [1) халӹкым у вӓрыш шындӓш, 2) халӹкӹм шӹндэн ситӓрӓш].
Насиживать — пӱктылаш 1. Насидеть — пӱктэн ситараш, иктаж чэрыш шинчэн шуаш [1) пӱкташ, 2) пӱктэн лыктӓш, шӹнцӹмӓш дон цэрым моаш].
Насилие, -лование — викымлымаш, ӧкымлымаш, вийытлымаш [нэвольа тэмдымӓш].
Насиловать — викым пызыраш, ӧкымлӓш 2, вийытлаш 2 [нэвольа тэмдӓш].
Насилу — пыкшэ, пикшэ [цуц (цуц-пуц)].
Насильничать — викымлаш, ӧкымлӓш [нэвольа ӹштӓш].
Насильственный — викымлымэ, ӧкымлымо, вийытлымэ [нэвольа ӹштӹмӹ].
Насинивать — кандылтылаш 1; насинить — кандалтэн шындаш [кловойэмдӓш, кловойэмдэн шӹндӓш].
Наскабливать — нӱжэдаш 2; наскоблить — нӱжэн шындаш [пыжараш, нӹжӓш, нӹжӹн ситӓрӓш].
Насказывать — ойлышташ 1; насказать — ойлышт пытараш [попэн шӹндӓш].
Наскакивать — тӧрштыл пижэдаш 2; наскакнуть и наскочить — тӧштэн пижаш 1. [тӧргэштыл миӓш, 2) тӹргэштӹлӓш, 3) тӹргэштын вазаш].
Насквозь — вошт ]вашт].
Насколько — кунарылан, мыньарылан, мунарылан [кынарэш, маньарэш].
Наскоро — вашкэлан [йӹлэран].
Наскребать — нӱжэдаш 2; наскрести — нӱжэн шындаш [нӹжӓш, нӹжӹн шӹндӓш].
Наскучивать — йокрокаҥдылаш 1; наскучить — йокрокаҥдаш, ӧрканыкташ [сылыкэмдӹмӓш].
Наслаждаться — кэланылаш; насладиться — кэланаш, кэнанаш 2, мындырланаш 2 [1, сусун, шӓр тэмӹн, 2)мындырын ӹлӓш].
Наслаждение — кэнанымаш, мындырланымаш, намырланымаш [мындырын ӹлӹмӓш].
Наслаивать — лончэдылаш 1 [ланцын опташ].
Насластить (см.наслащивать) — тамлэштыкташ 2, тамлэштараш 2 [тотлэмдӓш].
Наследник, -ница — йуго, ачаж-аваж кышам тошкышо [ӓтьӓжӹ-ӓвӓж такырым такышы йых].
Наследование — йугылымаш [такырым ташкымаш].
Наследственность — йугылтыш [ӓтьӓжӹ-ӓвӓжӹ вӓрӹш кэмӹ вӓр шывшмы].
Наследство — йугыпого [ӓтьӓ-ӓвӓ гӹц кодшы ылыш, пурлык].
Наслоняться — укэлан коштын эртараш 2 [кэлэш-аккэлэш каштын эртӓрӓш].
Наслушаться — колышт пытараш (тӱрло ойлымашым) [колышт шӹндӓш].
Насмерть упал — колымыла йӧрлын кайыш [колымыла кэн вазын].
Насмех — игылтышлан [ваштылташ].
Насмешник — воштылшо, игылтшэ [мыскылышы, койырымы].
Насмолить — смолалэн шындаш [смольаш, смольэн шӹндӓш].
Насморк — нэр-пынчылтыш [рун вацмы].
Насмотреться — шэртэммэш ончаш [ситымэш анчаш].
Насовывать — шӱшкэдаш, 2 чыкэдаш 2; насовать — шӱшкэдэн, чыкэдэн шындаш 2 [шӹшкӓш, шӹшкӹн шӹндӓш].
Насолить — шӧнчалтэн шындаш 2 [санцалтараш, санцалтэн шӹндӓш].
Насорить — шӱклэн пытараш 2 [сӱклӓш, сӱклэн шӹндӓш].
Насос — чужик, тулэ [сост].
Наспех (см.наскоро) — вашкэла, вашкышыла [талашэн, вӓшкэн].
Настать — шуаш (жап) [шоаш].
Наставка — шуймыш, шуйыш [шӹндӹмӹ].
Наставлять — шуйэдаш 2; наставить — шуйэн шындаш [шӹндӓш, пӹртэн шӹндӓш].
Настаивать — чот шогаш (иктаж пашалан), шонымым шукташ [шалгаш, пӹт шалгаш].
Настегивать — лупшэдаш 2; настегать — лупшэн пытараш [лыпшаш (шоэн ыргэн миӓш), лыпшэн миӓш].
Настежь — виш.
Настигать, настигнуть и настичь — поктэн шуаш [покташ, поктэн шоаш].
Настилать — шараш 2; настлать — шарэн шындаш [шӓрӓш шӓрэн шӹндӓш].
Настойка — шуктыш [тырлышы шуктымаш].
Настойчиво — чот шогэ [пӹт шалгэн].
Настолько — тунарылан [тынарык].
Настольный — ӱстэмбалсэ [стӧл вӹлнӹшӹ].
Настораживаться — чот колышташ [пылшым шагалтэн колшташ].
Настороже — чот колыштмыла [пиш колыштмыла].
Настоять — чот шогаш [пыт шалгаш, тырлыкташ].
Настоящий — кызытсэ [кӹзӹтшӹ, ирсӓ].
Настращать — лӱдыктыл пытараш [лӱдӹктэн шӹндӓш].
Настрелять — шуко лӱйэн налаш [лӱэн опташ].
Настричь — тӱрэд шындаш [тӹрэд шӹндӓш].
Настрогать — пужарэн шындаш [пӹтарэн йэмбыллэн шӹндӓш].
Настрого — чоткыдын [цаткыдын, костанын].
Настроение — кумылтыш [сусын ойхын йӓҥ тӓрвӓтӹмӓш].
Настроить — 1) оҥарэн шындаш, тарташ, 2) шуко ышташ (оралтым) [стройэн шӹндӓш, ыҥарэн шындаш].
Настройка — оҥарымаш [ыҥарымаш].
Настрочить — 1) вашкэ возэн шындаш, 2) ургыш корным ышташ [ыргэн кэӓшЭ сирэн кэӓш].
Настряпать — кочкаш йамдылаш [качкаш йӓмдӹлэн шӹндӓш].
Настудить — йӱкшыктараш [укшӹктэн шӹндӓш].
Наступать — ӱмбак ваш кайаш [вӹкӹ пыраш].
Наступление — тушман ӱмбак каймаш [вӹкӹ пырымаш вы̌рсы̌шты̌].
Насулить — шуко сӧраш [сӧрӓш].
Насупротив — ваштарэш.
Насухо — кукшын [кошкымэшкӹ, кукшынок].
Насучивать — кэргалтылаш 1, кэргалтэн шындаш [кӓргӓлтӓш, кӓргӓлтэн шӹндӓш].
Насушить — коштэн шындаш [коштэн шӹндӓш].
Насущный — эрэ кӱлэшан [кэрӓл].
Насчитывать — чотлэдаш 2; насчитать — чотлэн шындаш [шотлаш, шотлэн шӹндӓш].
Насылать — колтэдаш 2; наслать — шуко колташ [колтэн миаш, колтэн шӹндӓш].
Насыпать — оптал шындаш [оптал шӹндӓш].
Наталкивать — шӱкэдаш 2; натолкать — шӱкэн шындаш [шӹкэдӹлаш, шӹкэн шӹндӓш].
Натаптывать — тошкэдаш 2; натоптать — тошкэн шындаш [ташкэн шӹндӓш].
Натаскать и натащить — нумал шындаш [намал шӹндӓш].
Натачивать — пӱсэмдылаш 1; наточить — шумэн, пӱсэмдэн шындаш; [1) пӹсэмдӹлӓш; 2) шымэн шӹндӓш].
Натекать, натечь — йогэн тэмаш 1 [йогэн шӹндӓш].
Натеребить — кӱрышт опташ 2 [кырӹн шӹндӓш].
Натерпеться — шуко чыташ 2 [шукы орлыкым ужаш].
Натесать — локшыч шындаш 2[локшыц шӹндӓш].
Натирание — йыгымаш [пӹшмӓш].
Натирать — йыгыкалаш 2, йыгэн шындаш [пӹшкӹн шӹндӓш].
Натиск — ишык [пӹзӹртӹш].
Наткать — куэн ситараш [коэн шӹндӓш].
Натолочь — шурэн шындаш [шырэн шӹндӓш].
Натопить — чот олташ [олтэн шӹндӓш].
Наторговать — ужалэн налаш (оксам) [торгойэн шӹндӓш].
Натощак — шужэн мушкырэш [шужыш мӹшкӹрэш].
Натравливать — таратылаш, кутыртылаш 1; натравить — чот тулдаш, кутырташ, тараташ [аздараш].
Натрепать — рӱчкалэн пытараш, тулэн опташ (йытыным) [тулэн шӹндӓш].
Натрескаться — утымэш кочкаш [утӹлоэш качкаш, шэлышт шӹҥцӓш].
Натрусить — овартыл шындаш (шудым) [пачкэн шӹндӓш, аварташ (арвам].
Натрясти — лӱшкыктыл йоктараш (иктаж саскам) [ырзэн шӹндӓш, ырзэн ситӓрӓш].
Натуга — чыркыланымаш [цӹркӹнӹмӓш].
Натура — пӱртыс [кайыш].
Натуралист — пӱртыс илышым шинчышэ, йӧратышэ йэҥ [ӹлӹшӹвлӓн ӹлӹмӹм тымэнь анчэн ӹлӹшӹ].
Натуральное хозяйство — ышкэ вий дэнэ шуктылмо озанлык паша [выжалыдэ-нӓлтэ ышкэ пӓшӓдонжок ӹлӹшӹ].
Натуральный — пӱртӱсло [тӹҥ айыртэман айрыдымы, ирсӓ].
Натур-налог — тӱрлӧ ӱзгарлэ йозак [качмы-йӱмӹ хӓдӹр дон пумы налог].
Натыкать — кэрэдыл шындаш [кэрӹн шӹндӓш].
Натягивать — чымэдаш 2 [шывшын шӹндӓш].
Натянуть — чымэн шындаш [чӹмӓш, чӹмэн шӹндӓш].
Натяжение — шупшылтмаш [чӹмӹмӓш, шывшылтмаш].
Наугад — шоналдыдэгызэ [ма, кыцэ, кыды попаза].
Наугольник — туатлык [охол висӹм хӓдӹр].
Наудалую — шоныдэгызэ вик ышташ [вуй-сӓрӓ ӹштӹмӓш].
Наудачу (см. наудалую).
Наудить — эҥэрэн ситараш [ӓҥӹрэн ситӓрӓш].
Наука — шанчэ [тымэньмӓш].
Науськивать — усыкташ, усыклаш (пийым) [аздараш].
Наутек — шылын каймыла [кыргыж шӹлӓш].
Научать — туныктылаш 1 [тымдаш].
Научить — туныкташ, тунуктэн шукташ [тымдэн шӹндӓш].
Научная организация труда — пашам шанчылын ыштымаш [тымдым сэм дон пӓшӓ виктӓрӹмӹш].
Научный — шанчылэ [тӹмэньмӹ].
Наушник — пылыш-пидӹш [пӹлӹш таҥа, пӹлӹш вӹлӓн сӓкӹмӹ].
Нафталин — когаршыэм.
Нахальный — сӱмсӹр [намысдымы].
Нахальство — сӱмсырланымаш [намысланыдымаш].
Нахапать — руалткалэн налаш [роалтыл нӓлӓш, роалтэн нӓлӓш].
Нахаркать — кокырэн кышкаш [кахырэн, шӹвэн шӹндӓш].
Нахваливать — моктылаш 1, [мактэн шӹндӓш].
Нахвалить — чот мокташ [мактэн шӹндӓш].
Нахвастать — шойакым кутырэн пытараш [алталэн шӹндӓш].
Нахватать — шуко руалткалаш [роалтыл шӹндӓш].
Нахлебаться — шуко кочкаш (совла дэнэ) [йӱн, подыл тэмӓш].
Нахлебник, -ница — тӱлымыла кочшо [йӓмдӹ киндӹ дон ӹлӹшӹ].
Нахлестать — лупшэн пытараш [лыпшэн шӹндӓш].
Нахлобучивать, -бучить — пызырэн упшалаш (упшым) [калпакым, сӹнцашкок валтэн, чиэн шӹндӓш].
Нахлопотаться — ыштыл ситараш ]ситӹмэш лопочайэн кашташ].
Нахлынуть — толын вузалаш, кугун толаш ]толын вазаш, когон толаш].
Нахмуриться — пӧкморланэн шинчаш [турнаракын анчалаш, сылыкын анчалаш].
Нахныкаться — нӱслэн чарнаш [йышлэн пӓрнӓш].
Находимый — мумо, муаш лиймэ [моаш лимӹ].
Находить — муаш [моаш].
Находиться — иктаж кушто лийаш [лиӓш].
Находка — мумо ӱзгар [момы].
Находчивый — йӧн-мушо [мон кэртшы].
Нахохлиться — пыстыл шаланэн шинчаш (чывэ) [пын авартэн шӹндӓш].
Нахохотаться — воштыл чарнаш [ситымэш ваштыл шӹндӓш].
Нахрапом — вийэш ыштымыла [тӹрӱк, силом].
Нацарапать — удыркалэн шындаш, ыдырэн шындаш, ыдыркалаш [ыдырэн шӹндӓш].
Нацедить — йоктарэн шындаш [шыраш (вӹдӹм, шӹшэрӹм)].
Нацелиться — тамэн шындаш [пӓлӹм нӓлӓш].
Нацеплять — пыжыктылаш 1 [пижӹктӓш (кӹлдӓш)].
Нацепить — пыжыктэн шындаш.
Национализация — пойан кашак дэч мландым, ший-вундым, тулэч молымат калык кидыш налмаш [пойан кид гӹц мӱоӓндӹм, фаб. Зав. Кугижӓнӹш кидӹш, кӓзнаш нӓлмӓш].
Национальность — калыкын ышкэ йӱла, йылмэ, моло ойыртышынат улылыкшо [ышкэ йӹлмы дон ӹлӹш халӹк].
Национальный — калык ойыртыш [халӹк айыртыш].
Нация — калык [ик йӹлмӓн халӹк].
Начадить — пушым (шуко) лукташ [шӹрэмӹм лыкташ].
Начало — туналтыш [тӹҥӓлтӹш].
Начальник, -ница — тӧра, вуйлык; ӱдрамаш тӧра [вуйлатышы, вуйлалтышы ӹдӹрӓмӓш].
Начальный — тӱҥалтыш [тӹҥӓлтӹш, пӹтӓришӹ].
Начальство — тӧралак, вуйлыклак [вуйлалтӹшвлӓ].
Начаток — тӱҥалтыш, тӱҥалмаш [тӹҥӓлтӹш].
Начеканить — таптымыла ышташ [пэлтэн шӹндӓш].
Начеку быть — эрэ шинчэн йамдылалт шогаш [йӓмдӹ лимӓш].
Начернить — шэмэмдэн шындаш [шимэмдэн шӹндӓш].
Начерно — шэмыла, шэмэш [йӓмдӹлмӹла].
Начерпать — коштал шындаш [коштал шӹндӓш].
Начертать — возэн шындаш [ыдыраш, сирӓш].
Начерчивать — ойыплылаш 1.
Начертить — корным ыштылаш, ойыплэн шындаш [пумагаэш тӧр корным ӹштӓш].
Начес — шондашмэ дэч кодшо муш, шондаш-пундаш [шандаш пындашэш кодшы муш].
Начесать — шондашын шындаш [шандаш шӹндӓш].
Начетверо — нылытэ [нӹл пайэш, нӹлӹтэш].
Начинание — тӱҥалмаш [тӹҥӓлмӓш].
Начинать — тӱҥалэдаш [тӹҥӓлӓш]; начать — тӱҥалаш, тӱҥал шындаш.
Начинивать и начинять — кӧргым оптэдаш 2.
Начинить — кӧргым оптэн шындаш [кашарташ, кӧргӹм опташ (кагыльым)].
Начистить — йытырайэн, эрыктэн шындаш [итӹрӓйэн шӹндӓш].
Начисто — чылт, чышт, йӧршын [пӹтымэш, итӹран, йаршын].
Начитанный — шуко лудын налшэ [шукӹ лыдшы].
Начитывать, начесть — шуко шотлэн шындаш [шукы шотлэн шӹндӓш].
Начихаться — тӱрвыч шукташ [ситӹмэш тӹрвӹнзӓш].
На что? - Молан? [малан?]
Наш — нэмнан, мэмнан [мӓнмӓн].
Нашалить — чорамбайланаш [рӱжгэн шӹндӓш].
Нашататься — йара коштын эртараш [каштын шӹндӓш].
Нашептывать — шӱвэдылаш (йу шот дэнэ) [пӹжгэн попаш].
Нашептать — шӱвэдэн шындаш.
Нашествие — ӱмбач толмаш [толын шагалмаш].
Нашивать — ӱмбач ургэдаш 2 [вӹлӓн ыргаш].
Нашить — ургэн шукташ, ситараш.
Нашивка — ургыш лапчак [вӹлӓн ыргымы].
Нашлепать - лоптыртыл шындаш [льопкэн шӹндӓш].
Нашпилить — кугу пудам кырэн шындаш [пышкыл шӹндӓш].
Наштопать — тумуштэн шындаш (чулкам) [тумыштэн шӹндӓш].
Наштукатурить — нэрынчыл шындаш (пырдыжым) [пӧртым шун дон тышкэн шӹндӓш].
Нашуметь — лӱшкэн тэмаш [рӱжгэн шӹндӓш].
Нащепать — шэлышт опташ (чырам) [шэлӹшт шӹндӓш].
Нащипывать — чывыштылаш, кӱрыштылаш [цӹвэштӹлӓш].
Нащипать — чывыштыл пытараш.
Наябедничать — вуй шийын рпытараш [ӓльӓклэн шӹндӓш].
Наяву — шинчаора, шинча-ончылно [кӹрӓт].
Небезопасный — лӱдыктышан, лӱдшан [лӱдӹшрӓк].
Небеленый — ошэмдыдымэ [ошэмдӹдӹмӹ].
Небеса — пылпомыш, кава [пылгам].
Небесный — пылпомышсо, кавасэ [пылгамӹштӹшӹ].
Неблаговременно — жаплан йӧрыдэ [жэпын агыл].
Неблагодарность — тау-ыштыдымаш [тау ыштӹдӹмӓш].
Неблагонадежный — иньаныдымэ [ӹньӓнок агыл].
Неблагоприятный — умырдымо [пурок агыл].
Неблагоразумный — сайушдымо [ышанок агыл].
Небный — тошмысо, ношмысо [ышма тамгаштышы].
Небо — пылпомыш, кава [пылгом].
Не более — утларак огыл [(тӹшэц) шукынок, когоок агыл].
Небольшой — кугу огыл [кого агыл].
Небосклон — каватайыл [пӹлгомтӓйӹл].
Небрежно — сырвэ-сорко, кырвэ-корво [пэлэ-дурэ, пылахайын].
Небрежность — эскердымаш, шэкланыдымаш [пылахайын, пэлэ-дурэ ӹштӹмӓш].
Небывалый — лийдымэ [литӹмӓш, толтымы].
Небывальщина и небылица — лийдымаш [лин кэрдтӹмӹ].
Неважный — пэш сайак огыл [йажоок агыл].
Невдалеке — мӱндурнак огыл [мӹндӹрнӹ агыл].
Невежа — шинчыдымэ, тунэмдымэ [лӓпцӹк].
Невеселый — кумылдымо [сусу агыл (ойхан)].
Невещественный — ӱзгардымэ [ньимадымы].
Невзгода — уда илыш [йасы ӹлӹмӓш].
Не взирая — ончыдэгызэ [анчыдэок].
Невзрачный — сындымэ, тӱсдымо [пӹцкӓтӓ (пӧрт), цэвэр агыл].
Невзыскательный — кычалтылдымэ, васартылдымэ [тэргӹдӹмӹ].
Невидаль — томшык, уждымо [ужтымаш].
Невидимый — ужаш лийдымэ [ужаш литӹмӹ].
Невидный — гинчаш пэрныдымэ [кайтымы].
Невинность — нараштыш [нӓрӓштӓ лимӓш].
Невиновный — титакдымэ, йоладымэ [вуйнаматдымы].
Невкусный — тамлэ огыл [тотдымы].
Невластный — кучэн кэртдымэ [кычэн кэрдтӹмӹ].
Невменяемый — титаклаш лийдымэ [вуйнаматыш пырыдымы].
Невместительный — пуртэн кэртдымэ [пырыдымы].
Невмочь — кэртдэ [кэрдтӹмӹ, тырхэн кэрдтымӓш].
Невнимательный — ыҥ пыштыдымэ, ыҥдымэ [пыт колыштшы агыл].
Невнятно — рашкэмдыдэ [рашкыды агыл].
Не во время — жапыштыжэ огыл [жэп дон агыл].
Невод — кэлдэ.
Невозбуждаемый — таратыдымэ [тӓрвӓтэн кэртӹдӹмӹ].
Невоздержанный — шкэнжым кучыдымо [ӹшкӹмжӹм кычэн кэрдтӹмӹ].
Невозможно — ок лий [ак ли].
Невозможный — лийдымэ [лидӹмӹ].
Невозмутимый — пӧкморла [латка (эдэм)].
Неволить — ӧкымлаш, вийытлаш 2 [ирӹктэ ыштыктӹмӓш].
Невольник, -ница — эрыкдымэ, кул [йӓл ирӹк дон ӹлӹшӹ, цора].
Невольничество — эрыкдымылык, куллык цора лимӓшԇ.
Невольно — эрыкдэ [шаныдэок, сӧрӹдэок].
Невольный — эрыкдымэ [ӹшкэ ирӹктэ ӹлӹшӹ].
Неволя — эрык укэлык, эрыкдымылык [ӹшкэ ирӹктэ ӹлӹмӓш].
Невооруженный — йара кидан, тармандымэ [цӓрӓ кидӓ].
Невоспитанный — сай ончэн куштыдымо [худан анчэн куштымы, худан тымдымы ӹрӹжлӹ кайышан агыл].
Невпопад — тураштарыдэ, тура кондыдэ [чучтэ тураштарӹдэ].
Невразумительный- ынлаш лийдымэ [ынылдарэн кэрдтӹмы].
Неврастения — вэмйарым-чэр [тыргыж цэр].
Невредимый — сайын логалдымэ [локтылалтдымы, шушыртыдымы].
Невтерпеж стало — чытыдымэ лийын [тырхэн кэртдӹмӓш].
Невыгодный — пайдадымэ [эксӹкӓн, паришдӹмӹ].
Невыкупаемый — сулэн налдымэ [сылыдымы, сылэн кэртдӹмӹ].
Невыносимо — чыташ лийдымэ [тырхыдымаш].
Невыразимый — каласэн моштыдымо [кэклэсэн мыштыдымы].
Нега — ласкалык, нэчкылык, эркалык. Воспитывать детей в неге — игышывым нэчкылыкыштэ ашнаш [1) нэчкӹ, 2) ӹрвэзӹ влӓм нэчкэш кушташ].
Негде — ныгушто, ныгушан [ньигышты]; негде сесть — ныгушто шинчаш (вэр укэ) [ньигыштат шӹнцӓш вӓр укэ].
Неграмотный — лудын, возэн моштыдымо [лыдын-сирэн мыштыдымы].
Недействительный — чыногыл [лачок агыл].
Недоимка — кӱсын, тӱлыдэ кодмо, налдэ кодмо [кодшы (лӹм окса)].
Недоимочная карточка — тӱлыдымо окса кагаз [тӱлӹдӹм окса пумага].
Недоимщик — кодшо парым [лӹм оксам пуэн шоктыдым эдэм].
Недра — кӧргӧ; в недрах земли — мландэ кӧргыштӧ [кӧргӹ, млӓндӹ кӧргӹштӹ].
Нежить — йымыжландараш, куандараш [нэчкэн, сэмалэн урдаш]; музыка нежит слух — музык пылышым йымыжландара.
Нежничать — шӱмылтылаш, ньэчкышланаш [йаратын-сэмалаш].
Нежно — ныжылгӹн, йымыжгын; смотреть нежно — ныжылгын ончаш; говорить нежно — йысыжгын ольаш [пышкыдын, нӹжӹлгӹн, пышкыдын анчаш, пышкыдын попаш].
Нежность — ныжылгылык [пышкыды сэмӓл]; материнская нежность — аван ныжылгылыкшэ [ӓвӓн сэмӓлэн йаратымаш].
Нежный — ныжылгэ; нежный вкус — ныжылгэ там [сэмӓл, пышкыды].
Независимость — иктэ дэкат шукныдымаш, иктэ дэчат йоддэ ыштымаш, шке-ву1йлык [ӹшкэ вуйдон ӹлӹмӓш].
Незаметный — палдырныдымэ; ншинчалан пэрныдымэ [пӓлдӹрнӹдӹмӹ].
Незамеченный — шинчалан пэрныдымэ; незамеченная дорога — шинчалан пэрныдымэ корно [1) цаклыдымы, у цаклыдым корны].
Незанятой — налдымэ, пашадымэ [йӓрсӹшӹ].
Незанятое место — палдымэ (йара) вэр; незанятый человек — йара йыҥ [йӓра вӓр, йӓрсӹшӹ эдэм].
Незапятнанный — палдыртыдымэ лӱм, шӱйдымо [тамгадымы, льӓвӹртӹдӹмӹ].
Незапятнанная репутация — лӱмшӱдымо чап [йажо лӹмнэр, шӱктӹдӹмӹ лӹм].
Незаразительный — пиждымашан [пиждӹм цэр].
Незасеянный — ӱдалтдымэ [ӱдӹдӹмӹ].
Незаслуженная репутация — йоладэак лӱм шуктымо шомак [такэш лӹмнэрӹм ӹштӹмӓш].
Незаслуженное наказание — йола укэ гычак орлыктарымаш [такэш орлыкым пумаш].
Не заслуживает чести — пагалаш ок шого [жэплӹшӓшлык агыл].
Незащитимый — аралаш лийдымэ, пыдалаш л. [ӓрӹдӹмӹ, ытарэн крддӹмы].
Незваный — ӱждымо [ӱждӹмӹ].
Нездоровиться — туйын чучаш 1; мне нездоровится — мый туйэшкэн шогэм, тӱлыжгэн шогэм [1) йасыланаш 2) мӹнь йасыланэм].
Неземной — мландэ ӱмбалныдымэ [мӹлӓндӹн огыл].
Незлобный — шыдыдымэ, осал(ым) кычалдымэ [шӹдӹдӹмӹ].
Незлопамятный — осалым шарныдымэ, осалым кучыдымо, осалым мондышо [шӹды урдыдымы].
Незнаемый — шинчыдымэ, палыдымэ; незнаемый человек — шинчыдымэ йыҥ [1) пӓлӹдӹмӹ, сӹнцӹдӹмӹ, 2) сӹнцӹды̌мӹ эдэм].
Незнакомый — палыдыме; незнакомый человек — шинчыдымэ йэҥ; быть незнакомым с искусством и наукой — мастарлык дэнэ шанчым шинчыдэ лийаш. [1) пӓлӹдӹм, 2) пӓлӹдӹм эдэм, 3) мыштымаш дон пӓлӹмӓшӹм сӹнцӹдэ лиӓш].
Незнание — шинчыдымаш; незнание обычаев — йӱла(м) шинчыдымаш [сӹнцӹдӹмӓш 2) авуцам сӹнцӹдӹмӓш].
Незначащий — йӧрдымо; незнающий ничего человек — нимом шинчыдымэ айдэмэ [ньимӓлан йардымы, эдэм тӹш, эдэм ора].
Незначительный — шотыш пыштыдымэ [чотыш пиштӓш йардымы].
Незрелый — кӱйдымӧ, кӱйын шудымо; незрелая ягода - кӱйдымо саска [поспэйыдӹмӹ, кутӹмӹ кӱтӹм мӧр].
Незримый — уждымо, койдымо [ужаш литымы].
Незыблемый — лӱҥгыдымо [лӱҥалтдӹмы].
Неидущий — кэлшыдымэ, туралан толдымо; неидущие к делу ссылки — пашалан келшыдымэ эҥэртымаш [1) йӧнэш толтымы, сарасыдымы, 2) пӓшӓлӓн йӧнэш толтымы шайа-влӓ анчыктымы влӓ].
Неизбежный — утлыдымо [ытлыдымы].
Неизбежное горе — утлыдымо ойго [ытлыдымы ойхы].
Неизбираемый — сайлыдымэ [айырышашлык агыл].
Неизведанный — палэн налдымэ, шынэн ончыдымо [пӓлэн анчыдымы].
Неизвестно — палэ огыл [пӓлмы агыл].
Неизвестно, приехал ли он — толмыжо палэ агыл [толмыжым палмы агыл].
Неизвестный — палыдымэ, шинчыдымэ [пӓлӹдӹмӹ, сӹнцӹдӹмӹ]; час смерти неизвестен — колышаш шагат палэ огыл [колым жэпым палӹм агыл].
Неизвинительный — титак гыч лукташ лийдымэ, титакшым кудалтыдымашлык (шӧрыдымашлык) [вуйнаматыш пырымыжым ӓрэн нӓлаш литымы].
Неизгладимый — йагылтыдымэ, йыгэн пытарыдымэ, шӧрэн кэртдымэ [ӹштын, мондэн кэртдымы, мондыдымы].
Неизданный — савыктэн лукдымо, савыктыдымэ [лыктымы].
Неизлечимый — парэмдэн кэртдымэ (+маш,+мылык), эмлэн кэртдымашлык [парэмдэн кэрддӹмӹ].
Неизменный — вашталтдымэ, ик тӱрлын илышэ (шогышо) [вашталтдымы].
Неизменяемый — вашталтдыман, вашталтэн кэртдыман, ик тӱрлын шогыман (илыман) [вашталтдымаш].
Неизмеримый — висэн кэртдымэ, висдымэ [висэн кэртдӹмӹ].
Неизносимый — чийэн пытарыдымэ (+маш); век неизносимый — ӱмыр мучко вияэн пытардымаш. [1) чиэн питӓрӹдӹмӹ, 2) курым чиэн пӹтӓрӹдӹмӹ].
Неизобразимый — шурэтлыдлымашлык, ольэн моштыдымашлык, каласэн кэртдымашлык [кэлэсэн, ӹштэн мыштыдымы].
Неизъяснимый — ыҥлыктарэн кэртдымаш, рашландараш лийдымаш [ыҥылдарэн кертдӹмӹ].
Неизящный — чэслэ огыл, спай огыл, асыл огыл, пэшак мотор огыл [пылахай, чаката агыл, итӹрӓ агыл].
Неимоверный — инандымашлык, ӱшандымашлык инанэн кэртдымашлык [ӓньӓнэн кэрддӹмӹ, ӓньӓнӹдӹмӹ].
Неимущий — укэан (укан), йорло, нимодымо, нэзэр [укэӓн, ньимадымы нэзэр].
Неискоренимый — вожгэ пытарыдымашлык; искоренимое зло — вожгэ пытардымашлык осал [1) важгэ пӹтӓрӹдӹмӹ, 2) важгэ пӹтӓрӹдӹӈ шӹдӹ, худа].
Неискупаемый — тӱлэн кэртдымашлык, тӱлэн кэртшашлык огыл [тӱлэн лыктын кэрддымы].
Неискусный — моштыдымо, шынэн шуктыдымо [мыштыдым].
Неисполненный — шуктыдымо [ӹштэн шоктыдымы, ӹштӹдӹмӹ].
Неисполнимый — шуктыдымашлык [ыштэн кэрддымы].
Неиспорченный — пужлыдымо [локтылалтдымы].
Неисправимый — тӧрлалтыдымашлык [тӧрлэн кэрддӹмӹ].
Неисправный — тузык огыл [тӧрлӹм агыл].
Неиспытанный — шыналтдымэ (шыныдымэ), кучэн ончыдымо [шӹнӹдӹмӹ ыштэн анчыдымы].
Неисследованный — тэргэн налдымэ, шонэн ончыдымо [кӹчӓл анчыдымы, шӹнэн анчыдым].
Неиссякаемый — пытарыдымэ, мӧҥгэштдымэ [йогэн пӹтӹдӹмӹ, пӹтарӹдӹмы].
Неистовый — шотдымо, моткоч толашышэ [цӓрэн кэрддӹмӹ].
Неистовый человек — шотдэ толашышэ (ородыланышэ) айдэмэ [цӓрэн кэрддым эдэм. Тӹргач ӹштӹшӹ, арышы].
Неистощимый — мӧҥгӧштдымо, пытарэн кэртдымэ; это неистощимая причина всяких разногласий — тидэ тӱрло кэлшыдымаштэ эн пытарэн кэртдымэ чий [1) пӹтӹдӹмӹ, пӹтӓрэн кэрдӹмӹ, 2) шукы сэмӹнь выцашӹмӓшӹн тиды ньигӹнӓмӓт пӹтӹдӹм тӹҥалтӹшӹжӹ].
Неистребимый — йомдарэн пытарыдымашлык, йӧныктарэн шуктыдымашлык [пӹтӓрэн кэрддӹмӹ].
Неисходный — луктын кэртдымашлык, утаралташ лийдымашлык [лӹктын кэрддӹмӹ, мычаштымы].
Неисходное горе — утаралташ лийдымаш (мучашдымэ) ойго [пӹтӹдӹмӹ ойхы].
Неисцелимый — парэмдыдымашлык, парэмдаш лийдымэ [тӧрлатэн кэрддӹмӹ].
Неисчерпаемое добро — налын пытарыдымаш пого [пӹтӓрӹдӹмӹ пурлык, пуры].
Неисчерпаемый — коштал (налын) пытарыдымашлык [каштал пӹтӓрӹдӹмӹ].
Неисчерпанный — коштал (налын) пытарыдымэ; [каштал (нӓлӹн) пӹтӓрӹдӹмӹ].
Неисчерпываемый запас денег — налын пытарыдымэ анык окса [нӓлӹн пӹтӓрӹдӹмӹ окса].
Неисчислимый — шотлаш лийдымэ, шотлэн пытарыдымэ [шотлэн кэрддӹмӹ].
Неймется — ок пушно; неймется ему — тудо пушнэн ок кэрт [ак царны, цӓрнэн ак кэрд].
Нейти — не идти — тура толшаш огыл, кэлшышаш огыл; эта шляпа вам нейдет — тидэ тэркувыш тланда ок кэлшэ [1) кэӓш агыл, олмыдыш агыл 2) ти шльӓпа тӓлӓндӓ ак олмыд]; это не идет к делу — пашалан тидэ тура ок тол [тидӹ пӓшӓлӓн йӧнэш ак тол].
Нейтрализация — иктыланат пудымо, иктыланат логалдымэ [ӧрдыштымаш, кораҥдымаш, иктӹлӓнӓт путымы].
Нейтрализация земли — иктыланат пудымо мландэ [иктӹлӓнӓт путымы мӹлӓндӹ].
Нейтральное дело — коклаш пурыдымо паша [лош пырыдым пӓшӓ].
Нейтралитет — коклаш пурыдымаш, коклаш варныдымашлык [йӓл гӹц ӧрдӹжӹштӹ шалгымаш, лошкы пырыдымаш].
Нейтральный — коклаш пурыдымо, молышко варныдэ илышэ [(йӓл гӹц) ӧрдӹжӹштышы, лошкы пырыдымы].
Нейтральный марий — коклаш варныдымэ (шкэ сэмынжэ илышэ) марий [(йӓл гӹц) ӧрдӹжӹштӹ шалгышы мары].
Некий — ик йыҥ, ала кӧ ик йыҥ [ик эдэм].
Нековкий — лывыргэ (пушкыдо) огыл, тапташ лийдымэ [тапташ литӹмӹ, нӧрӹ агыл].
Нековкое железо — тапташ лийдымэ кӱртньӧ [тапташ литӹмӹ кӹртньи].
Некогда — 1) жап укэ, 2) ала кунам, йарсымаш укэ [тагӹнам, йӓрсӹмӓш укэ]; жили некогда два брата — ала кунам кок изак-шольак илэн улыт [тагынам, тады-кытлан кок шӱмпэл ӹлэнӹт].
Некогда писать — возаш жап укэ [сирӓш йӓрсӓш ак ли].
Некомпетентный — шинчышэ огыл, ӱшанлэ огыл; шинчыдымэ, ӱшанаш лийдымэ [цилӓок пӓлӹшӹ агыл, пыт сынцышок агыл, ӹньӓнмӹ агыл].
Некорректный человек — раш штыдымэ (ольыдымл) йыҥ [сэмэлӓ эдэм агыл].
Некорыстный - сарандымэ, погылан кумыл пыжыктыдымэ [ышлӓнжӹ шаныдымы шык агыл].
Некоторый — ала-кудо, ала мыньарэ, икманьар(э); в продолжении некоторого времени — ик мыняр жап эртымэ годым [1) тагыдыжы, таманьары, тамазары, 2) тамазар лимӹкӹ].
Некрасивый — мотор огыл, соптыра [цэвэр агыл].
Некристаллизирующийся — ладылалтдымэ [ладын литӹмӹ, кристаллыш сӓрнӓлтӹмӹ].
Некристаллический — ладыдыман.
Некролог — колышо нэргэн возымаш [колышы гишӓн сирӹмӓш].
Некрученый — путырыдымо, почкынчыдымо [пӹтӹрӹдӹмӹ].
Некстати — тура кондыдэ, тураштарыдэ [турэш толтэ].
Нектар — пэлэдыш кӧргысо мӱй пырчэ, мӱй вӱд, йэм [пэлэдыш кӧргӹштӹш мӱӓн вӹд].
Некто — ала-кэ, иктэ [тӓгӱ].
Некуда — ныгушко, нигышкат [ньигышкат]. Мне некуда девать это — мланэм тидым нигушко пурташ. [мӹньӹлӓн ньигышкат тыдым цикаш].
Некуда — ныгушко вэр укэ [ньигышкат вӓр укэ] сегодня мне некуда ехать — тачэ мланэм ныгушко кайаш вэр укэ [тагачы ньигышкат кэаш вӓр укэ].
Некультурность — тунэмдымаш, почылтдымашлык [тымэньдӹмаш].
Неладно — ок йӧрӧ, ок кэлшэ; тут что-то неладно — тушто ала-мо ок йӧрӧ, ок кэлшэ [1) ак йары, 2) тишты тама ак йӓрӹ].
Нелегально — закон сэмын огыл, закон дэч посна, закон дэч кораҥын [йӹвӹрт, закон гӹц пасна].
Нелегальный — закондымо, шӱдыдымо [закондымы, шӱдымӹ].
Нелегкая — нэлылык, сийанлык, куткар; куда его нелегкая занесла? - кушко сийанлыкыш пурэн кайыш [1) куштылгы, 2) кышкы тидӹм шырэн пыртэн?].
Нелепость — йӧрдымаш [йардымаш, такэш].
Нелицеприятный — тӱслан ончэн ыштыдымэ [эдэм анчэн ӹштӹм агыл].
Неловкий — лийдымаш (окмак), йӧндымо [мыльы].
Неловко — кэлшыдымаш, каньылэ огыл; он ведет себя неловко — тудо шкэнжым кэлшыдымын куча; ему здесь неловко — тыштэ тудлан каньылэ огыл [1)мыльын, 2) тӹдӹ ӹшкӹмжӹм мыльын видӓ, 3) тӹдӹлан тиштакэн тама кӓньыл агыл].
Неложный — олталыдымэ, шойакдымэ [алталыдымы].
Неломкий — пудыргыдымо [пыдыргыдымы].
Нельзя — ок лий; этого сделать нельзя — тидым ышташ ок лий [ак ли].
Нелюбимый — йӧратыдымэ [йаратыдымы].
Нелюбознательный — палаш тунэмаш йӧратыдымэ [пӓлӓш шанышы агыл].
Нелюдимый — йыҥым йӧратыдымэ, пӧкмӧр [йӓл лошкы йарлыдымы].
Нелюдимый нрав — йыҥым йӧратыдымэ койыш [эдэм йаратыдымы].
Немало — шагал огыл.
Немаловажный — пэш оккул манмэ огыл [пиш ак кыл манмы агыл].
Немедленно — пашам шуйыдэ, йоватыдэ, тошкэштдэ [кӹзӹток].
Немедленно уезжайте — йоватыдэ кайза [кӹзӹток кыдалда].
Немедленный — паша шуйыдымо [тырхыдымаш, вычэн кэрддӹмӓш].
Немец — нэмыч [ньэмӹц].
Немецкий — нэмычын [ньэмӹцӹн].
Н. язык — нэмыч йылмэ [ньэмӹц йӹлмӹ, пышкыды йӹҥӓн агыл].
Немилосердный — чамандымэ [пуры йӓҥӓн агыл].
Немилосердие — чамандымаш [жӓплӓйдӹмӓш].
Неминуемый — эрташ лийдымэ, кораҥдыдымэ [эртӓш литӹмӹ, ужшашлык].
Немногие — шукужо огыл, пыртак [шукын агыл].
Немного подождите — изишак (пыртак) чытыза [изиш вычалда].
Неможется (см.нездоровиться) — [кид-йал вала].
Немой — ольыдымо, йылмыдымэ, кокок [апай].
Немолодой — рвэзэ огыл [ӹрвэзок агыл].
Немолчно — йӱк чарныдэ, йӱк шыпланыдэ [цӓрнӹдэок].
Немота — ольэн кертдымаш, йылмыдымылык [апай ылмаш].
Немочь и немощь — кэртдымаш, кэртдымылык; черная немочь — какаргышэ кэртдымаш [йасыланымаш, цэр кӓгӓргым цэр].
Немощный — кэртдымэ.
Немудрый — кугу ушан огыл, кэлгэ ушан огыл [коо ышан агыл].
Немыслимый — шонаш лийдымэ, шоныдымо [шанаш литӹмӹ, шаныдымы].
Немытый — мушдымо [мышмы агыл].
Ненавидеть — ужын кэртдымэ лийаш.
Ненавидящий — ужын кэртдымэ, ончэн чытыдымэ, чытыдэ ончышо.
Ненавистный — ончэн чытыдымашан, ончэн кэртдымаш. Он сделал это по ненависти — тидым тудо ончэн чытыдымэ дэн ыштэн [ужын кэрддӹмӹжӹ дон тӹдӹм ӹштэн].
Ненаглядный — ончэн тэмдымэ [анчэн цӹтӹдӹмӹ].
Ненадежный — ӱшанаш лийдымэ, ӱшандымэ [ӹньӓн агыл].
Ненадежное здоровье — ӱшанаш лийдымэ тазалык [шулыкшы ӹньанок агыл].
Ненадобность — кӱлдымаш, кӱлэш лийдымаш [кэрӓл литӹмӓш].
Ненадолго — кужулан огыл, кужуэш огыл [шукэш агыл].
Неназванный — лӱмжо дэнэ каласыдымэ, лӱмдалтдымэ [лӹмдӹдӹмӹ, лӹмжӹ дон кэлэсӹдӹмӹ].
Ненаказанный — закон почэш (Шот почэш) вийтаралтдымэ, логалталтдымэ [цӓкӹнӹм намалтымы].
Ненаказуемый — закон почэш витараш лийдымэ [цӓкӹным пушашлык агыл].
Ненамеренно — ончыч шоныдэ, кӧргышто шоныдэ [йори агыл].
Ненапечатанный — савыктэн лукдымо, савыктыдымэ [пэцӓтлӹмӹ агыл].
Ненароком — шонымо дэн огыл [шанэн агыл].
Ненарочно — шойаклан огыл, ноталан огыл [йори йорэ агыл].
Ненарочный — лӱмын ыштымэ огыл, ноталан ыштымэ огыл [йори ӹштӹм агыл].
Ненарушимый — пужыдымашан, вашталтыдымашан [тӹкӓлӓш литӹмӹ, пыжыдымы, пыдыртыдымы].
Ненастоящий — тӱҥжӧ огыл, чынжэ огыл [пырамой агыл, лач тӹдок агыл].
Ненастье — ночко игэчэ, лавырчык, лавыртыш [начкы игэчӹ].
Ненасытный — пукшэн тэмаш лийдымэ, тэмдымаш [тэмдымӹ, шык].
Ненасыщенный — пукшэн-тэмэн шуктыдымо, вӱдым шупшыктэн тэмыдымэ [тэмэн шоктыдымы, вӹд шывшын шоктыдымы].
Ненатуральный — тӱҥ пӱртысан огыл [тӹҥ айӹртэмӓн агыл, ӹшкэ сӹнӓн агыл].
Ненаходимый — муын кэртдымэ, муаш лийдымэ, мудымо [мон кэрддӹмӹ].
Ненаходчивость — мутым, каҥашым, йӧным мудымаш [йӧнӹм моштымаш, кэрал годым кэлэсэн мыштыдымаш].
Ненужный — кӱлдымӧ [кэрӓл агыл].
Необделанный — йыржэ ыштэн пытарыдымэ [йӹржы ӹштэн шоктыдымы].
Необдуманный — вуй йыр шоныдэ ыштымэ, вуй йыр шоныдымо [шаныдэ ӹштӹмӹ].
Необеспеченный — кӱлэш гыч (шонымаш гыч) утаралтдымэ [ӹлӓш кэрӓл укэӓн].
Необитаемый - йыҥ илыдымэ [ӹлӹдӹмӹ вӓр].
Необоженный — йыр йӱлалтыдымэ [йылалтыдымы].
Необозримый — ончэн пытарыдымэ, (шуктыдымо) [анчэн пӹтӓрӹдӹмӹ, шоктыдымы].
Необработанный — ыштэн шуктыдымо [ыштэн шоктыдымы, пышкыдэмдэн шоктыдымы].
Необразованный — тунэмдымэ йыҥ, почылтдымо йыҥ [тымэньдӹмӹ].
Необращенный — савырыдымэ, пуртыдымо [сӓрӹдӹмӹ].
Необузданный — сорлык чиктыдымэ, сорлыкдымо [суарлыктыдымы].
Необходимость — кӱлэшлык [кэрӓллык].
Необходимый — кӱлэшан [кэрӓл].
Необходительный — сай кутырдымо [анчэн, попэн мыштыдымы].
Необщественный — калык пашам йӧратыдымэ, калык пашам ыштыдымэ, калык дэн ыштыдымэ [йӓл лош йӓрлыдымы (эдэм), халык пӓшӓм ӹштӹдӹмӹ, йӓл дон иквӓрэш ӹлӹшӹ агыл].
Необщительный — шонымыжым (пашажым) вэсылан ольыдымо, пырльа каҥашыдымэ [шанымашыжым вэсылан попышы агыл, икты-вэсӹ док каштшы агыл].
Необыкновенный — моло гайэ огыл; тыгылай огыл.
Необязанный — ышташ вэрэштдыман.
Необычайный — ожнысо сэмын огыл, вучыдымо [шаныдымэ, вычыдымы].
Необязательный — шукташ шӱдыдымо [пишок кэрӓл агыл].
Необъясненный — ыҥландарэн каласыдымэ, ыҥландарыдымэ, рашландарыдымэ [ынгылдарымы агыл].
Необъяснимый — рашландараш лийдымэ [ынгылдараш лидӹмӹ].
Необъятный — ончэн шукташ лийдымэ [ӓрэштэн нӓлаш литӹмӹ, сынца дон анчэн нӓлӓш литӹмӹ].
Неограниченный — изэмдыдымэ, могайжым каласыдымэ [чэкӹш, цикӹш пырыдымы, жэплӹдӹмӹ].
Неодинакий — ик тӱрлӧ огыл, тӧр огыл [иккань агыл].
Неоднократный — иккана (ыштымэ) вэлэ огыл [иккӓнӓ вэлэ агыл].
Неодобрительный — моктышаш огыл, моктыдымаш [йарыктыдымы, моктыдымы].
Неодолжительный — кӱсынэш (арымэш) пудымо, полшаш йӧратыдымэ [кӱсын, ӓрӹмэш путымы].
Неодолимо — сэҥыдымэ, сэҥыдэ [сӹҥӹдӹмӹ].
Неодолимый — сэҥэнкэртдымэ, сэҥыдымэ [сӹҥэн кэртдӹмӹ].
Неодушевленный — чондымо [шӱлӹшдӹмӹ, йӓҥдӹмӹ].
Неожиданный — вучыдымо [вычыдымы, вычыдэок мишӹ].
Неокончательный — йӧршэш пытарыдымэ [йырэнок пӹтӹшӹ (пӹтӓрӹмӹ) агыл].
Неограниченный — пытарыдымэ, шуктыдымо [пӹтӓрэн шоктыдымы].
Неологизм — йылмышкэ тӱрлӧ у мутым кӱлэш лийдэ чыкымаш [йӹлмӹш у шамакым пыртымы].
Неопасный — лӱдаш кулдымо, лӱддымаш [лӱдӹшӓн агыл].
Неописанный — возэн налдымэ [сирэн нӓлтӹмы].
Неоплатный — тӱлэн пытарыдымашан [тӱлэн кэрдтӹмӓш, пӹтӓрӹдӹмӓш].
Неоправдаемый — титак гыч эрныкташ лийдымэ [вуйнамат гӹц кораҥдыдымаш].
Неоправданный — титакшым пытарыдымэ, титакшым шӧрыдымо, титак гыч утлыдымо [вуйнамат гӹц караҥдыдымы].
Неоправленный — (йыржэ) ачалыдымэ [йӹржӹ сӓртӹдӹмӹ, чиктӹдӹмӹ].
Неопределенность — раш огыллык [рашкыды лиймӓш агыл].
Неопределенный — рашландарыдымэ, рашэмдыдымэ [рашкыды агыл, рашкыдын кэлэсӹмы, ӹштӹмӹ агыл].
Неопределимый — ойырэн кэртдымэ, раш ончыктэн кэртдымэ [рашкыдын кэлэсэн пуаш, анчыктэн пуаш литӹмӹ].
Неопровергнутый — вашталтыдымэ, шойакшым тӱжвак лукдымо, чактарыдымэ [сӹмӹрӹдӹмӹ, вашалтыдымы, цактӓрӹдӹмӹ].
Неопровержимый — чактараш лийдымэ, шойакшым тӱжвак лукташ лийдымэ [цӓктӓрэн кэрдтӹмӹ вашталтэн кэрдтӹмы].
Неопрятность — йандар кучыдымаш [итӹран кычыдымаш].
Неопрятный — йандар кучыдымо [итӹрӓн кычыдымы, пылахай].
Неопытность — шыныдымаш, тунэмдэ илымаш [мыштыдымаш, пӓлӹдӹмӓш].
Неопытный — моштыдымо, шоныдымо [мыштыдымы, пӓлӓдӹмӹ].
Неорганический — кап сэмын ышталтдымэ [шӱлышӓн, ӹлӹшӹн агыл].
Неоседланный — ӧртньӧртыдымо [ӧртньэрӓн агыл].
Неоседлый — илаш шичдымэ, ик вэрыштэ илыдымэ, коштын илышэ [вӓрӓн вӓрӹшты ӹлӹшӹ агыл, кышты элэш каштшы].
Неоскверненный — шакшэш варныдымэ, шакшылалтдымэ [йӹрвӹтӓрӹдӹмӹ, ирэ].
Неослабный — йарныдымэ, нойыдымо, чарныдымэ [йӓрнӹдӹмы лыскыдэмдӹмы агыл].
Неослабное попечение — чарныдымэ кызганымаш, койланымаш [цӓрнӹдэок анчымаш].
Неосмотрительный — ончыкшо ончыдымо, шэкланыдымэ, эскэрыдымэ [анцык-шальы̌к анчалдэок ӹштӹшӹ].
Неосновательный - нэгыздымэ, ӱшаныдымэ [тӹҥдӹмӹ, пыт агыл, ӹньӓнӹм (эдэм) агыл].
Неосновательное предположение — ӱшаныдымэ шонымаш [пыт пӓлэн шанымаш агыл].
Неоспоримый — тавалыдымэ, ӱчашыдымэ [йардымаш лыктын кэрддӹмӹ].
Неосторожность — шэланыдымаш [пэрэгӹдӹмӓш, шэкланӹдӹмӓш].
Неосторожный — шэкланыдымэ; н.- в словах — ольымаштэ шэкланыдымэ [Уратымы, шэлӓнӹдӹмӹ, шэкланыдэок попышы].
Неосуществимый — шукташ лийдымэ [ӹштэн шокташ литӹмӹ].
Неосязаемый — кид-шӱмлан тучдымо [кид йӹмӹк киддон шижтӹмы].
Неотвергаемый — кудалтыдымэ, чактарыдымэ [Цӓктӓрӹдӹмӹ, вашталташ литӹмӹ].
Неотверженный — см.неотвергаемый — [Цӓктӓрӹдӹмӹ, вашталтыдӹмы].
Неответственный — мут пудымо, ӱмбак налдымэ [Вӹлӓн нӓлшӹ агыл (вуйнаматым)].
Неотвратимый — корандыдымэ, кораҥдаш лийдымэ [караҥдыдымы, караҥдаш литӹмӹ].
Неотвязчиво, -чивый — ойырлыдэ, пижшэ, ойырлыдымо [айырлыдэ, айырлыдымы].
Неотъемлемый — шупшын налдымэ, шупшын налын кэртдымэ; неотъемлемое право — шупшын налдымэ кэрдэж [шапшын нӓлтӹмӹ, шыпшын нӓлӓш литӹмӹ праважы, кэрдмӹж].
Неотесанный — локшычдымо; это неотесанный болван — тидэ лийдымаш орадэ [локсыцтымы, тидӹ локсӹцтымы моклака (ороды)].
Неотклонимый — кораҥдэн кэртдымэ [караҥдэн кэртдӹмӹ].
Неоткуда — ныгужэч, неоткуда взять - ныгужэч налаш [ньигышэцӓт, ньигышэцӓт нӓлаш ак ли].
Неотложный — варалан кодаш лийдыми; неотложное дело — варалан кодыдымо паша [вараэш кодаш литӹмӹ, вараэш кодаш литӹмӹ].
Неотлучный — ойырлыдымо [айырлыдымы].
Неотмененный, неотменяемый — вашталтыдымэ.
Неотразимый — сэҥыдымэ, чактарыдымэ [сӹҥӹдӹмӹ, кодаш литымы.
Неотрешаемый — ойырлаш лийдымэ, кудалташ лийдымэ, кудалтыдыман [айырыдымы, кодаш дитымы].
Неотрешимый - ойырлаш лоийдымэ, кудалташ лийдымэ [айырэн кэрдтӹмӹ].
Неотрицаемый — кудалтыдымэ [ак йарэш лыкташ литӹмӹ].
Неотсупный — ойырлыдымо, ойырлыдэ пижшэ[цӓкнӹдӹмӹ коддымы].
Неотчуждаемый — шупшын налэдаш (казнаш налэдаш) лийдымэ, витэш налэдаш лийдымэ, вэсылан налэдаш лийдымэ [вэсӹлӓн пуаш литӹмы, шывшын нӓлӓш литымӹ (казнаш)].
Неотчужденный — казнаш налдымэ, шупшын (витэш) налдымэ, вэсылан пудымо [вэсӹлан путымы, шывшын нӓлтӹмӹ].
Неофициальный — закон шотдэ ыштымэ, каолной паша сэмын ыштыдымэ [закон пӓшӓ сэмыньок ӹштӹдымы. Ак гӹц кач шэргӹ].
Неоцененный — акым пышталидыме, пагалтдымэ; это неоценный человек — тидэ ак вашталтдымэ шэргэ йэҥ (пагалалтдымэ) [акӹш шӹндӹмӹ агыл, тидӹ шэргӹ аәӓн эдэм].
Неочищенный — эрыктыдымэ [ирӹктӹдӹмы, итӹрӓйӹдӹмӹ].
Неощутительный — шиждымэ, тучдымо [шиждӹмӹ, ньималаат чучтымы].
Непараллельный — тӧр йыгырдымэ, тӧр йыгырдэ кийдымэ (корно) [вэс йӹгӹрэ корны доны тӧр агыл].
Непарный — мужырдымо, мужырлан кэлшыдымэ, мужырлан толдымо [мыжырдымы].
Непахучий — ӱпшдымӧ [ньима пышан агыл].
Непереводимый — кусараш лийдымэ [сӓрэн (ваштэн) кэрдтӹмы].
Неперевозимый — вэс вэрэ наҥгайыдымэ, кусараш лийдымэ [вэс моҥырыш ваштэн кэрдтӹмӹ].
Непередаваемый — кид гыч кидыш пудымо, каласаш йӧрдымӧ, ольэн (возэн( моштыдымо [кид гӹц кидӹшкӹ пуэн кэрдтӹмы, кэлэсэн мыштыдымы].
Непереносимый — нумал (коштын) кэртдымэ, нумал пытарыдымэ, чытэн кэртдымэ [ваштэн кэрдтӹмы, намал пӹтӓрӹдӹмӹ, цӹтэн кэрдтӹмӹ].
Непереходящий — вэсыш вашталтдымэ; непереходящее явление — вашталтдымэ кончыш [вашталтдымы, ванчыдымы, эртӹшӹ агыл].
Непечатный — савыкташ йӧрыдымӧ, савы(кты)дымэ, пызыры(кты)дымэ, пэчатлыдымэ [пэцӓтлӹдӹмӹ].
Неплатеж — тӱлыдымаш [тӱлӹдӹмаш].
Неплодный — саскадымэ, шочшыдымо, игышывыдымэ, игышывэ ӹштыдымэ [исӹр].
Неплодородный — саска шочыктыдымо, киндэ (шурно) шочыктыдымо [шачыктыдымы].
Неплотный — чоткыдо огыл, лушкыдо [льыскыды, вишкӹды].
Непобедимый — сэҥаш лийдымэ, сэҥыдымэ [сӹҥӹдӹмӹ, сӹҥэн кэрдтӹмӹ].
Неповинно — титак дэч посна, титакдэ [вуйнаматдэ].
Неповинующийся — колыштдымо; неповинующийся правосудию — законым колыштдымо [колыштдымы, законым колыштдымы].
Неповоротливый — тарванэн (савырнэн) кэртдымэ, пӧкмор [тӓрвӓнӹдӹмӹ, нэлӹ (эдэм) тӓрвӓнэн кэрдтӹмӹ].
Неповрежденный — локтылалтдымэ [шушыртыдымы, локтылалтыдымы].
Непогрешимый — йазыкланыдымэ, сулыкланыдымэ, йазыкыш варныдымэ [сулыкландымы, сулыкыш пырыдымы].
Неподалеку — мӱндыр огыл, лишнэ [мӹндӹрнӹ агыл, лишнӹ].
Неподатливость — кӧныдымаш, кумылжо савырныдымаш [кычыктыдымаш, кидӹш митӹмӓш].
Неподатливый — кӧныдымо, кумылжым савырыдымэ [кычыктыдымы, кидӹш митӹмӹ].
Неподведомственный — кид йылмалдымэ, кид йымак вэрэштдымэ, илыш лончын ужаш шотышкыжо пурыдымо [кид лӹвӓлнӹшӹ агыл].
Неподдельный — (вэсым) олталэн ыштымэ огыл [(вэсӹм) алталэн ӹштӹмӹ агыл].
Неподкупный — шолып оксам налдымэ, шолып пуэн кӧндарыдымэ; быть неподкупным — шолып окса дэнэ кӧндарыдымэ (ужалыдымэ) лийаш [окса дон сӓрӓш литӹмӹ, йӓҥжӹм выжалшы агыл. Окса дон сӓрӓш литӹмӹ лиӓш].
Неподлежащий — налаш ыштыдымэ; не подлежащий взятию — налаш ыштыдымэ (лийдымэ) [нӓлшӓшлык агыл].
Неподобный — тугай огыл, кэлшыдымэ, сэмдыдымэ [тыхэнь агыл, йарыдымы, сӹндӹмӹ].
Неподражаемый — почэш ышташ лийдымэ, тудын сэмын ышташ лийдымэ [вэсӹлӓн ӹштӓш литӹмӹ].
Неподступный — лишкыжэ мийаш лийдымэ, кугэшнышэ [лишкӹжы миэн кэрдтӹмы].
Неподсудный — тӧрлаш, тэргаш тура толдымо [суйаш литӹмӹ, суйэн кэрдтӹмӹ].
Неподходящий — тура толдымо, кэлшыдымэ; мне это дело неподходящее — тидэ мланэм кэлшыдымэ паша [1) тӧрэш толтымы, йарыдымы, 2) ти пӓшӓ мӹлӓнэм тӧрэш ак тол].
Неподчиненность — кид йымалнэ шогыдымаш [эдэм кидӹштӹ ӹлӹдӹмӓш].
Непозволенный — шӱдыдымо [шӱдӹдӹмӹ].
Непозволительный — шӱдаш йӧрыдымӧ [ӹштӓш йарыдымы].
Непокойный — тынысдымэЮ ласкадымэ [тыргэж, ладна агыл].
Непоколебимый — тарватэн кэртдымэ [пиҥӹдӹ, тӧрӹштӹшӹ].
Непокоренный — сэҥэн налдымэ, сэҥыдымэ, кид йымак пуртыдымо [сӹҥӹдӹмӹ, кидӹш нӓлтӹмӹ].
Непокорный — вуй-пудымо, кид-йымак пураш кӧныдымо, мут-колыштдымо [шамак колштымы турна].
Непокрытый — лэвэддымэ, пэтырыдымэ, чара, виш; непокрытая голова — чара-вуй [1) лэвэддӹмы, 2)цара вуй].
Неполновесный — тичмаш висадымэ (нэлыжэ пӱтын огыл) [висӓш шотымы, нэлӹцшӹ ак ситы].
Неполнозубый — тичмаш пӱйан огыл, пӱй ситыдымэ [цила пӱанок агыл].
Неполноправный — тичмаш кэрдэждымэ [цилӓ праванок агыл].
Неполный — тичмаш огыл (катык), пэлэ [тэмшӹ агыл, циц агыл].
Непомнящий — шарныдымэ, ушэштарыдымэ [ашӹндӓрӹшӹ агыл].
Непонятливый — ыҥлыдымэ, умлыдымо [ыҥылэн кэрдшӹ агыл].
Непонятный — ыҥлаш лийдымэ [ыҥылаш литӹмӹ].
Непоправимый — тӧрлаташ, ачалаш лийдымэ [тӧрлэн кэрдтӹмы].
Непопулярный — сай лӱмжӧ шарлыдымэ, йыҥ шинчыдымэ [йажо лӹмӓн агыл, йӓл сӹнцӹдӹмӹ].
Непорочный — пужлыдымо, сулыкдымо [ирэ].
Непосвященный — ыҥлыктаралтдым, пашалан ыҥлыктарыдымэ [пӓлӹктӹдӹмӹ].
Непосед — ик вэоыштэ шинчыдымэ, шинчэн кэртдымэ [ик вӓрӹштӹ сӹнцэн кэрдтӹмы].
Непосещаемый — мийдымэ, пурыдымо, лэкдымэ [митӹмӹ, пырыдымы-лӓктӹмы̌].
Непосильный — вий-шутыдымо, сэҥаш лийдымэ [сила гӹц кач ӹштӹмӹ, нэлӹ].
Непоследовательный — ышкэ мутшым шуктыдымо, почэ ыштыдымэ [тӧрӹштӹшӹ агыл, ышкэ шамакшым вашталтышы].
Непослушный — колыштдымо [шамак колыштшы агыл].
Непосредственное распоряжение — вик (коч) колтымо шӱдымаш, мучко колтыдымо шӱдымаш [тӧрӧк колтым шӱдӹмӓш].
Непосредственный — коч (мучко) ыштыдымэ, эҥэртыдэ (вик) ыштымэ [ӹшкэок (йӓл гӹц пасна) ӹштӹмӓш].
Непостижимый — палэн (шинчэн) шукташ лийдымэ [пӓлэн шокташ литӹмы].
Непостоянный — ик тӱрлын шогыдымо [ик тӧр агыл].
Непостыдный — вожылдымашан, вожылмо дэч лӱддымо [важылтымы].
Непотерпевший — сийаным чытыдымэ (нумалдымэ) [йасы ужтымы].
Непотребный - кӱлдымо, йӧрдымо, осал паша [йардымы].
Непохвальный — моктыдымо, мокташ йӧрыдымо (лийдымэ) [хвальым агыл].
Непочтение — пагалыдымаш [чотэш пиштӹдӹмӓш].
Непочтительный — пагалыдымэ, жаплыдымэ [чотэш пиштӹшӹ агыл, жэплӹшӹ агыл].
Непочто — нымолан (укэ); непочто ходить туда — тушко мийшашыжэ нымолан (укэ) [1) ньималанат, 2) ньималанат тӹшкӹ кашташ пӓшӓ укэ].
Неправда — чын огыл [лачок агыл].
Неправдивый - чын ольыдымо, чындымэ [тӧр агыл, тӧрсӹр].
Неправдоподобный — чын сэмын ыштыдымэ, чынлан толдымо (кэлшыдымэ) [тӧрэш ак тол, лачокла ак чуч].
Неправильный — кэлшыдымэ; неправильный оборот речи — кэлшыдымэ мут савыртыш [1) самынь, 2) самынь попымы сӓрӓлтыш].
Неправосудие — кэрэждымэ суд [тӧр суд агыл].
Непрактичный — кӱшымдымо, ыштэн моштыдымо; непракт. человек — кӱшымдымо айдэмэ [кычылтшы агыл, кычылтшы эдэм агыл].
Непревращаемый — вэсышке савыраш (молышко савыраш) лийдымэ [вэсӹшкӹ сӓрӓш литӹмӹ].
Непредвиденный — ончыл-коч шинчыдымэ (палыдымэ), ончыл коч уждымо [анцыкыла ужтымы, сынцӹдӹмӹ].
Непредупрежденный — ончыл-коч каласыдымэ (каласалтдымэ, шижтарыдымэ) [анцыц кэлэсӹдӹмӹ, шижтӓрӹдӹмӹ].
Непредусмотренный — ончыч шоныдымо, ончыч шонэн налдымэ, ончыч каласыдымэ [анцыц ужмы агыл].
Непредусмотрительный — ончыл-коч шэкланыдымэ (эскэрыдымэ), ончыл-коч ончыдымо [анцыцок ужмы, цаклымы агыл].
Непреклонный — вуй-пудымо, ныгузэ кӧндараш лийдымэ [вуй пушы агыл, ӓтӓлӓш литӹмӹ].
Непреложный — вашталттыдымэ, коч тошкалдымэ [вашталтыдымы].
Непременно — ак, шуктэнак, кузэ гынат; непременно приду — толамак, толашак шонэм [кэрэк кыцэот].
Непреодолимый — сэҥаш лийдымэ; непреодолимое препятствие — сэҥаш лийдымэ чарак [1) сӹҥӓш литӹмӹ, 2) сӹҥӓш литӹмы цӓрӹк, ӓптӹртӹш].
Непрерывный — кӱрыл эксыдымэ, мучашдымэ; непрерывный шум — чарныдымэ йӱк-йӱан [1) цӓрнӹдӹмӹ, 2) цӓрныдӹм йук].
Непрестанный — чарныдымэ [цӓрнӹдӹмӹ].
Неприветливый — сай кумылдымо, салам ыштыдымэ [ласко агыл, йӹвӹж агыл].
Непривычный — кӱлэшын тунэмдымэ [тымэньдӹмӹ, привитньӹдӹмӹ].
Неприглядный — ончаш мотор огыл, йамдымэ [цэвэр агыл, чыньикӓ].
Непригодный — йӧрдымӧ, кэлшыдымэ [йардымы].
Неприемлемый — налаш лийдымэ, йӧрдымӧ [йардымы, нӓлӓш йардымы].
Непризнаваемый — шотлалтдымэ, пагалалтдымэ, жаплалтдымэ [чотэш пиштыдымы, жэплӹдӹмӹ].
Неприкосновенный — логалаш лийдымэ; неприк.капитал — логалаш (налаш) лийдымэ пундо [1)тӹкӓлтӹмӹ, 2) тыкӓл кэрдтӹмӹ окса].
Неприлегающий — воктэн кийдымэ [сагашы агыл].
Неприлипчивый — пиждымэ, вашталтдымэ [пиждӹмӹ].
Неприличный — кэлшыдымэ, йамдымэ [олмыддымы].
Неприложный — пашаш пышташ йӧрдӹмӧ (кэлшыдымэ, лийдымэ) [пиштӹдӹмӹ].
Неприменимый — пашаш ушаш лийдымэ [пижӹктӓш литӹмӹ, кычыдымы].
Неприметный — шинчаш пэрныдымэ, палын койдымо [пӓлӹкӓн агыл].
Непримиримый — кэлшыкташ (кӧндараш) лийдымэ; непримиримый враг — кэлшыкташ лийдымэ тушман [пурэмдӓш литӹмӹ].
Непринужденный — вийтэш ышты(к)тыдымэ; непринужд. меры — вийтэш шуктыктымо йӧн [ирӹк пуман].
Неприручаемый — кидэш туныктылаш лийдымэ [кидӹшкӹ тымдаш литӹмӹ].
Неприрученный — кидлан туныктыдымо [кидӹшкӹ тымдыдымы].
Непристойный — кэлшыдымэ, йӧрдымӧ; держать не-ные речи — кэлшыдымэ мутым ольаш [1) йардымы, ӹрӹжлӹ агыл 2) йардымы шанаш шайшташ].
Неприступный - лишкыжэ мийаш лийдымэ. Не-ный человек — лишкыжэ мийаш лийдымэ, (кугэшнышэ) айдэмэ [1)лишкӹ миӓш литӹмы 2) лишкӹ миӓш шэклӓнымӹ эдэм].
Неприсутственный — лэкдымэ (пашашкэ, погынымашышкэ); неприсуственный день — закон (совэт) пашам ыштыдымэ кэчэ [1) пӓшӓ ӹштӹдӹмӹ, 2) пӓшӓ ӹштӹдӹмӹ кечӹ].
Неприсягнувший — товатым ыштыдымэ, товатлыдымэ [присӓкыш пырыдымы].
Непритворный — тӱсым вашталтыдымэ, олталыдымэ [алталдымы, алтанцык агыл].
Непритупленность — нӱшкэмдыдымаш [нӹшкэмдӹдӹмӓш].
Неприхотливый — васаркалыдымэ, ойыркалыдымэ; неприхотливое желание — васаркалыдымэ шонымаш [тэргӹдӹмӹ, кайа логэрӓн агыл, кэнцӓ агыл, когон айыркалаш шанымы агыл].
Непричастный — пырльа варныдымэ, ик вэрэш ушныдымо, ужашыш пурыдымо [иквӓрэш литӹмӹ, пайыш пырыдымы].
Неприязненный — йӧратыдымэ, чытыдымэ, сайын шоныдымо [йаратыдымы, йажом шаныдымы].
Неприятель — таҥ огыл, тушман, таҥлан шоныдымо [йаратыдымы, йажом шаныдымы].
Неприятный — йамдымэ, кумыллан кэлшыдымэ [йӓҥэш кӱтӹмы].
Непробудный — пожалтдымэ; непробудный сон — пожалтдымэ омо [шижын кэрддӹмӹ, шижӹн кэрддӹмӹ ом].
Непродажный — ужалыдымэ [выжалышашлык агыл].
Непродолжительный — кужун шуйыдымо; в не-ном времени — кужун шуйыдымо жапыштэ [мытык, кужы агыл, екжын шывшылтдымы жэпӹштӹ].
Непроездный — имньэ дэн кайаш лийдымэ [имньин кэӓш литӹмы].
Непрозрачность — вошт койдымаш [вашт кайтымаш].
Непроизводимый — ышташ лийдымэ, ыштыдымэ [ӹштӹдӹмӹ].
Непроизводительный — пайда пудымо, пайдадымэ; непроиз. издержки — пайдадымэ окса кучыш [1) такэш йамшы. 2) такэш шӓвӹмӹ окса].
Непроизвольный — эркыдэ ыштымэ, эрык шудэ ыштымэ [цаклыдэ].
Непромокаемый — вӱдым вошт колтыдымо, вошт нӧрыдымӧ [витӹдӹмӹ].
Непроницаемый — вошт лукдымо, витыдымэ [вашт колтыдымы].
Непропорциональный — таҥаштаралтдымэ шотлыкан, чыла ужашланат тӧр ыштыдымэ, тӧрлылтдымо [тӧрэштӓрыӹдӹмӹ].
Непросвещенный — вошт почылтдымо, туныктыдымо [тымэньдӹмӹ, сотыш лӓктӹдӹмы].
Непростительный — титакым кудалташ лийдывмэ [простьыдымы].
Непроточный — йогэн шогыдымо, йогыдымо; непроточ. вода— йогэн шогыдымо вӱд, шинчышэ вӱд [йогыдымы, йогодымы вӹд].
Непроходимый — эртэн кэртдымэ, кочшо кайэн кэртдымэ, вошт кайэн кэртдымэ [эртӹдӹмӹ, кээн, ванчэн кэрдтӹмӹ].
Непрочный — пэҥгыдын ышталтдымэ [цаткыды агыл, тырхыдымы, льӓзӹрӓ].
Непрямой — вийаш огыл, кагыр-мугыр [тӧр агыл, а].
Нептун — кэчэ йыр пӧрдшӧ мӱндыр планэт, чолга шӱдыр лӱм [кэчӹ йӹр сӓрнӹшӹ шӹдӹрӹн лӹмжӹ].
Нерабочий — паша ыштыдымэ, пашадымэ; нерабочий или праздничный день — пашадымэ, пайрам кэчэ [пӓшӓзы агыл, пӓшӓ ӹшт(тӧрдымылык) [тӧрсӹр ӓдӹр влӓ лоштышы тӧрсӹр, ик тӧрэш толтымаш].
Неравносторонний — тӧр могырдымо, тӧр вэлдымэ [тӧр моҥыран агыл, торсӹр моҥыран].
Неравный — тӧр огыл, ик тӱрлӧ огыл; неравен час — шагат тӧр огыл [тӧрсӹр, тӧрсӹш цӓш].
Нерадивое — ӧкым ыштымэ, кумылдэ ыштымэ [пэлэ-дурэш ӹштӹмы, пыт шанымы, ӹштӹмы агыл].
Нерадивый — тӧчыдымо, тыршыдымэ [пыт цацышы агыл].
Неразбираемый — тэргаш ыштыдымэ, тэргыдымэ, ойыркалыдымэ [айыркалыдымы].
Неразборчивый — палаш лийдымэ, ойыркалыдымэ; он не-чив на еду, на удовольствия — кочмаштэ, куанымаштэ тудо ок ойыркалэ [рашкыды агыл, пӓлӓш литӹмы, качкыш-йӱшым тэргӹдӹмы, ӹшкӹмӹм сусуэмдӹмашты айыркалмы агыл].
Неразвитый — тунэм почылтдымо, ыҥлыктарэн (почылтарэн( пудымо, лывыргыдымэ [ышым нӓлшӹ агыл, монгыржым, кид-йалжым лывыртышы агыл].
Неразвязный — ольэн кэртдымэ (рудалтдымэ гайэ) [шэклӓнӹмӹ].
Неразгаданный — шинчэн (палэн) шуктыдымо [пӓлэн шоктыдымы, пӓлэн налӓш литӹмы].
Неразговорчивый — ольыдымо, мутланыдымэ, кутырыдымо [попаш мастар агыл].
Неразделимый — ужашлаш (пайлаш) лийдымэ, пайлыдымэ, ойырлыдымо [айырдымы, пайылаш литӹмӹ].
Нераздельный — пайлалтдымэ, ужашлалтдымэ [айырлыдымы, пайлалтдымы].
Неразлагаемый — мӧҥгэш шалаталтдымэ, рончалтдымэ, шӱын пытыдымэ (шӱдымӧ) [шӱтӹмӹ].
Неразличаемый — ойырдымашан, ойыраш лийдымэ [айыртэмдӹмӹ].
Неразлучно — ойырлыдэ [айырлыдэок].
Неразлучный — ойырлыдымо [айырлыдымы].
Неразменный — тыгыдэмдыдымэ [вашталтыдымы].
Неразрушимый — шалаташ лийдымэ, шалатыдымэ [сӹмӹрдӹмӹ, шӓлӓтэн кэрдтӹмӹ].
Нередко (часто) — чӱчкыдын; не редко — шуэ огыл [шоэн агыл, шоэ агыл].
Нерешенный — пунчал ыштыдымэ [шанэн лыктыдымы].
Нерешимый — пунчалдымэ [шанэн лыкташ литӹмӹ].
Нерешительно — ышташ тоштдэ [пыток агыл].
Нерешительный — тоштдымо [пыт агыл].
Неровный — тӧр ыштыдымэ; неровная почва — тӧрсыр рок [тӧрсыр, тӧрсыр вӓр].
Неровня — йӧрдымо, икшотышо шогыдымо; жениться на неровне — кэлшыдымэ ватым налаш [1) тыньлыкэт, мыньлыкэм агыл 2) ышкэлыкшы ӹдӹрӹм нӓлшӹ агыл].
Нерушимо — пужыдэ, пудыртыдэ [вашталтыдэ].
Нерушимый — пужыдымо, шалатыдымэ [вашталтыдыман, пыдыртыдыман].
Неряха — йандарлыкым шуктыдымо йыҥ [пылахай].
Неряшливость — льувыклык [пылахай ӹлӹмӓш].
Неряшливый — льувык [пылахай, авызи].
Несбыточность — лийын шудымаш [лин кэрдтӹмӓш].
Несбыточный — лийдымаш; несбыточная пустая мечта — лийдымаш, йара шонымаш [лин кэрдтӹмӹ].
Несведущий — шинчыдымэ [пӓлӹшы агыл].
Несвертывающийся — пӱтырныдымо [тывыртыдымы (шӹшэр), пӹтӹрӓлтӹмӹ].
Несвоевременно — шкэ жапдэ, шкэ жапыштыжэ огыл [шэптэок, вэрэмӓшты агыл].
Несвоевременный — шкэ (кулэш) жапыштэ ыштыдымэ, шкэ жапдымэ [вэрэмӓштӹш агыл].
Несвойственно — ок кэлшэ, тура ок тол [йӧндӹмӹ, сарасымы агыл].
Несвойственное выражение — кэлшыдымэ мутым каласымэ шомак.
Несвязно — пыжыктыдэ; несвязно говорит — пыжыктыдэ ольа (ыҥландарыдэ) [кӹлдӹдэ, кӹлдӓлтдэ, кӹлдалтдэ попа].
Несвязный — пыжыктыдэ ыштымэ, пыжыктыдымэ [кӹлдӓлтдӹмы, пижӹктӹдӹмӹ].
Несгибаемый — кадырташ (пугырташ) лийдымэ, тӱҥдаш лийдымэ [айыныдӹмӹ].
Несговорчивый — ольэн кӧндараш лийдымэ [попэн сӹҥдӹмы].
Несгораемый — йӱлэн пытыдымэ [йылэн пӹтӹдымы, йылыдымы].
Несъедобный — кочкаш йӧрдымо [качкаш йарыдымы].
Несжимаемый — тэмдаш лийдымэ, тэмдалтдымэ, туртыкдымо [пӹзӹртэн кэрддӹмы].
Несказанный — ольэн моштыдымо (путырак сай) [кэлэсэн моштыдымы].
Нескважистый — рожладымэ [шужан агыл].
Нескладно — кэлыштарыдэ [йӧндэок].
Несклоняемый — вашталташ лийдымэ [вашталташ литӹмӹ].
Несколько — икмонарэ, монарат. Я его несколько знаю — мый тудым икмонарэ шинчэм [ик маньэр, иклаштык, изиш].
Нескончаемый — пытараш лийдымэ [пӹтӓрӹдӹмы].
Нескоро — вашкэ огыл; скоро — вашкэ, содор [йӹлэ агыл: йӹлэ].
Нескромный — тыматдымэ [плотнан агыл, пӓльдӹрӓн].
Несладкий — тамлэ огыл, тамдымэ [тотлы (тортлы) агыл].
Несложный — ушыдэ ыштымэ, лончыдымо, кыдэждымэ [кӹлдӹлмы агыл, вик].
Неслыханно — пылыш-колдымо [пылыш колтымы].
Неслышный — пылыш дэно колаш лийдымэ [пӹлӹш дон колаш литӹмӹ].
Несметно — (лудын) шотлэн шуктыдэ [пӹтӹдӹмӓш].
Несмотря на это — тидым ончыдэ. Несмотря ни на что — нымом ончыдэ [тӹҥэ гӹньӓт, ньимат анчыдэок].
Несносно — чытыдэ [тырхыдымы].
Несносный — чытэн кэртдыман.
Несоблюдение — кӱлэшым шуктыдымаш, эскэрыдымаш [кычыдымаш].
Несовершенно — йӧршэш, чылт шуктыдэ [пиш йаралок агыл].
Несовершеннолетний — ийжэ шудымо [капэш шотымы].
Несовершенный — шудымо, ыштэн пытарыдымэ [пиш йарал агыл].
Несовершенство — шуктыдымаш, ыштэн пытарыдымаш, лийдымаш [йарэнок лин шоктыдымаш].
Несовместимый — пырльа ушаш лийдымэ [тӧрэштӓрӹдӹмӹ].
Несовместный — пырльа ушалтдымэ, ушныдымо [икараш агыл].
Несогласие — кӧныдымаш, тыныс илыдымаш. Это объяснение прекратило всякое согласие — тидэ ыҥлыктарымаш чыла коныдымымат пытарыш [икышын лимы агыл, выцашӹмӓш; тидӹ ӹнӹлдарэн пумыжы цила вӹцӓшӹмӓшӹм шӧрӹш, цӓрӹш].
Несогласно — кэлшыдэ, тыныслыкдэ [икышын агыл].
Несогласный — кэлшышэ огыл, кэлшыдымэ. Эти слова несогласны с истиной — нинэ мут-влак чын дэн огыт кэлшэ (чынлан тура огыт тол) [икышын лишӹ агыл, шамакшы лачок дон тӧрэш ак тол].
Несозвучный — йӱк дэн кэлшыдымэ, оҥаралтдымэ [йукэш толтымы].
Несозданный — ышталтдымэ, пуйрыдымо [ӹштӹдӹмӹ].
Несоизмеримый — висэн шукташ (мошташ) лийдымэ [висэн кэрдтӹмӹ].
Несокращаемый — кӱчыкэмдаш (туртыкташ) лийдымэ, кӱчыкэмдыдымэ [мытыкэмдӓш литӹмӹ].
Несолоно — шӧнчалдэ, несолоно хлебавши — шӧнчалтыдымым подылын [санцалан агыл].
Несомненно — иньанысыр лийдэ [лачокок, ӹньӓнок].
Несомненный — иньанысыр лийшэ [ӹньӓн].
Несообразный — кэлшыдымэ, тура толдымо [йӧндӹмы].
Несообщительный — шонымыжым ольыдыман, пӧкмор [ӹшкэ турэш ӹштӹшӹ, ӹлӹшӹ].
Несоответственный — лачлан толдымо, кӱлэшлан кэлшыдымэ [тӧрэш толтымы].
Несоразмерный — висалан кэлшыдымэ, тӧрлышдымо [висӓш митӹмӹ, тӧрэш толтымы].
Несостоятельный — ӱшанаш лийдымэ, ӱшаныдымэ тӱлэн кэртдымэ [ӹньӓнӓш литӹмы, тӱлэн кэрдтӹмы].
Неспелый, незрелый — шудымо, кӱйдымӧ [поспэйдӹмы, кӱтӹмӹ].
Несподручный — кидлан кэлшыдымэ, кидэш пиждымашан [кидэш толшы агыл].
Неспокойный — тынысдымэ, ласкадымэ, каньысыр [тыргыж, латна агыл].
Неспориться — ушныдэ лийаш, ушныдылаш [ак пиж, ак ашны].
Неспособный — лийдымаш, кэртдымаш, йӧндымо, артамдымэ. Он ни к чему не способен — тудо нимом ыштэн кэртдымэ [йардымы, тӹдӹ ньималанат ак йары].
Несправедливо — чыным шуктыдэ, тӧр ыштыдэ. Обвинять несправедливо — чыным шуктыдэ (сай тӧрлыдэ) титаклаш [тӧр агыл, такэшок вуйнаматэш лыкташ].
Несравненный — таҥаштараш лийдымэ, таҥаштарыдымэ [тӓҥӓштӓрӓш литӹмӹ].
Нестерпимый — чытыдымэ, чыташ лийдымэ [тырхаш оитӹмӹ, цӹтӹдӹмӹ].
Нести — нумалаш, нумал кайаш [намалаш].
Нестроевой — 1) нэргэлан йӧрыдымо (пырньа), 2) пычал кучыдымо (салтак) [пичал кычылтшы агыл].
Нестройно — кэлыштарыдэ, оҥарыдэ [сэмтэ, ыҥартыштэ].
Нестройно поют — кэылшытарыдэ, оҥарыдэ мурат [ыҥартыштэ мырат].
Нестройный — кэлыштарыдымэ, оҥарыдымэ [сэмдӹмӹ, ыҥартыштымы].
Несудоходный — кугу пуш коштдымо (вӱд) [пырохот каштмы агыл].
Несуразный — путырак кэлшыдымэ, путырак тура толдымо [ӱратымы, армыж].
Несходно — тура толдэ, шоныдымо сэмын, шонымо сэмын огыл [тӧрэш ак тол].
Несходство — тӱслан толдымаш [тӧрэш толтымы].
Несчастие — пийал укэлык, пийалдымылык. Он в несчастии не унывает — пийал укэштэ (лийдымаштэ) тудо ок ойгыро [самынь, эксык. Самыньыштат тӹдӹ ак ойхыры].
Несчетный — шотдымо (шуко) [шотан агыл, шукы].
Нет (не имеется) — укэ. Нет денег — окса укэ. Нет, не придет — укэ, ок тол.
Нетвердо — чот огыл. Он не твердо знает свое дело — тудо шкэ пашажым чот ок шинчэ [пиҥӹдӹн агыл, пыт агыл, ӹшкэ пӓшӓжӹм пыток ак палӹ].
Нетвердый — пэҥгыдэ огыл. Нетвердая походка — ошкылмыжо пэҥгыдэ огыл [пиҥӹдӹ агыл, пиҥӹдӹ ашкылтыш агыл].
Нетель — пырэзым ыштыдымэ, пырэзыдымэ, туна [литӹм ышкал, тӱна].
Нетерпеливо — чытэн кэртдэ, чытыдэ [цӹтӹдэ, тырхыдэ].
Нетерпимый — чыташ лийдымэ, чытыдымэ [цӹтӓш, тырхаш литӹмы].
Нетленный — шӱйдымӧ [шӱтӹмӹ (рокыштат ак шӱ)].
Нетолько — вэлэ (гына) огыл. Не только Иван, но и Петр — Иван вэлэ огыл, Пӧтырат [тэҥэ вэл агыл].
Неточно — тӧр огыл, лач огыл [лач тӧрэшок ак тол].
Неточность — лач лийдымаш, лач огыллык [лач агыл, тӧр агыл].
Нетрезво — айык огыл, айык лийдэ [арын агыл].
Нетягучий — шуйныдымо [шытнылшы агыл, шывшылт кэрдтӹмӹ].
Неуважение — пагалыдымаш [чотэш пиштыш агыл].
Неуважительный — жаплыдыман [чотэш пиштыш агыл].
Неувядаемый — лывыжгыдымаш, соптыргыдымаш [лӹвӹжгӹдӹмӹ].
Неугасимо — (йӱлэн) йӧрыдэ [йӧрӹдэок (йыла), йӧрӹдӹмӹ йыла].
Неугомонно — лыпланыдэ [тытыштымы, цӓрныдэок].
Неудавшийся — кэлшыдымэ, тура толдымо. Неудавшееся дело — кэлшыдымэ паша [литӹмы, литӹмӹ пӓшӓ].
Неудалый — писэ огыл, пэш кэртшэ огыл, талэ огыл [пӹсӹ агыл].
Неудача — тура толдымаш [эксык, литымаш].
Неудачник — туралан кондыдымо, пийалдымэ [пиӓлтӹмы].
Неудержимый — кучэн кэртдымэ, чараш лийдымэ [кычэн кэрддӹмы].
Неудобно — каньысыр, каньылэ огыл. Сидеть неудобно — шинчаш каньылэ огыл [кӓньӹл агыл, сӹнцӓш кӓньӹл агыл].
Неудобоваримый — шолтэн кӱйыкташ лийдымэ [кӱктӓш литӹмӹ].
Неудобопонятно — ыҥлаш куштылго огыл [каньылэ огыл).
Неудобопостижимый — куштылгын вошт палаш лийдымэ [йасын ыҥылымаш].
Неудобство — каньылэ огыллык, каньысырлык [кӓньӹлок агыл].
Неудовлетворенный — шэржэ тэмдымэ [шэржӹ ьэмдӹмӹ].
Неудовлетворительно — кумыллан кэлшыдымэ (йӧрдымӧ) [йаралок агылрак].
Неудовольствие — куаныдымаш [сусуэммӹ агыл].
Неужели — вэлэ мо, ак. Неужели это правда — тидэ чын вэлэ мо, чынак мо? [тэҥэ гыцэ, лачок тэҥэ гыцэ].
Неуживчивый — пырльа илэн кэртдымэ [икараш ӹлэн кэртдӹмӹ].
Неужто — ак мо? Неужто это ты писал? - тидым тыйак возышыч мо? [ок ма, тӹдӹм тӹньок сирэнӓ ма?].
Неузнаваемый — палаш лийдымэ [пӓлӹдӹмэ].
Неуклонно — важык кайдэ, кораҥдэ [караҥдэок].
Неуклюжий — йытыра огыл, йытыралан шотлыдымо, лоптырас [лоптыри, лоптыри- лорптыри].
Неуклонительно — кораҥдэ, ӧрдыжыш пурыдэ [хать ма да хыть кыцэ].
Неукротимо — лымлатыдэ, тыпланыктыдэ [цӓрэн кэрдтӹмӓш].
Неуловимый — кучэн кэртдымэ [кычэн кэрдтӹмы, поктэн шотымы].
Неумело — моштыдэ. Он не умело берется за дело — тудо пашалан моштыдэ пижэш [мыштыдэ, мыштыдэ пӓшӓм нӓлэш].
Неумение — моштыдымаш [мыштыдымаш].
Неумеренность — шотдэч посналык [тӹр кач лимӹ, ӹштӹмӹ].
Неуместно — вэрлан кэлшыдымэ, вэрлан йӧрдымӧ [вӓрэш ак тол, вӓрэш ак йӓры].
Неумолимо — сӧрбалэн кӧндарыдэ [сарвалэн сӹҥӹдӹмӹ].
Неумолчно — йӱк тыпланыдэ, іук чарныдэ [йук цӓрӹдэ, цӓрнӹдэок].
Неумышленный — ончыл-коч шоныдымо; неумышленное убийство — ончыл коч шоныдэ пуштмаш. [йори агыл, йори пуштмы агыл].
Неуплата — тӱлыдымаш [тӱлӹдӹмӓш].
Неуплаченное — тӱлыдымо [тӱлӹдӹмӹ-влӓ].
Неупотребительность — пашлан кучыдымаш [пӓшалӓн кычылтдымы].
Неуравнительный — моло дэн тӧрлыдымашан [моло дон тӧрлӹдӹмӓшӓн].
Неурожай — киндэ шочдымаш. Во время неурожая — киндэ шочдымо годым [киндэ шачтымаш, киндӹ шачтым годым].
Неурядица — кэлшыдымаш, [шӹмӓш, вырсэдылмӓш].
Неуслужливо — пашалан полшыдэ [пӓшӓлӓн палшыдэ, самылым ӹштӹдэ].
Неуспех — паша кэлшыдымаш, паша ушныдымаш, паша лийдымаш [пӓшӓ ашныдымаш, ушныдымаш].
Неуспешно — паша кэлшыдэ, паша ушныдэ, паша лийдэ [аш литэ, ашныдэ, ушныдэ].
Неустойка — сӧрымым шуктыдымаш [сӧрӹмӹм шоктыдӹмаш].
Неустойчивый — тӧр шогэн кэртдымэ. Неустойчивое равновесие — тӧр шогэн кэртдымэ, тӧрлыдымо висӓ [тӧр шалгэн кэртдӹмы, ик тӧр висажӹ шӓлгэн кэрдтӹмы].
Неустрашимый — лӱдыкташ лийдымэ, [лӱтдӹмӹ, лӱдӹктӓш литӹмӹ, сӹр].
Неустроенный — ыштэн шуктыдымо, ыштэн пытарыдымэ [ыштэн шоктыдӹмӹ, олмыктэн шоктыдымы].
Неуступчиво — кӧныдэ, кудалтыдэ [цӓкнӹдэ].
Неуступчивый — кудалтыдымэ, кудалтэн пудымо, кӧныдымо [цакнӹшӹ ӓгыл, вӓрӹм пушы агыл].
Неусыпно — умалыдэ, нэрыдэ [тыштымы, амалыдэок].
Неутешно — чон парэмдэ, шыматалтдэ [шӧрлэн кэрдтэ (ойхы)].
Неутолимый — шэр тэмаш лийдымэ. Неутолимая жажда — йӱмӧ шумым тэмаш (пытараш) лийдымэ [йӱмы шомжӹм тэмӓш литӹмӹ].
Неутомимо — нойыдымо, йарныдымэ [йӓрнӹдӹмӹ].
Неуч — йылт тунэмдымэ, пычкэмыш йыҥ [пыйыртат тымэньтэ].
Неученый — тунэмдымэ, шанчым шинчыдымэ [тымэньтӹмӹ, тымэньшӹ агыл].
Неучтиво — лывыргын (шыман) ольыдэ, пагалыдэ [чотэш пиштӹдэ, лывыргы шамакан огыл, жэплымӹлӓ агыл].
Неучтивость — лывыргын ольыдымаш [лывыргын попыдымаш].
Неуязвимый — шуралташ (йораҥдаш) лийдымэ, сырыкташ лийдымэ [шушырташ литӹмӹ, шӹдэштӓрӓш литӹмӹ].
Нефть — красин лавра, нэптэ [крӓсин льавӹра, нэфтӹ].
Нехороший — сай огыл, йӧрдымо [йажо агыл, йардӹмӹ].
Нехорошо — сай огыл; он поступил не хорошо — тудо сай ыштэн огыл [йажо агыл, йардӹмӹ, йажо агыл, тыды йажон ыштэн агыл].
Нехотение — чон шувышдымаш, (ыштымэ) шудымаш. Есть не хочу — кочмэми ок шу [йӓҥ ак шывш, качмэм ак шо].
Нехотя — чон шувышдэ, ӧкым; нехотя ест — кочмыж шудэ кочкэш [шомыдэок, ӧркӓнэн].
Нецелесообразность — шонымылан кэлшыдымаш, тура толдымаш [шанӹмӹлӓн ак йары, турэш толтымаш].
Нецеломудренный - йандарлыкшым йомдарышэ [йрэ кӓпӓн агыл, шӓхӓрлӓнӹшӹ].
Нецеремонно — сылным шуктыдэ, чаплын ыштыдэ [сӹлнӹдэок ӹштӹмӹ].
Нечаянно — шиждэ-коддэ, йоҥылыш [шиждэок, тӱрӱк].
Нечего, делать нечего — ыштымаш укэ; давать нечего — пушаш укэ [укэ, ньимат пуаш укэ].
Нечеловеческий — айдэмэ дэч лийдымэ, айдэмэ сэҥэн кэртдымэ [эдэм гӹц литӹмӹ].
Нечестно — кӱлэш сэмын ыштыдэ, кӱлэш ваштарэш [тӧр ӹштӹмӹ агыл (алталэн ӹштэн)].
Нечестность — кӱлэш ваштарэш ыштымаш [алталэн ӹштӹмӓш].
Нечестный — кӱлэш ваштарэш ыштышэ, кӱлэшым шуктыдымо [тӧр ӹштӹшӹ агыл].
Нечеткий — ойыртэмдэ ыштымэ, раш ыштыдымэ [рашкыды агыл].
Нечетко — ойыртыдэ, рашлыкдэ [рашкыдын агыл].
Нечетный — тӱвалдымэ, мужырлыдымо [утӹ, тӹхӓл агыл].
Нечисто — йандар огыл [ирэ агыл]. Нечистоплотность — капым йандар кучыдымаш, могырым мушдымаш, йандар илыдымаш [кӓпшым ирэн кычыдымаш, моҥӹрӹм мыштымаш].
Нечистоплотный — капшым йандар кучыдымо, могыржым мушдымо [моҥыржым, вӹлвӓржӹм ирэн урдышы агыл].
Нечистота — льувылык [ирэ агыл, лӓвӹрӓ].
Нечистый — йандар огыл; нечистый воздух — йуж йандар огыл [ирэ агыл воздух, шӱлыш ирэ агыл].
Нечто — икмо, ик наста [иктӓмӓ].
Нечувствительно — шижыктыдэ, тучӹктыдэ [шижӹктӹдэ].
Нечувствительность — шиждымаш, тучдымаш [шиждӹмӓш, шӹмдӹмӹ лимӓш].
Нечувствительный — шижын кэртдымэ, шиждымэ. Нечувствительное сердце — шыждымэ шӱм [шижын кэрдтӹмӹ, шӹмдӹмӹ, шижӹн кэртдӹмӹ йӓҥ].
Нешто — ак мо; нешто не придет — огешак тол мо [ ак ма, ак тол ма].
Нещадно — чаманыдэ, пыдалдэ [жӓлӓйӹдэ].
(с) нею - тудын дэнэ [тӹдӹн доно].
Неявка — кончыдымаш, мийдымаш [митӹмӓш]; неявка в суд — судыш(ко) мийдымаш [судӹшкӹ митӹмӓш].
Неясно — раш огыл, ойыртэмдымэ [рашкыды агыл].
Неясность — ойыртэмдымаш, рашогыллык [рашкыды агыл].
Неясный — раш огыл, ойар огыл [рашкыды агыл, айаран агыл]; неясное, смутное понятие — раш шоныдымо [ыҥылымаш, пӓлӹмӓш рашкыды агыл].
Ни — ны, ат, огыл [ат]; ни этот, ни другой — тидыжат, тудыжат огыл, ны тыдыжэ, ны тудыжо [тӹдат, вэсӓт].
Нибудь — гына; как-нибудь — кузэ-гынат; где нибудь — кушто-гынат; кто-нибудь — кэ-гынат, иктажэ [гӹньӓт, кыцэ гӹеьӓт, кӹштӹ гӹньӓт, кӱ гӹньӓт, иктажӹ].
Нива — шушо уржа пасу [шурны].
Нивеллир — тӧрлык-палдыш, вэрын кӱкшытшым ончыктышо тарман, мастар [вӓрӹн кӱкшӹцшӹм тӧржӹм анчы̌ктӹмӹ хӓдӹр].
Нивеллировать — торлылаш, мландын тӱрло кӱкшытан улмыжым палаш (тэнӹз вӱд ӱмбал дэнэ таҥаштарымыла) [мӹлӓндӹ вӹлвӓлӹм тӧрлӓш, кукшӹцшӹм висӓш].
Нивесть куда — палаш лийдымашкэ, шинчэн шуктыдымашкэ [пӓлӓш литӹмӓшкӹ, тагыш].
Нигде — ныгуштат [ньигӹштат]; его нигде не видно — тудо ныгуштат ок кой [тыды ньигӹштат ак кай].
Нигиллизм — нымом шотлыдымаш (пагалымым, йумылан иньанымым, калык кучышвий шотым да монь [ньимат укэ-манын тымдымаш (йымым моло)].
Нижайшее — пэш ӱлык ыштымэ; нижайше кланяюсь — пэш ӱлык пӱгырнэн вуйым савэм [пиш ӱлык пӱгӹргӹмы, когон кымалаш].
Ниже — ӱлнырак, волтэнрак [ӱлнӹрӓк].
Нижеизложенный — ӱланрак возэн шындымэ [ӱлӓнрӓк сирӹмӹ].
Нижележащий — ӱлнғ кийшэ, ӱлнырак кийшэ [ӱлнӹрӓк кишӹ].
Нижеозначенный — ӱлан палэмдымэ [ӱлӓнрӓк пӓлӹктӹмӹ].
Нижеподписавшийся — ӱлан кидшым пыштышэ [кидшым ӱлӓн пиштӹшӹ].
Нижепоименованный — лӱмжым ӱлан каласымэ, ӱлан лӱмдымӧ [лӹмжӹм ӱлӓн кэлэсӹмӹ, ӱлӓн лӹмдӹмы].
Нижеприведенный — ӱлан ончыктэн каласымэ (пумо) [ӱлӓн анчыктэн кэлэсӹмӹ].
Нижеследующее — улнӧ (ӱлан) ончыктымо, каласымэ; он пишет мне нижеследующее — тудо мланэм ӱлно каласымым сӧра [ӱлыкӹлӓ анчы̌ктӹмы̌, кэлэсымы. Тӹдӹ мӹлӓм ӱлкӹлӓ анчыктымым сирӓ].
Нижеупомянутый — ӱлнӧ ушэштарымэ, ӱлно шарнымэ, каласымэ [ӱлнӹ ӹшэштӓрымы-кэлэсӹмӹ].
Нижний — ӱлыл, ӱлнӹсо [ӱлнӹшӹ, ӱл лап].
Н. этаж — ӱлыл пачаш; нижняя челюсть — лыл оҥылаш лу [ӱлнӹшӹ пачаш, ӱл оҥылаш лу].
Низвергать — волтэн колтэдаш, сӱмырэдаш, сӱмырэн волтэдаш [валтэн колдаш, сымырэн волташ].
Низвергнуть — сӱмырэн волташ [урын валташ, шуаш].
Низвержение — сӱмырэн волымаш [урын валтӹмаш].
Низводить, низвести — ӱлык волтэдаш, ӱлык волташ [ӱлык валташ].
Низина — лапка вэр, лоп, ӱлыл вэр [лапата вӓр, лап].
Низложение — йӧрыктэн пыштымаш [ӱлӹн валтымаш].
Низменность — ӱлыл вэр, лапка вэр, лоп [лап вӓр].
Низменный — лапка, лоп [лап, лапата].
Низменная, ровная страна — лапка, тӧр мландэ [лапата, тӧр вӓр].
Низовый — ӱлнысо, ӱлылсо; наши низовые горрода — нэмнан ӱлылсо олана-влак (вӱд воктэн) [ӱлнӹшӹ, мӓнмӓн улнӹшӹ алана-влӓ].
Низовые — вӱд ӱлылсо мландэ, олала [ӱлнӹш влӓ].
Низом — ӱлыч(ын); низом прошел — ӱлыч кайыш [лап дон, ӱлӹк, ӱлӹц кээш].
Низость — лӱм сайлык волэн пытымаш [худа шанымаш, худа пӓшӓ, ӹшкэ лӹмӹм льӓвӹртэн ӹштӹмӓш].
Никак — нигузэ; Я этого никак не желаю — мый тидым нигузэ налмэм ок шу [ньигӹцэ, мынь тӹдӹм ньигыцэӓт ам шанӹ].
Никакой — нымо гайэ. Я не имею об этом никакого понятия — тидын нэргэн мый нымо гайэ шотымат ом шинчэ [ньимахань, мыньӹ тӹдӹ гишӓн ньимат ам пӓлӹ].
Никем — ныгӧ дэнат. Он никем не доволен — тудо нигэ дэнат ок кэлшэ [иктын донат тӹды иктӹмӓт йаралэш ак лык].
Никогда — ныгӱнамат; никогда не забуду — ныгунамат ом мондо [ньигӹнамат, ньигӹнамат ам монды].
Никого — ныгэмат; никто — иктат огыл, ныгэ [иктымӓт, иктӹмӓт агыл].
Никоим образом — ныгузэат, нымо сэмынат, нымо тӱрлынат [ньигӹцэат, нимахань сэмӹнӓт].
Никому — икталанат, ныгэланат [иктыланӓт].
Никоторый — ныгудыжат, иктыжат [иктыжӓт].
Никто — иктат, викэат, иктымат [иктӓт, иктыжӓт].
Никто из них не сказал этого — нунын иктыжат тидым ыш каласэ [иктыжӓт нӹнӹ гӹц тӹдӹм ӹш попэп].
Никуда — ныгушкат; это никуда не годится — тидэ ныгушкат (колташ) ок йӧрӧ [ныгышкат, тыды ныгышкат (колташ) ак йары].
(с)Ним — тудын дэнэ, тундэнэ [тыдӹн дон].
с(Ними) — нунын дэнэ, нундэнэ нуно-влак дэнэ [нын дон, нӹнӹ-влӓ дон].
Ниоткуда, ниотколе — ныгужэч, ик вэлгычат; ниоткуда не получаю писем — ныгужэч писмам налмашэм укэ [ньигӹшэцат, ик вэл гӹцӓт, наигӹшэцӓт сирмашым ам получайы].
Нипочем — нимат огыл; это ему нипочем — тидэ тудлан нымат огыл [ньимадонат, ньимат, тӹдӹлӓн ньимат агыл. Ниский — лапка [лап]; ниский потолок — лапка тупыраш, потолык [лап потолык].
Ниско — ӱлык волтэн (лӱмым) лап [лап]; думать, поступать ниско — шкэ лӱмым ӱлык волтэн шонаш, ышташ [лапын шанаш, ышкэ лӹмӹм шӱктэн, валтэн, кайышланаш].
Нисколько — ик пырчат, нымо гайат; это меня нисколько не удивляет — тидэ мыйым ик пырчат (нымайат) ок ӧрыктарэ [ньимат-ик пӹрцӓт, тыды мӹньӹм ньимат ак чудэйӹктӹ].
Нисколько, нимало — ик пырчат (укэ) [ньмат (укэ), ик пырцӓт (укэ)].
Нископробный — изи шыныкан, шулдын коштшо ӟизи прован].
Нискоствольный — ӱлыш-рӱдан, лапка [лап пӱшӓҥӹ].
Ниспровержение — сӱмырэн волтымаш [сӹмӹрэн валтӹмаш].
Нисходит — ӱлык волэдаш; низойти — волаш, йорлыжлан ончэн утараш [ӱлык валымаш, валаш].
Нисший — эн ӱлылсо, эн шулдо; товары нисшего достоинства — эн шулдо сату [ӱлнӹшӹ, шулдо акан ӓдӹр-влӓ].
Нитевидный, нитеобразный — шӱртӧ гайэ койшо, шӱртӧ тӱсан [шӹртӹ гань кайшы, шӹртӹ гань].
Нитка — шӱртӧ; моток, клубок ниток — пошма шӱртӧ, шӱртӧ мундыра [шӹртӹ, шӹртӹ йалвангӹ, шӹртӹ мындыра].
Нитчатый — шӱртан, шурто сэмынан [шӹртӓн].
Нить — эн вичкыж шуртӧ [шыртӹ пӹрцӹ].
Ниц — кумык [кымык].
Ничего — нимат огыл; это вино ничего — тидэ арака нымат огыл (йӧра) [ньимат, ти ӓрӓкӓ йара (худа агыл)].
Ничей — ныгэн, иктынат огыл [иктынат агыл].
Ничему — нимолан [ньималан].
Ничком — кумык возын; упасть ничком — кумык воаш (шуҥгалташ) [кымык возын, кымык шыҥалташ].
Ничто — нымо; обратить в ничто — чылт пытараш, укэш лукташ [ньимат укэш лыкташ, цӹлт пытӓрӓш].
Ничто, ничего — нымо, нымат, нымоат [ньимат]; этому ничто не мешает — тыдым нымат ок кучо (ок чарэ) [тӹдӹлӓн ньимат ак ӓптӹртӹ].
Ничтожество — нымолан йӧрдымаш [ньималан йардымаш]; вывести кого-либо из ничтожества в люди — нымолан йӧрдымӧ гыч йыҥыш савыраш (лукташ) [ньималан йардымы гӹц эдэмӹш лыкташ (сӓртӓш)].
Ничтожный — нымолан йӧрдымо; [ньималан йардӹмӹ]; ничтожный человек — нымолан йӧрдымо йыҥ [ньималан йардӹмӹ эдэм].
Ничуть — пырчат; ничуть не страшно — пы̌рчат шучко огыл [пуцат агыл].
Ничья — иктынат огыл, нигэн [иктынат агыл].
Нищая, нищенка — ӱдрамаш кӱчызо [кӹцӹзӹ-ӹдӹрӓмӓш].
Нищенский — кӱчызын, кӱчызылан йӧршӧ [кӹцӹзӹн гань].
Нищенствовать — кӱчызо пашам ышташ, нужнам чыташ [кӹчэн кашташ].
Нищета — кӱчэн коштмаш шот, нужналык, пэш укэлык; спасти кого от нищеты — иктажым к.учэн илыма гыч утараш [пиш укэӓн, нэзэр, иктӓжӹм нызэр гӹц ытараш].
Нищий — кӱчызӧ [кӹцӹзӹ].
Но, - да гынат; он богат, но скуп — тудо пойан да, саран; пойан гынат, саран [гынь; гыньат, тӹдӹ пойан гӹнӓт пиҥӹдӹ].
Новатор — у йӱлам кычалшэ, уэмдаш тӧчышӧ, уэмдышэ [уэмдӹшӹ, у гӹц кычӓлшӹ, лыкшы].
Новейший — чыла дэч у, эн у [сэк у, лач ужок].
Новейшие известия — эн у увэр [сэк у увэр].
Новехонек, новешенек — йалт у, чылт у, йӧршын у, у дэч у, у гына [угӹцӓт у, урокок].
Новизна — улык, у ӱзгар, у гыч лэкшэ арвэр [у гӹц лӓкшӹ].
Новина — у вынэр (мыньэр) [у мыньэр (мыньэр маклака)].
Новичек — вэрышкэ угыч пурышо [вӓрӹшкӹ угӹц пырышы].
Новобранец — угыч налмэ салтак [у салтак].
Новобрачный, -ная — ор-йыҥ марий, ор-йыҥ ватэ, тока ватым налшэ, тока марлан кайшэ [армары, арвӓтӹ].
Нововведение — угыч пуртымо [угӹц лыкмы-пыртымы].
Новогодний — у-ийсэ [у иӓш].
Новое — у.
Новоизбранный — угыч сайлэн ойырымо, угыч сайлэн налмэ, угыч сайлымэ [угӹц айрымы].
Новоизданный — угыч савэн лукмо, угыч савыктымэ [угӹц сирэн лыкмы].
Новоизобретенный — угыч лукмо, угыч муын лукмо [угыч ӹштэн лыкмы].
Новолуние — у тылчэ [у тӹлзӹ].
Новообращенный — угыч савырымэ, угыч пуртымо [угӹц сӓрӹмӹ].
Новооткрытый — угыч почын лукмо; угыч муын лукмо [угӹц лыкмы].
Новопожалованный — чынжым угыч нӧлтымо, у гыч пӧлӧклымо [угӹц толшы].
Новоприезжий — угыч толшо, у толшо [угӹц толшы].
Новорожденный — угыч шочшо, у шочшо [угӹц шачшы].
Новоселье — у куснымаш; праздновать новоселье — у куснымо (у пӧрт) пайрамым ышташ [пӧртси, пӧртсим ӹштӓш].
Новострочие — угыч возымо корно [тӹҥӓлмы угӹц корны (сирӹмӓштӹ)].
Новость — увэр; я узнал приятную новость — мый пэш йамлэ увэрым кольым [увэр, мӹнь йажо увэрым кольӹм].
Новь — угыч лэкшэ, угыч ыштымэ [угӹц].
Новый — у; с новым годом, с новым счастьем — у ий дэнэ, у пийал дэнэ [у и дон, у пиӓл дон].
Нога — йал; я вес день на ногах — ьмый кэчыгут йол ӱмбалнэ коштам [йал, мынь кэчы-мыч йал вӓлнӹ ылам].
Ноготки — изи-кӱч [изи-кӹч].
Ноготь — кӱч; обрезать ногти — кӱчым пӱчкаш; царапать ногтями — кӱч дэн удыраш [кыч, кӹчӹм пӹчкӓш, кӹ дон ыдыраш].
Нож — кӱзӧ; столовый, кухонный, охотничий нож — киндэ шулмо, кочкыш шолтымо, кайык почэш коштмо — кӱзӧ [кӹзы, киндӹ кӹзҗӹ, цӹлан кӹзӹ, охота кӹзӹ].
Ноженьки — чапа-влак, изи-йол-влак [тьапа-влӓ, изы йал влӓ].
Ноженька, ножечка — изи йол, изи чапа [тьапа, изи йал].
Ножик — кӱзӧ [кӹзӹ, изи кӹзӹ].
Ножка — изи-йол; по одежде протягивай ножки — вургэмым ончэн йолэтым шуйо (чумалтэ) [изи йал, выргэмэжт анчэн йалэтӹм колтӹ].
Ножницы — вашкӱзӧ, патрак [кайыц].
Ножной — йолын, йолысо [йалын].
Ножовка — изи кучэман изи лапка пила [кӹзӹ пила].
Ноздря — нэррож [нэр ыраж].
Ноль — йаралык, укэпал, укэпалык [укэ-пӓлӹк].
Номенклатура — вераным вэрышкыжэ шындымаш (пыштымаш, возымаш) [вӓрӓн вӓрӹш шӹндӹмӓш].
Номер — номыр; дайте мне бумаги № десятый — лу номыран (№) кагазым мланэм пуза [номыр, лу номыран пумагам пуда].
Номера — номыр-влак 1) кугу пӧртышто (полатыштэ) изи пӱлэм-влак (№№), 2) возымаштэ ӱзгарым ратлымэ шот (№№) [номыр-влӓ, кыдэж-влӓ].
Номинальная цена — нота гына ыштымэ ак, ончыктымо ак [шӹндӹмӹ ӓк].
Номинальный — шот лӱмлымо, шотлан ыштымэ, лӱмлан гына ыштымэ [шӹндӹм ӓк].
Нора — йанлык (кайык) илымэ рож [ӹраж (рок пыжӓш)].
Норка — тыгыдэ кайык илымэ рож [изи ӹраж (кальа ыраж)].
Ноский сапог — шуко чытышэ кэмэ.
Носкость — кужун чытымаш (вургэмын) [тырхымаш, мынцымаш].
Носовой — нэрын [нэрӹн].
Носовой звук — нэр дэн лукмо йӱк, маҥга йӱк [нэр йук].
Носовой платок — нэр-шовычо [нэр савӹц].
Носок — изи-нэр [кэм нэр, мытык цӹлка].
Носорог — тӱәо нэран кугу йанлык, нэрыштыжэ кок шуралтышэ тӱкӧ (шур) уло [носорок, шур нэран вольык].
Нота — 1, муро йӱк палэ, 2) ик кугужанышын вэсылан возэн пумо кагазшэ [нотӹ, мыры йӱк пӓлык, кугижӓншӹ дон кугижӓншӹм иктама гишан, сиры̌мӓш].
Нотариальный — натариус ыштымэ (лийалтыш); условие заключенное нотариальный порядком — нотариус ыштымэ почэш кэлшымэ кагаз [нотариус дон ыштымы, кэрал пумагам нотариус дон цаткыдэмдӹмӹ].
Нотариус — тӱрлӧ паша кагазым закон шотаныш савырышэ йыҥ, арымэш пумо-налмэ, ваш кэлшымэ кагазым возкалышэ [нотариус].
Нотация — илаш туныктымаш, туныктэн ольымаш, шылдалымаш [тӹмдэн кэлэсӹмӓш, чаҥымаш].
Ночевать — йӱд эртараш [йыд амалаш].
Ночлег — йӱд эртарымаш, йӱд малымэ вэр [йыд амалым вӓр].
Ночная темнота — йӱд=пычкэмыш [йыд пӹцкэмӹш].
Ночник — йӱдым йӧрыктыдымо изи лампэ, йӱд лампэ [йыд вашт йылышы или лампы].
Ночной - йуд-годсо [йыдын].
Ночь — йӱд [йыд].
Ноша — нумалтыш; каждому своя ноша тяжела — кэрэк кэнат шкэ нумалтышыжэ нэлэ [намалтыш, цилӓлӓн ӹшкэ намалтыш нэлӹ].
Нощно — йӱд-годым [йыдым]. Денно-нощно — йӱдкэ-кэчыгэ [йыдшы-кэчӹжӹ].
Ноябрь — нойабр. Первого или второго ноября — нойабрын иктымыштыжэ, альэ когымыштыжо [нойӓвр, нойавр пӹтӓришӹ, ӓльӹ вэс кэчыжын].
Ноябрьский — нойабр тылчысэ [нойавр тӹлызӹн].
Нрав — койыш; тихий нрав — ӱҥышо койыш [кайышыжӹ, сӹржӹ].
Нравиться — кумыллан кэлшаш, толаш; это мне очень нравится — тидеэ мыйын кумылэмлан пэш кэлша [йарал лийӓш, тидӹ мӹньӹлӓм пиш йара].
Нравоучение — сайлан (акыллан) туныктымаш [пурэш тымдымаш].
Нравственно — йандарлыклан кэлшэн, порылык дэнэ [пурылык дон, пурын].
Нравственность — порылык дэнэ илымаш [пурым шанэн ӹлӹмӓш].
Нравственный — порым шуктымо [пурым шанэн ӹлӹшӹ].
Ну-ну — эй, вара мо [вара ма]; ну и что же случилось? - мо лийэ вара? [вара ма лин?]; Поймали его и ну стегать — тудым кучыштат эй лупшат [кычэнӹтӓт ну лывшаш].
Нужда — нужна, кӱлэш(лык) [укэ ылмы].
Нуждаться — кӱлэшым (нужнам) чыташ [укэ дон ӹлӓш].
Нуждающийся — кӱлэшым чытышэ ӟукэ дог ӹлӹшӹ].
Ну-же — ну-манамыс [йа, манамыш].
Нужнейший — эн кӱлэш [пиш кэрӓл].
Нужник — кӱлэш вэр, шонданЮ шалмаш [шанды, шармаш, тӱгӹ лӓкмӹ вӓр].
Нужны — кӱлэш улыт [кэрӓл ылыт].
Нужный — кӱлэшан [кэрӓл ылэш].
Ну-ка — йа, ну [йӓ, ну].
Нукание — ну манмаш [йоклымаш].
Нукать — ну манаш [йоклаш].
Нуль — ноль, йара [нуль, укэ].
Нумер — номыр [номыр].
Нумерация — номырлымаш [номырлымаш].
Нумерование — номыр шотым ышымаш [носыр чотым ӹштӹмӓш].
Нумеровать — номырышко пурташ, у номырым шындаш [номырлаш].
Ну-те — айдыза [йӓ].
Ну-тко — айда, альэ [йӓ].
Нутро — кӧргӧ (шӱь, чон].
Ныне — кызыт; нынче — тэний, тэнэйэ [кӹзӹт, тэнэ].
Нынешний — кызытсэ тэнэйсэ; нынешняя молодежь — кызытсэ рвезе калык [тэнэшӹ, кӹзӹтшӹ. Кӹзӹтшӹ у гыц кушшы влӓ].
Нырок — изи шуралтыш, лакэ [кэк лыды].
Ныряние — вӱд йымак йоммаш, шуҥгалтмаш [вӹд пындэц кэмӓш].
Нырять — вӱд йымак йомаш (йӱштылмо годым) [вӹд пындэц кэӓш].
Ныть — коржаш; зубы ноют — пӱй коржэш [шылгыжаш, пӱ шылгыжэш].
Нэп, новая экономическая политика — угыч ыштымэ озанлык виктыш [угӹц ӹштӹмӹ хозанлык виктарӹмӓш йӧн].
Нэпман — совэт годым торгайэн пойышо [совэт годым торгэйэн пайшӹ влӓ].
Нюх — ӱпш шижмаш, пуш шижмаш [нэр-ӱпш].
Нюхание — ӱпшӱчмаш [ӱпшы̌цмӓш].
Нюхательный — нэрыш шупшмо [нэрӹш шывшмы].
Нюхать — ӱпшынчаш [ӱпсӹнцаш].
Няьнька — аза ончышо, игшӹбэ пукшышо [ӓзӓ анчышы].
Няньчить — аза ончаш [ӓзам анчаш].
Няня — аза ончышо ӱдрамаш [ӓзӓ анчышы.

О.
Оазис — ирысэ илэм, кушкылан вэр (ир мландыштэ) [шудан, пушӓҥӓн вӓр].
Обабиться — ӱдыр налаш, ватӹм налаш [ӹдӹрӓмӓшӓн лиӓш].
Обалдеть — аҥыргаш [ӧраш, ыш кӹц кэӓш].
Обанкротить - паҥгрутыш лукташ 1, пытараш, кошарташ 2, [тӱлэн кэрдтӹмӹм ӹштӓш].
Обанкротиться, разориться — йараш кодаш 1, йомаш, тӱлэн кэртдымэ лийаш [тӱлэн кэрдтӹмы лийӓш, йӹлт пӹтӓш, кашаргаш].
Обаяние — овырымаш, чонлан пижмаш [шӱмэш мэлӹн, сэмӹн лимӓш, йаратыктымаш].
Обаятельный — чонэш пижшэ, шӱмэш пижшэ [шӱмэщ мэлын, сэмӹн лишӹ, йаратыктымы].
Обвал — волэн вочмо, сирлэн, сӱмырлэн вочмо [сӹмӹрэн валышы сирэм. Урын кэмӓш].
Обваливание — сирлымаш, сӱмырлымаш, урмаш].
Обвалить — волтэн сӱмырэн сирэн колташ 2, [урыктэн, сӹмӹрэн шуаш].
Обваривание — йӱлалдымаш (шокшо вӱд дэнэ), когартэн йа йӱлалтэн шындымаш [вӹдэш йылатымаш].
Обварить кипятком — шокшо вӱд дэнэ йӱлалташ 2 [шолшы вӹдэш йылаташ].
Обвевать — пуалтылаш; обвеять — пуалдэн налаш 1 [пуалтылаш, пуалтэн нӓлаш].
Обведение — йырым-йыр корэн каймаш, пэчкымаш [йӹр сӓрэн нӓлмӓш].
Обвертка — пӱтыртыш [пӹтӹртӹш, вӹдӹлтӹш].
Обвертывать — пӱтыралаш; обвертеть и обвернуть — пӱтыраш, пӱтырал, вӱдыл шындаш [пӹтӹрӓш, вӹдӹл шӹндӓш, сӓрӓл шӹндӓш].
Обвес — ситарыдэ висаш [ситӓрыдэ висӹмӓш].
Обвести — йырым-йыр савыраш 2, [йӹр сӓрӓл нӓлӓш].
Обветотдел — вольык чэр пашам ончышо пӧлка [вольык цэр анчымы айыртэм].
Обветшалость — тоштэммаш, шӱкшэммаш [шӱкшэммӓш, тоштэммӓш].
Обветшалый — тоштэмшэ шӱкшэмшэ [шӱкшэмшӹ, тоштэмшӹ].
Обветшание — тоштэммаш, кыпсыргымаш [тоштэммӓш].
Обветшать — тоштэм, шӱкшэм пыташ [шӱкшэмӓш, тоштэмаш].
Обвешивать — ситарыдэ вискалаш; обвешать — онталэн висаш [ситӓрдэ висаш, алталэн висӓш].
Обвивание — пӱтырэн, вӱдыл шындымаш [йӹр вӹдӹлмӓш, вӹдӹл шӹндӹмӓш].
Обвивать — пӱтырнылаш, вӱдыл шындымаш [йӹр вӹдӹлӓш, вӹдӹлӓш].
Обвивка — йыр шупшмаш, вӱдылмаш [йӹр вӹдӹлмӓш].
Обвинение — титаклымаш, йолалымаш [йӓтлӹмӓш].Обвинитель, - ница - титаклышэ, йолалышэ [йӓтлӹмӓш].
Обвинительное заключение — титаклымэ мут [йӓтлӹмы шамак].
Обвинительный приговор — титаклымэ пунчал, йолалымэ пунчал [йӓтлэн кэлэсэн пумаш].
Обвиняемость — титаклалтмаш, йолалтмаш [йӓтлӓлтмӓш].
Обвиняющий — йолалышэ, титаклышэ [йӓтлӹшӹ].
Обвислость - кэчэн йогымаш [кэчӓлт шӹцмӓш, кэчӹмӹ].
Обвиснуть — кэржалташ [кэчӓлтӓш].
Обводить — йырым-йыр нӹҥгайаш 2 [йӹр сарэн нӓҥэӓш].
Обводка — йырым-йыр савырымаш [йыр нӓҥэмӓш].
Обводный — йыр пэчкым, кордылмо [йӹр нӓҥэмӹ].
Обволакивание — йыр пӱтырылмаш [йӹрвӓш лэвэдмӓш].
Обволакивать — йыр пӱтыралаш [йӹрвӓш лэвэдӓш].
Обвораживать — овырылаш. Обворожить — овырэн шындаш, йу дэн сымыстараш [мужэдӹн сӓрэн шӹндӓш].
Обворовывание — шолыштылмаш [шолышт пӹтӓрӹмӓш, шолыштмаш].
Обворовывать — шолыштылаш. Обворовать — шолышт пытараш 2 [шолыштэдэн пӹтӓрӓш, шолышт пӹтӓрӓш].
Обвязка — пидыш, кылдыш [пидӹш, йалштыш].
Обгладывать - йыр кочкаш [йӹр ньымышташ, ньымышт сӓрнӓш].
Обглодать — нулэн пытараш [ньымышт налӓш, пӹтӓрӓш].
Обглодыш — нулдымо дэч кодшо [ньымыштмы гӹц кодшы].
Обглядывать — йыр ончылаш 1. Обглядеть — йыр ончэн налаш [1) йӹр ончалаш, 2) йӹп анчал сӓрнӓш].
Обгонять — ончылтылаш 1. Обогнать — эртэн кайаш 2, ончык пураш 2. [анцылташ, эртэн кеӓш].
Обгорать - йыр когаргылаш 1. Обгореть — йыр йӱлэн пыташ, когаргэн пыташ [йӹр йылаш, йӹр йылэн сӓрнӓш].
Обгорелый — йыр йӱлышо.
Обгрызать — йыр пураш [йӹр пыраш].
Обдавание жаром — шиждэ шокшым пумаш [шокшым пумаш].
Обдавать паром — шиждэ шокшым пуэдаш 2. Обдать — кэнэта пуаш (шокшым) [шокшым пуаш].
Обделка — тӱжвач йытырамдымаш (пӧртым да монь) [ӹштэн сӓрнӹмӓш, йажоэмдӹмӓш].
Обделывание — 1, тӱжвач йытырамдымаш; 2, шойыштын онталымаш [йажоэмдӹмӓш, мам гӹньӓт ыштэн сӓрнӹмӓш].
Обделывать — тӧрлатылаш 1, [йажоэмдӹлаш]. Обделать — тӧрлатэн шындаш [тӧрлатэн, йажоэмдэн шӹндаш, йнжоэмдаш, алталаш; чиктӓш, йажоэмдэн пӹтӓрӓш, ыштэн пӹтӓрӓш, шокташ].
Обделять — шуктыдэ ужашлылаш 1. Обделить — шагал пуаш 2 [ситӹдэ пуаш, кӹрӹл кодэн пуаш].
Обдергивание — шупшкэдымаш [шывшэдӹмӓш].
Обдергивать — шупшкэдылаш 1; обдергать — шупшкэдыл шындаш [шывшэдылаш, шывшэдӹл шӹндӓш].
Обдирало — чот налшэ (акым, пашадарым) [кышкэдшӹ].
Обдирание — возымаш (кӱрым), кожыктымаш (шурным) [кышкэдмӓш, возымаш (кӹрӹм)].
Обдирать — йыр кушкэдылаш, кожыктылаш 1. Ободрать — кушкэд налаш, кожыкташ 1 [кышкэд сӓрнӓш, кышкэдӓш, кышкэд нӓлӓш].
Обдирка (мельница) — кожымо-вакш [шӹрӓш вӓкш].
Обдирочная мякина — кожымо шу [пӹрцӹ ком].
Обдувало — ондалышэ (йыҥ) [пуалтым хӓдӹр].
Обдувание — (йыҥым) олталымаш [пуалтымаш].
Обдувать — йыр пуалтылаш, онталкалаш 2.
Обдуть — 1) йыр пуал шындаш, 2) олталаш [пуалтылаш].
Обдумывать — шоналтылаш 1. Обдумать — шоналдэн налаш, шоналташ [шанэн шӹндӓш].
Обегать — йыр куржын савырнаш [йыр кыргыж сӓрнӓш].
Обедать — кэчывал кочкышым кочкаш [кэчывӓл качкышым качкаш].
Обеденное время — кочмо жап [кэчӹвӓл качмы жэп].
Обеднеть — нужнаҥаш, йорлэшташ [нэзэрэмӓш].
Обезглавить — вуй дэч посна кодаш 2). руалаш (вуйым) [руалаш (вуйым), вуйтэ кодаш].
Обеззараженный — чэр шарыктыш дэч эрныктымэ [цэр пижмӹ гӹц ыштлышы, караҥшы].
Обеззараживание — чэр пиждыман ыштымаш [цэр пижмы гӹц караҥдымаш].
Обеззараживать — чэр пиждыман ышташ [цэр пиждӹмӹм ыштӓш].
Обезземеление — мыланыдэ кодымаш [мӱлӓндӹдэ кодымаш].
Обезлесить — чодыра дэч посна кодаш, чараш савыраш [шыргӹдэ кодаш, цӓрӓэш коджш].
Обезличение — лумым йомдарымаш; койышым, лӱмым пытарымаш [лӹмӹм йамдымаш].
Обезличивать — лумым, койышым йомдараш [лӹмӹм йамдаш, айырым годым йук пуэн кэрдтӹмӹм ӹштӓш].
Обезлюдить — калык дэч посна кодаш 1, ирэш кодаш [халыктэ, эдэмтэ кодаш].
Обезножить — йол дэч посна кодаш, йолдымо лийаш, йолдэ кодаш [йалтэ лийӓш, кодаш].
Обезобразить — кӱсым, сыным локтылаш, пужаш [худаэмдӓш, худаэмдэн шӹндӓш, сӹндӹмӹм ӹшташ].
Обезопасить — утараш, осал тушман дэч утараш [лӱдӹш гӹц караҥдаш, йаммаш гыц ытараш].
Обезоруживать — крэдалмэ тарманым шупшын налаш 1, [шывшын нӓлаш, пичӓлтэ моло кодаш].
Обезуметь — ушдымо лийаш, уш дэч посна кодаш, [ыштэ кодаш, орадыш кэӓш].
Обезценение — акдымэ лиймаш, ак волымаш [ӓкӹм йамдымаш, ньималан йарыдымым ӹштӹмӓш].
Обезценивать — шулдэштараш 2, акым волтэдаш [шулдэштӓрӓш, ӓкӹм йамдаш, ньималан йарыдымым ӹштӓш].
Обезьяна — маймыл, аймыл, амызйан, кок кидан, кок йолан йанлык [овыда, овэзйӓн, лӓпцӹк].
Объективное обсуждение — чыла-йӧршаш, кэлшышаш каҥаш [кыцэ-ылэш, тӹҥэ вэлэ попымаш, кӓҥӓшӹмӓш, ылмыла кӓҥӓшӹмӓш, попымаш].
Объект — шкэ дэч ӧрдыжлык.
Объективный — шкэнлыкдымэ, шкэл-шотыш пуртыдыман, шкэгычлыдыман (шонымашкэ, пашашкэ шкэкэчылэ шотым пуртыдыман].
Оберегание - аралымаш [пэрэгымаш (оролымаш)].
Обертка — пӱтыртыш, вӱдылка [вӱдӹлтӹш].
Обертывать — вӱдылаш, пӱтыркалаш [вӹдӹлаш].
Обеспечение — кӱлэшым ситарэн пумаш [кэлэшӹм ситӓрэн пумаш].
Обеспечить — тэмаш, ситараш [ситӓрэн пуаш].
Обесплодить — шочдымым ышташ, шочшашым чараш, [шачыктыдымым ӹштӓш, исӹрэмдӓш].
Обессиление — вий, куат дэч посна кодымаш [лаксыргымаш, витэ лимӓш].
Обессилеть — вий дэч посна кодаш, вийдымэ лийаш 1, [лаксыргаш].
Обессиливать, обессилить — лушкэмдаш, вий дэч посна кодашщ 2, вийдымым ышташ [лаксырташ].
Обессмертить — лӱмым кодаш, мондымашым ышташ 2, [колыдымым ӹштӓш, курымэш лӹмлӹм ӹштӓш].
Обесцветить — сындымым, тӱсдымым ышташ [цӹрэдӹмӹм ӹштӓш].
Обещание — сӧрымаш [сӧрӹмӓш].
Обещанное — сӧрымо [сӧрӹмӹ].
Обещать — сӧраш 2, пуаш лийаш.
Обжаловать — угыч вуйым шийаш 1, [угӹц вуйым шиӓш].
Обжигание — йӱлалдымаш, шуарымаш [йылалтылмаш].
Обжигать — йӱлалдылаш, шуарэдаш. Обжесь — йӱлалдэн, шуарэн налаш.
Обжигаться — когаргаш 2, [ӹшкӹмӹм йылалтэн колташ].
Обжирать — сутланэн кочкаш, йэҥыным кочкаш [шыкланэн качкаш, качкын пӹтӓрӓш].
Обжог и ожог — когаргымаш (тулэш, шокшо вудэшш) [йылалтымаш, йылалмы вӓр].
Обжора — овыр, сут, тэмдымэ, ситмыж [тэмӹн кэрдтӹмӹ].
Обжорливо — тэмдӹмӹлӓ.
Обзаведение — пого погымаш, поган лиймаш, погыланымаш [улым ӹштӹмӓш, кычылташ кэрӓлӹм йӓмдӹлӹмӓш].
Обзаводиться — налэдаш (тӱрлӧ погым), пого погаш [улым ӹштӓш, кычылташ кэрӓлӹм йӓмдӹлӓш].
Обземкомиссия — Кундэмысэ мыландэ пашам тэргышэ сут [Кындэм мӱлӓнд-камис, Кындэмӹштӹш мулӓндӹ паша анчыш комис].
Обзор — йыр ончэн налмаш, ончалтыш [йыр анчымаш, анчэн нӓлмӓш].
Обзывание — лӱмдылмаш, мыскылымаш [лӹмдӹлмӓш].
Обзывать — лӱмдылаш 1, мыскылаш [лӹмдӹлӓш].
Обивание — кырэн, лупшэн волдымаш [шин, лыпшэн валтымаш, шин смӓрнӹлтмӓш].
Обивать, обить — кырэн волташ, шупшын шындаш [шиаш, шин пӹтӓрӓш, шин миӓш].
Обида — нэлым, йӧсым ыштымаш [йасым, лэлӹм эдэмлан ӹштӹмӓш].
Обидно — чонлан нэлы̌н, йӧсын тӱчэш, йӧсын чучмо [йасын чучэш, йӓҥэш йасын чучмы, кымыл].
Обидный — чонлан нэлэ, йӧсӧ[йӓҥэш йасы].
Обидчивость — нэлэш налмаш [кымылэш нӓлмӹ].
Обидчик — куэдшэ, пызырышэ, шыгыртылшэ [эдэм ваштылшы, пӹзӹртӹшы].
Обижать, обидеть — пызыраш, нэлым ышташ [пӹзӹрӓш, мыскылаш, худам ӹштӓш].
Обижаться, оскорбляться — шкэмым мыскылалтмылан шотлаш [когэшнэм, мыскылалтам, когэшнаш].
Обилие — шукылык. Обильный — шуко, шукан [шукы-лӓкмӓш, шукы пэркэан, шукы лӓктышӓн, пэркэ, йажо лӓктыш].
Обилие злаков — шурно пэркэ.
Обирало — чот налшэ (акым, пашадарым) [шурны нӓлшӹ, йӧнтэ нӓлшӹ].
Обирание — погэн налмаш [йӧнтэ погэн нӓлмӓш].
Обирать — погыкалаш, онталкалэн налаш. Обобрать — погэн налаш [погэн нӓлӓш, йӧнтэ налӓш].
Обитаемый — илымэ, илыман вэр [ӹлӹмӹ, ӹлӓш йарышы].
Обитать — илаш, лийаш [ӹлӓш, лиӓш].
Обиходный — сайын, йытыран кучылтшо [йажон итӹрӓн кычылтшы, кычылтмы].
Обкалывать — шэлэдаш, пудыртылаш, шуркалаш. Обколоть — шэлын, пудыртэн шындаш 2, [шэлӹштӓш, шэлӹн нӓлаш, шуаш].
Обкапывать — 1) йыр кӱнчаш 2( йыр чӱчыктылаш. Обкопать — йыр кунчэн шындаш 2 [йӹргэтӓрӓш, йыр ырэн шӹндӓш].
Обкатывание — тыртэштылмаш, пӧрдыктылмаш, торэмдылмаш [тӧрлэн сӓрнӹмӓш].
Обкладывать — оптэдаш 2, йыр оптышташ [оптэн мийаш, оптэн сӓрнӓш].
Обклейка, оклейка — пыжыктыш [пижӹктӹмӓш].
Обколачивать — йыр пэркалаш. Обколотить — йыр кырэн шындаш [шин сӓрнӓш].
Обкомиссия — Кундэмысэ Комис, Кундэм кӧргылан Комис [Кындэм-комис, кындэмӹмшӹ комис].
Обкорнать — йыр пӱчкылаш, пӱчкэдэн налаш [пӹчкэдэн сӓрнӓш, пӹчкэдӓш].
Обкрадывать — шолыштылаш [шолыштылаш].
Обокрасть — шолышткайаш, шолышташ [шолышт лыкташ].
Обкурить — тӱтырэн налаш [шӹкштэн шӹндӓш, тӹтӹтэн шӹндаш].
Обкусывать — йыр пурлэдаш. Обкусать — йыр пурлын налаш [пырын сӓрнӓш].
Облава — авырымаш, тушкан погынэн кычалмаш [ӓрӹмӓш, ӓрэн нӓлӹн кычымӓш].
Облагаемый доход — тӱлышашлык парӹш, пайда; йал-озанлык пайдалан йозак, вуй оксам тӱлӹкташ ыштымэ [налогы тулӹмӓн париш].
Облагать — пыштылаш (налогым) [тӱлӓш пиштӹмӓш, жэплӹмӓш].
Облагораживать, облагородить — сай ушандаш, койышандаш, сай ушан-койышаныш савыраш [йажо вырлыкыш сӓртӓш].
Облагорожение — сай ушан-койышаныш савырымаш [йажо вырлыкыш сӓртӹмӓш].
Обладание — кучэн илымаш [кычэн урдымаш].
Обладатель, -ница — кучэн шогышо, оза [кычэн урдышы, хоза].
Обладать — кучэн шогаш 2, к.-илаш [кычэн урдаш, хоза лиӓш].
Облазить — кӱзэн коштын пытараш, йыр шэҥын савырнаш 2 [кырмэн сӓрнӹлтӓш].
Облако — пыл [пӹл].
Обламывать — пудыртылаш 2; обломать, обломить — пудырташ, пужыртэн шындаш [пыдыртылаш, кӹрӹштӓш, кӹрӓш, кӹрӹн шуаш].
Обласкать — шыматаш, эмраташ, вӱчкалташ [сэмӓлалаш, сэмӓлаш].
Областной — кундэмысэ [кындэмӹмшӹ]; обл. наречие — кундэмысэ йылмэ [тӹ вэл йӹлмӹ].
Обл.комитет касс социальн.страхования — кугужаныш лӱм дэнэ шучкаралымэ кундэмысэ кассэ-влак комитьэт.
Обл. Отдел здравоохранения (Обздрав) — тазалык пашам ончымо кундэмысэ пӧлка.
Обл.отдел местного хозяйства (Обместхоз) — кундэмысэ озанлык пашам ончышо пӧлка.
Обл. Съезд — кундэмысэ погынымаш, кундэм мучкылык погынымаш [(мары) сӓндӓлӹкӹштӹш погынымаш].
Область — кундэм, эл [сӓндӓлӹк, вэлкымдык].
Облачно — пылан [пӹлӓн].
Облегать, облежать — йыр кийаш, [йӹр вазаш].
Облегчать — куштылэжмдаш 1; облегчить — куштылэмдэн налаш, куштылташ [куштылтэн шӹндӓш].
Облегчение — куштылэмдымаш, куштылтымаш [куштылэмдӹмӓш].
Обледенелый — ийаҥшэ [йӓн шӹцшӹ, иӓҥшӹ].
Обледенеть — ийаҥаш, ийаҥ шинчаш [иӓҥӓш, иӓҥ шӹндаш].
Облезать — чараҥаш, пун йогэн пыташ [цӓрӓэмӓш].
Облезлый — чараҥшэ [цӓрӓэмшӹ].
Облекать — чиктылаш; облечь — чикташ [чиктӓш, лэвэдӓш].
Облеплять — йыр пыжыктылаш, тушкылаш 1; облепить — пыжыктэн шындаш 2 [тышкаш, тышкэн шӹндӓш].
Облесить - чодрам шындаш, чодраҥдаш [шӹргэмдӓш, пушӓҥӹ-влӓм шӹндӓш].
Облетать — йыр чоҥэштылаш; облететь — йыр чоҥэштэн толаш [чоҥэштӹлӓш, чоҥэшӹл сӓрнӓш].
Обливание, обкачивание — йӱштылтымаш, чывылтымаш, ӱмбак вӱдым опталмаш [вӹдӹм опталмаш, цӹвӹлтымаш].
Обливать — йӱштылтылаш, чывылтылаш 1; облить — йӱштылташ, чывылташ, опталаш [опталаш, оптал шӹҥдӓш].
Облигация — окса арымыла лукмо кагаз, окса парышан кагаз [окса ӓрӹм пумага, тулӹшӓшлык пумага].
Облизывать — нулкалаш; облизать - нулэн шындаш, [нылэн шӹҥдаш].
Облик — сын, тӱԍ; шӱрго-пылышын, чурийын коймыжо [цӹрэ сӹн, шӹргӹ-пӹлш цӹрэ].
Облипание — йыр пижмаш [йӹр пижмӓш].
Облипать — йыр пижэдаш 2, облипнуть и обольнуть — йыр пижын шинчаш 1; [йӹр пижӓш, йӹр пижын шӹнцӓш].
Облицевать — сыным пурташ 2, чурийым ышташ 2, [цӹрэм пырташ, цэвээмдӓш].
Облицовка — сыным пуртымаш, тӱжвал вэлым сайэмдымаш [цӹрэм пырташ, цэвэрэмдӓш].
Обличать — шылдалэдаш, йолам ончыкташ 2; обличить — тӱргылташ, шылдалаш [шэклӓндӹрӓш].
Обличение — шылдалымаш, тӱргылтымаш [шэклӓндӓрӹмӓш].
Обличитель, - ница — шылдалышэ, йолам чарашкэ лукшо [шэклӓндӓрӹшӹ].
Обложение — пыштымаш (налогым), йыр авырымаш [налогым шӹндӹмӓш, йыр оптэн сӓрнӹмӓш].
Обложить, обкласть — йыр опташ [кымдыкэш шӹндӓш, налогым шӹндӹмӓш, йӹр ортэн сӓрнӹмӓш].
Обложка — ком, кнага-ком [сӹрӹм пумага, сӹрӹш].
Обложки дел — паша кагаз комла пӱшӓпумага сӹрӹш-влӓ].
Облокачиваться — киньэртылаш, эҥэртӹлӓш; [кӹньэртӹлӓш, кӹньэртӓш]; облокотиться — эҥэрташ, киньэрташ, киньэртэн шогалаш [кыньэртэн шӹнӓш].
Обломок — катыш, каталтыш [кӓтык кӹрӹк, пыдыргы].
Облопошить, объегорить — ондалэн шындаш 2 [алталэн шӹндӓш, алталаш].
Облупать — тӧргалтылаш, тарвалтылаш; облупить — тӧргалташ, ньыкташ, [10- сумлӓш, 2) сӱмлэн шӹндӓш].
Облучок — орава-ончыл, о.вуй, тэрвуй, йамшык шичмэ вэр [шӹцмӹ хаҥа, тир сидьэлка].
Облысеть — чара вуйан лийаш 1, чараҥаш 1, ӱпдэ кодаш [ какшаэмӓш].
Облюбовать — йӧратэн налаш 1, сайлаш [йаратэн шӹндӓш].
Обмазывать — йыр шӱркалаш 2; обмазать — йыр шӱрэн шӹндаш [шӹрэн шӹндӓш, шӹрӓш, шӹрэн сарнӓш].
Обмакать — тушкалтылаш, чыкалтылаш [нӧртэн шӹндӓш, нӧртӓлӓш].
Обмакивать — чыкалдылаш 1, тушкалтышлаш [ны̌ртӹлӓш, нӧртэн шӹндӓш, нӧртӓлтӓш].
Обмакнуть — чыкалдэн лукташ [нӧртӹлӓш].
Обман — шойак, ондалчык [алтанцык, алталымаш].
Обманщик — ондалышэ, олталышэ, шойачэ, кажай [алталышы].
Обманчиво — ондалымыла, ондалэн, олталымыла [алталмыла, алталэн].
Обманчивый — ондалышан, ондалчыкан, олталаш мастар [алталыман, аланцыкан].
Обманывать в глаза — тӱм курукташ 2, шинча ора ондалаш [сӹнцӓ кӹрӓт алталаш].
Обманывать, соблазнять — олталаш, осаллан тараташ [алталаш, азарташ].
Обмарать — йыр амырташ, амыртэн шындаш [лӓвӹртэн шӹндӓш].
Обматывать — йыр пӱтыркалаш 2 [пытӹркӓлӓш].
Обмотать — йыр пӱтырэн налаш 1, [мындыртылаш].
Обмахивать — йыр рӱзалтылаш; обмахнуть — йыр рӱзалташ [ӹрзӓл сарнаш, ӹрзӓл колташ].
Обмачивать — нӧртылаш 1; обмочить — нӧртэн нӓлӓш [нӧртӹлӓш, нӧртэн шӹндӓш].
Обмежовывать — вискалэдаш, пысманлылаш 1 [пӹсмӓнлэн сӓрнӓш].
Обмежевать — вискалэн налаш, пысманлэн шындаш [пӹсмӓнӹм ӹштэн шӹндӓш].
Обмеление — куакшэмаш, тальакаҥмаш [коашаҥмаш].
Обмелеть — куакшэмаш, тальакаҥаш [коашэм шӹнцӓш]
Обмен — вашталдымаш, вашталдыш.
Обменивать — вашталтылаш 1; обменять, обменить — вашталташ, вашталтэн налаш, вашталтэн колташ.
Обмер — висымаш [висӹмӓш].
Обмереть — уш кайэн йӧрлаш, йоҥлэн кайаш, вӱрлэн кайаш, вӱрлаш [колаш тӹҥӓлӓш].
Обметать — ӱштылаш, ӱштэдаш; обмести — ӱштын шындаш, йыр-ваш ӱштын налаш [ӹштӹлӓш, ӹштӹл сӓрнӓш, ӹштӹл шӹндӓш].
Обминать — йыр туржылаш 1; обмять — йыр туржын шындаш [кыптыртылаш, ньыктыртылаш, кыптыртэн шӹндӓш, ньыктыртэн шӹндӓш].
Обмирание — колэ лиймаш, колымыла лиймаш [колымла лимӓш].
Обмирать — уш кайэн йӧралдаш, йоҥлылаш [колаш тӹҥӓлӓш, колымла лиӓш].
Обмокать — нӧрылаш, нӧрэдаш; обмокнуть — чот нӧраш 2.
Обмолачивать — кырэн, шийын налэдаш [шин нӓлаш, шин пӹтӓрӓш (кылтэм)].
Обмолотить — кырэн, шийын пытараш [шин нӓлаш].
Обмолвка — йоҥылыш каласымаш [самынь кэлэсӹмӓш].
Обмораживание — йӱшто налмаш [кӹлмӹктӹмӓш, ӱштӹлӓн пукшымаш].
Обмораживать — йӱшто налмаш [кӹлмӹктӓш].
Обморозить — йӱштӧ налыкташ [ӱштӹлӓн пукшаш, кӹлмӹкташ].
Обморок — вӱрлымаш, йоҥлымаш, уш кайэн вочмаш [шамтэ лимӓш].
Обморочивать — шинчам лумылаш 1; обморочить — шинчам лумаш, шинчалан вэс сэмын койыкташ [сӹнцӓм лымаш, сӹнцӓм лымэн шӹндӓш].
Обмундировать — вургэмым чикташ 2 [выргэмым чикташ, выргэмлаш].
Обмундировка — чийэм, вургэм, салтак чийэм [чиктӹшӓшлӹк выргэм].
Обмывание — мушкэдымаш [мышмаш]. Обмывать — мушкэдаш; обмыть — мушкын налаш, мушкын шындаш [мышкаш].
Обмякнуть — пушкыдэм шинчаш, вошт пушкыдэмаш [пышкыдэм шӹнцӓш].
Обнажать — чараҥдылаш 1; обнажить — чараҥдаш 2 [цӓрӓэмдӹлӓш, цараэмдэн шӹндӓш].
Обнародование — калык коклаш шарымаш, чылалан увэртарымаш [халык лош шӓрӹмӓш, увэртӓрымаш].
Обнародовать — калыклан увэртараш 2 [халык лош шарӓш, увэртӓрӓш].
Обнаружить — палэн тӱжвак лукташ, тойымым палэн лукташ [вӹлкӹ лыкташ, пӓлӹдӹмым лыкташ].
Обнимать — элталаш 1; энталаш, ӧнталаш 1 [элтӓлӓш].
Обниматься — ваш элталаш [вӓш элтӓлӹштӓш].
Обнищать — йорлэшташ 1, кӱчӱзыш савырнаш [нэзэр лиӓш, кыцызышкы сӓрнӓш].
Обнова — у вургэм [у выргэм].
Обновлять — уэмдылаш 1; обновить — уэмдаш.
Обносить — йыр пуэдэн кайаш (коркам) [намалышт сӓрнӓш, чиэн пӹтӓрӓш].
Обнести — йыр пуэдэн толаш [намал сӓрнӓш].
Обноситься — чийэм шӱкшэмаш [чимым пӹтӓрӓш].
Обносок — кучултмо дэч кодшо ӱзгар, шӱкшо вургэм [кодшы выргэм].
Обнюхивать — ӱпшынчылаш [ӱпшӹнцӹштӓш]; обнюхать — ӱпшыч налаш [ӱпшӹнцӹштӓш, ӱпшыч сӓрнӓш].
Обо и Об — нэргэн [гишӓн]; обо мне — мый нэргэнэм [мынь гишанэм].
Обобщать - иктыш кондаш, ушэдаш, иктыштылаш [иктӹш кандаш, иктӹшӹштэдӹлаш].
Обогащение — пойымаш, пойдарымаш [пайдарымы, пайымы].
Обогнать — эртэн кайаш, ончыко лэкташ (корнышто) [эртэн кэӓш, анцык эртэн кэӓш].
Обогнуть — тӱҥдэн, кагыртэн шындаш 2, йыр кайаш [йӹр ӓйӓлтэн шӹҥдаш].
Обоготворение — йумылыкэш шотлымаш [йымэш жэплӹмӓш].
Обогревать — ырыктылаш; обогреть — ырыктэн шындаш [ырыктэн шӹндӓш, ливӹктӹлӓш, ӹрӹктӹлӓш, ливӹктӓш, ӹрӹктӓш].
Обод — орва тогын, тогыж [арава кышӹл].
Ободранная липа — кӱр возымо пистэ [каргыж вакмы пистӹ, цӓрӓ пистӹ].
Ободрать — кушкэд налаш 2, возаш, кӱраш [вагэн нӓлӓш (кӹрӹм), ньӹктӹн нӓлаш (каваштым), кышкэд нӓлаш (ньэмэстӹм].
Ободрить — кумыл савыраш, нӧлташ [йӓҥӹм кутылташ, пӹсэмдӓш].
Обоего пола — узыжгэ-аважгэ, пӧрйыҥгэ-ӱдрамашгэ [пӱэргӹжӓт-ӹдӹрӓмӓшӹжӓт, озыжат-ӓвӓжӓт, лзыгэ-ӓвӓгэ].
Обождать — вучалдаш 2 [вычалаш, вычалалаш].
Обожраться, обжираться — утымэш кочкаш [утымэш качкын шӹндаш].
Обоз — ӱштыган, ӱстыган тӱшка, нэлэ возла, шуко ула тӱшка, тӱча [пачэлӓ кэшӹ возы-влӓ].
Обозначать — палым ыштылаш 1; обозначить — палым ышташ [лӹмдӓш, пӓлӹм ӹштӓш, палӹм ыштэн миӓш].
Обозный — корнылык.
Обозревать — ончылташ; обозреть — ончэн налаш 1 [анчылташ, анчэн нӓлӓш].
Обои — пырдыж кагаз, шпалэр [стэньӓ мыч тышкэн кэмӹ пумага].
Обоих — кгыньэк, когыньыштымат [когыньштгэ].
Обойма — 1) шурно-шӱм эрыктымэ, 2) иктажым кучыктымо кӱртньӧ оҥго [патрон пӹжӓш].
Обойти — кораҥ кайаш, йыр кайаш [караҥ кэӓш].
Оболгать — шойаклаш, олталаш [алталылаш].
Оболочка — ком, шӱм [вӹлвӓл цара, сӱм].
Оболочка клетки — илпарчак чар [кӓплык кӹдэж цӓра].
Обольститель, - ница — таратышэ, ондалышэ [алталышы].
Обоняние — нэрӱпш, ӱпш шижмаш [нэрӱпш].
Обонятельный нерв — ӱпшшижшэ вэмйарым [ӱпшӹцмӹ вимйӓрӹм].
Обонять — ӱпшынчаш [ӱпшӹнцӓш, пышым шижӓш].
Оборачиваться — савырнылаш; оборотить — савырэн шындаш, савыраш [сӓртӹлӓш, сӓрӓл шӹндӓш].
Оборванец — сӧрма, шӱкшо вургэм дэн коштшо [шӱкшӹ выргэмӓн (эдэм)].
Оборвать — кӱрлын налаш, мутланышым кэнэта чараш 2 [кӹрӹн нӓлӓш, лоэш цӓрӓш].
Оборка — урвалдэ пурэм [пӹрӹнцӹк, пӹрэм].
Оборона — аралымаш [ӹшӹклӹмӓш, ӹшкэ вэрц шагалмаш].
Оборонять — аралэн шогаш 2 [ӹшӹклӓш, ӹшкэ вэрц шалгаш].
Оборот — пӧрдыш, могыр, савыртыш [сӓрӓлтӹш].
Оборотливый — савыртылшан (окса пого кычалмаштэ, пашаштэ) [йӧным мошы, йӧнлӹ].
Оборотный капитал — пӧртшо вундоужаш, пашаштэ коштшо, пашадар тӱлымо, ӱзгар налмэ окса да монь [йӧнлык капитал (окса)].
Оборудование — кӱлэш ӱзгарым погымаш [ӹжгӓрлӹмӓш].
Оборыш — погымо дэчс кодшо [погымы гӹц кодшы].
Обосновать — тӱҥалын шындаш [тӹҥлэн шӹндӓш].
Обособленность — посналтыш ойыртыш [пасна ӹлмӓш].
Обострять — кошартылаш, кошарташ [когон тӹрӹнь анчаш].
Обоюдно — кок могыргэ пырльа лийын [ик ышын, иктӹжӓк иктӹ дон].
Образность — тӱсландыш, сӱрэтла койыктымаш [сӹнлӹмӓш].
Обрабатывание — сайын ыштымаш [йӧндӓрэн ӹштӹмӓш].
Обрабатывающая промышленность — йӧршэштарышэ йӧнозанлык, тӱрлӧ таварым тӱрло йӧн дэнэ ыштэн лукмаш [йӧндарэн ӹштӹм пӓшӓ].
Обработка — тӧрлатылмаш [пӓшӓ ӹштӹмӹ].
Обравнивать — тӧрлылаш 1; обравнять — тӧрлэн шындаш, тӧрлаш 2 [тӧрлӹлӓш].
Образец — тэвык, ойыпык, тӱс [сын, анчалаш ӹштӹмӹ, анчалаш йарал].
Образование — лийӹн шичмаш [тымэньмӓш, лин шӹцмӓш].
Образованный — тӱсланышэж, тунэмшэ йэҥ [пӓлӹшы, тымэньшӹ].
Образовательный — туныктышан [тымдышашан].
Образовать — ышташ, почаш [сӹнӹш шокташ, тымдаш, ышташ, ӹштэн шокташ].
Обратно — мӧҥгэш [мӹҥэш].
Обращать (взор) — ончаш; обратить внимание — кумыл пышташ, шэкланаш [чотэш пиштӹлӓш, тӹшлӓлтэн анчалаш].
Обращение — савырымаш [сӓрӹмӓш, сӓрнӓлтмӓш].
Обревизовать — тэргэн налаш [анчэн тэргэн лыкташ].
Обрез — пӱчмо тӱр [пӹчмӹ, тӹр, пӹчкӹк].
Обрезание — пӱчкын шындымаш 2, пӱчмаш [пӹчмӓш].
Обрезанный — пӱчмӧ [пӹчмӹ].
Обрезок — пӱчкыш, лаштык [пӹчкӹк, пӹчмӹ лаштык].
Обрезывать — пӱчкэдаш; обрезать — пӱчкын налаш [1) пӹчкэдаш, 2) пӹчкӹн нӓлӓш].
Обрекать — шкэ вуйа киймыла кодаш [кӱмь гӹньӓт иктӓ вӓрэн викок кодымла].
Обременять — нэлэмдылаш, нэлэмдэн шындаш [нэлэмдӹлӓш, нэлэмдэн шӹндӓш].
Обретать - вэрэшташ, муаш [моаш, мон лыкташ].
Обрисовывание — сӱрэтлылмаш [раскыдын кэлэсэн пумаш, рисуйэн нӓлмӓш, вазэн шындӹмӓш].
Обрисовывать — сӱрэтла ончыктылаш; обрисовать — ончыктэн шындаш, ончыктылаш, ончыктэн пуаш [картьинлӓ анчыктылаш, вазэн шындӓш].
Обрить — нӱжын шындаш 2, налаш [ньыжын шӹндӓш, ньыжын нӓлӓш].
Обробеть — лӱдын колташ [лӱдын колташ].
Оброк — йозак тӱлымаш [лӹӈокса, тӱлышашлык окса].
Обронить — луктын возаш, йомдарэн кодаш [йамдэн кодаш, кэнвазыкташ].
Оброчный — жаплан кучыман [жап кычэн нӓлмӹ тӱлӹмӹ окса, тӱлӹмӓн].
Обрубать — руэн йӧралаш; обрубить - руал налаш [роал нӓлаш, шӹндӓшЭ роэн сӓрнӓш, пӧргынцӓш].
Обрубок — тур моклака, пӱчкыш [пӹчкӹк, пу маклака].
Обругать — вурсэн шындаш 2, вурсэн налаш [вырсэн шӹндӓш].
Обрусить — рушыш савырэн шындаш [рушыш сӓрӓш].
Обруч — шӱдыш [кышыл].
Обручальный — мэнчайымэ [вэчайӹмӹ, ӹдӹр йӱктымы].
Обручать — марийлан, марлан пуаш [марлан пуаш, ӹдӹр йӱаш (йӱктӓш)].
Обручок на черенке ножа — шыга [шӹгӓ].
Обрушиваться, срываться — йарланэн волаш, сирлаш [сӹмӹрлӓлтэн (сир) кӹрӹн, йыжнэн, йарланэн валаш].
Обрыв — тура сэр, урмаш [тура йӓр, сир].
Обрывать — йыр пӱчкэдэн налаш, кӱрлэдаш 2 [йӹр кӹрӹн сӓрнӓш, лаксыл сӓрнӓш].
Обрыть — кӱнчэн налаш [лаксыл шӹндӓш].
Обрывок — лаштык, лостык [лаштык кӹрӹк].
Обрызгивать — шыжыктылаш [шӓвӹктӹлӓш, пӹрхӹлӓш].
Обрюзглый — куптырлгылшо чурийан [вишкыдӹ шӹлан, кэчӓлтшӹ шӹлӓн].
Обряд — йӱла [йола, цӧк].
Обрядность — вэра, йӱла [цӧклӹмӓш, чотым ӹштӹмӓш].
Обряжать — чиктылаш [чиктӓш]; обрядить — чиктэн шындаш.
Обсаживать — шындэдылаш [йӹр шӹндӹлӓш].
Обсасывать — шупшылэдаш (тӱрвӧ дэнэ) [шывшыл сӓрнӓш].
Обсахаривать — сакыраҥдылаш.
Обсевать — йыргэ ӱдӓш [ӱдэн сӓрнӓш].
Обсекать — пӱчкэдылаш [пӹчкэдӓш].
Обсеменение — ӱдэн шындымаш [ӱдэн шӹндӹмӓш, шоктымаш].
Обсерватория — кава ончымо вэр [пӹлгом анчам вӓр].
Обскакать — йыр кудал эрташ [кӹдал сӓрнӓш].
Обсохнуть — йыр кошкаш [йӹрвӓш кошкаш].
Обставливать — йыр шындылаш [йӹрвӓш шӹндӹлӓш].
Обстановка — йырмэр, пӧрт кӧргым йӧндарымэ [хӓдӹр-влӓ].
Обстоятельно — кӱлэш сэмын, раш коклаш [тӹшлэн, йӧн дон, ньимат кодыдэ].
Обстоятельственный падеж — сэмдыш вашталтыш, [ылмӹ сэм вашталтыш].
Обстоятельство — шот, саман йырымдыш, йыргэлтыш [йӹр ылмы сэмжы].
Обстоять — лийын шогаш 2 [йӹр шалгаш, лиӓш].
Обстрагивать — йыр пужарылаш; обстрогать — йыр пужарэн налаш [пыжараш, пыжарылаш].
Обстраивать — оралдылаш 2; обстроить — оралдым йыр савыраш [йӹрвӓш шӹндӹлӓш, ӹштӓш].
Обстреливать — йыр лӱйкалаш 2, лӱйылташ 1 [лӱлӓш].
Обстригать — йыр тӱрэдылаш (ӱпым, мэжым) [йӹрвӓш тӹрэдӓш].
Обстричь — йыр тӱрэд налаш [тӹрэд нӓлӓш].
Обструкция — паша лугыш [пӓшӓ ӹштӓш ӓптӹртӹш, мыгэдмӹ].
Обступать — йыр авыралаш 1; обступить — йыр авырэн налаш, авураш [йӹрвӓш пырымаш, самынь ташкалаш].
Обсуждение — каҥашымаш; обсуждать - каҥашаш.
Обсудить — каҥашэн налаш.
Обсушивать — кошкыктылаш; обсушить — коштэн шындаш.
Обсчитывать — онталэн шотлылаш 1; обсчитать и обчесть — ондалэн (алталэн) шотлэн шындаш.
Обсыпать — йыр урэн шындаш [йӹрвӓш шӓвӓш]; обсыпать — вэлэн колташ [йӹрвӓш шӓвэн шӹндӓш].
Обсыхать — кожланылаш 1; обсохнуть — кошкэн шинчаш [кажланэн кэӓш].
Обтаивание — йырваш шулымаш [йӹрвӓш шылымаш].
Обтачивать — йыр пӱсэмдылаш 2; обточить — пӱсэмдэн шындаш [йӹрвӓш шымаш].
Обтаять — шулэн пыташ [шылэн кэӓш].
Обтекать — йыр йогэн шогаш 2 [йӹр йогэн сӓрнӓш]; обтечь — йыр йогэн пыташ [йӹр йогэн миӓш].
Обтерпеться — чыташ тунэм шуаш 1 [тырхэн шоаш].
Обтирать — ӱштэдаш 2 [ӹштӹлаш]; обтереть — ӱштылаш, ӱштыл шындаш [ыштыл шӹндӓш].
Обтыкать — йыр шогалтылаш (мэҥгылам).
Обтыкать — йыр шуркалэн налаш.
Обтяжка — шупшылтыш, шупшын шындымаш (шыгыр вургэмым).
Обувать, обуть — йолым пидаш, йолэш чийаш.
Обувь — йолэш пидмэ, чиймэ ӱзгар, ыштыр, кэмэ, молат.
Обугливание — шӱйаҥмаш.
Обуглившийся — шӱчаҥшэ [шӱӓҥшӹ].
Обуздание — сорлыклымаш, чот кучымаш [пыт кычымаш].
Обуславливать — мутлылаш, мутым ыштылаш [попаш, шамакым ӹштӓш].
Обусловить — мутым пидын шындаш.
Обух — тош, тос.
Обучать — туныктылаш; обучить — туныктэн шукташ [тымдаш].
Обучение — туныктымаш [тымдымаш].
Обуять страхом — ӧртыкташ, лӱдыктэн ӧртым налаш.
Обфо — кундэм мучкысо, кундэмысэ окса пашам виктарышэ пӧлка [халык кӧргыштышы Областьышты окса пӓшӓ видӹшӹ, айыртэм].
Обхаживать — йыр коштэдаш 2; обходить — йыр коштын савырнаш.
Обхаркать — рун дэнэ шӱвэдэн пытараш [кахырэн шӹвэн шӹндӓш].
Обхват — кӱжгыт йыр, элтылык [шӹл, шӹл кӹжгӹц].
Обхватить — эндал шындаш [шӹллӓш].
Обходительность — лыжган кэлыштарэн кучылташ [цилӓ дон йажон пурын попымаш].
Обходить, обойти — йыр кайаш [(кэӓш)].
Обходный — йыр кайман [(кэмӓш)].
Обхождение — йыр коштмаш, кучылтмо койыш [эдэм анчымаш].
Обходиться — йарлаш, эртараш.
Обчищать — эрыктылаш 1; обчистить — эрыктэн шындаш 2.
Обшаривать — шуэдылаш[йӹрвӓш ньиӓлтӹлӓш]; обшарить — кычал пытараш.
Обшивать — 1, ургышташ, турлым ургаш; 2, оҥам кучаш (пӧрт йыр) [ыргэн ситӓрӓш, хаҥа-дон сӹрӓш].
Обшивка — 1, ургэн шындымэ ӱзгар, 2, пырдыж вэлэнсэ оҥа [вӹлӓн ыргымаш, хаҥа дон кычымаш].
Обширно — кумдан, лопкан [кого, шукы].
Обширный — кумда, лопка [кого, кымда].
Обшитый — оҥалымэ [сӹрӹмӹ, хаҥа дон шумӹ].
Обшлаг — шокш мучаш, шокш тӱр [тӹр].
Общая площадь — иктэл-шарэмдык, чылалык [улы кымдык].
Общее — пырльалык, ик сэмын [ик кань].
Общедоступность — чылалан йӧршӧ [цилӓлӓн йарал].
Общежитие — пырльа илымвэр [ик вӓрэш ӹлӹм пӧрт].
Общеизвестный — чылан палымэ, чыла йыҥ шынчымэ [цилӓн пӓлӹмӹ].
Общенародный — уло калыкын, чыла [цилӓ] калыкын.
Общение — ваш-коштмаш [икты-вэсӹ док мимӓш].
Общеполезность — чылал-пайдалык [цилӓлӓн кэрӓл].
Общепонятный — чылалан ыҥылышаш [цилӓн ыҥылэн кэрдтман].
Общепризнанный — чыла йэҥ шотлымо [цилӓн чотэш пиштӹмӹ].
Общеприятный — чылал-йамлылык [цилӓлӓн шӱмэш йӓрал].
Общераспространенный — чыла вэрэ шарлышэ.
Общества закупочные — сатум налэдышэ уш [нӓлшӹ, постарышы ушэм].
Общественно-необходимый труд — калыклан кӱлэшан паша.
Общественность — калыклык, тӱшкалык [халыклык йӓллык].
Общественные работы — калык-паша, йал-паша.
Общественный — кашакын, тӱчан [халыкын, цилӓ йӓлӹн].
Общество - ушэмалтшэ тӱшка, озанлык дэнэ ушэмалтшэ йэҥ тӱшка [йӓл, халык].
Обществоведение — калыкын илыш нэргэн тунэммэ паша, тӱшка илыш нэргэн шинчэн шогымаш [цилӓ йӓл ӹлӹмӓшӹм пӓлӹмӓш, халык ӹлӹмӓшӹм пӓлӹмӓш].
Общеуважаемый — чылан пагалымэ, жаплымэ [цилӓн чотэн пиштӹмӹ].
Общеупотребительность — чыла вэрэ кучылтмо [цилӓн кычылтмаш].
Общий — пырльасэ, иктылымэ, иквэртымэ [цилӓлӓнлык].
Общий обзор — иктыштэн ончымаш.
Общий отдел кантисполкома — кантон каҥаш кучэмын чылал-паша пӧлкажэ [кантвидкомын цымыр айыртэмжӹ].
Община поземельная — йалысэ мландым кучышо кашак [мӱлӓндӹ пӓшӓ дон иктӹш пижмӓш].
Общинный — пырльасэ, уло йалын, солан.
Общипывать — кӱраш; общипать — кӱрын налаш (чывэ пуным) [кӹрӓш].
Общительность — пырльа кэлшымаш [иктӹ-вэсӹ док каштмаш].
Общность — пырльалык [цилӓлӓнлык].
Объедать — кочкаш (йыҥыным); объесть — кочкын пытараш 2.
Объедало — опкын, ситмыж, йэҥыным кочшо [эдэмыным качшы].
Объединение — иктэш ушнымаш.
Объедки — пурлышла, кочмо дэч кодшо вашак [качмы-гӹц кодшы].
Объезд — матросын ончымо чодыражэ [йӹрлык, йӹргӹцлык].
Объездчик — матрос, ышкэ ужашыштэ чодрам ончышо [йӹрлэзӹ].
Объезжать — эртэн кайаш 2, (кэӓш) ончыко лэкташ 1 (имньэ дэнэ) [шыргӹ анчышы орол].
Объективный — шкэнлыкдымэ, шкэлшотым пуртыдыман, шкэчлыдыман (шонымаштэ, пашаштэ, шкэгычлэ шотым пуртыдыман).
Объем — йырйоҥгыт, иктаж ӱзгарын вэрым налын шогымо шотшо [шӹҥӹш].
Объемистый — оралэ, шыҥдарышан, вэрым шуко налшан [шӹҥӹшӓн, шукы пырыман].
Объигрывать — модын пуртылаш [мадын нӓлӓш].
Обыватель, -ница — шкэ сэмын, шкэ урман дэнэ [ик вӓрӹштӹ ӹлӹшӹ, йӓл ӹлӹмӓшӹм пӓлӹдэ ылышы].
Обыденный — тыгылай кэчын лийын шогымо [кэчӹн ужмаш, колмаш].
Обыкновенный — тыглай, эрэок улшо [йӓл молы ганьок].
Обыск — кычалмаш, тындымаш.
Обыскать — кычал налаш, йырваш кычалаш.
Обыски и выемки — кычалмэ дэн мумаш.
Обычай — йӱла [овуца].
Обычно — чыла годым ыштымэ сэмын [ньигынамат; со тэҥэ].
Об этом — тидын нэргэн [ти гишӓн].
Объявитель, -ница — каласышэ, ончыктышо, увэртаршэ.
Объявление — увертармаш [увэртӓрӹмӓш].
Объядение — утыж дэнэ кочмаш [утымэш качмаш].
Объяснение — умылтарымаш [ыҥылдарымаш].
Объяснять — умлыктараш [ыҥылдараш].
Объятие — элталтыш.
Обязанность — ӱмбалэ-паша, вуй ӱмбал-паша, ыштышаш паша [ӹшкэ выкӹ нӓлмӓш, ӹшкэ ӹштӹшӓшлӹк].
Обязанный — ышташ вэрэштшан.
Обязательно — шуктышынак [пыт ӹштӹшӓшлӹк, ӹштӹдэ кэрдтӹмӹ].
Обязательное страхование рабочих — пашазым шуктышынак шучкаралымаш [пӓшӓзӹ-влӓ шушыргэн, цэрлӓнэн колтым годэш казанш окса тӱлӹмӓш].
Обязательство — шуктышаш мут [ӹшташлык шамак, ӹштӹшӓшлык шамак].
Обязать, обязывать — вуйэш тӱкэн пуаш, шуктылташ [шамакым нӓлӓш].
Овальный — пэлоҥган.
Овация — моткоч куанэн совым кырымаш (погынымаштэ).
Овдовелый — ватэ-колышо марий [ажакэш кодшы].
Овес — шӱльӧ [шӹльӹ].
Овечка — шорык [изи шарык].
Овин — аун, авун, агун [ӓҥ].
Овладевать — кидыш налаш, сэҥаш, кучылт мошташ [ладайаш].
Овод лошадиный — тӹҥга [тӹҥӓ].
Овод — пормо.
Овощ — пакча-саска [кавштавичӹ хӓдӹр, сэскӓ].
Овраг — корэм [карэм].
Овражистый — корэман [карэмӓн].
Овсянка — шурно кочшо кайык, шурно-воч [изи кэк].
Овца — шорык [шарык].
Овцевод — шорык-кучышо [шарык урдышы].
Овчарка — шорык оролышо [шарык орол пи].
Овчарня — шорык-вита [шарык витӓ].
Овчина — шорык-коваштэ [шарык кавашты].
Овшиветь — тийаҥаш 1 [тиӓҥӓш].
Огарок — сорта-пундаш, пэл сорта [сарта тӹҥ].
О гербовом сборе — тамга окса нэргэн [маркы тӓр, окса нӓлмӹ гишӓн].
Огибать — тӱҥдаш, пугырташ [ӓйӓш, йӹрвӓш кэӓш].
Оглавление — вуйалымаш, кнагаштэ ойлымым вуйалэн ончыктымаш [вуйаҥдыш, вуйаҥдымаш].
Оглашать — каласкалаш 2; огласить — каласэн пуаш [кэлэсэн пуаш, кэлэсӓш].
Оглашение — тӱжвак лукмаш, каласэн пумаш [йукаҥдыш, йукаҥдылмаш].
Оглобля — торта [тарта].
Оглохнуть — соҥыра лийаш [соҥырэмаш, тӱтӱк лиӓш].
Оглупеть — аҥыра лийаш [ородэмӓш].
Оглушать — кычкырал йымыктылаш 1; оглушить — йымыкташ (пылышым).
Оглядка — шэҥгак ончалмаш [шайык анчалмаш].
Оглядываться — шэҥгак ончылташ 1; оглянуться — шэҥгак ончалаш [шайык анчалаш, анчыкалаш].
Огненная лава — тул-лапаш [тыл кырык нальы].
Огненный — тулан [тылан].
Огненосный — тул-коштыктышо [тылын].
Огнестрельный — тулйӧрэ лӱйшан [тыл дон лӱмӹ].
Огнеупорный — тулэш йӱлыдымо [тыл тырхышы].
Огниво — йандау, чакма, йано [йано].
Оговаривать — ончыл-коч ольэн шындаш [анцыц попымаш, ӓлӓәлӹмӓш].
Оголеть — чарамаш, чараш кодаш [йӓрӓэмӓш].
Оголять — чараш кодаш, чараҥдаш [цӓрӓэмдӓш].
Огонек — изи-тул [изи тыл].
Огонь — тул [тыл].
Огораживать — пэчылаш 2; огородить — пэчэн шындаш [пичым пичӓш].
Огораживаться — пэчаҥаш, пэчалт шинчаш [пичӓш].
Огород — пакча, йыраҥ-пэчэ [капшта вичӹ].
Огородник — пакча шындышэ [капшта-вичӹ анчышы].
Огородничество — пакча-паша [капшавичӹ хӓдӹр шӹндӹмӓш].
Огороженное место — пэчэм, пэчэн ойырымо вэр [пич ым вӓр].
Огорчать — ойгыртылаш 2; огорчить — ойгырташ [ойхыраш, ойхырыкташ].
Ограбить — толэн налаш [сӹнзӓ анцылны шывшын нӓлӓш, талаш].
Ограда — савар, пэстэ [пичы].
Ограждать — аралылаш 1; оградить — аралэн налаш [пичӹм пичӓш].
Ограничение — изэмдымаш, пысмаҥдымаш [пӹсмӓндӓрӹмӓш].
Ограниченный — йырым-йыр пысман ыштымэ [кӱчык ушан, пӹсмӓндӓрӹмӹ].
Ограничивать — пысмандылаш [пӹсмӓндӹктӓрӓш].
Огребать — куэн налаш, шындаш [ыдырэн нӓлӓш].
Огрешек — куралдэ кодшо, шога-кокла [чыр, чий].
Огромный — кугу, ора, пэш кугу [пиш кого].
Огрубеть — чоштыраҥ пыташ [пиҥӹдэмӓш].
Огрызать — йыр нултылаш [пырын шуаш, пыраш].
Огулом — шоныдэ, ораньэк, ойыркалыдэ [тӹшкӓн, цуцан].
Огурец — кийар [охырэц].
Ода — моктэн возымо [мактэн сирӹмӹ].
Одаль, поодаль — мӱндӱрнырак лишнак огыл, тораштэ [ымбалнырак].
Одворица — сурт-олмо, кудо-пэчэ [пӧрт шӹндӹм вӓр].
Одевать — чикташ 2 [чиктӓш].
Одежда — вургэм, чиймэ ӱзгар [выргэм].
Оденки — подпундаш [пындаш].
Одергивать — лугычлаш, лугыч ышташ, шупшыл чараш [шывшын лыкташ, тӧрлӓтӹлӓш].
Одеревенелый — пуаҥшэ.
Одервенеть — пуаҥаш 1.
Одернелый — сӧрӧмалтшэ [сирэмӓлтшӹ].
Одернуть — шупшыл шындаш [шывшыл шӹндӓш].
Одеяло — лэвэдыш.
Одеяло стеганое — йорган, лэвэдыш (мамык кӧрган) [ваткы кӧргӓн ыргымы лэвэдыш].
Одеяние — чиймэ вургэм [чимӓш, выргэм].
Один, одиночка — иктэ, ышкэт илышэ [иктӹ, ышкэтшок].
Один против другого — тура-дура, иктэ вэсын ваштарэш [ваштарэш, иктӹ-вэсӹ ваштарэш].
Один к другому — иктэ-вэсэ дэкэ [икты-вэсы -док].
Один, одинокий — ышкэт [иктӹ, ӹшкэтшӹ].
Одинаковый — ик гайак; одинокий — ышкэтын [иккань].
Одиннадцать, - тый — луатиктэ, латиктэ, луатиктан.
Одинаково — ик сэмын, ик гайак [икканьы].
Одинаковый — ик вуйан-почан, икшотан [иккань].
Одиноко — ышкэтын.
Одичалый — ирыш савырнышэ, кайыкланышэ [хирнӹшӹ].
Одичать — ирланаш 2, [хирнаш].
Однажды — пӧрык, ик-кана [ик рӓдӹ, ик канак].
Однако, однакоже — тугэ гынат [тӹҥэ гӹньӓт].
Одна соломинка — олым пырчэ, ик олым йарым.
Одним словом — ик шомак дэн, ик мут гыч [ик сэмыш кандымла гӹнь, ик шамак дон].
Один за другим — почэ-почэ, иктэ вэсын почэш [иктӹ вэсӹ паштэкЯ, пачэла].
Однобортный — пэл-могыр полтышан [ик вэкӹлӓ салалтышан].
Одновременно — ик-канаштэ, ик-жапыштэ [ик мӓгӓлӹшты, ик жэпышты].
Одноглазый — пэл-шинчан [ик сӹнзӓн].
Одногодки — ик-таҥаш, ик-ийаш [ик иӓш-влӓ; ик вӹдӹш пырышы-влӓ].
Одногодок — ик-ийаш [тӧр иӓш, тӓҥӓшӓн].
Одногорбый — ик-пӱгырӓн.
Однодневный — ик-кэчаш, кэчаш [кэчӓш].
Однодольный — ик-пэлашан [ик кытан].
Однозвучие — ик сэмын йӱә, ик-гай йӱк, ик-йӱкан.
Однозначащий — ик-сэмын шотлан толшо, ик-сэмын ончыктышо, иктылан толшо [иктэш толшы].
Однозначное число — ик-палан чот, ик-шотан [ик пӓлӹктӓн чот].
Одноименный — ик-лӱман [ик лӹмӓн].
Однокашник — пырльа кочкын илышэ (тӱнэммаштэ) [ик кӹдэжӓн].
Одноклеточный — ик-пырчан, парчакан, ик-илпарчакан.
Одноколка — ик-шӱдыран орава, тыҥгас [кок тӹртӹшӓн арава].
Одноконечный — ик-мучашан [ик мычашан].
Одноконный — ик-имньан [ик имньиӓн].
Однокопытный — ик-кӱчан [ик кӹчӓн].
Однолетнее растение — икийаш, ик ийыштэ шушо [ик иӓш сэскӓ].
Однолетний стебель — ик ийаш вурго [ик иӓш шуды вургы].
Одноместный — ик-вэран [ик вӓрӓн].
Одноногий — пэлйолан, ик-йолан [ик йалан].
Однообразие — ик-сэмын, ик-гай [ик сэмынь].
Однорогий — пэл-тӱкан, шуран [пэл шуран].
Однородный — ик-сэмын ыштымэ, икгай лийшэ [ик йиш, ик вырлык].
Однорукий — ик-кидан, пэл-кидан [ик кидӓн].
Односемянодольный — ик-нӧшмӧ пырчыкан [ик моҥыр пӹрцӓн].
Односложное слово — икужаш мут [ик йэжӹҥӓн шамак].
Односложный — ик-шэлэман [ик йэжӹҥӓн].
Одноствольный — ик-рӱдан, ик-пучан (пычал) [ик пычан (пичӓл)].
Одностворчатый — ик-могырыш почман, ик-вэкыла почылтман [ик вэкы пачылтмакн].
Односторонний — ик-могыран, пэл-могыран [ик вэлан].
Однотес — ик-оҥалык (пуда) [ик хаҥалык].
Одноухий — пэл-пылшан, ик пылшан [ик пӹлӹшӓн].
Однофамилец — ик лӱмэдышан, ик-луман [иккань фамэльӓн].
Одноцветность — ик-тӱсан, ик-чийан [ик цӹрэӓн, ик йишӓн].
Одночленный — иктан, икужашан, икушэман [ик ушэман, ик ушыкан].
Одноэтажный — ик-пачашан [ик йатажан].
Одобрение — йӧршашыш лукмо [йараландылмаш, йарандылмаш, йарыктылмаш].
Одобрять — мокташ, йӧрмашэш шотлаш [йараҥдылаш].
Одолевать — сэҥаш [сӹҥӓш].
Одолжать — кӱсын пуэдаш, арымэш пуаш [кӱсын пуаш, вычымэш пуаш].
Одолжить — кӱсын пуаш, вучымэш пуаш.
Одряхлеть — шӱкшэмаш, шоҥгэмаш [шоҥэмӓш].
Одуванчик — шӧршудо, шӧргашвуй шудо, кокша шудо [понар пэлэдыш].
Одуматься — шӧрлаш, чакнаш (уш дэн) [ышым нӓлӓш].
Одуреть — орадэ лийаш [ородыш кэӓш].
Одуряющий — аҥыртарышан [ородыш колтышо].
Одушевление — илыштарымаш, ылыжтарымаш [ӹлӹжтӹмӹ].
Одушевленный предмет — чонан, илышэ [ӹлӹш йӓҥан].
Ожеребиться — чомалаш, чомам ышташ [цамам ӹштӓш].
Ожерелье из серебряных монет — шийаршаш, шӱйыр [шӱӓш].
Оживать — ылыжаш, илланаш [ӹлӹжӓш].
Оживить — илландараш, илыжтараш 2 [ӹлӹжтӓш].
Ожидать — вучаш [вычаш].
Ожиреть — койашнаш, шэлаҥаш [тазаэм шӹнцӓш].
Ожог — когартымаш [йылымы вӓр].
Озабоченный — койланышан, йӱдыланышан [пӓшӓ ӹштӓш пацышы].
Озаглавить — лӱмлаш, вуйлаш [тӹҥӓлтӹшлӓш, вуйлаш].
Озадачить — орыктӓрӓш.
Озвереть — тэрлаш [звэр гань лиӓш].
Оздоровить — тазаҥдаш [шулыкым пуаш].
Озеро — йэр [йар].
Озеро обросшее травой — купан, лӱкан йэр [шудан йӓр].
Озимь — озым, ойзым [азым].
Озираться — йыр ончылташ [анчалаш].
Озлобление — шыдэшкымаш, сырымаш.
Ознакомить — паластараш [пӓлӓш].
Ознаменовать — кугын чаплаш [пӓлӹм ӹштӓш].
Означать — палылаш, палдыкташ 2 [пӓлӹм ышташ].
Озноб — кылмыктыш, сӱсандыш [цӹтӹрӹкиӹмӓш].
Озолотить — пойаҥдаш [шӧртньэмдӓрӓш].
Озон — нугыдо шопэж, шопэштыж [йуж].
Озорник — арсыр, чорамбай [палмэтшӹ].
Озябнуть — кылмаш [кижӓш, сӱсанаш].
Ойратская Автономная область — ойрат калыкын посна кундэмжэ [ойрат-влан областьышты].
Оказание помощи — полшымаш, [палшэн пумаш].
Оказия — тура толмаг [йӓмдӹ кэшӓшлык].
Оказывается — улмаш [ӹлмӓш].
Окаймлять — тӱрэмдаш [кайтаным кычаш].
Окаменелая почва — кӱэмалтшэ рок [кӱӓҥшӹ вӓр].
Окаменелость — кӱйаҥалтмаш.
Оканчивать — пытарэдаш; окончить — пытараш [пӹтӓрӓш].
Окапывать — йыр кӱнчаш [ыраш].
Окатывать — пӧрдыктылаш, чумыртылаш [кыргышташ].
Окачиваться — чывылташ 2, йӱштылташ [цӹвӹлгӓш].
Океан — тэҥыж [таҥыж].
Окидывать — йыр ончылташ, йырваш кышкылташ [кӹшкӹлкӓлӓш].
Оклад — пашадар (тылзаш, идалыкаш) [пиштымӓш (оптымаш)].
Оклад жалованья — пашадар [пӓшӓдӓр].
Окладистый — кумда, лопка (пондаш) [пӹрэмӓн].
Оклеветать — чогаш 2 [ӓлӓклӹмӓш].
Оклеивать — пыжыктылаш; оклеить — пыжыктэн шындаш [пижыктэн шӹндӓш, тышкаш (кэаш) клэйэн шӹндӓш].
Оклейка — пыжыктыш [пижыктыш].
Окликать, окликнуть — кычкыралаш, кычкырал налаш [сӹгӹрӓлӓш].
Окно — окна, тӧрза, изи окна [окньа, окньа-влӓ].
Око, глаз — шинча [сӹнзӓ].
Оковы — шынчыр, кӱртньӧ пидыш, кэпшыл [кэпшыл].
Оковать — кӱртньылаш [кӹртньилӹмӓш, кэпшӹлӓш].
Околачивать — йыр кыркалаш [шиӓш]; околачиваться — паша дэч посна эртарэн кошташ.
Околдовать — локташ, овыраш.
Околевать — кавараш, колаш.
Околица — йал-мучаш [ныр пичы, капка].
Около, близ — воктэн, лишнэ [лишнӹ].
Околодок — йал-лоҥга [изи сир, изи сола].
Околосердечная сумка — шӱм-тувыр [шӱм пылыш].
Околоушная железа — пылыш воктэнсэ ту [тӱҥ].
Околоцветник — пэлэдыш йыргэштыш.
Околыш — вуй-шӱдыш, шӱдыш [шӱдӹш].
Окольная дорога — йыр-корно [сола йыр корны].
О ком — кӧ(н) нэргэн [кӱ гишӓн].
Оконечность — мучаш [мычаш].
Оконечность ветки, побег верхушки дерева — парча, парча мучаш [укш мычаш, пӱшӓҥӹ мӹчаш].
Оконный — окнан [окньан].
Оконопатить — чӧвыклаш, тупкалаш [муш дон ражым шӹшкӓш].
Окончание — пытартыш [пӹтӹмӓш].
Окончательно — йӧршэш пытарэн [пӹтӓрэн].
Оконченный — пытарымэ [пӹтӓрӹмӹ].
Окопанный — йыр-кӱнчымо [капаймы].
Окоптить — шикшаҥдаш [шыкшэш шимэмдӓш].
Окорачивать — кӱчӱкэмдылаш [мытыкэмдӓш].
Окорок — эрдэ, шыкшэш кучымо шыл [пай].
Окоченеть — тӱҥаш [тӹҥӓш].
Окраина — тӱр-вэл, илэм-тӱр [сола вуй].
Окраска — чийалтымэ, чийалтымаш [чиӓлтӹмӓш].
Окрашивать — чийалдылаш [чиӓлтӓш].
Окрепнуть — пэҥгыдэмаш [пиҥӹдэмӓш].
Окрестность — йырла вэр [лишӹл йӹр].
Окриветь — шайык шинчан лийаш [ик сӹнзӓн лиӓш].
Окрикивать — шӱрдылаш [сӹгӹрӓлӓш].
Окровавленный — вӱраҥдымэ [вӹрӓҥдӹмӓш].
Окрошка — падыш-кочыш [падрэштӹм качкыш].
Округ — марда-кундэм [округ].
Округлять — тыртыштылаш [йӹргэштӓш].
Окружность — оҥго [йӹр].
Окрылить — шулдыраҥдаш [шылдыраҥдаш].
Октябрь — покро-тылызэ [похро-тылзы (шыжы тылзы)].
Октябрьская революция — октьабрь-(ысэ) рэвольуции.
Окукляться — шукш кудаҥаш.
Окулировать — шуйкалаш, олма-пуум шуйаш [пӓртньӓ дон ушаш].
Окулист — шинча доктыр [сӹнзӓ тӧрлӹш доктыр].
Окунь — олаҥгэ.
Окуривать — тӱтыраш 2 [тӹтӹрӓш].
Окурок — попирос пундаш [тавак гӹц котшы сигӓркӓ].
Окутывать — путыркалаш, вӱдылаш [вӹдӹлӓш].
Окучивать — ураш [ыраш].
Окучник — урыктыш [ырым шага вуй].
Оладьи — пылын, овартыш мэлна [изи аварцы].
Оледенеть — ийаҥаш.
Олень — пичэ, пӱчӧ [пучы].
Олицетворение — йыҥ олмэш шолымаш [иктӓмӓ гань йори лимӓш].
Олово — вулно.
Ольха — нӧлпо, нӧрпӧ, лӧлпӧ [лӱлпы].
Омеление — куакшэмаш, тальакаммаш [коэммӓш].
Омерзение — йырынчык [йӹрвӹнцӹк].
Омерзительно — йырныктылын, йыгыжгын [йӹрвӹнцӓт].
Омертветь — колэ лийаш, пэҥгыдэмиаш, пуаҥаш [амалэн шӹнцӓш, колашъ.
Омоним — ик сэмын шоктышан тӱрлӧ шотан мут [утла пӓлӹшӓн].
О нем — тудын нэргэн [тыды гишӓн].
Омрачать, -чить — вуй-уш колдаш 2, вуй-уш лугаш (шалаташ), пудраташ [ыш пыдыраташ].
Омрачение — вуй-уш колдымаш, пычкэмыштарымаш [пӹцкэмӹштӓрмӹ].
Омрачительный — вуй-уш колдышан [ыш гӹц колтышы].
Омут — кугу кэлгэ (мучашдымэ выньэм, вӱд подкэм, агур [вӹдӹштӹш кэлгӹ йӓм].
Омшаник — тэлылан мӱкш шындымэ кудо.
Омывать — мушкэдаш; мыть — мушкаш [мышкаш].
Он — тудо [тӹдӹ].
Она, он — тудо [тӹдӹ].
Онемение — (шӱм) шижмэ пытымаш [йӹлмыдэ лимӓш].
Онеметь — йылмэ йомаш, (шӱм) шижмым йомдараш.
Они — нуно, нинэ [нӹнӹ].
Оно — тудо [тӹдӹ].
Онучи — ыштыр.
Опадать, опасть — йогаш, вэлаш, вазаш [вилҗӓш].
Опаздывать, опоздать — вараш кодаш [пачэш кодаш].
Опалывать — йыр сомлаш [самлаш].
Опальный — тушман шонымаштэ улшо гай, кугураклан йӧрдымӧ лийшэ [когораклан йардымы лишӹ].
Опалить — когарташ 2, эҥдаш 2. [паньэж колташ].
Опамятоваться — ушым налаш, шарнаш [ышыш пыраш].
Опара — ру-овартыш [ырвалмы].
Опаршиветь — кокшаҥаш, йораҥаш [лимӓҥӓш].
Опасаться — лӱдаш, шэкланаш.
Опасение — лудмӧ, шэкланымэ.
Опасно — шучко, шуйытко, лӱдыш [лӱдыш].
Опасность — шучко, лӱдык [лӱдмӓш, лудыш].
Опахало — йужылдыш (пыстыл), почкымо [пачкымы пышкыды шылдыр].
Опахать — йыр куралаш, ӱштылаш, пуракым почкаш [пачкаш].
Опека — тулыкын, ушдымын, йылмыдымын погыжым аралымаш [тылыкэш котшын ӹлӹшӹм анчымаш (пэрэгӹмӓш)].
Опекаемый — погыжо аралтышан [анчымы тылык, анчалт кушшы тылык].
Опенок — опаньа-поҥго, омарта тӱҥысӧ поҥго [опоҥа (шӱкшӹ таҥата йӹр кушкэш)].
Опера — муран койдар(тыш) [мырэн-шактэн ӹлӹмӓшӹм анчыктымаш].
Операция — 1. пӱчкэдыл капым ачалымаш; 2. паша ыштыл шогымаш [пӹчкэдымаш (йасы эдэмӹм)].
Опередить — ончык пураш, ончылтэн кайаш [анцык пыраш].
Оперение — пунаҥмаш (кайык игын).
Оперетка — муро койдармаш [тьэатырышты ӹлӹмӓшӹм мырэн-попэн анчыктымаш].
Опереться — эҥэрташ 2.
Опериться — пунаҥаш, пыстылаҥаш [пынаҥаш].
Опечалить — ойгырыкташ.
Опечатать — пэчэтлэн шындаш (кэвытым, оралтым) [пэцӓтлӓш].
Опечатка — титак савыктымаш [самынь пэчӓтлӹмӓш].
Опечек, основание печки — коҥга-казна, комака пундаш.
Опешить — ӧраш, ӧрткаш, турык лийаш.
Опивать — йыҥыным йӱаш [йӓлӹнӹм йуӓш].
Опиливать — пӱчкэдыл налаш [пӹчкэдэн нӓлӓш].
Опилить — пӱӵкын налаш [пӹчкӹн налӓш].
Опилки — пильа-шӱк [пильӹм шӹрӓш].
Описание — возымо, сирэн налмаш [сирэн налмаш].
Описательный — возгалман [сирӹмӓн].
Описать — шотыш возаш [сирӓш].
Описи — пого возымаш [шотыш нӓлын сирӹмӓш-влӓ].
Описка — йоҥылыш возымо, титак возымо [самынь сирӹмӹ].
Описывать — шотлэн возгалаш, сэраш [шотлан сирӓш].
Опись — рад дэн лӱмдымаш (возэн налмэ), лӱмдымӧ рад, лӱмрад [шотэш н алӹн сирӹмӓш].
Опиум — мак-айар [макы-вӹд].
Оплакивать — ойгырэн шорташ [мӓгӹрэн шӹндӓш].
Оплата труда — паша-дар, паша-ак [пашӓлык тулэм, пашӓлӹк тӱлӹш].
Оплачивание — тӱлэдылмаш.
Оплатить — тӱлаш 2. [тӱлӓш].
Оплачивать — тӱльаш [тӱлэдаш].
Оплевывать — шӱктылаш, шӱкташ [шӹвэн шӹндӓш].
Оплеуха — сово [савы-пылӹш-тӹҥэш пумаш].
Оплешиветь — чараҥаш, чара вуйаҥаш [ӱптэ кодаш].
Оплодотворение — мӱшкыр пижмаш, тӱлэаҥалтмаш.
Оплодотворять — тулаҥдараш 2.
Оплот — аралтыш [кычык].
Оплошать — йоҥылыш лийаш [самынь ӹштӓш].
Оплошность — йоҥылыш, титак [самынь йӧнтэ].
Оплыть — йыр ийаш 1, ийын савырнаш 2 [ин сӓрнӓш].
Опоганить — лавӹрташ, шакшылаш [йӹрнӹктӓш, львӹртӓш].
Опоек — пырэзэ коваштэ.
Опоздание — вараш кодмаш, почэш кодмаш.
Опознать — палаш 2 [пӓлӓш].
Опозорить — лӱмшӱкташ 2, вожылмашыш пурташ.
Опоить — шокшыньэк йӱкташ 2 [йуктэн шӹндӓш].
Опока — пушкыдэ ош кӱй [ош пышкыды кӱ].
Ополаскивать — шӱйалткалаш 2, шӱйалтылаш 2.
Оползень — нушкын волымо.
Оползти — йыр нушкын кайаш, нушкын эрташ.
Ополоски — шӱалдыш, мушкылдыш [мышкылтыш].
Ополчить — тӱшкам тарваташ 2 [ваштарэш шагалташ].
Ополчение — тарванымаш (калыкын).
Опомниться — ушыш налаш [ӓшӹндӓрӓш, ышым нӓлӓш].
Опора — чарак, эҥэртыш [кычык, уанымаш].
Опоражнивать — йастаркалаш, эрыктылаш (кӱсэным) [йӓстӓрӹкӓлӓш].
Опорный — чаракан, эҥэртышан [тӹкӹлӹмӹ].
Опороситься — игылаш 2 (сӧснам маныт) [сасна игӹм игӹлӓш].
Опорочить — лӱм шӱкташ 2 [льӓвӹртӓш, худаэш лыкташ].
Опостылеть — йӱкшаш [ӱкшӓш].
Опохмеляться — мокмыр тӧрлташа.
Опошлить — сындымыш лукташ.
Опоясать — ӱшталдаш 2 [ӹштӓл шӹндӓш].
Опояска — ӱштӧ [ӹштӹ].
Опоясывать — ӱшталдылаш [ӹштӓлӓш].
Оправа — кышкар, кэлштарымэ [кӹшӹл, йыр кычык].
Оправдание — чыныш лукмаш [йӓтлӹм гӹц лыкмаш].
Оправдательный — чыныш лукшан [йӓлӹм гӹц лыкмы].
Оправдать — чыныш (кэрыш) лукташ [вуйнамат гӹц караҥдаш].
Оправляться — тӧрлалташ.
Оправлять — тӧрлалтылаш, тӧрлаташ.
Опрастывать — йастаркалаш.
Опрашивание — тэргымаш, йодыштылмаш [йадыштмаш].
Определение — раш палэмдыш [пыт пӓлдӓрӹмӓш].
Определение сроков хранения — эскэрышаш жапым палэмдымаш [жэпым ӹштӹмӓш (пиштӹмӓш)].
Определенно — раш, лачак [пыт тӧр, раскыдын].
Определенность — рашлык [раскыды].
Определенный — рашлымэ, раш ончыктымо, пысманлымэ, палыктымэ [раскыды].
Определить — тӱрымлаш, пысманлаш, айалташ.
Опровергать — шӧрэн каласылаш [(попаш)].
Опровергнуть — шӧрэн, каласаш [йардымэш лыкташ].
Опровержение — шӧрыш, торэш-мут [шамак].
Опрокидывать — йӧрыктылаш, кумыктылаш [йӧрӓл пиштӓш].
Опрокинуть — йӧрыкташ, кумыкташ [йӧрэн пышташ].
Опрометчиво — шэкланыдэ [шаналтыдэ].
Опрометчивый — эскэрыдымэ, шэкланыдымэ [шаныдымы].
Опросить — йодаш, йодышт налаш.
Опросный — йодыштман.
Опростать — йастараш 2.
Опротиветь — йӱкшаш, шэрым тэмыкташ 2, йыгыштараш.
Опрыскивание — пургалмаш [пӹрхӹмӓш].
Опрыскивать — шыжыктылаш, пӱргалэдаш [пӹрхӓш].
Опрятно — йытыран, йандарын, чаткан [итрӓн].
Опрятный — йытыра, йандар, чатка [итӹран ӹштӹшӹ].
Оптовая продажа — сатум кугун ужалымаш.
Оптовик — тӱшкан (кугун) ужалышэ [цуцан выжалышы].
Оптом — тӱшкан, кугын [цуцан].
Оптовый — тӱшкалэ, шукыло [цуцаншы].
Оптовый склад — (сатум) кугын кучымо вэр [цуцан кычымы вэр].
Опускание — волтымаш.
Опускать — волташ.
Опустеть — йарсаш [охырэмӓш].
Опустошать, опустошить — тошкэн, шурэн лэкташ [охырэмдӓш, шолыш пӹтӓрӓш].
Опутать — куктайаш, куктылаш.
Опухание — пуалмаш, оварымаш.
Опухать — пуалэдаш, оварылаш.
Опухоль — пуалтыш, овартыш.
Опухший — пуалшэ, оварышэ.
Опушка — тӱр, кожла тӱр [тӹр (шӹргӹтӹр)].
Опыление — пураклымаш, шыркаҥмаш [шӹркӓҥмӓш].
Опылять — шыркаҥдылаш, пуракаҥдылаш 1.
Опыт — шынык [липӓлӓш йори ӹштӹмӓш].
Опытный — шынышан [палышы].
Опьянение — руштмаш [йӱкшӹ лимӓш].
Опьянеть — рушташ 1 [йӱкшӹ лиӓш].
Опять — адак [эчэ].
Орава — тӱшка [когы ара].
Оранжевый — нарынчалгэ (чийа) [нарынзы].
Оратор — мастарын ойлышо [пойаш мастар].
Орать — шаргыжаш.
Орган — капкыл-ужаш.
Орган управления — кучышвий-ужаш, кучышвий-ужашын виктышыжэ (калык кучымаштэ) [виктӓртӹш кыл].
Организатор — каплылшэ, паша радамлышэ [виктӓрӹлшӹ, виктарзы].
Организация — каплылымаш, радамлымаш [пӓшӓ ӹштӓш йаралэш шоктымаш, паша ышташ погынымаш].
Организм — капкыл.
Организовать — каплылаш, капла ушныктылаш 1 [виктӓрӓш, виктарэн шӹндӓш].
Органический — шӱм-кылан.
Орготдел — виктарышэ пӧлка [виктӓрӹшӹ (айыртэм)].
Орда — калык тӱшка [(полкы)].
Ордер — аркагаз.
Орел — куткыж, пӱркыт [кучкыж].
Орион — вӱдварашӱдыр [вӹтвӓрӓ шӹдӹр].
Орех — пӱкш.
Ореховидный — пӱкш гай, пӱкшла койшо.
Ореховка (птичка) — роҥгыж.
Орешник — пӱкшэрмэ [пӹркэм].
Оригинал — тӱҥ-возык [тӹҥ сирӹк].
Оригинальный — тӱҥ-сэман, шкэ сэман [ӹшкэ семӓн].
Ориентироваться — ыҥлэн налаш, палэн налаш [пӓлэн нӓлӓш].
Оркестр — тӱшкан шоктымаш [шукын иквӓрэш шактышы-влӓ].
Орленок — куткыж-игэ [кучкыж игӹ].
Орлица — куткыж (ава) [кучкыж ӓвӓ].
Орлянка — окса чымэн модмаш, тошто оксан ойып койыктымыла].
Орнамент — тӱр сэм [тӹрлӹ (пӧртӹн, капкан)].
Оробеть — чурык лийаш, аптыранаш 2 [лӱдӹн колташ].
Оросительный — вӱд шавыктышан, колтыман [вӹд колтыман].
Орошать — шавэдаш (вӱдым) [вӹдӹм колташ].
Орошение — вӱдыштымаш, вӱд колтымаш, шавымаш [вӹд колтымаш].
Орудие — тарман [хӓдӹр].
Оружейник — пычал мастар [пичӓл выжалышы].
Оружие — кэрдэ, пычал [пуштмы хӓдӹр].
Оса — пачэмыш, вачэмшэ [лапшаҥы].
Осада — авырэн шындымаш [цилӓ вэц ӓрэн шӹндымӓш].
Осадить — чактараш [цӓктӓрӓш].
Осадки — йужвӱд [вӹлэц вилшӹ тырлэн кодшы].
Осадок — волэн шичшэ, румбак [тырлэн шӹцшӹ].
Осаждать — авырэн налаш 1, турлыкташ, шундыктараш [ӓрэн нӓлаш].
Осанка — кап-кыл тӱс.
Осведомляться — увэрым налаш.
Освежать — шӱлалдараш, йужым налыкташ [свэзӓэмдӓш, шӱлэштӓрӹктӓш].
Освежиться — шӱльалташ, йужым налыкташ [йулгаш].
Осветительный — волгалдарышан, [сотэмдӓрӹшӹ].
Осветить — волгалдараш, волгыдэмдаш [сотэмдӓш].
Освещение помещения — пӧрт волгалтарымаш [сотэмдӹмӓш].
Освещение — волгыдо, волгалдарымэ [сотэмдӹмӓш].
Освидетельствование — ончэн, палэн налмаш, шынэн налмаш [анчымаш].
Освидетельствовать — палэн налаш.
Освирепеть — чот шыдэшкаш, айарланаш [когон шӹдэшкӓш].
Освистать — мыскылэн шушкаш 2 [шишкаш].
Освободитель, -ница — утарышэ, эрыкыш лукшо [ирӹкӹш лыкшы].
Освободительный — утарышан, эрыкыш лукшан [ытарымы].
Освободить — утараш, сулэн лукташ (налаш) [ытараш].
Освобождение — утарымаш, сулымаш (сулэн лукмаш) [ытарымаш].
Оседание — турлымаш, волэн шичмаш [валэн шӹцмӓш].
Оседлый — вэраҥшэ [ик вӓрӹшток ӹлӹшӹ].
Оседло — вэрын илышэ [ик вӓрӹн].
Оседлость — вэрыш шичмаш, вэраҥмаш [ик вӓрӹшток ӹлӹмӓш].
Осел — эшак, ишак [лӹшага].
Осенний — шыжымсэ [шӹжӹшӹ].
Осень — шыжэ [шӹжӹ].
Осердие — кӧргӧ ӱзгар, кӧргӧ арвэр [вольык кӧргӹ ӹжгӓр (осэрйӓ)].
Осетрина — остор кол [остыр-кол].
Осечка ружья — пычал лӱйалтдымаш [пыдэштӓлтдӹмӓш].
Осилить — штэн сэҥаш 2.
Осина — шопкэ [шапки].
Осинник — шопкэр [шапкэр].
Осипать, осипнуть — йӱк пыташ, оралгаш.
Осиротелый — тулыкэш кодшо [тылыкэш кодшы].
Осиротеть — тулыкэш кодаш [тылыкэш кодаш].
Осиротить — тулыкэмдаш, тулыкэш кодаш [тылыкэш кодаш].
Оскабливать — нӱжэмдаш [нӹжӹн нӓлӓш].
Оскалить — пӱй шыраш [пӱм шыраш].
Осквернение — шакшылымаш [льӓвӹртӓш].
Осквернитель — шакшылышэ [йӹрӹктӓршӹ].
Осквернить — шакшылаш 2 [йӹрӹктӓрӓш].
Оскоблить — нӱжаш, нӱжэн шындаш [нӹжӹн шӹндӓш].
Осколок — катыш [кӓтлӹш, пыдыргы].
Оскорбитель, -ница — мыскылышэ, игылтшэ.
Оскорбить — мыскылаш.
Оскорбление — мыскылымаш.
Оскребки — нӱжымӧ куштыра.
Оскрести — нӱжаш, йыр нӱжэн налаш [нӹжӹн шӹндӓш].
Оскудение — йорлэштмаш.
Ослабевать — лушкыдэмылаш 1; ослабеть и ослабнуть — вий пыташ, лушкыдэмаш 1 [лыскыдэмӓш].
Ослабить — лушкыдэмдӓш 2.
Ослаблять — лушкыдэмдылаш.
Ослепительный - (шинча) йымыктышан [йӹмӹктӹшан].
Ослепить — сокырэмдаш 2 [ужштымым ӹшташ].
Ослеплять — сокырэмдылаш [сӹнзӓм ужштымым ӹшташ].
Ослепнуть — сокыр лийаш [ужштымы лиӓш].
Ослушание — колыштдымаш.
Ослушаться — каршаш 2.
Осматривать(ся) — ончылташ 1 [анчэн сӓрнӓш].
Осмеивать — игылдылаш [йӹмдӹлӓш].
Осмелиться — тошташ [лӱдӓш прахаш].
Осмеять — мыскылэн воштылаш.
Осмолить — тэгытлаш, смолалаш, смолалэн шындаш [смольэн шӹндӓш].
Осмотр — ончымаш.
Осмотреть — ончэн налаш.
Осмотрительно — шэкланэн, эскэрэн [анчэн, ольэн].
Осмотрительный — шэкланышан, эскэрышан [анчэн ӹштӹшӹ].
Осмысленно — уш дэнэ [ыш дон].
Осмысленный — шоныман.
Основа, основание — нэҥыз [тӹҥ].
Основатель, -ница — тӱҥалдыш ыштышэ [тӹҥӓлтӹшӹм ӹштӹшӹ].
Основательно — тувытлэн [пӹт йажон].
Основать — тӱҥалдыш ышташ [тӹҥӓлӓш].
Основной — тӱҥысо [лач кэрӓлжок].
Особа — (посна) йыҥ, эдэм [эдэм].
Особенно — ойыртэмын [айыртэмын].
Особо — посна шот дэн.
Осока — кийак [хыйак].
Осот — писан, пэсан [писӓн].
Оспа — шэдыра [шадыра].
Оспаривание — тавалымаш [спорымаш].
Оспаривать — тавалаш 2, удитлаш 2 [спораш].
Оспина — (изи) шэдыра чӱнча [шадра чӱҥӓ].
Оспопрививание — шэдыра пӱчмаш, лукмаш [шадра гӹц шачмы шӹл шулмаш].
Оспопрививатель, -ница — шэдра пӱчшӧ, лукшо [шадра гӹц шачмы шыл шулшы].
Осрамить — лӱм нэр шӱкташ [орландараш].
Оставаться — кодын шогаш, кодыкалаш [кодыкалаш].
Оставить — кодаш 2.
Оставлять — кодаш, кудалтэн кодаш [шуэн кодаш].
Остальной — кодшо, пытартыш [котшы].
Останавливать — чарэдаш [цӓрӓш].
Останки — колышо дэч кодшо, лулэгыжэ [колышын кӓпшӹ].
Остановка — чарнымаш [шагалмы вӓр].
Остановить — чараш 2 [цӓрӓш].
Остаток — кодшо.
Остаться — кодаш 1.
Остепенять — савырлаш 2, шымыкташ 2 [цӓрӓш].
Остервенелый — пэш сырышэ [арышы гань].
Остерегаться — шэкланаш 2 [иктӓжӹ гӹц ӹшкӹмӹм пэрэгӓш].
Остов — ората [арата].
Остолбенелый — тӱҥшӧ [тӹҥшӹ].
Остолбенеть — тӱҥаш 1, тӱҥын шогалаш.
Остолоп — окмак [ороды].
Осторожно — шэкланэн [ольэн].
Осторожный — шэкланышан [пэрэгышы].
Острый — писэ [пӹсӹ].
Остренький — писэ-гына [пӹсӹ].
Острие — писэ тур [пӹсӹ тӹр].
Острить — писэмдаш 2.
Остричь — тӱрэд-налаш.
Остро — писын.
Остров — ото, отро [остырок].
Острога — корсака (кол-шуралдымэ), оршака [кол кычым шылаҥан кӹртньи панды].
Остроглазый — писэ-шынчан [пӹсӹ сӹнзӓн].
Острожный — казаматысэ.
Остроконечный — кошар-мучашан.
Остроносый — кошар-нэран.
Острота — писылык [шамакым мон кэлэсӹмӓш, пӹсӹ].
Остроугольный — кошар-лукан, пусакан [кашар-лыкан].
Остроумие — писэ-уш [пӹсӹ-ыш].
Острый — писэ.
Остудить — йӱкшыкташ, йӱкшыктараш 2 [ӱкшӹктӓш].
Оступаться — йоҥылыш-тошкэдаш 2 [самынь ташкалаш].
Оступиться — йоҥылыш-тошкалаш 1 [самынь ташкал колташ].
Остывать — йӱкшаш 2.
Остынуть и остыть — йӱкшэн-кайаш 2 [ӱкшэн кэӓш].
Осуждать — коклам лугэдаш 2, шуэдылаш 1, лош пудыратылаш [эдэмым попаш].
Осудить — вурсэн-ойлаш 1, йыҥым ойлаш 1 [суйэн шуаш].
Осунуться — йавыгаш 2, тулыжгаш [пычын, худаланэн шӹнзӓш].
Осушить — кошташ 2, кукшэмдаш 2.
Осушка — коштымаш, кукшэмдымаш.
Осуществить — ыштэн шукташ 2 [шокташ].
Осуществление — ыштэн шуктымаш 1 [шоктымаш].
Осчастливить — пӱйалэмдаш 2, пӱаландаш 2, рыскалаҥдаш.
Осыпать — шавэдаш 2 [мудӓш, йорӓш].
Ось — орава-шӱдыр [арава шӹдӹр].
Осьмерик — асмушка.
Осьмигранный — кандаш шӧрынан, туатан [кӓндӓҥш моҥыран].
Осьмидольный — кандаш-ужашан [кӓндӓҥш кыт-пайылман].
Осьмиконечный — кандаш-мучашан, кандаш [кӓндӓҥш мычашан].
Осьминог — кандаш-йол [кӓндӓҥш йалан].
Осьмнадцать — луаткандашэ, латкандашэ [луаткӓндӓҥшӹ].
Осьмой и восьмой — кандашымшэ [кӓндӓҥшӹшӹ].
Осьмушка — асмука.
Осязаемый — шижман.
Осязание — шижмаш, чучмаш.
Осязание — кид-шӱм.
Осязать — шижаш 1, кид-шӱм дэн палаш.
От и ото — дэч, лэч [доц, доцын, гӹц].
От(о) всех — чыла дэч [цилӓ доц].
Отава — кай-шудо, корпо [атыл].
Отапливать — олтэдаш (комакаш) [олташ].
Отаптывать — йыр тошкэдаш 2 [ташкаш].
Отбавить — изэмдаш 2 [кӧтӹртӓш].
Отбавлять — изэмдылаш 1.
Отбегать — ӧрдыжыш куржалаш 1; отбежать — куржын колташ 2 [ӧрдӹжӹш кыргыж кэӓш].
Отбивать — шупшын налаш 1 [тапташ, шиӓш].
Отбирать — 1, ӧкым налаш 1; 2, ойыркалаш 2 [постарэн, шыпшын нӓлӓш].
Отблагодарить — таум ышташ 2, таушташ 2.
Отблеск — йылгыжык.
Отбой — чактыш, чактартыш [шиэдӓлшӹм, кэчӓлтшӹм, цӓктӓрӓш].
Отбор — ойырымаш [айырмаш].
Отборный — ойырымо, ойырэн налмэ.
Отбрасывать — ӧрдыжыш шуаш 2.
Отброс — йӧрдымыш лэкшэ [йӓрдымы, ӧрдӹжӹш кӹшкӹмӹ].
Отбросить — шуэн колташ 2.
Отбывать — эртаркалаш 2 [эртӓрӓш].
Отбыть — эртараш 2.
Отвага — лӱддэ тӧчымаш [лӱддӹмӓш].
Отваживаться, отважиться — лӱддэ пижаш [лӱддӹмӹ лиӓш].
Отважно — лӱддэ.
Отвалить от берега — сэр дэч кайаш [сир гӹц кэӓш].
Отвар — шолдымо лэм [кӱшӹ вӹд].
Отварный — шолшо [кӱшӹ].
Отведать — тамлэн ончаш 2, налаш 1 [тотэшт анчаш].
Отведывать — тамлылаш [тотэштӓш].
Отвергать — кораҥдылаш 1 (шот гыч).
Отвергнуть — кораҥдаш (шот гыч).
Отвердеть — пэҥгыдэмаш 1.
Отвернуть — пӱтрал колташ 2.
Отверстие — аҥ, рож [раж].
Отвертеть — пӱтырэн лукташ 1, рончэн [налаш].
Отвертеться — рончылдаш 1 (пӱтыралтма гыч), утлаш 2 (шыгыр гыч) [ытлаш].
Отвертывать — путырэн луктэдаш 2 [пӹтӹрэн лыкташ].
Отвес — виккэчыш [тӧркэчӹк].
Отвесить — висэн пуаш.
Отвесно — виккэчымыла, тура.
Отвести — тораш 2, ӧрдыжыш наҥгайаш 2 [караҥдаш].
Ответ — вашмут, вашэш-мут [ваштарэш шамак].
Отвесный — вашмутан [кэлэсӹмӓн].
Ответственность — мут-налмаш, паша ыштымаштэ мутым шкэ ӱмбакэ налмаш [мӹнь-тӹнь вӹлнӹшӹ кэлэсӹшӓшлык].
Ответчик, - ица — ваш-мут кучышо [ваштарэш кэлэсӹлшӹ].
Отвечать — пэлэшташ 2, ваш каласаш [йадмэш кэлэсӓш].
Отвешивать — вискалаш [висэн пуаш].
Отвесить — висэн пуаш [висэн пуаш].
Отвиливать — йылдыртатылаш, поч путыркалмыла ышташ [караҥаш цацымаш].
Отвильнуть — утлаш (чойа дэн) [караҥ кэӓш].
Отвинтить — путырэн лукташ.
Отвисать — кэржалдылаш [кэчӓлтӓш].
Отвиснуть — кэржалдаш [кэчӓлт колташ].
Отвить — рончэн налаш.
Отвлекать — йуватыкташ 2, кораҥдылаш (паша дэч), лугычлаш [тупыньла анчыкташ, видӓш, мадыкташ, мондыкташ].
Отвлеченное число — лӱмдымо шот [лӹмдӹм шот].
Отвлечение — шупшылтыш [шыпшылтыш].
Отвод — сут паша гыч йэҥым ойырымаш, сутыш пуртыдымаш [караҥдымаш].
Отводить — ӧрдыжыш лукташ, наҥгайаш [караҥдаш].
Отводок — одар, пушэҥгэ вож гыч кушкын лэкшэ воштыр [важ гӹц анэн лӓкшы].
Отвоевать — сэҥэн налаш, сарлэн налаш [сӹҥэн нӓлӓш].
Отвозить — ныҥгайаш (имньэ дэнэ) [шыпштэн кэӓш].
Отвораживать — сымыстарымым шӧркалаш [локтылмым шӧраш].
Отворачивать — савыркалаш [карандаш].
Отворить — почаш, вишкодаш [пачаш].
Отворот — савыртыш [сӓрнӓлмӓш].
Отворотить — савыраш 2 [сӓрӓл колташ].
Отворять — почаш, вишкодаш 2.
Отворить — почын кодаш 2.
Отвратительный — йырныктышан, йыгыжгэ.
Отвращение — йырнымаш, йыгыжгымаш.
Отвыкать — тунэммым мондаш, мондыкалаш.
Отвязать — рудаш, рудэн колдаш 2, налаш 1 [шӱташ].
Отвязывать — рудкалаш [шӱташ].
Отгадать — палэн налаш.
Отгадка — палымаш.
Отгадывать — палэдаш [пӓлӓш].
Отганивать — поктылаш.
Отгибать — кугыргтылаш (ӧрдыжыш) [ӓйӓш, йӹр сӓрӓш].
Отговаривать — шӧркалаш.
Отговорить — шӧраш.
Отговорка — мутлан каласымаш, каласэн эртарымаш.
Отголосок — шэргылтмаш, йоҥгалтмаш, изи йӱк [паштэк, вара лимӓш].
Отгонять — поктылаш.
Отогнать — поктэн колташ.
Отгораживать — пэчэн (пичэн) шындылаш.
Отгородить — пэчэн (пичэн) налаш.
Отгребать — куалкалаш (лумым) [коаш, итӹрӓйаш].
Отгресть — удрэн шындаш.
Отгрызать — пурын ойыркалаш [пырыл нӓлӓш].
Отгрызть — пурын ойыраш [пырыл нӓлӓш].
Отгулять — коштын чарнаш [гульайэн цӓрнӓш].
Отдавать — мӧҥгӧ пуэдаш, пӧрылтэдаш [пуаш].
Отдавить — пызырэн шындаш.
Отдаление — тораҥдымаш [караҥдымаш].
Отдаленный — мӱндырсӧ [мӹндӹрнӹшӹ].
Отдалить — торамдаш [караҥдаш].
Отдалять — торамдылаш 1 [караҥдаш].
Отдаривать — вашэш пӧлэклылаш [подаркам пуэн колташ].
Отдать — тӱлаш, пуаш.
Отдежурить — оролэн пытараш.
Отдел — пӧлка, кыдэж, ойыртыш.
О. финансов — окса паша пӧлка.
Отделать — ачалэн, сайэмдэн пытараш [ыштэн олмыктэн шӹндӓш].
Отделенный — ойырымо.
Отделить — ойыраш.
Отделка — ачалтыш, олмыктымаш, [ӹштэн пӹтӓрмӓш].
Отделывать — ачалкалаш [олмыкташ, ӹштэн пӹтӓрӓш].
Отдельно — посна [пасна].
Отделять — ойыркалаш, ойыраш.
Отдергивать — шупшылэдаш [шыпшэдӹлӓш].
Отдирать — тӧргалтылаш, ньыктылаш, кушкэдылаш [вактылаш].
Отдохнуть — каналдаш.
Отдушина — шокшо-рож, шокшо лэкмэ.
Отдых — канымаш.
Отдыхать — канаш.
Отдышаться — шӱлалдаш.
Отъедать — кочкын катыкэмдылаш [качкын пӹтӓрӓш].
Отъезд — лэктын каймаш [кэмӓш].
Отъезжать — лэктын кайаш [кэӓш].
Отек — кӱпымаш [пуалмаш].
Отекать — пуалаш 1, кӱпнылаш.
Отел — прэзэ лиймаш, ыштымаш.
Отелиться — прэзаҥаш [прэзым ӹштӓш].
Отель — унагудо [алашкӹ мишӹ-влӓлӓн вэрэмаэш ылаш пырым йажо пӧрт].
Отъесть — кочкын налаш (иктаж ужашым).
Отъехать — изиш кайаш (лэкмэ вэр дэч) [кэӓш].
Отец — ача [ӓтьӓ].
Отечески — ачала, ача гай, ача сэмын [ӓтьӓ гань].
Отечественный — шкэ мландысэ [ӹшкэ сӓндӓлӹкӹштышӹ].
Отживать — илэн эртарэдаш, ӱмыр эртарэдаш [пач вэкӹлӓ ӹлӓш].
Отжимать — пунчал луктылаш [пынзалаш].
Отжить — илэн эртараш 2.
Отзвонить — (йыҥгырым) рӱзэн чаранш [цаҥым шин, йӹҥылӹм ӹрзэн пӹтӓрӓш].
Отзвук — йӱк йоҥгалтмаш [йукым ваштарэш пумаш, колыштмы сэмӹнь ӹштӹмӓш].
Отзвучать — йоҥгалт чарнаш [саслаш, йӱкланаш цӓрнӓш].
Отзыв о ком-либо — иктажын могайэ улмыжым каласымаш.
Отзывчивый — кумыл пыштышан, сай кумылан [пуры йӓҥӓн].
Отъискать — кычал муаш [моаш].
Отъискивать — кычал муаш 1, кычал пытараш 2.
Отказ — шӧрлымаш, чактартыш [пырахымаш, шӧрлӹмӓш].
Отказать — шӧрлаш 2 [пырахаш].
Отказывать — пудымо лийаш, шӧрлылаш.
Откалывание — каткалымаш [кӓтӹмӓш, шэлмӓш].
Откалывать — каткалаш 2 [кӓтӓш, шэлӓш].
Откапывать — кӱнчэн луктэдаш 2 [капайэн лыкташ].
Откармливать — пукшаш, ӧғдыкташ 2 [пукшаш шагалташ].
Откатать — мунчалтарэн колташ, йаклэштарэдэн колташ [кыдалтыкташ].
Откатывать — пӧртыктылаш, йаклэштарэн колташ.
Откашливать — кокырэн ойыртылаш (руным) [кахырэн лыкташ].
Откашлять, откашлянуть — кокырэн ойыраш (руным) [кахырэн лыкташ].
Откидать — кудалтылаш 1 [ӧрдӹжӹш кӹшкэн шуаш].
Откинуть — ӧрдыжыш кудалташ 2 [шуэн колташ].
Откидывать — ӧрдыжыш кудалтылаш 1 [шултылаш].
Откладывать — ойырэн оптэдаш 2.
Отклеивать — тӧргалтылаш 1 (пыжыктылмым) [тарваш].
Отклеить — тӧргалдаш 2 [тарвэн шуаш].
Отклик — вашэш-мут, пэлэштымаш, ваштарэш йӱк [ваштарэш йукым пумаш].
Откликаться — пэлэшташ [йукым пуаш].
Отклонение — ӧрдыштымаш [караҥдымаш].
Отклонять — ӧрдышташ 2 [караҥдаш].
Отковать — таптымым рончаш, таганым лукташ 1 [шӱтӓш, лыкташ (таганым)].
Отковыривать — пургэдыл лукташ 1 [капайэн, оҥырал лыкташ].
Отковырять и отковырнуть — пургэд лукташ 1, кӱнчэн лукташ 1, [оҥырал, капайэн лыктын шуаш].
Отколачивать — пэрэн ойыртылаш 1, [шин лыкташ (кӹшӹлӹм, пыракым)].
Отколок — катыш, шэлын вочшо [кӓтӹк].
Отколотить — пэркалэн лукташ 1 [шин шуаш].
Отколоть — катэн налаш 1, каташ.
Отколь, отколе (откуда) — кужэчын, кувэч [кыжэц].
Откопать — кӱнчэн налаш, кӱнчэн лукташ 1 [капайэн лыкташ].
Откормить — ӧрдыкташ 2 [пукшэн шокташ].
Откос — йожэк сэр, тайыл.
Откочевывать — вэр гыч верыш куснылаш [(кашташ)].
Откровенно — раш, вик, шоловик [тӧр, тайыдэок].
Откровенность — рашлык [тӧр].
Откровенный — вик каласышэ, шойаклыдэ ойлышо [тӧр].
Открутить — рончэн налаш 1 [пӹтырэн лыкташ].
Откручивать — рончэдаш 2 [пытырэн лыкташ].
Открывать — почэдаш 2 [пачаш].
Открываться — почылдылаш [пачалташ].
Открытие — мумаш (иктаж законым) [момаш, пачмаш].
Открытый — почман, виш.
Открыть — почаш 1.
Откуда — кужэч(ын), кувэч(ын) [кыжэц].
Откуп — окса тӱлэн жаплан кучаш налмаш [сылымаш].
Откупоривание — пропкам лукмаш [пачмаш, лыкмаш (пропкам)].
Откупорить — пропкам лукташ 1, бутылкам почаш [пачаш, лыкташ].
Откусить — пурлын налаш 1 [пырыл налаш].
Откусывать — пурлын налэдаш 2 [пырылаш].
Откушать — кочкын шиндаш, чарнаш 2 [пырылалаш, качкылдалаш].
Отлагать — жаплан кодаш, ӧрдыжыш пыштылаш [кодэн миӓш].
Отламывать — каткалаш 2, пудыртыл ойыртылаш [тодылаш, кӓтӓш].
Отламываться — катлылаш, комэштылаш [пыдыргалташ, кӹрӓлтӓш, тодылалташ].
Отлежать ногу — йолым малташ [йалым амалташ].
Отлепить — тӧргалдаш 2, (тушкэн пыжыктымым) [тарвэн нӓлӓш].
Отлет — (чоҥэштэн) каймаш [кэмӓш].
Отлетать, отлететь — чоҥэштэн кайӓш 2, катлалт возаш 1 [чоҥэштэн кэӓш, шӓпнӓш (пыдыргы)].
Отлетный — чоҥэштэн кайшан [кэшӹ].
Отлив — тэҥыз вӱд чакнымаш [мӹҥэш кэмӓш].
Отливать — йоктараш 2, йоктарэн налаш, йоктарылаш.
Отлизывать — нулкалаш 2, нулэдэн [нылэн] налаш.
Отлить — йоктараш 2, йоктарэн налаш.
Отличать — ойыртылаш, палаш 2.
Отличие — ойыртыш, ойыртымаш [пӓлӹк].
Отличительно — ойыртэмын.
Отличить — ойыраш, палаш 2, палэн налаш 1 [пӓлӓш].
Отлично — пэш сай [пиш йажо].
Отлогий — тайыл.
Отложение — турлалтмаш, шундымаш [шӹцмаш (шэл, ил)].
Отложить — посна пышташ 2, ойырэн опташ [пасна пиштӓш].
Отломить — катэн [тодыл] налаш.
Отломок — катыш.
Отлучать — ойырэдаш 2 [айыраш, караҥдаш].
Отлучить — ойыраш 2.
Отмалчиваться — йӱк пудэ шогаш, пэлэштыдэ шогаш [тырын, йук лыктэок шӹнзӓш].
Отманивать — оталкалэн ӧрдыжыш ныҥгайаш [алталэн караҥдаш].
Отманить — оталэн ныҥгайаш [алталэн наҥэаш].
Отматывать — рончэдэн налаш 2 [шӱташ].
Отмахать — коштымэш лупшаш (кидым) [лӱдыктӓш, равэд шуаш, пӹтӓрэн шуаш].
Отмахиваться — лупшкэдылаш, солкалаш, кораҥдылаш (паша дэч) [равэдӓш, поктылаш].
Отмачивать — нӧртылаш 2; отмочить — нӧртэн шындаш.
Отмежевать — пӱчкэдэн пуаш (мыландым), пысманлэн налаш, пысманлаш 2.
Отмежевывать — пӱчкэдылаш 1, пысманлылаш.
Отмель — тальака вэр, куаш вэр [коаш вӓр].
Отмена — шӧрымаш [вашталтымаш].
Отменить - шораш 2, вашталташ 2.
Отменять — шӧркалаш, вашталдылаш 1.
Отмерзать — йӱшто налын ойырлаш, кылмэн возаш.
Отмерзнуть — кылмэн ойырлаш.
Отмеривать — вискалаш.
Отмерить — висэн налаш.
Отметать — ӱштылаш 2, ӱштын шындаш 2 [ӧрдыжыш кӹшкӓш, колыштымаш].
Отметить — палым ышташ 2.
Отметка — палэ [пӓлӹк].
Отмечать — палым ыштылаш 2.
Отмирать — ойырлэн возаш (лышташ) [кошкэн колэн миӓш].
Отмокнуть — лӧчаш 2.
Отмолчаться — пэлэштыдэ эрташ.
Отмораживать — кылмыктылаш 1, йӱштылан налыкташ 2.
Отморозить — кылмыкташ 2 [(ӱштӹлӓн пукшаш)].
Отмотать — рончаш (мундырам) [шӱтӓш].
Отмщать — ӱчым савыраш 2 [худа тӓрэш — худам ӹштӓш].
Отмщение — ӱч савырымаш [худа тӓрэш — худам ӹштӹиӓш].
Отмывать — мушкэдаш 2, мушкэдэн колташ [мышкын колташ].
Отмыкать — почаш (сурам) [пачаш].
Отмыть — мушкын колташ 1.
Отнимать — шупшын налаш 2.
Отношение — вэсылан коймаш, вашпижык, вашталтыш [йӓл дон ӹлӹмӓш].
Отныне — тылэч вара [тижэц вӓкӹлӓжӹ].
Отнюдь — ишишат, пырчат [цуцат].
Отнюд нельзя — пырчат ок лий [цуцат ак ли].
Отнять, отобрать — шупшын (шыпшын) налаш.
Отобедать - кочкын налаш 1.
Отовсюду — чыла вэр гыч [цилӓ вэц].
Отогнать — поктэн колдаш 2.
Отогнуть — кугырташ, кугыртэн шындаш, кадыртэн шындаш 2 [айэн шӹндӓш].
Отогревать — ырыктылаш 1.
Отодвигать — тарватылаш 1.
Отодвинуть — вэр гыч тарваташ, шӱкалаш [шӹкӓлӓш].
Отозвать — мӧҥгэш [мӹҥэш] ӱжаш 1.
Отопление — олтымаш, олтышашлык.
Отоптать — йыр тошкаш 2.
Оторачивать — урвалдэ йыр кучаш [тӹрэш кычаш (котьыкым, льэмдӓм)].
Оторопеть — ӧрткымыла лӱдаш [лӱдын колташ].
Оторочка — вайа [порэм выргэмӹштӹ].
Отослать — мӧҥгэш колдаш 2 [мӹҥэш колташ].
Отощать — йавыгаш 1 [худаланаш].
Отпасть — катлэн возаш, каталташ.
Отпаивать — 1, лэвыктэн ойыраш 2, чот руштшым, айар кочшым турлым йӱктэн тӧрлаташ [йуктэн тӧрлӓш; шырӓтэн шуаш].
Отпарывать — рончылаш (ургышым) [шӱтӓш (ыргымым)].
Отпаять — лэвыктэн налаш [шӹрӓтэн шуаш].
Отпевание — улдымаш (колышо вэрч) [поп дон тайымаш].
Отпевать — улдылаш (колышо вэрч) [тайаш (колышым)].
Отпеть — улдэн налаш, мурэн налаш [тайэн шуаш, мырэн шуаш].
Отпереть — почаш 1, почын шындаш.
Отпечатать — савыкташ 2, савыктэн шындаш [пэцӓтлӓш].
Отпечаток — савыктыш палэ [киша, возымаш].
Отпечатывать — савыктылаш 1, савыктыл шындаш 2 [вазаш].
Отпиливать — пӱчкэдэн налаш 1 [пилэн нӓлаш].
Отпилить — пӱчкын налаш 1 [пилэн нӓлаш].
Отпирать — почэдаш 2, почаш 1.
Отписать — вашэш возаш 2, возэн эртараш [сирэн нӓлӓш, ваштарэш сирӓш].
Отписка — вашэш возымаш [ваштарэш сирӹмӓш, увэртӓрӹмӓш].
Отплатить — тӱлаш 2.
Отплевывать — шӱвэдаш 2 [шӹвӓш].
Отплывать — ийын кайэдаш 2 [иэн, пыш дон караҥаш].
Отплыть — ийын кайаш 2 [ин, пышын сир доц кэӓш].
Отплюнуть — шӱвалаш 2, шӱвал колташ.
Отплясывать — куштэдэн налаш, кушташ.
Отползать и отползти — нушкаш 1, нушкын ойырлаш 2 [авальанаш].
Отполировать — шымамдыл шындаш, йылгыжтэн шындаш.
Отпор — чактартыш [цӓктӓрӹмӓш]; отпороть — рончаш 2, рончэн налаш 1 [лывшэн, шин шӹндӓш].
Отпотеть - пужалт шӧрлаш.
Отправитель, -ница — колтышо.
Отправить — колташ 2.
Отправление — колтымаш.
Отправлять — колтэдаш 2, колтылаш 1.
Отпраздновать — пайрэм эртараш 2 [айом (празныкым) эртӓрӓш].
Отпрашиваться — кайаш йодэдаш [кэӓш йадаш].
Отпроситься — йодын кайаш [йадын кэӓш].
Отпрыск, одар — вож гыч кушшо шудо [важ гӹц анышы].
Отпрягать — туарэн налаш 1.
Отпугивать — лудыктылаш 1.
Отпугнуть — лӱдыктэн колташ.
Отпуск — колтымаш.
Отпускать — колтэдаш 2 [колташ].
Отпускной, -ая — колтымо (кагаз) [колтымы].
Отпустить — колташ 2.
Отрабатывать — пашам ыштэдэн пытараш 2 [пумы, шӱдӹм пӓшӓм пӹӓрмэш ӹштӓш].
Отработка — паша пытарымаш.
Отрава — локтылмо (наста), осал эм (наста), айар-локтылтыш [пукшым дон локтылмаш].
Отравить — пукшэн локтылаш, айарташ 2.
Отравление — пукшэн локтылмаш, айартымаш.
Отрада — куанымаш [сусу].
Отрадный — куаныктышан.
Отражать — чактараш (сэҥэн чактараш) [1) цӓктӓрӓш, 2) ӹлӹмӓшӹм сирмӓшэш кайыкташ; 3) кэчӹ йалым тыгыр дон арэн колташ].
Отражение — волгыдо савыш [цӓктӓрӹмӓш, кэчӹ йалӹм, сотым арэн вазымаш].
Отражение — вошткоймаш, воштончымаш.
Отрасль — шанчэ сэм, паша сэм; отращивать — ончэн кушкыкташ (шурным, пачка саскам).
Отрез — пӱчкыш.
Отрезать — пӱчкын налаш.
Отрезвить — шораш, айныктараш [арлыкташ].
Отрезвлять — шорыктылаш, айныктылаш [арлыкташ].
Отрезной — пӱчман.
Отрезок — пӱчкыш (ластык).
Отрезывать — пӱчкэдаш 2.
Отрекаться — шкэ ой дэч чакнылаш [ӹшкэ шамак гӹц цӓкнӹмӓш].
Отрекомендовать — ӱшандарэн пуаш 2 [пӓлдӹртӓрӓш].
Отрепья — тово, шӱкшак, лапчык тушка [шӱкшӹ].
Отречение — ой дэч, вэр дэч чакнымаш [шамак гӹц цӓкнӹмӓш].
Отрицание — шӧрыш [палымым палдымэш лыкмаш].
Отрицательный — шорышан.
Отрог (горы) — курык-йол, торалма [кырык йал].
Отрок — ырвэзэ.
Отростать — шытыкташ [анаш].
Отрости — шыташ, нэрэшташ 1 [анэн шӹндӓш].
Отросток — мугылтык, мугыл, одыр [мыгыль, у аныш].
Отращивать — кушкыкташ 2, кушташ.
Отруб — лук, мландэ пӱчкыш.
Отруби — шушыл, шоктыш [шышыл].
Отрубок — пӱчкыш, тур.
Отрывать — кушкэд налэдаш, кушкэд налаш.
Отрывисто — кӱрыштмыла [шӱлалтэн-шӱлӓлтэн попымаш, мытыкын].
Отрывистый — чарнылшан, кӱрыштшан [мытыкын].
Отрыгать, отрыгивать — роҥгэдаш 1 [йыгынзаш].
Отрыгнуть — роҥгэд колташ 2 [йыгынзэн колташ].
Отрыжка — роҥгэдыш [йыгынзыш].
Отряд — салтак тӱшка, кашак [цуца].
Отряжать — тӱшкам ойыраш 2 [цуцам погаш, корныш йӓмдӹлӓш].
Отрясать — почкэдаш 2.
Отрясти — почкаш 2, почкэн налаш 1.
Отряхивать — почкэдаш 2.
Отряхнуть — почкалдаш 2, почкалтэн колташ.
Отсекать — руал ойыркалаш 2 [пӹчкӹн налӓш].
Отсечение — руалмаш [пӹчмӓш].
Отсечь — руалаш 1, руал ойыраш [пӹчкӹн шуаш].
Отсеяться — ӱдэн пытараш 2.
Отселе и отсель — тыжэч(ын), тывэч(ын), тышэч(ӹн) [тижэц].
Отсидеть — шинчэн шукташ [(шокташ)].
Отскребать — нӱжэдаш 2 [нӹжӓш].
Отскребки — пӱжык [нӹжӹн нӓлмӹ].
Отскрести, отскресть — нӱжэн налаш 1.
От смерти — колымо лэч [колым гыц].
Отсосать — шупшаш 1, шупшын пытараш 2 (тӱрвӧ дэнэ) [шыпшын нӓлӓш].
Отсрочивать — жапым шуйэдаш 2 [тырхалаш].
Отсрочить — жапым шуйаш 2 [тырхаш, срокым пуаш].
Отставать — вараш кодаш 1 [кодын миӓш].
Отставка — йараш лэкмаш, вэр гыч лукмаш [вӓр гӹц лыкмаш].
Отстать — тӧргалдаш 1, почэш кодаш 1.
Отстаиввать — 1, пыдалаш 1, уташ пураш, 2, турлыкташ, шундыкташ 2 [1 тырлыкташ (льӓвӹрӓн вӹдӹм); 2) ӹшкэ шанымым йӓл анцылны йаралэш кайыкташ].
Отсталый — мӧҥгырак, почэш кодшо.
Отстоять — 1, тораштэ шогаш 2, 2, утараш.
Отстраивать — ыштэдэн пытараш 2 [ӹлӹшӹм ыштэн миӓш].
Отстранять — колташ 2, лукташ 1, ойыраш 2 [караҥдаш].
Отстреливаться — ваш лӱйкалаш 2.
Отстреляться — лӱйэн утлаш 2 (хытлаш).
Отстроить — ыштэн пытараш 2.
Отстряпать — кӱйэшт пытараш.
Отступать — чакнылаш 2.
Отступить — чакнаш 2, чакнэн кайаш 2.
Отступление — чакнымаш [цӓкнӹмӓш].
Отступник, -ница — чакнышэ (ой гыч, шоныма гыч).
Отсутствие — лийдымаш, укэ лиймаш.
Отсутствовать — укэ лийаш.
Отсутствующий — лийдымэ (погынымаштэ).
Отсчитать — шотлэн пуаш 2, шотлэн налаш 1.
Отсчитывать — шотлэдэн налаш 1, отлэдэн пуаш 2, [шотлэн айыраш].
Отсылать — колтылаш 1 (кагазым).
Отсыпать — йастараш.
Отсыреть — вӱдыжгаш 2.
Отсыхать — кошкаш 2.
Отсюда — тыжэчын, тывэчын, тышэчын [тижэцын].
Оттаивание — лэвымаш, шулымаш [ливӹктӹмӓш].
Оттаивать, оттаять — шулаш 2 [ливыкташ].
Отталкивать — торамдылаш; шӱкэдаш 2 [шӹкэн колташ, карандаш].
Оттапливать — олтэдаш 2, ырыктылаш 1 [олташ тыҥалаш, ӹрӹктӓш].
Оттаптывать — тошкэдылаш.
Оттаскать — нумал пытараш 2.
Оттаскивать — нумалышт пытараш 2 [шыпшын караҥдаш].
Оттачивать — шумэдэн [шымэн] шындаш 2.
Оттащить — нумал кайаш 2.
Оттенивать — палэмдылаш 1 [ӹмӹлэмдӓш].
Оттенок — ойыртыш, палдыш [ӹшкэ сэм].
Оттепель — лэвэ, умыр [ливэмдӹмӓш].
Оттереть — йыгэн (туржын) налаш [шӹрэн шуаш].
Оттесать — локшыч налаш.
Оттеснить — шыгырэмдэн кораҥдаш 2 [шӹкэн пызӹртэн лыкташ].
Оттирать — йыгыкалаш 2, туржылаш (йӱшто налмым) [шӹрэн лыкташ].
Оттиск — посна савыш.
Оттиснуть — шӱкал шындаш 2 [пӹзӹртэн лыкташ].
Оттого — тудлан, тудын вэрч, сандэнэ, садлан, садлан вэрч [тӹдӹн дон, сэдӹн дон].
Оттолкнуть — шӱәалаш 1, шӱкал колташ 2.
Оттоль и оттоле — тужэч(ын), тушэч(ын), тувэч(ын) [тӹжэц].
Оттопить — олдаш 2, олтэн шындаш 1.
Оттоптать — тошкаш 2, тошкэн шындаш 2.
Оттопыривать — торалтылаш.
Оттопырить — торэн шындаш.
Отточить — шумэн налаш.
Оттуда — тужэч(ын), тушэч(ын), тувэч(ын) [тӹжэч].
Оттягивать — шупршылэдаш, шуйкалаш.
Оттянуть — шупшыл шындаш 2.
Отужинать — кас кочкын налаш [вадэш качкаш].
Отуманивать — аҥыртылаш [тӹтӹрӓэмдӓш].
Отупеть — аҥыра лийаш, аҥыраҥаш 1 [нӹчкэмӓш].
Отучать, отучить — шӧраш (тунэммым).
Отхаркивать — руным кокырэдаш.
Отхлебываться — подыл колаш 2 [подылмым логарэш шындӓш].
Отхлестать — лупшэн налаш 1.
Отхлопать — почкэн налаш 1.
Отхлопывать — почкэдаш 2.
Отход — каймаш (тур дэч) [кэмӓш].
Отходить — кайаш 2 (җӧрдыжыш), торлаш 2 [кэӓш].
Отхожий — ӧрдыжысӧ (паша) [ӧрдыж].
Отцвести — пэлэд чараш 2, пэлэд пыташ.
Отцветать — пэлэдыл чарнаш [цӓрнӓш].
Отцеживать — шӱраш 2 (шоктэ вошт).
Отцепить — мучыштараш 2 [сӹсӹртэн колташ].
Отцеплять — мучыштарылаш 2 [сӹсӹртӓш, кэдӓрӓш, колташ].
Отцовский — ачан [ӓтьӓн].
Отчаиваться — ӱшанлык йомдараш [цилӓ пӹтӹмла чучмаш].
Отчалить, отчаливать — шӱкал кайаш 2 [шӹкӓл тӓрвӓнӓш].
Отчасти — ик ужашын, ужашлымыла [изишыжы].
Отчаяние — ушанлык йомдарымаш [вуй лӱкитӓлтэ ойхырымаш, йамыла чучмаш].
Отчаянно — ӱшанлыкдэ [ыштэ, пиш когон].
Отчего — молан, мо вэрч [малын, ма гишӓн].
Отчеканивать — 1) окса ыштылаш 1, 2) чот каласкалаш [1) раскыдын кэлэсаш; 2) оксам пэцӓтлӓш].
Отчеканить — раш каласаш [1) раскыдын кэлэсэн колташ; 2) пэцӓтлэн шуаш].
Отчертить — корэн ойыраш [ыдырал айыраш].
Отчерчивать — корэштылаш.
Отчесать — удырэн налаш 1 [ыдырэн, шандаш нӓлӓш].
Отчество — ача лӱмлык [ӓтьӓ лӹм].
Отчесывать — шэрэдылаш [шэрӓш].
Отчет — паша-каласымаш.
Отчетливо — раш, рашт [раскыдын].
Отчетливость — рашлык [раскыды].
Отчетливый — раш, рашан [раскыды].
Отчетность хранения — саклымэ, оролымо нэргэн шотым пумаш [пэрэгӹмӹм пӓлӹмӓш].
Отчетность — окса шотым пумаш.
Отчисление — шотлэн налмаш [айырмаш].
Отчислить — шотлэн налаш 1 [айырэн налаш].
Отчислять — шотлэдэн налаш.
Отчитывать — шылдалтылаш [вырсэн шындӓш, лыдын миӓш].
Отчищать — эрыктылаш [ирӹктэн миӓш].
Отчуждать — йолтыштылаш [караҥдэн миӓш].
Отшатывать — ӧрдыжтылаш [мыльгыкташ].
Отшатываться — чакнаш (ышкэ ой дэч) [ӧрдӹжӹш караҥаш].
Отшибать — пэрэн ойырылаш, каткалаш [лывшал волташ, кӓтӓш].
Отшибить — пэрэн ойыраш, шуаш [катэн шуаш].
Отштукатуривать — нэнчылаш (пырдыжым) [шун дон тышкаш стэнӓм].
Отщелкать — тӱчэдэн налаш [чивэн (лочкэн) шӹндӓш].
Отщеплять — шэлкалаш.
Отщипнуть — чывыштал налаш [цӹвэштэн налаш].
Отщипывать — чывыштал налэдаш, чывыштылаш.
Отыграться — модын колдымым савураш 2 [мӹҥэш мадын нӓлаш].
Отыскать — кычал муаш 1.
Отыскивать — кычалтылаш 1.
Отяжелеть — нэлэмаш.
Официальный — кӱлэшла ыштыман (кучышвий шот дэнэ, тӧнэж лӱм дэнэ ыштымаштэ).
Охапка — эндалтыш [элталтыш].
Охать — йӧсланаш [охланаш].
Охватить — авырэн налаш [ӓрӓлтэн нӓлӓш].
Охлаждать — йӱкшыктылаш 1 [ӱкшӹктӓш].
Охлопок, охлопье — муш-тво, тупка [тыпка].
Охмелеть — мокмырланаш, мокмыраҥаш 1 [йӱкшӹ лин колташ].
Охорашивать — сайэмдылаш [йажоэдӓш].
Охота — 1) сонралан коштмаш, чодыраш коштмаш шумаш, 2) шумо шот [охата, ӹзвэр-влӓм кычэн кашташ].
Охотно — кумыл ыпштэн [сусун, охатан].
Охра — сӧралгэ йошкар [йакшар] чийа.
Охрана — орол, оролымаш.
Охранительный — аралымаш, оролышан [пэрэгӹшан].
Охранять — оролэдэн, саклэдаш, оролаш 2.
Охриплость — йӱк йоммаш [оралгымаш].
Оценивать — аклылаш, акым шындылаш 1.
Оценить — акшындаш, аклаш 2.
Оценка — акшындымаш.
Оценочный — акшындыман.
Оцепенение — йымымаш, тӱҥмаш [тӹҥмӓш].
Оцепенеть — тӱҥаш 1 [тӹҥӓш].
Оцепление — авурэн [ӓрэн] налмаш (йыр-ваш).
Оцепить — авырэн [ӓрэн] налаш.
Очаг — возак [вацык].
Очарование — йӧратыктымаш.
Очевидец — ышкэ шинчаж дэн ужшо.
Очевидно — раш койыш [тӧрӧк кайшаш].
Очень — пэш, моткоч [чотэ, пиш].
Очень теплый — моткоч лэвэ [пиш, чотэ шокшы].
Очередь — чэрэт [цэрот].
Очерк — кугурак возымаш [ужмым сирӹмӓш].
Очернить — шэмэмдаш 2.
Очерстветь — котьланаш [касланаш].
Очертание — корэн ончыктылмаш [йӹр ыдырмаш].
Очерчивать — пысмаҥдылаш, коркалаш [йӹр ыдыраш].
Очески — шэрмэ пундаш, шондаш п. [шандаш пындаш].
Очи — шинча [сӹнзӓ].
Очинивать — кошартылаш.
Очистить — эрыкташ 2 [ирӹктӓш].
Очищать — эрыктылаш 1 [ирӹктӹлӓш].
Очнуться — шижаш 1.
Ошейник — шӱйыр [шӱӓш].
Ошибаться — йоҥылыш ыштылаш 1, титакыш пураш 2 [самынь ӹштэн шуаш].
Ошибка — титак, йоҥылыш [самынь].
Ошибочный — йоҥылышан [самынь].
Ошпаривание — шокшо вудэш когартымаш [шокшы вӹд дон паньэжӓш].
Ошпарить — когарташ (шолшо вӱдэш) 2 [шокшы вӹд дон паньэж шуаш].
Оштрафовать — штрапым тулыкташ 2 [штрапуйаш].
Ощетиниться — ӱпым (пуным) шогалдаш [шум (ӱпым) шагалташ].
Ощипать — курын налаш 1 [кӹрӹн нӓлӓш].
Ощипывать — кӱрэдаш 1 [кӹрӓш].
Ощупью — нийалкалэн [кид йӹлмӹк дон].
Ощутительно — витарэн [шижтӓрэн].
Ощущать — шижаш, палаш 2.
Ощущение — шижмаш.
Ощутительный — витарышан [шижмӓн].
Оягниться — пачам (патьам) ышташ 2.

П.
Паголенок — чулка шулыш.
Пагубный — йомдарышан, вуй пытарышан.
Падалище — вольы̌к шӱгар [вольӹк колыш пичӹ].
Падаль - вильа [вильӓ].
Падать — канвозаш 2, волэн возаш, йӧрл кайаш 2 [кэнвозаш, вилӓш].
Падающий — вочшо [кэнвацшы, вилшӹ].
Падеж – 1) вольык-колымаш, 2) мут-вочмык, м.-вашталтыш [вольӹк когон колымаш].
Падение – вочмаш, йӧрлмаш [вацмаш, вилмӓш].
Падучий – тӱҥшо чэран, вӱрлымыла лийын йӧрлшан [йӧрӹдтшӹ, цэрдон сэпнышы].
Падчерица – кугу ватын ӱдыржо [пэрвиш вӓтӹн ӹдӹр].
Паевой – ужашлык, пайлык [ӹшкэ лӹмэш вацшы].
Паек – ужаш [лӹмлӹ эдэмын сага каштшы эдэм (ырвэзы)].
Паз – ӧрэ, ӧрӧ, ра [шэлӹк, пазы].
Пазуха – помыш [поҥыш].
Пай – ужаш [пай].
Пайщик – ужаш кучышо, ужашан [пайыш пырышы].
Пакгауз – сату, сар ӱзгар оптымо вэр [торгэйӹм ӹдӹр оптым вӓр].
Пакет – кагаз-мэшак, кагаз-калта [пумага мэшак].
Пакля – чӧвык, товык, тупка [тигӹтӓн муш].
Пакостить – шакшылаш 2 [йардымым ӹштӓш].
Пакостник – шакшылышэ [йардымым ӹштӹшӹ].
Палата депутатов – калык сайлымэ-влакын погынымаш [халык айырым влан погынымаш].
Палата труда – паша виктарышэ-влакын погынымаш [пӓша виктӓрӹшӹ влан погынымаш].
Паленый – когартымэ [ӹндӹмӹ, когэртӹмӹ].
Палеолитический – кӱ тарманлэ паша жап.
Палец – парньа; большой п. - кугу-парньа; указательный п. - кошар-п. [кашар]; средний – покшэл-п.; безымянный – лӱмдымӧ-п.; мизинец – каза-парньа [кӓза парньа].
Палисадник – окна-ончыл пэчэ [окньа анцыл пӧрт кутан пичӹ].
Палка – тойа, пондо [панды].
Паллиатив – жаплэ амал, жаплык амал (чэр эмлымаштэ, иктаж пашаштат) [укэ гӹц тӹшкӹрӓк ӹштӹмӓш].
Палочка – изи-тойа, изитойа [изи панды].
Пальба – тӱшкан лӱйымаш [лӱмӓш].
Пальто – мамык мыжэр.
Пальцеобразный – парньа тӱсан, парньа гайэ, парньа сынан [парньа гань].
Пальчик – изи парньа.
Палящий – чот ырыктышэ, эҥдышэ, шыратышэ [пиш ӹрӹктӹшӹ, ӹҥӹктӹшӹ, йӹлатышы].
Памфлет – калык пашам ыштышым, альэ иктаж моло пашам орлэн, воштылын возымаш [халык паша ӹштӹмӓшӹм йарыктыдэ ышкэ сэмынь сирӹмӓш].
Памятливость – шарнык, шарнылтыш [ӓшӹндӓрӹмӓш].
Памятник – лӱмпалдыш, лӱмпалык [лӹм ӓшӹндӓрӓш ӹштӹм кӱ ара].
Память – аш, шарнартам, [ӓш, ӓшӹндӓрӹмӓш].
Панацея – осал дэч, титак дэч кораҥдымэ амал.
Панель – 1, пӧрткӧргӧ пырдыж йыр ӱлучын чийалтымэ; 2, пӧрт воктэнсэ йол-корно [окньа ӱл моҥыр пӧрт ӧрдӹжӹм чиӓлтӹм аҥа дон сӹрӹмӹ].
Панегирик – утыж дэн моктымаш; моткоч моктымаш [утыждон йажоэш лыктын попаш (колышы годым)].
Паника – чот лӱдмаш [шамтэ пиш когон лӱдмӓш].
Панорама - кугэмдышэ йандау вошт ончымо сӱрэт [когоэмдыш охоньица вашт анчым картин].
Паноптикум – тоштэр сэмын, калыклан тошто годсо илышын ӱзгаржым, адак молымат шиштэн дэнэ ыштымым ончыктымо вэр [тошты годшы ӓдӹр-влӓм анчыкташ ик вӓрэш погымаш (тымэньӓш манын) музэй гань].
Панславизм – чыла славӓн калыкым ик кугужанышкэ ушаш толашымаш [цилӓ славӓн калыкым ик кугижӓншӹш ӹштӓш манын шонымаш].
Панталоны – ӱдрамаш йолаш [ӹдӹрӓмӓш йалаш].
Пантеист – йумо - “тӱньӓн чонжо” манын ойлышо [йымы сандалык йӓҥ манын попышы].
Пантеон – 1, шуко йумылан ыштымэ чэркэ шот (тошто Рим кугужанышыштэ); 2, тӱрло талэшкэ йэҥым тойаш ыштымэ пӧрт [ышан палыш эдэм-влӓм тайым вӓр; тошты годсы цэркы].
Пантомима – тэатырыштэ мут дэч посна койдарымаш [тэатрышты шамак гӹц пасна мадмым кӓп тӓрватым дон анчыктымаш].
Папа – ача, ачай, атьа [ӓтьӓ, католик-влӓн поп вуйлатышы].
Папка – кнага ком [кньигӓ ком].
Папоротник – кӱртьӧ-нӧлдыш, кӱртньӧлдыш (шудо) [кӹртньи лӱлш].
Пар – пуш, шолын чоҥэштышэ вӱд ужаш [вӹд шолш].
Пара – мужыр [мыжыр, кок ик гань].
Парабола – шонымашым туштэн каласымаш [шанымашым вэс сэмынь кэлэсӹмӓш, тышты].
Параграф – ойыртэм – палэ [сирӹмӓштӹ айрым пӓлӹ].
Парад – салтак тӱшкам куанэн ончыктымаш [салтак полкым ик вӓрэ анчаш погымаш].
Парадокс – ваштартэн виктарымаш, умылтарымаш [тӹргач попымла чучмаш].
Паразит – йара кочкын илышэ, йыҥ вий дэнэ илышэ, “йара-койа” [такэш качкын ӹлӹшӹ, вӹрйӹшӹ].
Парализовать – пытараш 2, кэртдымым ышташ 2, шӧраш 2 [куатгыц колташ, ӹштӹмӓш гӹц цӓрӓш].
Паралич – кап ужашын кэнэта йӧршын тӱҥмыжӧ [кӓп, шӹм нӓлшӹ цэр].
Параллельный – йыгыр, йыгырлэ [йыгӹрэ кэшӹ корны, ик кымдык покшал ло кодэн иктӧр кэшӹ корнӹ-влӓ].
Парашют – волтыш тарман, йужышто лэвашла кучэн эркын возаш ыштымэ [кӱшӹц чӹнь валымым ольэмдышы парсын зончык, цӓршӹ].
Парень – качэ-марий [ырвэзы мылойэц].
Парижская зелень – шукш-айар, шукш пытараш ыштымэ ик тӱрлӧ айар [шукш пӹтӓрӓш шӓвӹм йад лашаш].
Парижская коммуна – Париж олаштэ 1870 ийын 18 мартыштэ пашазэ калыкын кучышвий ыштымэ кэчыжэ. Тудо кучышвий 72 кэчэ вэлэ шогэн.
Пари – окса пыштэн ӱчашымаш, таваласымаш [окса пиштэн сӹкэдӓлмӓш, вӹцӓшӹмӓш].
Парик – йыҥ ӱп дэнэ ыштымэ упньэ [эдэм ӱп дон ӹштӹм ӱп].
Парировать – ваштарэш шташ 2, ваштарташ 2, чактараш 2 [ваштарэш лиӓш, цӓктӓрӓш].
Паритетный – ужашла, ужашан [икгань лимӓш].
Парить – эҥдаш 2; кэчэ пэш эҥда гын, кӱдӱрчан йӱр лийэш [ӹрӹктӓш, паньэжӓш].
Парить – кӱшнӧ чоҥэштылаш.
Парламент – [кугижӓнӹшӹн закон лыкташ погынымаш] закон ыштымэ погынымаш, калык кокла гыч закон ыштымыла сайлэн колтымо-влак погынымаш; тудо тошто законымат молэмда, уымат ӹштэн кэртэш.
Парламентаризм – кугужаныш пашам тӧрлэн шогымаш, закон лукмым ончымаш [кугижӓншӹ пӓшӓм тӧрлэн ӹштэн шоктымжым анчымаш].
Парламентер – сар годым тушман дэкэ колдымо йэҥ, увэрым пуэн шогышо [Вырсы годым ик моҥыр гӹц тӹр кычаш шанэн манын колтымы].
Пародия – сылнын возымым оҥартэн иктаж мыскарам возымо, мыскартыш [йажон сирэн попымашым худа моҥырыш сӓрэн сирэн анчыктымаш].
Пароксизм – чэр талышнымэ жап [цэр пушэ нэлэммаш].
Пароль – шолып мут, кэлшэн туштымо мут [ышкэ лошты пӓлӓш йывырт кэлэсэн пумы шамак].
Паром – шоло, шоло-пуш [имньэ, эдэм ваштым пыш].
Партизанская война – сар жап годым пычалан изи тӱшка, тушманым пытараш полшышо; киндым, погым агышэ; сар годым тушманлан изи тӱшка дэн пижэдылмаш [Вырсы годым, вырсы ваштарэш кугижӓншӹ кӧргӹштӹ вырсэдӓл шагалмаш. Вырсыш кэшӹ ӓдӹрвлӓм ӹшкэ кидӹшкӹштӹ нӓлмӓш].
Партия – партий, иктэщтымэ, тӱшка [ик шанымаш дон ик ышын ӹлӹшӹ ушэм].
Партийность – партийлан шогымаш [ик шанымаш дон пасна ойыртэм].
Партикулярный – радамыш пурыдымо, тыглай шотышто улшо [кугижӓҥшӹлӓн агыл пӓшӓ ӹштӹмӓш].
Партнер – модмаштэ ваш шогышо, ваш-модшо [мадмашты икӓнӓ иктӹ дон мадмы тӓҥ].
Парус – пушвиньэр, пуштӱткыч [пышэш кӓрӹм мӹнэр].
Пас – огым, модмаштэ “чакнэм” манмэ [агым, мадмашты “цӓкнэм” манмы].
Пасека – мӱкш-пакча, мӱкш-отар [мӱкш урдым вӓр].
Пасквиль – орлэн возымаш, орловозыш [орландарэн сирэн мыскылымаш].
Пасмурно – тӱтыран, пылан [тӹтӹрӓн, пӹлӓн].
Паспорт – вуй-бэлэт [лачок ылмым анчыктыш пумага].
Пассаж – 1) кок урэм коклаштэ лэвашан кочкорно; 2) иктаж тӱрлӧ ойыртэмышан лийтыш, паша [вычыдэ лимӓш, лэвӓшӓн ольицӓ].
Пассивное избирательное право – щкэ йӱклыдэ сайлалтмашкэ пурэн кертмаш [ышкэ йук путэ айырымашкы пырэн кэрдмаш].
Пассивный – паша дэч ӧрдышто шогышо [паша гӹц ӧрдӹштӹ каштшы].
Пастбище – вольык кутымо (оролымо) вэр, вольык-шэрэм [вольык кытӹм вар].
Пасти – вольык оролаш 2, куташ 2 [кӹтӓш].
Пастух – кӱтӱчӧ [кӹтӧзӹ].
Пастьба – кӱтымаш [кӹтӹмӓш].
Пасха – кугу кэчэ, кугэчэ [когэчӹ].
Пасынок – кугу-ватын эргэ [пэрвиш ватӹн эргӹ].
Патент – сату ышташ 2, ужалаш пумо кагаз [выжалымаш ӓдӹр кычӹлташ пумы кагаз].
Патетический – чон нӧлтышан, кумыл нӧлтышан [пиш сусуэмдӹшӓн, йаҥ вашт попымаш].
Патологический – чэрлэ шотан [йасан, кӓнтӹсӹрӓн].
Патриархальная община – кугу йэш дэнэ тошто сэмын илышэ тӱшка [кого сэмньӓ дон тошто годшыла ӹлӹмӓш].
Пауза – каныш, мурымаштэ, ойлымаштэ чарналдымаш 2 [мырымашты, попымашты шагалмаш, цӓрнӓлмӓш].
Паук – эҥэрэмыш, какрэмыш [ӹҥӹрэмшӹ].
Паукообразный – эҥэрэмыш гайэ, эҥэрэмыш (какрэмыш) сынан [ӓҥӹрэмшӹ ганьы].
Пауперизм – йорлылык [халык когон нэзэрӹн ӹлӹмӓш].
Паутина – эҥэрэмыш-вот [ӓҥӹрэмшӹ ват].
Паутинный – эҥэрэмышын [ӓҥӹрэмшӹн].
Паучок – изи эҥэрэмыш [изи ӓҥӹрэмшӹ].
Пафос – чон нолдыш, кумыл нӧлдыш [когон кап тӓрвӓтӹмӓш].
Пахарь – куралшэ, шогалышэ [кыралшы, шагалышы].
Пахать – куралаш, шогалаш 2 [кыралаш, шагалаш].
Пахнуть – ӱпшаш 2, аҥгаш 2 [ӱпшӓш, пышланаш].
Пахучий – ӱпшышо [ӱпшӹшӹ, пышан].
Пациент – полыш-кычалшэ; вакат дэкэ, доктыр дэкэ мийшэ йэҥ [тӧрлӹшӹн (доктырын) йасы тӧрлӹм эдэм].
Пацифизм – тыныс ышташ шонымаш кӱсэл-вундо шотым пытардэок тӱньа мучко тыныс илышым ышаш шонымаш [алталэн ӹньӓндӹрӓмӓш].
Пачка – пидыш, тӱшка [пидӹш ара, йалыштым ара].
Пачкать – шораҥдаш, амырташ 2 [шораҥдаш, льӓвӹртӓш].
Пашня – куралмаш, шогалымаш, куралмэ мландэ [кӓш, кыралмы ныр шагалымаш].
Паяльник – лэвыктэн пижыктылаш ыштылмэ тарман [ливӹктэн пижӹктӹлӓш ӹштӹм ӓтӹ].
Певец – мурызо [мырызы].
Певун – мураш йӧратышэ [мыраш йаратышы].
Певчий – мурышо [мырышы].
Педагогика – ончэн куштымо нэргэн туныктымаш [анчэн куштым гишӓн тымдымаш].
Педантизм – шырпылчык, изи паша йоткэ чыла закон каласымэ почэш ышташ тӧчымаш [цилӓ пӓшӓм ӹштӹмӹлӓ кайаш].
Пейзаж – сӧрал вэр (пуртӱсыштӧ) [сӓндӓлӹк вӹлнӹшӹм рисуйэн анчыктымаш].
Пекарь – киндэ кӱэштшэ, киндэ пыштышэ.
Пекарня – киндэ кӱэштмэ (пыштымэ) вэр [киндӹ кӱэштмӹ вӓр].
Пекарский – киндэ кӱэштшын.
Пеленать – вӱдылаш 1, путыраш 2 (азам) [вӹдӹлӓш].
Пеленка – йолвал, аза-вакшыш [ӓзӓ выжвэк савыц (шапик)].
Пельмень – пот-когыльо, пэлмэн [паткагыль].
Пена – шоҥ.
Пение – мурымаш [мырымаш].
Пенить – шонаҥдаш 2 [шоҥэштӓрӓш].
Пенсия – ик чок ий калык вэрч ыштымылан окса пумаш [и йӹдэ окса-дон кугижӓнӹштӹ иктама лимӹ гишӓн пумаш].
Пень – омарта, пундыш [таҥата].
Пенять – ӧпкалаш, ӧпкэлаш 2 [ӧпкӓлӓш].
Пенящийся – шоҥэшт шинчышэ [шоҥэштӓлшӹ].
Пепел – ломыж.
Пепелище – тулолмо [цигӓркӓ ломыж-ӓтӹ].
Пепельница – ломыж-атэ.
Первенство – кугулык [пӹтӓришӓн].
Первобытный – ошнысо, ожнысо [пэрвишӹ, тошты годшы].
Первобытный коммунизм – тӱҥ годсо пырльазэ илыш. Тунам йэҥ-влак тукымын-тукымын илэныт, ик тукым вэсэ дэнэ ушнылын огыл, пырльа ыштэн мумым тукым коклаштэ тӧр пайлылыныт [тошты годшы комунла ӹлӹмӓш (ик вӓрэш)].
Первоначально - эн ончыч [сэк пӹтӓри, пӹтӓри тӹҥӓлӹн].
Первоначальное накопление – тӱҥалтыш пого погымаш. Тыгай шот калык коклаштэ тыгэ лэктын шогэн: крэсаньык-влак йорлэштын пашачыш савырнэныт, пойанжэ
йорлэштшэ йэҥын погыжым шкэ кидышкышт чын дэнат, шойак дэнат, вик пызырэнат налыныт. Тыгэ пойымо дэнэ тӱҥалтыш ший-вундолэктын. Тыгэ шийвундо дэнэ озанлык паша тӱҥалашат йӧршо лийын [Пӹтӓри тӹҥӓлмӹ погымаш].
Первоначальный – тӱҥалдыш [пӹтӓри тӹҥӓлмӹ (тӹҥ)].
Первообраз – тӱҥӓлдыш тӱс [пӹтӓри тӹҥӓлтӹш цӹрэ].
Перворожденный – эн ончыч шочшо [сэк пӹтӓри шачыш].
Первоцвет – эн ончыч пэлэдшэ [сэк анцыц пэлэдмы].
Первый – иктышэ, тӱҥалдыш [пӹтӓрлишӹ].
Перга, хлебина у пчел – киндылык (мӱкшлык).
Пергамент – тошто годсо кагаз олмэш кучымо вичкыж коваштэ [тошты годын пумага вӓрэш кычылтмы вӹцкӹж кавашты].
Перебаллотировка – угыч йӱклымаш, угыч сайлымаш [вэс пачаш пӹтӓри йук ситыдэат угыц айырымаш].
Перебалтывать – тӱргоч лугэдылаш 1, угыч пудыратылаш 1 [лӹгэдӹлӓш].
Перебаранивать – угыч тырмалкалаш 2, сӱраш 2 [вэс пачаш ширӓш].
Перебежчик – кургушалшэ, ик вэлч вэс вэлкэ коштшо [ик моҥыр гӹц вэс моҥырыш кыргыжшы].
Перебивать – пасымлаш 2 (ольышым) [шайам кыраш, лоэштӓрӓш].
Перебирать – кучылтылаш 1 (иктым-вэсым) [иктӹм вэсым айыраш].
Перебор – утым погымаш, налмаш [утым погымаш].
Переборка – пулэм-оҥа (пырдыж) [кидэж аҥа (ӧрдыж)].
Перебранить – вурсэн пытараш 2 [вырсэн лӹмдӹл шӹндӓш].
Перебрасывание – кышкэдылмаш, коч кышкылтмаш [иктӓ ма кач кӹшкэдӹлмӓш (кӹшкэдӹлмӓш)].
Перебудить – помжалтарэн (омылтарэн( пытараш 2 [поҥыжалтарэн кӹньэлтэн пӹтӓрӓш].
Перебывать – коштын пытараш 2 [цилӓ вӓрэ ылын анчаш].
Переваливать – угыч йӧрыктылаш 1 [йӧрэн кӹшкӓш].
Перевертеть – пӧрдыктэн пытараш 2 (утым пӧрдыкташ) [когон пӹтӹрӓш, сӓрӓш].
Перевертывание – савуркалымаш [сӓркӓлдӹмӓш].
Перевертывать – савуркалаш 2 [сӓркӓлӓш].
Перевес – уто-виса, уто-нэлгыт [уты висӓ, уты лэлӹц].
Перевешать – сакэн пытараш 2, вэс вэрышкэ сакалаш 2 [сӓкэн пӹтӓрӓш].
Перевешивать – угыч вискалаш, вэс пачаш вискалаш 2 [вэс вӓрэ сӓкӓш, вэс пачаш висӓш].
Перевеять – угыч пуалташ 2 [вэс пачаш пуалташ].
Перевод – кусарымаш, кусартыш [ваштымаш, сӓрымӓш]; п.денег – окса колтымаш.
Переводимый – кусарымэ [ваштымы, сӓрӹмӹ].
Переводный – кусарымэ, кусаршаш 2 [ваштыман, сӓрӹмӓн].
Переводчик – кусарышж [ваштышы, сӓрӹшӹ].
Перевоз – вончыштарымэ, (пуш) вончак [шывштэн ваштымаш (пыш дон(].
Перевозить – вончыктылаш 2 [шывштэн вашташ].
Перевозка – шупшыктымаш [шывштэн ваштымаш].
Перевозчик – вончыштарышэ [шывштэн ваштышы].
Переворот – саман вашталтымаш, илыш-кыл молэммаш [цилӓ вашталтмаш, ӹлӹмӓш вэсӹ лиӓш].
Переворочать – савуркалэн пытараш 2 [сӓркэдаш, тӓрвӓтӹлӓш].
Переврать – шойышт п