История книги УМК

УСТАНОВА АДУКАЦЫІ
«БЕЛАРУСКІ ДЗЯРЖАѕНЫ ѕНІВЕРСІТЭТ КУЛЬТУРЫ І МАСТАЦТВАѕ»
КАФЕДРА ТЭОРЫІ І ГІСТОРЫІ ІНФАРМАЦЫЙНА-ДАКУМЕНТНЫХ КАМУНІКАЦЫЙ






ГІСТОРЫЯ КНІГІ

ВУЧЭБНА-МЕТАДЫЧНЫ КОМПЛЕКС
ДЛЯ СТУДЭНТАѕ ФІДК І ФЗН

складальнік
Л. І. Донар









МІНСК 2011
ЗМЕСТ

1. Тыпавая вучэбная праграма “Гісторыя кнігі” ..................................................3
Тлумачальная запіска .....................................................................................5
Прыкладны тэматычны план .........................................................................7
Змест дысцыпліны ..........................................................................................8
Інфармацыйная частка. Літаратура ..............................................................24
2. Рабочая праграма вучэбнага курса для студэнта ФІДК ...............................27
Заняткі па засваенню тэарэтычнага матэрыялу ..........................................28
Семінары ...............................................................................................28
Тэсты .....................................................................................................40
3. Даклады, курсавыя і дыпломныя работы...........................................................45
Тэматыка курсавых і дыпломных работ.......................................................45
Тэмы для самастойнай працы студэнта .....................................................45
Метадычныя казанні да самастойнай працы .............................................52
4. Пытанні для падрыхтокі да экзамену ...............................................................53
5. Рэкамендуемыя формы кантролю за засваеннем курса ....................................55
6. Тэмы семінарскіх занятка і пытанні да экзамену для студэнта ФЗН 57
Семінары .57
Пытанні для падрыхтокі да экзамену .59











Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Вучэбна-метадычнае аб’яднанне вышэйшых навучальных устано
Рэспублікі Беларусь па адукацыі  галіне культуры і мастацтва
Зацвярджаю
Першы намеснік міністра адукацыі
Рэспублікі Беларусь
__________________ А.I. Жук
“ 31 ” 08 2009 г.
Рэгістрацыйны № ТД- Е-148 / тып.

ТЭОРЫЯ ІНФАРМАЦЫІ І ДАКУМЕНТАЛОГІЯ
3. ГІСТОРЫЯ КНІГІ
Тыпавая вучэбная праграма
для вышэйшых навучальных устано па спецыяльнасці
1 – 23 01 11 – бібліятэказнаства і бібліяграфія

УЗГОДНЕНА
Начальнік упралення навучальных устано і кадра
Міністэрства культуры
Рэспублікі Беларусь
_______________ Н.Ю. Шмакава
“ 23 ” 03 2009 г.

Старшыня Вучэбна-метадычнага аб’яднання вышэйшых
навучальных устано Рэспублікі Беларусь па адукацыі  галіне культуры і мастацтва
_______________ Б.У. Святло
“ 20 ” сакавіка 2009 г.

УЗГОДНЕНА
Начальнік упралення вышэйшай і
сярэдняй спецыяльнай адукацыі
Міністэрства адукацыі
Рэспублікі Беларусь
_______________ Ю.І. Міксюк
“ 31 ” 08 2009 г.

Першы прарэктар
дзяржанай установы адукацыі
“Рэспубліканскі інстытут вышэйшай
школы”
______________ І.В. Казакова
“ 26 ” 08 2009 г.
Эксперт-нормакантралёр
_____________________
“ 26 ” жніня 2009 г.

Мінск 2010
Складальнік
Л. І. Донар, дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі інфармацыйна-дакументных камунікацый установы адукацыі “Беларускі дзяржаны універсітэт культуры і мастацтва”, кандыдат педагагічных навук

Рэцэнзенты:

кафедра крыніцазнаства гістарычнага факультэта становы адукацыі “Беларускі дзяржаны універсітэт”;
А.П. Грыцкевіч, прафесар кафедры гісторыі і музеязнаства становы адукацыі “Беларускі дзяржаны універсітэт культуры і мастацтва”, доктар гістарычных навук, прафесар


Рэкамендавана да зацвярджэння  якасці тыпавой:
кафедрай тэорыі і гісторыі інфармацыйна-дакументных камунікацый установы адукацыі “Беларускі дзяржаны універсітэт культуры і мастацтва” (пратакол № 9 ад 24.06.2008 г.);
прэзідыумам навукова-метадычнага савета становы адукацыі “Беларускі дзяржаны універсітэт культуры і мастацтва” (пратакол № 2 ад 11.11.2008 г.);
навукова-метадычным саветам па культуры, бібліятэказнастве і бібліяграфіі Вучэбна-метадычнага аб’яднання ВНУ Рэспублікі Беларусь па адукацыі  галіне культуры і мастацтва (пратакол № 5 ад 03.12.2008 г.)





Адказны за рэдакцыю В.Б.Кудласевіч
Адказны за выпуск Л.І.Донар
ТЛУМАЧАЛЬНАЯ ЗАПІСКА
“Гісторыя кнігі”  якасці раздзела ваходзіць у курс “Тэорыя інфармацыі і дакументалогія”.
Гісторыя кнігі як навука набывае  сучаснасці якасна новы зровень асэнсавання. Кніга разглядаецца не толькі  шырокім яе значэнні, але і адзінстве духонага, мастацкага, матэрыяльнага, у эвалюцыйным бесперапынным працэсе развіцця грамадства, па гэтай прычыне і аб’ектам пры вывучэнні гісторыі кнігі выступае кніжная культура, а яе прадметам – гісторыя феномена кнігі.
Галонай мэтай вывучэння гісторыі кнігі з’яляецца сцвярджэнне нацыянальнай ідэнтычнасці праз пазнанне здабытка культурнай спадчыны чалавецтва, што нясуць у сабе кнігі.
У раздзеле “Гісторыя кнігі” разглядаюцца знікненне, станаленне, развіццё кнігі і кніжнай справы Беларусі  кантэксце сусветнай кніжнай культуры з моманту з’ялення пісьма і да сённяшняга часу. Зараджэнне і развіццё беларускай кнігі непарына звязаны з сусветнымі працэсамі развіцця чалавечага грамадства, маюць спецыфічныя асаблівасці і рысы, сфарміраваныя пад уплывам гістарычных абставін і ласнай нацыянальнай культуры. Вывучэнне гісторыі кнігі дапамагае фарміраванню прафесійнай кнігазначай культуры будучых спецыяліста у галіне інфармацыйна-дакументных камунікацый, здольных садзейнічаць адраджэнню і развіццю нацыянальнай культуры, зберажэнню яе як часткі агульначалавечай культурнай спадчыны.
Аснонымі задачамі раздзела з’яляюцца:
– характарыстыка гістарычных перыяда і этапа развіцця кнігі, вызначэнне асноных тэндэнцый фарміравання пісьменства і кнігі ад рукапіснай да друкаванай (а сёння і да электроннай), у тым ліку асаблівасцей яе матэрыяльнай формы, афармлення, зместу;
– раскрыццё ялення аб развіцці разнастайных тыпа і віда кнігі, яе рэпертуару (тэматыкі, мовы, графікі);
– авалоданне ведамі аб сістэме кніжнай справы  яе гістарычным развіцці і на сучасным этапе;
– буйнейшых цэнтрах, дзеячах, помніках кніжнай культуры.
Цэласнасць канцэпцыі вывучэння матэрыялу па гісторыі кнігі забяспечваецца захаваннем адпаведнай паслядонасці  падачы асноных аспекта развіцця беларускай і сусветнай кнігі.
У выніку вывучэння гісторыі кнігі студэнты павінны ведаць:
– асноныя этапы эвалюцыі пісьма, пісьменства і кнігі;
– ролю і месца кнігі  развіцці чалавечага грамадства;
– заканамернасці і тэндэнцыі развіцця кнігі;
– сістэму кніжнай справы  яе гістарычным развіцці;
– буйнейшыя цэнтры кніжнай культуры;
– спосабы вытворчасці кнігі, яе матэрыяльныя формы, тыпы і віды;
– асноныя элементы мастацтва афармлення кнігі;
– найбольш значныя помнікі кніжнай культуры;
– знакамітых дзеяча кнігі.
Студэнты павінны мець:
– карыстацца аснонымі паняццямі, тэрмінамі кнігазнаства, гісторыі кнігі;
– выкарыстоваць веды па гісторыі кнігі  далейшай прафесійнай падрыхтоцы для бібліятэчна-інфармацыйнай дзейнасці;
– валодаць галонымі фактамі і вынікамі вывучэння гісторыі беларускай і сусветнай кнігі;
– улічваць гістарычныя мовы пры разглядзе важнейшых падзей і ролі асобы  развіцці кнігі.
Матэрыял па гісторыі кнігі вывучаецца студэнтамі  першым семестры і прадугледжвае разнастайныя формы занятка. Яны разлічаны на 150 гадзін, у тым ліку 64 гадзіны адыторныя. Прыкладнае размеркаванне адыторных гадзін па формах занятка наступнае: лекцыі – 54 гадзіны, семінары – 10 гадзін.
Прадугледжваецца кантроль веда у форме экзамену.

ПРЫКЛАДНЫ ТЭМАТЫЧНЫ ПЛАН

Раздзелы і тэмы
Колькасць гадзін


усяго
лекцыі
сем. зан.
сам. раб.

Уводзіны
1
1



Раздзел І. Гісторыя кнігі як састаная частка кнігазнаства (бібліялогіі)

Тэма 1. Тэарэтычныя і метадалагічныя падыходы да вывучэння гісторыі кнігі
2
2

2

Тэма 2. Узнікненне і развіццё гісторыі кнігі як навукі  Беларусі
5
1
2
2

Раздзел ІІ. Генезіс пісьменства

Тэма 3. Узнікненне і развіццё пісьма. Пісьмо на старажытных землях Беларусі  дахрысціянскі перыяд
6
2
2
2

Раздзел ІІІ. Гісторыя рукапіснай кнігі

Тэма 4. Кніга Старажытнага Усходу
6
2

4

Тэма 5. Кніга  антычным грамадстве
6
2

4

Тэма 6. Кніга  эпоху Сярэднявечча
8
4

4

Тэма 7. Пісьменства і кніга на тэрыторыі Старажытнай Русі. Кніга Беларусі часо Полацкага княства
8
4

4

Тэма 8. Рукапісная кніга Беларусі  Вялікім княстве Літоскім (другая палова ХІІІ – XVIII ст.)
12
4
2
6

Раздзел IV. Гісторыя кнігадрукавання

Тэма 9. Узнікненне і распасюджанне кнігадрукавання  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.)
10
4

6

Тэма 10. Узнікненне беларускага кнігадрукавання. Дзейнасць Францыска Скарыны і яго паслядоніка (XVI – першая палова XVII ст.)
10
4

6

Тэма 11. Кніга  эпоху Асветніцтва
8
2

6

Тэма 12. Выдавецкая дзейнасць у Беларусі  межах Вялікага княства Літоскага і Рэчы Паспалітай (другая палова XVIІ – XVIII ст.)
8
2

6

Тэма 13. Кніга  эпоху Новага часу (ХІХ – пачатак ХХ ст.)
10
4

6

Тэма 14. Кніга Беларусі  перыяд Расійскай імперыі (канец XVIII – пачатак ХХ ст.)
10
4

6

Тэма 15. Кніга  эпоху Навейшага часу (першая палова ХХ ст.)
6
2

4

Тэма 16. Кніга Беларусі  1917–1991 гг.
12
4
2
6

Раздзел V. Гісторыя сучаснай кнігі

Тэма 17. Кніга  эпоху Навейшага часу (другая палова ХХ – пачатак ХХІ ст.)
8
2

6

Тэма 18. Кніга Беларусі на сучасным этапе
12
4
2
6

Разам ...
150
54
10
86


ЗМЕСТ ДЫСЦЫПЛІНЫ
Уводзіны
Мэты і задачы раздзела “Гісторыя кнігі” як часткі дысцыпліны “Тэорыя інфармацыі і дакументалогія”. Сувязь і суадносіны з іншымі агульнанавуковымі, агульнапрафесійнымі і спецыяльнымі дысцыплінамі. Значэнне раздзела  агульнанавуковай і прафесійнай падрыхтоцы спецыяліста у галіне інфармацыйна-дакументных камунікацый.
Аб’ём і структура. Асноныя формы адыторных занятка. Самастойная работа студэнта у засваенні матэрыялу. Забеспячэнне раздзела “Гісторыя кнігі” вучэбна-метадычнымі матэрыяламі. Формы кантролю.

Раздзел І. Гісторыя кнігі як састаная частка кнігазнаства (бібліялогіі)

Тэма 1. Тэарэтычныя і метадалагічныя падыходы
да вывучэння гісторыі кнігі
Пытанні вызначэння тэрміна “кніга”. Разнастайнасць падыхода да азначэння кнігі. Культуралагічны погляд на кнігу як на аб’ект культуры.
Азначэнне паняцця “гісторыя кнігі”, яго змест. Прадмет і метады гісторыі кнігі. Перыядызацыя гісторыі кнігі. Гістарыяграфія і крыніцазнаства гісторыі кнігі. Сучасныя манаграфіі па сусветнай гісторыі кнігі расійскіх атара І.Я.Барэнбама, А.А.Говарава, Т.Г.Купрыянавай, І.А.Шамраковай. Уклад у вывучэнне сусветнай гісторыі кнігі Л.І.Уладзімірава, Я.Л.Неміроскага, Ф.Функе. Абагульняючыя калектыныя працы: навуковыя і даведачныя.
Навуковыя цэнтры даследавання кнігі.

Тэма 2. Узнікненне і развіццё гісторыі кнігі як навукі  Беларусі
Тэрміналагічнае вызначэнне паняцця “беларуская кніга” і “нацыянальная кніга”. Навуковыя веды пра кнігу  ХІІ–ХІХ стст. Першыя комплексныя працы па гісторыі беларускай кнігі. Пытанні гісторыі беларускай кнігі  працах С.Х.Александровіча, Н.Ю.Бярозкінай, Г.Я.Галенчанкі, А.І.Мальдзіса, М.В.Нікалаева, Я.С.Умецкай, В.Ф.Шматава.
Інстытуцыялізацыя кнігазначых даследавання. Дзейнасць НББ і ЦНБ імя Я. Коласа НАН Беларусі. Музеі кнігі. Даследаванні кніжнай культуры  БДУ культуры і мастацтва. Развіццё гісторыі галіновага кнігазнаства (В.М.Бігеза, С.А.Палава, В.А.Ровіна, Т.А.Самайлюк і інш.).
Гісторыя кнігі і кніжнай культуры Беларусі  працах замежных вучоных.
Семінар 1. Узнікненне і развіццё гісторыі кнігі як навукі.

Раздзел ІІ. Генезіс пісьменства

Тэма 3. Узнікненне і развіццё пісьма. Пісьмо на старажытных землях Беларусі  дахрысціянскі перыяд
Азначэнне паняцця “пісьмо”, “пісьменнасць”. Сувязь пісьма, мовы і мыслення. Паходжанне пісьма, яго асноныя этапы.
Першабытныя тыпы пісьма: прадметнае, вузялковае, палачкавае.
Піктаграфічнае пісьмо і стадыі яго развіцця. Логаграфічнае пісьмо  старажытных рабаладальніцкіх краінах.
Ідэаграфічнае пісьмо Месапатаміі, Егіпта. Асіра-Вавілонскі клінапіс. Кітайская пісьменнасць.
Фанетычнае пісьмо (алфавітна-гукавое). Паходжанне і развіццё алфавіта. Фінікійскі алфавіт. Яго распасюджанне і дасканаленне  Грэцыі. Фанетычны прынцып пісьма сярод народа Усходу. Распасюджанне грэчаскага пісьма на Апенінскім павостраве. Узнікненне лацінскага алфавіта.
Пісьмо сходніх славян у дахрысціянскі перыяд. Развіццё пісьма на старажытнабеларускіх землях. Кірыліца і глаголіца. Роля Кірылы і Мяфодзія ва уніфікацыі сістэмы пісьма  усходнеславянскіх, паднёва- і заходнеславянскіх народа. Значэнне хрысціянства  распасюджанні кірылічнага алфавіта.
Семінар 2. Эвалюцыя пісьма і пісьменства.

Раздзел ІІІ. Гісторыя рукапіснай кнігі

Тэма 4. Кніга Старажытнага Усходу
Перадумовы знікнення кнігі. Эпіграфічныя помнікі культуры. Культура старажытнага Шумера. Гліняныя таблічкі з гарадо Ура і Кіша. З’яленне дакумента на шумерскай мове. Іх змест.
Асіра-Вавілонія – спадчынніца шумерскай культуры. Асірыйскія кнігі і бібліятэкі. Асноны матэрыял для пісьма.
Значэнне кнігі і яе сувязь з культавымі вераваннямі егіпцян. Становішча жрацо-пісцо. Пісьмёны на прадметах ужытку. Асаблівасці формы кнігі  Егіпце. Асноны матэрыял і інструменты для пісьма. Захованне кніг. Уплы укаранення пісьма на развіццё літаратурнай мовы, старажытнай навукі.
Зараджэнне пісьма  Індыі. Развіццё пісьма брахмі. Разнастайнасць матэрыялу для пісьма. Старажытныя помнікі пісьменства Індыі, іх шматмонасць. Свяшчэннасць кніг Індыі (Веды). Уплы індыйскага пісьма на неіндыйскія народы.
Росквіт культуры Старажытнага Кітая. Першыя іерогліфы эпохі дынастыі Шан (XIV–XI стст. да н. ч.). Развіццё пісьменства  эпоху Чжоу (ХІІ–ІІІ стст. да н.ч.). Матэрыял для пісьма. Вынаходніцтва паперы. Развіццё кнігапісання, бібліяграфіі, бібліятэк. Роля будызму і канфуцыянства  распасюджанні кнігапісання. Уплы кітайскай культуры на зараджэнне іерагліфічнай сістэмы пісьма  суседніх народа.

Тэма 5. Кніга  антычным грамадстве
Значэнне антычнай культуры Грэцыі. Агульнадаступнасць мастацтва пісьма. Фінікійскі алфавіт і “бустрафедон”. Росквіт рабаладальніцкага грамадства Грэцыі. Развіццё грэчаскай ідэалогіі, філасофіі, адукацыі, мастацтва і літаратуры. Роля рэлігіі  антычным грамадстве. Александрыйскі мусейон і развіццё антычнай навукі. Змены  форме рукапіса і матэрыяле для пісьма. З’яленне новых прафесій у галіне кніжнай справы. Развіццё кніжнага гандлю, бібліяфільства.
Росквіт лацінскага пісьменства  эпоху Рымскай рэспублікі і ранняй імперыі. Старажытнейшыя помнікі пісьма на лацінскай мове. Разнастайнасць матэрыяла для пісьма. Узнікненне унцыялу і курсіву. Развіццё кніжнага гандлю і бібліяфільства  Рыме. Выкарыстанне працы рабо у кніжнай справе. Узнікненне публічных бібліятэк. Выкарыстанне кнігі  палітычнай палеміцы. З’яленне прататыпа газеты (“Аcta senatus”, “Аcta diurna urbis”). Першыя ганенні на кнігі.
Тэма 6. Кніга  эпоху Сярэднявечча
Сацыяльна-культурныя працэсы  эпоху Сярэднявечча. Роля рэлігіі і царквы. Манастырскія скрыпторыі і бібліятэкі. Узнікненне універсітэта. Матэрыяльная форма кнігі. Палімпсесты. Асноныя тыпы кнігі, яе прызначэнне, змест. Асаблівасці афармлення. З’яленне рукапіса на народных мовах. Першы індэкс забароненых кніг.
Распасюджанне лацінскіх манускрыпта у Англіі, Францыі і Германіі. Распрацока “каралінгскага мінускула”. Узнікненне прадпрыемства мануфактурнага тыпу па вытворчасці кніг. Прымяненне лігатуры і абрэвіятуры. Пачатак вырабу паперы. Распасюджанне гатычнага стылю. Рукапісная кніга Венгрыі і Польшчы. Пісьмовыя помнікі.
Рукапісная кніга Візантыі і традыцыі грэчаскай кніжнай культуры. Роля хрысціянства  распасюджанні рэлігійнай літаратуры. Ужыванне кніжнага курсіву. Мастацтва рукапіснай кнігі. Уплы візантыйскай кніжнай культуры на развіццё заходнеерапейскай, славянскай кнігі, кнігі народа Каказа.
Развіццё славянскага пісьменства. Цэнтры вытворчасці рукапісных кніг у Балгарыі і Румыніі. Помнікі кніжнага мастацтва.
Арабскі Усход і перайманне антычнай спадчыны. Распасюджанне паперы. Форма кнігі і асаблівасці яе мастацкага афармлення.
Рэпертуар рукапісных кніг у Кітаі і Японіі. З’яленне новых форма кнігі. Значэнне рэлігійнай кнігі. Разнастайнасць жанра свецкай рукапіснай кнігі. Ілюстраванне рукапісных кніг і мастацтва каліграфіі.

Тэма 7. Пісьменства і кніга на тэрыторыі Старажытнай Русі.
Кніга Беларусі часо Полацкага княства
Фарміраванне першых дзяржа і распасюджанне хрысціянства. Кніга  свядомасці хрысціян. Зацвярджэнне кірылічнага алфавіта. Тыпы кірылічнага пісьма. Манастырскія і дзяржаныя скрыпторыі. Разнастайнасць тэматыкі і тыпа кніг. Распасюджанне кніжнай спадчыны з Балгарыі і Візантыі. Стварэнне арыгінальных помніка пісьменства. Старажытныя рукапісныя кнігі богаслужэбнага і рэлігійна-павучальнага зместу. Жыційная літаратура. Апокрыфы. Справаводнае пісьменства. Летапісанне.
Буйнейшыя цэнтры асветы і кніжнасці (Кіе, Ногарад, Смаленск, Полацк, Тура і інш.). Распасюджанне пісьменства сярод розных сацыяльных пласто грамадства. Помнікі эпітафікі. Берасцяныя граматы. Найранейшыя кніжныя помнікі. Першыя спісы забароненых кніг. Помнікі кніжнай культуры Беларусі.
“Кніжнікі” Старажытнай Русі. Ярасла Мудры і распасюджанне асветы. Дзейнасць беларускіх асветніка Клімента Смаляціча, Кірылы Тураскага, Араамія Смаленскага, Ефрасінні Полацкай.
Старажытнаславянская кніга – агульны здабытак беларускага, рускага і украінскага народа. Перамяшчэнні і страты кніг і кнігазбора у час мангольскага іга. Адраджэнне кніжнай справы на Русі  канцы XIV–XV стст. Асаблівасці афармлення рукапісных кніг. Мініяцюра.

Тэма 8. Рукапісная кніга Беларусі  Вялікім княстве Літоскім
(другая палова ХІІІ – XVIII ст.)
Сацыяльна-культурныя мовы развіцця беларускай рукапіснай кнігі  ВКЛ. Пашырэнне сувязей з Заходняй Еропай. Беларускае Адраджэнне і рукапісная кніга. Буйнейшыя цэнтры пісьменства.
Асноныя тыпы рукапіснай кнігі ВКЛ. Вядомыя кніжныя помнікі. Стварэнне рукапіса для каталіцкай, іудзейскай, мусульманскай канфесій. Мова, графіка, форма кнігі.
Месца  рэпертуары беларускіх рукапісных кніг патрыстыкі і агіяграфіі, павучальных зборніка, палемічных твора. Цэнтры летапісання. Дзяржаныя летапісныя зводы. Польскамоныя хронікі. Узнікненне новых жанра мясцовага летапісання – дыярыуша і хранографа.
Рукапісныя кнігі дзелавога і практычнага прызначэння: юрыдычныя і гаспадарча-справаводныя. Рукапісы утылітарнага зместу. Пераклады мастацкай літаратуры. Рыцарскія раманы, аповесці, інтэрмедыі. Рукапісныя зборнікі.
Тыпы скрыпторыя ВКЛ – цэнтра масавай вытворчасці рукапіснай беларускай кнігі. Узнікненне паперня. Стылі афармлення беларускіх рукапіса.
Семінар 3. Гісторыя рукапіснай кнігі: разнастайнасць формы і зместу.

Раздзел IV. Гісторыя кнігадрукавання

Тэма 9. Узнікненне і распасюджанне кнігадрукавання
 эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.)
Перадгісторыя кнігадрукавання. Выкарыстанне ксілаграфіі  Антычнасці. Кітайскае кнігадрукаванне. Першыя друкаваныя кнігі Японіі.
Сацыяльна-эканамічныя і культурныя перадумовы знікнення кнігадрукавання  Заходняй Еропе. Распасюджанне ксілаграфіі. Вынаходніцтва кнігадрукавання  Германіі. Дзейнасць Іагана Гутэнберга і яго паслядоніка. Першыя друкаваныя кнігі  Англіі. Дзейнасць універсітэцкіх друкарня. Умовы развіцця кнігавыдання  Італіі. З’яленне антыквы. Дзейнасць выдавецкай фірмы Альда. “Друкарня справы Кангрэгацыі прапаганды веры”. Кнігавыданне  Нідэрландах (Ларэнса Янсзон Костэр). Друкарня Крыстофера Плантэна. Амстэрдам як ерапейскі цэнтр гандлю і друку. Дзейнасць Эльзевіра. Распасюджанне пратэстантызму  Францыі. Выдацы-гуманісты Эцьены, Эцьен Дале. Кампанія “Вялікі карабель”. Узнікненне дзяржаных тыпаграфскіх прадпрыемства. Цэнзура друкаваных кніг. З’яленне першых газет.
Першыя друкаваныя кнігі Усходняй Еропы (Польшча, Чэхія, Венгрыя, Румынія). Тэматыка, тыпы і мова кніжных выдання. Выдавецкая дзейнасць Швайпольта Фіёля.
З’яленне кнігадрукавання  Маскоскай дзяржаве. Ананімныя выданні. Арганізацыя “Друкарскага Двара”. Дзейнасць Івана Фёдарава, Пятра Мсціслаца і іх паслядоніка. Арганізацыя “Верхняй друкарні”. Роля беларускага асветніка Сімяона Полацкага. З’яленне “Куранта”. Выданне вучэбнай літаратуры. Дзейнасць Васілія Бурцава-Пратапопава.
Развіццё кнігадрукавання  Японіі. Прыватныя друкарні. Мова выдання.
Пачатак кнігадрукавання  Паночнай Амерыцы. Дзейнасць друкарні  Бостане. Тэматыка выдання.
Інкунабулы і палеатыпы. Асаблівасці мастацтва кнігі.

Тэма 10. Узнікненне беларускага кнігадрукавання. Дзейнасць Францыска Скарыны і яго паслядоніка (XVI – першая палова XVII ст.)
Эпоха Адраджэння – залаты век беларускай культуры. Фактары, якія садзейнічалі знікненню беларускага кнігавыдання. Выдавецкая дзейнасць Францыска Скарыны. Пражскі і віленскі перыяды. Мова выдання. Асаблівасці зместу і афармлення кніг Ф.Скарыны. Культурна-гістарычнае значэнне дзейнасці Ф.Скарыны.
Паслядонікі Ф.Скарыны і развіццё прыватнага кнігавыдання. Распасюджанне рэфармацыйнага руху. Фундатары друкарня. Дзейнасць друкарня у Брэсце. Брэсцкая Біблія (Радзівілаская). Нясвіжская друкарня. Дзейнасць С.Буднага. “Катэхізіс”, “Аб апраданні грэшнага чалавека перад Богам”. “Евангелле” Васіля Цяпінскага. Дзейнасць Заблудаскай друкарні. Роля Івана Фёдарава і Пятра Мсціслаца. “Астрожская Біблія”.
Люблінская (1569 г.) і Брэсцкая (1596 г.) уніі, іх уплы на змены  кнігавыданні. Узнікненне друкарня каталіцкіх і уніяцкага ордэна.
Адраджэнне кірылічнага кнігадрукавання  Вільні. Дзейнасць друкарні “Дом Мамоніча”.
Асветніцкая дзейнасць брацкіх друкарня у Вільні, Еі, Куцейне, Магілёве. Іх роля  развіцці кірылічнага беларускамонага кнігадрукавання. Дзейнасць Спірыдона Собаля. Захаванне і развіццё традыцый кнігадрукавання Ф.Скарыны. Кніга на Украіне. Дзейнасць друкарня  Кіеве, Чарнігаве. Перасоныя друкарні Кірылы Старавецкага і Пала Дамжыва-Лютковіча. Тэматыка выдання.
Вядучая роля беларускай кніжнасці ва сходнеславянскай культуры XVI – пачатку XVII ст. З’яленне  ВКЛ першых газет-аднадзёнак і календаро.
Мастацкае афармленне старадрука. Віленская гравёрная школа.

Тэма 11. Кніга  эпоху Асветніцтва
Роля кнігі  эпоху Асветніцтва. Развіццё друкарскай справы і кніжнай графікі. Рэформы  кнігадрукаванні. Атарскае права і цэнзура. Спецыялізацыя выдавецтва. Тэматыка і тыпы выдання. Энцыклапедычныя выданні і выданні “кішэннага” фармату.
Асноныя цэнтры кнігадрукавання  Заходняй Еропе. Арыстакратычная кніга. Асветніцкая і агітацыйная літаратура. Выпуск кніг на нацыянальных мовах. Развіццё перыядычнага друку. Узнікненне кнігавыдавецкіх кампаній. Прафесійныя аб’яднанні. Кнігадрукаванне  Францыі. Дзейнасць П.Фурнье і Ф.Дзідо. Выраб стэрэатыпа. Вялікая французская буржуазная рэвалюцыя і змены  друку. Словалітні Галандыі. Вытворчасць геаграфічнай літаратуры. Змены  дзейнасці Эльзевіра. Адносіны паміж атарам і выдацом у Англіі. Фарміраванне новага тыпу выдання (“бук трэйд”). Буйнейшыя італьянскія выдацы. Роля Д.Бадоні. Рэгламентацыя кніжнай справы  Германіі. Выданне літаратуры для дзяцей. Заснаванне альманаха. Мастацтва кнігі.
Кніжная справа  ЗША. Дзейнасць Б.Франкліна. Тэматыка і тыпы выдання.
Кніжная справа ва Усходняй Еропе. Кніга і царква. Уплы асветніцтва. Кніга  Расіі. Ператварэнні Пятра І у кніжнай справе Расіі. Кнігі грамадзянскага друку. Дзейнасць беларуса Ільі Капіевіча. Дзейнасць друкарня у Маскве і Пецярбургу. Палітыка Кацярыны ІІ і друк. Вольныя друкарні. Узнікненне прыватных выдавецтва. Дзейнасць М.Навікова, А.Радзішчава. Цікавасць да французскай кнігі. Узнікненне навуковых і сатырычных перыядычных выдання. Мастацкае афармленне кнігі.

Тэма 12. Выдавецкая дзейнасць у Беларусі  межах Вялікага княства Літоскага і Рэчы Паспалітай (другая палова XVIІ – XVIII ст.)
Сацыяльна-эканамічнае становішча Беларусі. Узмацненне плыву каталіцкай царквы на духонае жыццё ВКЛ. Пастанова Канфедэрацыйнага сойма аб увядзенні польскай мовы  дзяржанае справаводства (1696 г.). Асноныя кірункі кнігадрукавання. Заняпад брацкага кнігадрукавання. Дзейнасць Магілёскай брацкай друкарні і Максіма Вашчанкі.
Распасюджанне контррэфармацыі. Дзейнасць друкарня каталіцкіх ордэна (езуіта, францысканца, піяра). Кнігавыдавецкая дзейнасць уніяцкага (базыльянскага) ордэна  Вільні і Супраслі.
Дзейнасць прыватных друкарня у Вільні. Радзівіласкія друкарні  Любчы, Слуцку, Кейданах, Нясвіжы. Прыватныя друкарні  Ашмянах, Слоніме. Выпуск свецкай літаратуры. Змены  яе тэматыцы. Мова выдання.
Прадпрыемствы дзяржанага характару: Магілёская прыдворная друкарня, Гродзенская каралеская друкарня. Ярэйскія друкарні.
Развіццё перыядычнага друку. “Літоскі кур’ер”, “Гродзенская газета”, “Гродзенскія ведамасці”, “Гродзенскія весці”. Друк і распасюджанне календаро. Мастацкае афармленне старадрука. Віленская і Магілёская гравёрныя школы. Замежныя гравёры.
Тэма 13. Кніга  эпоху Новага часу (ХІХ – пачатак ХХ ст.)
Сацыяльна-эканамічныя і грамадска-палітычныя мовы развіцця кнігі і друку. Індустрыялізацыя кніжнай вытворчасці. Узнікненне новых спосаба кнігадрукавання: плоскага друку (літаграфіі), ратацыйных тыпаграфскіх машын. Распасюджанне масавых і малафарматных выдання. Прафесійныя аб’яднанні.
Развіццё кнігавыдання  Заходняй Еропе. Дзейнасць буйнейшых выдавецтва у Вялікабрытаніі. Парыжская камуна і характар друку. Выданне класіка нямецкай і сусветнай літаратуры  Германіі. “Бібліяграфічны інстытут”. Сацыял-дэмакратычны кірунак у выдавецкай справе. Стварэнне нацыянальнага рынку  Італіі. Выдавецтвы універсальнага характару. Спецыяльныя выданні па кнігазнастве і бібліяграфіі.
Развіццё кнігі  краінах Усходняй Еропы. Нацыянальна-вызваленчы рух і выдавецкая справа. Асаблівасці і развіццё нацыянальнага друку і кнігі  Балгарыі, Венгрыі, Румыніі, Польшчы.
Рост попыту на кнігу  Расіі. Цэнзурная палітыка. Дзейнасць “казённых” і прыватных друкарня. Выданні дзекабрыста. Выдавецкая дзейнасць універсітэта. Узнікненне рэвалюцыйна-дэмакратычнага кнігавыдання. Дзейнасць універсальных і спецыялізаваных выдавецтва. “Народныя” выданні.
Перыядычныя выданні. Дэмакратычны друк Расіі, Украіны, Літвы. Узнікненне газетных выдання на нацыянальных мовах.
Асноныя кірункі развіцця кніжнай справы  ЗША. Заснаванне прафесійных аб’яднання. Манапалізацыя выдавецкіх фірм. “Закон аб атарскім праве”. Тэматыка і тыпы кніг.
Асаблівасці кніжнай вытворчасці  Японіі. Укараненне шрыфтавога друку. Міжнародныя кантакты.

Тэма 14. Кніга Беларусі  перыяд Расійскай імперыі
(канец XVIII – пачатак ХХ ст.)
Фарміраванне капіталістычных адносін, нацыянальнай свядомасці. Этапы беларускага кнігавыдання. Цэнзурнае становішча. Нацыянальна-вызваленчы рух і выдавецкая справа. Цэнтры кнігавыдання. Асноныя тэндэнцыі развіцця кніжнай справы. Змены  тыпах выдавецкіх прадпрыемства і рэпертуары кніжнай прадукцыі. Царконыя друкарні. Дзяржаныя, грамадскія і прыватныя кнігавыдавецтвы. Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч і выданне кніг на беларускай мове. Асноная тэматыка, тыпы і мова кніжных выдання.
Перыядычны друк Беларусі. Часопіс “Полацкі месячнік”. “Губернскія ведамасці”, “Епархіяльныя ведамасці”. Узнікненне галіновых часопіса. Нелегальныя перыядычныя выданні: “Гутарка двух суседа”, “Мужыцкая прада” (К.Каліноскі). Нелегальныя выданні народніка. Грамадска-палітычная газета “Мінскі лісток”.
Друк беларускамоных твора за межамі Расійскай імперыі. Гісторыя выдання твора Францішка Багушэвіча.
Адраджэнне беларускамонага друку  пачатку ХХ ст. Дзейнасць “Круга беларускага”, выдавецтва “Загляне сонца і  наша аконца”, Антона Грыневіча, “Грамады”  С.-Пецярбургу. Першыя легальныя газеты на беларускай мове (“Наша Доля”, “Наша Ніва”) і іх роля. Віленскія выдавецтвы “Наша Ніва”, “Наша хата”, “Палачанін”, “Беларускае выдавецкае таварыства”; мінскія – “Мінчук”, “Саха”, “Лучынка”, “Вольная Беларусь”. Асаблівасці развіцця беларускамонага друку. Мастацтва афармлення беларускай кнігі.

Тэма 15. Кніга  эпоху Навейшага часу (першая палова ХХ ст.)
Агульны характар кніжнай вытворчасці  капіталістычных краінах. Асноныя этапы. Тэхнічны прагрэс у паліграфіі: афсет, фотанаборныя машыны, электрычныя паліграфічныя машыны. Развіццё спосабу шматколернага друку.
Манапалізацыя, канкурэнцыя, колькасны рост друкаванай прадукцыі  краінах Заходняй Еропы (Вялікабрытанія, Германія, Італія, Францыя). Універсальныя і спецыялізаваныя выдавецтвы. Навукова-папулярныя выданні “кішэннага” фармату. Антыфашысцкія і эмігранцкія выданні. Пасляваенная індустрыялізацыя.
Кнігадрукаванне  краінах Усходняй Еропы. Адраджэнне дзяржанасці і нацыянальнай незалежнасці. Эканамічны і культурны пад’ём. Перадваенная манапалізацыя выдавецкай дзейнасці. Сацыялістычны друк. Цэнзура. Кніжная справа  гады вайны. Акупацыйны, падпольны і эміграцыйны друк.
Кніга  Расіі пасля 1905 г. Змены  цэнзуры друку. Выданне палітычнай і навукова-тэхнічнай літаратуры. Першыя нацыянальныя энцыклапедыі. Кірункі развіцця кніжнай справы пасля 1917 г. Нацыяналізацыя і цэнтралізацыя кнігавыдання, кнігараспасюджання. Спецыфіка перадваеннага друку. Малыя формы выдання. Рускі эміграцыйны друк. Арганізацыя друку  гады Вялікай Айчыннай вайны. Узналенне выдавецкай справы  пасляваенны перыяд. Выдавецкая справа народа СССР.
Сацыяльна-эканамічнае развіццё ЗША і кніжная справа. Цэнтры кніжнай справы. Роля “кніжных клуба”. Экспарт кнігі. Распасюджанне выдання тыпу “покет-бук” і “пэйпер-бук”.
Развіццё паліграфічнай базы Японіі. Выданне таннай літаратуры. Заняпад кніжнай справы пасля Другой сусветнай вайны. Асацыяцыя выдацо.
Асаблівасці афармлення кнігі.

Тэма 16. Кніга Беларусі  1917 – 1991 гг.
Асноныя этапы беларускага кнігавыдання. Змены  кніжнай справе Беларусі пасля 1917 г. Партыйны друк. Кніжная справа БНР. Беларускамоны друк часо нямецкай і польскай акупацыі. Нацыяналізацыя і арганізацыя дзяржанага кнігавыдання  савецкай Беларусі. Кантроль друку. Дзяржанае выдавецтва БССР, кааператыныя выдавецтвы “Адраджэнне”, “Уперад”. беларусізацыі і кніга. Дзейнасць Зміцера Жылуновіча. Цэнтралізацыя кнігавыдання.
Кнігавыдавецкая справа  Заходняй Беларусі  складзе ІІ Рэчы Паспалітай. Структура і асаблівасці кніжнай справы. Роля прыватных выдавецтва. Тэматыка і віды выдання. Асаблівасці кнігавыдавецкай дзейнасці  міжваенны час на этнічных беларускіх землях. Роля кнігі  захаванні беларускай культуры.
Выдавецкая дзейнасць у гады Вялікай Айчыннай вайны. Акупацыйны, падпольны і тылавы друк. Дзейнасць Дзяржанага выдавецтва БССР (“Савецкая Беларусь”), выдавецтва АН БССР. Атары-партызаны і іх выданні. Сатырычны друк. Рукапісная перыёдыка.
Узналенне выдавецкай справы  пасляваенны перыяд. Асноныя кірункі развіцця. Стварэнне новых дзяржаных выдавецтва і вызначэнне іх спецыялізацыі. Органы кіравання выдавецкай справай. Тэматыка і віды выдання. Першая універсальная энцыклапедыя Беларусі. Выданне твора беларускай і замежнай мастацкай літаратуры, літаратуры для дзяцей і юнацтва. Рэспубліканскі конкурс “Мастацтва кнігі”. Беларуская кніга на міжнародных выстаках.
Перыядычны друк. Выпуск газет і часопіса.
Узнікненне самвыда. Беларускі эміграцыйны друк.
Семінар 4. Гісторыя вынаходніцтва і распасюджання кнігадрукавання.

Раздзел V. Гісторыя сучаснай кнігі

Тэма 17. Кніга  эпоху Навейшага часу
(другая палова ХХ – пачатак ХХІ ст.)
Сацыяльна-эканамічныя і культурныя мовы. Цэннасныя арыентацыі грамадства. Асноныя тэндэнцыі  развіцці кніжнай справы. Нетрадыцыйныя спосабы вытворчасці кнігі.
Пашырэнне працэсу манапалізацыі  сферы выдавецкай вытворчасці краін Заходняй Еропы. Асноныя тыпы выдавецкіх прадпрыемства. Рэпертуар кніжных выдання. Буйнейшыя кампаніі Вялікабрытаніі, ФРГ (асаблівасці кнігавыдання  ГДР), кнігавыдавецкія канцэрны Італіі, Галандыі (“Н.В.Эльзевір”), Францыі (“Кніжная справа Ашэт”, “Груп дэ ля Сітэ”, “Фламарыён” і інш.).
Спецыфічныя рысы выдавецкай сістэмы ЗША. Вучэбная, энцыклапедычная літаратура, рэпрынты, коміксы, бук дайджэсты.
Кніжныя традыцыі  Японіі. Рост чытацкіх запатрабавання. Павелічэнне выдання тыпу “манга”.
Кніга  краінах Усходняй Еропы (Балгарыя, Венгрыя, Польшча, Румынія). Нацыяналізацыя выдавецкай справы. Асаблівасці дзейнасці дзяржаных, партыйных і кааператыных выдавецтва. Кнігавыдавецкі рэпертуар. Эмігранцкія выдавецтвы. Прыватызацыя і абналенне кніжнай справы  канцы 1980-х гг.
Кніга  СССР. Перабудова кніжнай справы  1960-я гг. Спецыялізацыя  дзяржаным кнігавыданні. Выданне навуковай, энцыклапедычнай, серыяльнай і масавай літаратуры. Асноныя тэндэнцыі выдання і тэматыка кніг народа СССР. Эканамічны і палітычны крызіс 1980-х гг. “Перабудова” і змены  кнігавыданні. Тэматыка-тыпалагічны склад кніжнага патоку. Цэнтры кнігавыдання Расіі. Універсальны і шматпрофільны кірункі  дзейнасці выдавецтва. Буйнейшыя прыватныя кампаніі.
Характэрныя рысы кнігавыдання краін СНД.
Асноныя тэндэнцыі і праблемы развіцця кнігі  свеце на сучасным этапе. Міжнародныя арганізацыі і становы кнігі.
Кніга будучага. Электронныя выданні. Асаблівасці афармлення кнігі.

Тэма 18. Кніга Беларусі на сучасным этапе
Абналенне і адраджэнне сістэмы беларускага кнігавыдання. Асноныя тэндэнцыі і асаблівасці развіцця кніжнай справы. Этапы кнігавыдання.
Узнікненне прыватных выдавецтва. Дэманапалізацыя дзяржанага кнігавыдання. Ліцэнзаванне выдавецкай дзейнасці. Закон РБ аб друку і СМІ. Развіццё недзяржанага кнігавыдання. Камерцыялізацыя кніжнага рынку. Тэматыка і віды выдання. Дзяржанае рэгуляванне выдавецкай дзейнасці. Выданне сацыяльна значнай літаратуры. Кніжны рынак Беларусі: стан і перспектывы.
Выдавецкая справа на шляху да якаснай мадэлі кніжнай вытворчасці. Рэарганізацыя сістэмы дзяржанага кнігавыдання. Канцэнтрацыя кніжнай вытворчасці  буйнейшых прыватных выдавецтвах.
Умовы існавання беларускамонай кніжнай прадукцыі. Выданне вучэбнай, навуковай і навукова-папулярнай літаратуры. Рэлігійная кніга.
Стварэнне і распасюджанне электронных кніг і адыётэкста.
Дзейнасць вядучых дзяржаных выдавецтва (“Народная асвета”, “Вышэйшая школа”, “Мастацкая літаратура”, “Беларуская энцыклапедыя”, “Беларусь”, “Беларуская навука”). Асноныя кірункі дзейнасці недзяржаных выдавецтва (“Тэхналогія”, “Беларускі кнігазбор”, “Бацькашчына”, “Харвест”, “Папуры”, “Аверсэв”, “Юніпрэс”, “Кніжны Дом”, “Кавалер Паблішэрс”, “Амалфея” і інш.).
Асаблівасці развіцця перыядычнага друку.
Стварэнне Беларускай асацыяцыі кнігавыдацо і кнігараспасюджвальніка. Прафесійны друк. Міжнародныя выстакі. Мастацтва афармлення беларускай кнігі. Майстры беларускай кніжнай графікі.
Семінар 5. Сучасны стан і перспектывы развіцця кнігавыдання.

ІНФАРМАЦЫЙНАЯ ЧАСТКА
Літаратура
Асноная
1. Баренбаум, И. Е. Всеобщая история книги : учебник : в 4 ч. / И. Е. Баренбаум, И. А. Шомракова. – СПб. : Академия культуры, 1996–2004. – Ч. 1–4.
2. Бярозкіна, Н. Ю. Гісторыя кнігадрукавання Беларусі (ХVІ – пачатак ХХ ст.) / Н. Ю. Бярозкіна. – 2-е выд. – Мн., 2000. – 200 с. : іл.
3. Владимиров, Л. И. Всеобщая история книги / Л. И. Владимиров. – М. : Книга, 1988. – С. 200–221 ; 236–281.
4. История книги / под ред. А. А. Говорова, Т. Г. Куприяновой. – М. : Светотон, 2001. – 400 с.
5. Нікалае, М. Кніжная культура Вялікага Княства Літоскага. – Мінск : БелЭн, 2009. – 424 с. : іл. – (Гісторыя беларускай кнігі: у 2 т. ; т. 1).
6. Нікалае, М. Палата кнігапісная. Рукапісная кніга на Беларусі  Х–ХVІІІ стст. / М. Нікалае. – Мн., 1993. – 239 с.
7. Шомракова, И А. Всеобщая история книги / И. А. Шомракова, И. Е. Баренбаум ; науч. ред. Г. В. Михеева ; СПбГУКИ. – СПб. : Профессия, 2005. – 386 с.
Дадатковая
1. Александровіч, С.Х. Пуцявіны роднага слова. Праблемы развiцця беларускай лiтаратуры i друку другой паловы XIX – пачатку XX стагоддзя / С. Х. Александровіч. – Мн. : Выд-ва БДУ, 1971. – 248 с.
2. Баразна, М. Р. Мастацтва кнігі Беларусі ХХ стагоддзя / М. Р. Баразна. – Мн. : Беларусь, 2007. – 239 с. : іл.
3. Верещагин, Е. М. Церковнославянская книжность на Руси (лингвотекстологические разыскания) / Е. М. Верещагин. – М. : Индрик, 2001. – 608 с.
4. Волк, А. А. Книгоиздательское дело в Белоруссии (ист. очерк) / А. А. Волк, А. И. Ракович. – Мн. : Изд-во БГУ, 1977. – 280 с.
5. Довнар, Л. И. Издательское дело / Л. И.Довнар // Республика Беларусь : энциклопедия. – Мн. : БелЭн., 2005. – Т. 1. – С. 877–885.
6. Книга : энциклопедия. – М. : БРЭ, 1999. – 800 с.
7. Левшун, Л. В. История восточнославянского книжного слова ХІ–ХVII веков / Л. В. Левшун. – Мн.: Эконом-пресс, 2001. – 351 с.
8. Ленский, Б. В. Книгоиздательская система современной России / Б. В. Ленский. – М. : Наука, 2001. – 207 с.
9. Мигонь, К. Наука о книге. Очерк проблематики : пер. с польск. / К. Мигонь. – М. : Книга, 1991. – 198 с.
10. Немировский, Е. Л. Мир книги с древнейших времён до начала ХХ в. / Е. Л. Немировский. – М. : Книга, 1986. – 412 с.
11. Общество и книга. От Гутенберга до Интернета / Ин-т философии РАН ; под ред. А. П. Королевой. – М. : Традиция, 2000. – 280 с.
12. Саверчанка, І. Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі : Адраджэнне і ранняе барока / І.Саверчанка. – Мн. : Тэхналогія, 1998. – 319 с.
13.Хрестоматия по истории книги : в 2 ч. / сост. Т. Г. Куприянова, О. В. Андреев. – М., 1995–1998. – Ч. 1–2.
14. Шмата, В. Ф. Мастацтва беларускіх старадрука XVI–XVIII стст. / В. Ф. Шмата. – Мн. : Тэхналогія, 2000. – 132 с.
15. Эскарпи, Р. Революция в мире книг / Р. Эскарпи. – М. : Книга, 1972. – 127 с. : диагр.



Вучэбнае выданне

ТЭОРЫЯ ІНФАРМАЦЫІ І ДАКУМЕНТАЛОГІЯ
3. ГІСТОРЫЯ КНІГІ
Тыпавая вучэбная праграма
для вышэйшых навучальных устано па спецыяльнасці
1 – 23 01 11 – бібліятэказнаства і бібліяграфія


Карэктар В.Б. Кудласевіч
Тэхнічны рэдактар А.У. Гіцкая


Падпісана  друк 25. 03. 2010 г. Фармат 60х84 №/16.
Папера пісчая № 2. Ум. друк. арк. 1,3. Ул.-выд. арк. 1,1.
Тыраж 50 экз. Заказ 60.

Беларускі дзяржаны універсітэт культуры і мастацтва.
220007, г. Мінск, вул. Рабкораская, 17.
Ліцэнзія № 02330/0131818 ад 2.06.2006 г.

Надрукавана на рызографе
Беларускага дзяржанага універсітэта культуры і мастацтва.
220007, г. Мінск, вул. Рабкораская, 17.
2. Рабочая праграма вучэбнага курса
“Гісторыя кнігі” для студэнта ФІДК

Назва тэмы
Колькасць гадзін


усяго
лекцыі
сем. зан.
сам. раб.

Уводзіны
1
1



Тэма 1. Тэарэтычныя і метадалагічныя падыходы да вывучэння гісторыі кнігі
2
2

2

Тэма 2. Узнікненне і развіццё гісторыі кнігі як навукі  Беларусі
5
1
2
2

Тэма 3. Узнікненне і развіццё пісьма. Пісьмо на старажытных землях Беларусі  дахрысціянскі перыяд
6
2
2
2

Тэма 4. Кніга Старажытнага Усходу
6
2

4

Тэма 5. Кніга  антычным грамадстве
6
2

4

Тэма 6. Кніга  эпоху Сярэднявечча
8
4

4

Тэма 7. Пісьменства і кніга на тэрыторыі Старажытнай Русі. Кніга Беларусі часо Полацкага княства
8
4

4

Тэма 8. Рукапісная кніга Беларусі  Вялікім княстве Літоскім (другая палова ХІІІ – XVIII ст.)
12
4
2
6

Тэма 9. Узнікненне і распасюджанне кнігадрукавання  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.)
10
4

6

Тэма 10. Узнікненне беларускага кнігадрукавання. Дзейнасць Францыска Скарыны і яго паслядоніка (XVI – першая палова XVII ст.)
10
4

6

Тэма 11. Кніга  эпоху Асветніцтва
8
2

6

Тэма 12. Выдавецкая дзейнасць у Беларусі  межах Вялікага княства Літоскага і Рэчы Паспалітай (другая палова XVIІ – XVIII ст.)
8
2

6

Тэма 13. Кніга  эпоху Новага часу (ХІХ – пачатак ХХ ст.)
10
4

6

Тэма 14. Кніга Беларусі  перыяд Расійскай імперыі (канец XVIII – пачатак ХХ ст.)
10
4

6

Тэма 15. Кніга  эпоху Навейшага часу (першая палова ХХ ст.)
6
2

4

Тэма 16. Кніга Беларусі  1917–1991 гг.
12
4
2
6

Тэма 17. Кніга  эпоху Навейшага часу (другая палова ХХ – пачатак ХХІ ст.)
8
2

6

Тэма 18. Кніга Беларусі на сучасным этапе
12
4
2
6

Разам ...
150
54
10
86

Заняткі па засваенню тэарэтычнага матэрыялу
Семінары

Семінар 1. Узнікненне і развіццё гісторыі кнігі як навукі
Паняцце і этымалогія слова “кніга”.
Характарыстыка асноных элемента кнігі.
Гісторыя кнігі як наука.
Гісторыя беларускай кнігі  складзе навукі пра кнігу (бібліялогіі).
ЛІТАРАТУРА
асноная:
Баренбаум, И. Е. К вопросу об универсальности понятия «книга» / И. Е. Баренбаум // Книга. Исслед. и материалы. – М., 1977. – Сб. 34. – С. 5–13.
Баренбаум, И. Е. Книговедение и история книги [Электронный ресурс]. – Режим доступа: http:// www.hi-edu.ru/e-books/xbook032/01/index.html?part-002.htm
Баренбаум, И.Е. Книга и ее элементы / И. Е. баренбаум. – СПб., 1996. – 52 с. : ил.
Беловицкая, А. А. Книговедение. Общее книговедение : учебник / А. А. Беловицкая. – М. : МГУП, 2007. – С. 23–51, 178–186.
Гусман, Г. О книге / Г. Гусман. – М. : Книга, 1982. – 112 с.
Донар, Л. І. Праблемнае поле беларускай кнігазначай навукі і адукацыі / Л. І. Донар // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч.– Мн. : БДУКМ, 2006. – Ч. 2. – С. 204–209.
История книги / под ред. А. А. Говорова, Т. Г. Куприяновой. – М. : Светотон, 2001. – С. 5–9, 26–36.
Карпенко, С. В. К определению понятия “книга” // Книга и мировая цивилизация : материалы одиннадцатой Междунар. науч. конф. по проблемам книговедения, Москва, 20–21 апр. 2004 г. : в 4 т. – М., 2004. – Т. 1. – С. 60–62.
Мигонь, К. Наука о книге. Очерк проблематики : пер. с польск. / К. Мигонь. – М. : Книга, 1991. – 198 с.
Немировский, Е. Л. Книга // Книга : энциклопедия. – М. : БРЭ, 1999. – С. 299.
Сапега, Т. А. Друкаваная кніга як феномен культуры / Т. А. Сапега // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч.– Мн. : БДУКМ, 2006. – Ч. 2. – С. 54–68.
Сукаисян, Э. Элементы книги, или что у книги как называется / Э. Сукиасян // Библиотека. – 2006. – № 10. – С. 43–45.
Черняк, А. Я. История книги как наука : (Опыт конструирования научной дисциплины) / А. Я. Черняк // Книга. Исслед. и материалы. – М., 1989. – Сб. 59. – С. 47–60.
дадатковая:
Борхес, Х. Л. Книга / Х. Л. Борхес // Борхес Х. Л. Сочинения : пер. с исп. : в 3 т. – Рига, 1994. – Т. 3. – С. 263–270.
Говоров, А. А. О древнерусском происхождении слова “книга” / А. А. Говоров // Бук. торговля и история книги. – 1990. – Вып. 1. – С. 14–18.
Донар, Л. І. Развіццё беларускай навукі пра кнігу  1920-я гады / Л. І. Донар // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч.– Мн. : БДУКМ, 2006. – Ч. 2. – С. 114–123.
Касап, В. А. Кнігазначыя даследаванні  Беларускім дзяржаным універсітэце культуры і мастацтва / В. А. Касап // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. – Мн. : БДУКМ, 2008. – Вып. 2. – С. 119–123.
Куфаев, М. Н. Проблемы философии книги. Книга в процессе общения / М. Н. Куфаев. – М., 2004. – 188 с. : ил.
Маретин, Ю. В. Прошлое и будущее книги: исторические вехи развития книги / Ю. В. Маретин // Книга и время : сб. ст. – М., 1980. – С. 11–39.
Межуев, В. Феномен книги и национальное в культуре / В. Межуев // Общество и книга: от Гутенберга до Интернета. – М., 2001. – С. 95–110.
Мильчин, А. Э. Издательский словарь-справочник / А. Э. Мильчин. – М. : Олма-Пресс, 2003. – 800 с.
Шамурин, Е. И. Словарь книговедческих терминов / Е. И. Шамурин. – М. : Сов. Россия, 1958. – 340 с.
Эскарпи, Р. Революция в мире книг / Р.Эскарпи. – М. : Книга, 1972. – 127 с.: диагр.
Эко, У. От Интернета к Гутенбергу / У. Эко // Общество и книга: от Гутенберга до Интернета. – М., 2001. – С. 275–279.
Яновский, М. Ф. О книге : опыт анализа поняти “Книга” / М. Ф. Яновский. – Киев, 1929. – 186 с.
Методыка правядзення занятка:
Адказ на пытанне № 2 можа быць аформлены  выглядзе электроннай прэзентацыі з выкарыстаннем ілюстрацыйнага матэрыялу.
Усе выкананыя працы здаюцца выкладчыку.
Семінар 2. Эвалюцыя пісьма і пісьменства
Пытанні:
Узнікненне пісьма, яго развіццё ад першабытных тыпа (прадметнае, піктаграфічнае, логаграфічнае) да фанетычнага пісьма.
Старажытнаславянскае і царконаславянскае пісьмо.
Кірыл і Мяфодзій – пачынальнікі славянскай пісьменнасці.
Глаголіца і кірыліца; лацініца: іх прымяненне.
Узнікненне і распасюджанне пісьма на тэрыторыі Беларусі.
ЛІТАРАТУРА
асноная:
Байбурова, Р. Как появилась письменность у древних славян / Р. Байбурова // Наука и жизнь. – 2002. – № 5. – С. 48–55.
Баренбаум, И. Е. Всеобщая история книги : учебник : [в 4 ч.] / И. Е. Баренбаум, И. А. Шомракова. – Ч. І. – СПб., 1998. – С. 3–46.
Владимиров, Л. И. Всеобщая история книги / Л. И. Владимиров. – М. : Книга, 1998. – С. 8–90.
Вылчев, Н. Кирилл и Мефодий – основоположники славянской письменности / Н. Вылчев // Кірыла-Мяфодзіескія навуковыя чытанні, прысвечаныя міжнароднаму дню Славянскага пісьменства і культуры : матэрыялы [першых] чытання. – Мн. : БУК, 1998. – С. 3–9.
Груша, А. І. Беларуская кірылічная палеаграфія : вучэб. дапаможнік / А. І. Груша. – Мн. : БДУ, 2006. – С. 22–37.
Зайкоскі, Э. Калі на Беларусі з’явілася пісьмо? / Эдвард Зайкоскі // Спадчына. – 1992. – № 2. – С. 13–17.
Иванова, Т.А. Старославянский язык / Т.А. Иванова // Старославянский язык. – М. : Высш. шк., 1997. – С.6–10, 10–32.
История книги / под ред. А.А.Говорова, Т.Г.Куприяновой. – М.: Светотон, 2001. – С. 37–46.
Истрин, В. А. Возникновение и развитие письма / В. А. Истрин. – М. : Наука, 1965. – 600 с. : ил. – Библиогр.: с. 563–568.
Книга : энциклопедия. – М. : БРЭ, 1999. – 800 с. – Са зместу: Письменность – С. 487 ; Письмо – С. 487–492.
Шомракова, И. А. Всеобщая история книги : учеб. пособие / И. А. Шомракова, И. Е. Баренбаум. – СПб., 2005. – С. 7–37.


дадатковая:
Агеева, Л. Ці былі  беларуса рунічныя календары ? / Л. Агеева // Роднае слова. – 2005. – № 12. – С. 84–86.
Баренбаум, И. Е. История книги : учебник для библ. ф-тов вузов / И. Е. Баребаум. – М. : Книга, 1984. – С. 9–21.
Книговедение : энцикл. словарь. – М. : Сов. энциклоп., 1982. – С. 46.
Куль-Сяльверстава, С. Я. Беларуская палеаграфія / С. Я. Куль-Сяльверстава. – Гродна : ГрДУ, 1996. – С. 17–55.
Липин, Л. Глиняные книги / Л. Липин, А. Белов. – М. : 1952. – 300 с.
Павленко, Н. А. История письма / Н. А. Павленко. – 2-е изд., перераб. и доп. – М. : Высш. школа, 1987. – С. 239.
Паль, Р. Человек придумал книгу / Р. Паль. – М., 1983. – С. 5–67.
Фолсом, Ф. Книга о языке / Ф. Фолсом. – М. : Прогресс, 1977. – С. 160.
Методыка правядзення занятка:
Адказы на пытанні могуць быць аформлены  выглядзе электроннай прэзентацыі з выкарыстаннем ілюстрацыйнага матэрыялу.
Кожны студэнт павінен пазнаёміцца з кірылічным алфавітам, напісаць сваё імя, прозвішча і дату нараджэння кірылічнай графікай; расказаць як называецца тая ці іншая літара. Пры жаданні выкарыстаць у афармленні пэны мастацкі стыль беларускіх рукапіса.
Усе выкананыя працы здаюцца выкладчыку.

Семінар 3. Гісторыя рукапіснай кнігі: разнастайнасць формы і зместу
Першыя рукапісныя кнігі. Асаблівасці зместу і афармлення.
Кніга народа Старажытнага Усходу.
Рукапісная кніга Сярэднявечча.
Кніжная спадчына Беларусі Х – ХІІІ стст.
Старажытныя рукапісныя кніжныя помнікі.
Кірыла Тураскі, Ефрасіння Полацкая і кніга.
Кніжная спадчына Беларусі ХIV – XVIII стст.
Асноныя тыпы рукапісных кніг, іх моная разнастайнасць.
Мастацтва афармлення рукапіснай кнігі.


ЛІТАРАТУРА
асноная
История книги / под ред. А. А. Говорова, Т. Г. Куприяновой. – М. : Светотон, 2001. – С. 47–54, 100–119.
Книга : энциклопедия. – М. : БРЭ, 1999. – 800 с. – Са зместу: Рукописная книга. – С. 544–566 ; Рукописное собрание. – С. 566 ; Рукопись. – С. 566.
Левшун, Л. В. История восточно-славянского книжного слова ХI–ХVII вв. / Л. В. Левшун. – Мн. : Экономпресс, 2001. – Гл. 2. Обзор переводной книжности. – С. 78–105 ; Гл. 3. Жанры восточно-славянской книжности. – С. 106–195.
Мельніка, А. З неапублікаванай спадчыны : манаграфіі, артыкулы, вершы, матэрыялы навуковай канферэнцыі, успаміны сучасніка / А. Мельніка. – Мн. : Чатыры чвэрці, 2005. – 590 с. – Са зместу: Ефрасіння Полацкая. – С. 14–315; Свяціцель Кірыл, епіскап Тураскі. – С. 316–380.
Несцяровіч, В.І. Старажытныя рукапісы беларускіх татар: (Графіка. Транслітарацыя. Агул. характарыстыка мовы. Фразеалогія) : манаграфія / Віцеб. дзярж. ун-т імя П. М. Машэрава. – Віцебск : ВДУ, 2003. – 104 с. – Бібліягр.: с. 81–83 (53 назв.). – Слон.: с. 97–99. – Індэкс фразеалагізма: с. 100–103.
Нікалае, М. Палата кнігапісная. Рукапісная кніга на Беларусі  Х – ХУІІІ ст.ст. / М. Нікалае. – Мн., 1993. – 239 с.
Нікалае, М. Пачаткі кніжнай культуры Вялікага Княства Літоскага / М. Нікалае // Спадчына. – 2002. – № 5–6. – С.17–25.
Преподобная Евфросиния Полоцкая / А. А. Мельников ; Слово к читателю митрополита Минского и Слуцкого Филарета, Патриаршего Экзарха всея Беларуси ; худож. оформл. серии В. В. Васюка ; авт. идеи и руков. проекта Л. Ф.Анцух. – Мн. : Четыре четверти, 1997. – 115 с. : цв. ил. – (Наши духовные ценности. В 12 вып. Вып. 3).
Слова святога Кірылы аб кніжным чытанні і навуцы // Асветнікі і мысліцелі Беларусі : энцыклапедычны давед. – Мн., 1995. – С. 626–627.
Шмата, В. Ф. Мастацтва заходнерускіх рукапіса (ХІ – ХІІІ стст.) / В.Ф. Шмата // Книговедение в Белоруссии. – Мн., 1977. – С. 13–24.
Шомракова, И А. Всеобщая история книги / И. А. Шомракова, И. Е. Баренбаум ; науч. ред. Г. В. Михеева ; СПбГУКИ. – СПб. : Профессия, 2005. – С. 7–37.
.Штыха, Г. Ажываюць сівыя стагоддзі / Г.Штыха. – Мн. : Нар. асвета, 1982. – 175 с. (асабліва с. 66-72).


дадатковая
Антонович, А. К. Белорусские тексты, писанные арабским письмом, и их графико-орфографическая система / А.К. Антонович. – Вильнюс, 1968. – 177 с.
Арло, У. Ефрасіння Полацкая / У. Арло. – Мн. : Маст. літ., 1992. – 220 с. – Гл.: с.18–25, 86–89.
Бирюкова, Л. М. Слава тебе, святой свет преподобной Евфросинии Полоцкой! / Л. М. Бирюкова. – Мн. : Беларусь, 2003. – 110 с. – (О Евфросинии Полоцкой и Кирилле Туровском, церковно-славянской и славянской письменности).
Ігнатоскі, У. М. Кароткі нарыс гісторыі Беларусі / У. М. Ігнатоскі. – 5-е выд. – Мн., 1992. – С. 31–107.
Лабынцев, Ю. А. Новое о Туровских Евангелиях / Ю. А. Лабынцев // Матэрыялы Першых кнігазначых чытання / Ю.А.Лабынцев. – Мн., 2000. – С.39–49.
Лавыш, К. А. Художественные традиции восточной и византийской культуры в искусстве средневековых городов Беларуси (X–XIV вв.) / К. А. Лавыш. – Минск : Белорусская наука, 2008. – 206, [2] с., [16] л. цв. фот. : ил. – Библиогр.: с. 175–190 (576 назв.), библиогр. в конце разд. – Список ил.: с. 191–206. – Из содерж.: Орнамент рукописных памятников. – С. 105–113. – Ил.: с. 151–160 и на цв. вкл.: № 169–199. – Друцкое Евангелие (XIV–XV в.), Лавришевское Евангелие (XIII–XIV в.), Мстижское Евангелие (к. XIV в.), Пинское Евангелие (к. XIV в.), Полоцкое Евангелие (2-я пол. XIV в.), Смоленская Псалтирь (Онежская Псалтирь ; 1395 г.), Туровское Евангелие (XI в.) [с. 105–109], Беседы святого Григория Двоеслова.
Ларык, Ю. М. Некалькі развага пра кнігапісанне  Куцейне / Ю. М. Ларык // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. – Мн., 2006. – Ч. 1. – С. 163–176.
Набутас, С. Латинская литература Великого княжества Литовского и актуальные проблемы исследования письменного наследия ВКЛ / С. Нарбутас // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. – Мн., 2006. – Ч. 2. – С. 76–89.
Палавец, Дз. Дз. “Кніга пожиточная до читаня, писаня и мовеня” / Дз. Дз. Палавец // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. – Мн., 2006. – Ч. 1. – С.214–218.
Пуцко, В. Ілюмінацыя Тураскага Еваггелля ХІ стагоддзя / В. Пуцко // Беларус. гіст. агляд. – 1998. – Т. 5, сш. 1 (8). – С. 88–102.
Станкевіч, Л. І. Слуцкае Евангелле (XVI ст.) як помнік кніжнай культуры Беларусі / Л. І. Станкевіч // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. – Мн., 2006. – Ч. 1. – С. 43–52.
Тычына, М. Мудрасць бо вялікая есць [Аб Радзівіл. летапісе] / М. Тычына // Беларусь. – 1995. – № 9. – С.16–19.

Методыка правядзення занятка:
Да занятка студэнты рыхтуюць адказы на тэст №1 (праводзіцца на пачатку занятка).
Адказы на пытанні па тэме семінара могуць быць аформлены  выглядзе электроннай прэзентацыі з выкарыстаннем ілюстрацыйнага матэрыялу.
Усе выкананыя працы здаюцца выкладчыку.

Семінар 4. Гісторыя вынаходніцтва і распасюджання кнігадрукавання
Узнікненне кнігадрукавання на ѕсходзе (Кітай, Карэя, Японія).
Эпоха Адраджэння і распасюджанне кнігадрукавання  Еропе. Вынаходніцтва І. Гутэнберга і дзейнасць першадрукаро.
Інкунабулы і палеатыпы: азначэнне паняцця.
Узнікненне славянскага кнігадрукавання. Пачатак беларускага кнігавыдання. Ф.Скарына і яго паслядонікі (С. Будны, І. Фёдара, П. Мсціславец, В. Цяпінскі).
Дзейнасць буйнейшых друкарня Беларусі другой паловы XVI – XVIIІ ст.
Узнікненне перыядычнага друку.
“Беларуская школа” мастацтва беларускіх старадрука XVI – XVIII стст.
ЛІТАРАТУРА
асноная
Аронов, В. Эльзевиры / В. Аронов. – М. : Книга, 1975. – 83 с. : ил.
Баренбаум, И. Е. Всеобщая история книги : учебник / И. Е. Баренбаум, И. А. Шомракова. – СПб., 1996. – С. 47–97.
Бярозкіна, Н. Ю. Гісторыя кнігадрукавання Беларусі (ХVІ – пач. ХХ ст.) / Н.Ю. Бярозкіна. – 2-е выд. – Мн., 2000. – С. 12–76.
Владимиров, Л. И. Всеобщая история книги / Л. И. Владимиров. – М. : Книга, 1998. – С. 92–130, 200–221, 236–281.
Галенчанка, Г. Праблемныя дакументы Скарыніяны  кантэсце рэальнай крытыкі / Г. Галенчанка // 480 год беларускага кнігадрукавання : матэрыялы Трэціх Скарынаскіх чытання. – Мн., 1998. – С. 9–20. (Беларусіка=Albaruthenica ; кн. 9).
Донар, Л. І. Выдавецкая справа / Л. І. Донар // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мн. : БелЭн, 2004. – Т. 18, кн.2 : Рэспубліка Беларусь. – С. 428–436.
История книги / под ред. А. А. Говорова, Т. Г. Куприяновой. – М., 2001. – С. 55–73.
Книга : энциклопедия. – М. : БРЭ, 1999. – 800 с. – Са зместу: Анонимная типография. – С. 36 ; Гутенберг И. – С. 185–186 ; Инкунабулы. – С. 246–248 ; Кириловское книгопечатание. – С. 286–288 ; Китай. – С. 290 ; Книгопечатание. – С. 316-318 ; Мстиславец П. – С. 428-429; Палеотипы. – С. 467–468 ; Фёдоров И. – С. 665–667 ; Япония. – С. 744.
Лазурский, В. В. Альд и альдины / В. В. Лазурский. – М. : Книга, 1977. – 141 с.
Немировский, Е. Л. Изобретение Иоганна Гутенберга. Из истории книгопечатания. Технические аспекты / Е. Л. Немировский. – Москва : Наука, 2000. – С. 11–221.
Немировский, Е. Л. Книгопечатание / Е. Л. Немировский // Книговедение : энциклопедический словарь. – М., 1982. – С. 262–264.
Немировский, Е. Л. Начало славянского книгопечатания кирилловским шрифтом / Е. Л. Немировский // Книга. Исслед. и материалы. – М., 1991. – Сб. 63. – С. 52–71.
Нікалае, М. Кніжная культура Вялікага Княства Літоскага. – Мінск : БелЭн, 2009. – 424 с. : іл. – (Гісторыя беларускай кнігі: у 2 т. ; т. 1).
Слука, А. Г. Беларуская журналістыка. У 3 ч. Ч. 1 : вучэб. дапам. / А. Г. Слука. – Мн. : БДУ, 2000. – С. 6–29, 58–101.
Функе, Ф. Книговедение / Ф. Функе. – М., 1982. – С. 26–61.
Шмата, В. Ф. Мастацтва беларускіх старадрука XVI–XVIII стст. / В. Ф. Шмата. – Мн. : Тэхналогія, 2000. – 132 с.
Шомракова, И. А. Всеобщая история книги : учеб. пособие / И. А. Шомракова, И. Е. Баренбаум. – СПб., 2005. – С. 38–87.
дадатковая
Баренбаум, И. Е. История книги / И. Е. Баренбаум. – М., 1984. – С. 24–32.
Владимиров, Л. И. Литовец Джон Леттоу – лондонский книгопечатник / Л. В. Владимиров // Книга. Исслед. и материалы. – М., 1973. – Сб. 26 – С.183–190.
Вялікае княства Літоскае : энцыклапедыя : у 2 т. – Мн. : БелЭн, 2005. – Т. 1. – С. 58–66, 111–119, 120–123, 124–129, 143–145, 147–149, 152–166.
Галенчанка, Г. Брацкае кнігадрукаванне / Георгій Галенчанка // Вялікае княства Літоскае : энцыклапедыя : у 2 т. – Мн. : БелЭн, 2005. – Т. 1. – С. 343–346.
Галенчанка, Г. Я. Васіль Цяпінскі – паслядонік скарынінскай справы / Г. Я. Галенчанка // 450 год беларускага кнігадрукавання. – Мн., 1968. – С. 171–178.
Галенчанка, Г. Я. Францыск Скарына – беларускі і сходне-славянскі першадрукар / Г. Я. Галенчанка. – Мн. : Навука і тэхніка, 1993. – 280с.
Голенченко, Г. Я. Симон Будный: Книгоиздательская деятельность в Белоруссии / Г. Я. Голенченко // Из истории книги, библиотечного дела и библиографии в Белоруссии. – Мн., 1970. – С. 168–193.
Григорьев, Е. И. Книгопечатание в России: спор о первых экземплярах / Е. И. Григорьев // Научная книга. – 2001. – ІІ. – С. 18-25.
Зернова, А. С. Типография Мамоничей в Вильне (XVII век) / А. С. Зернова // Книга. Исслед. и материалы. – М., 1959. – Сб. 1. – С.167–223.
Кліма, І. П. Выданне В. Цяпінскага і яго друкарня / І. П. Кліма // Здабыткі : дакум. помнікі на Беларусі. – Мн., 2001. – Вып. 4. – С. 74–88.
Лабынца Ю. Пачатае Скарынам. Беларуская друкаваная літаратура эпохі Рэнесансу / Ю. Лабынца ; пер. з рускамон. арыг. С. Шупы. – Мн. : Маст. літ., 1990. – 333 с. : іл.
Марозава, С.В. Уніяцкая царква  этнакультурным развіцці Беларусі (1596–1839 гады) / С.В.Марозава ; пад навук. рэд. У.М.Конана. – Гродна, 2001. – С.87–119. – Тое самае [Электронны рэсурс].
Немировский, Е. Л. Возникновение славянского книгопечатания / Е. Л. Немировский. – М. : Наука, 2003. – 534 с. : ил. – (История славянского кирилловского книгопечатания XV – начало XVII в. ; [т.] 1).
Немировский, Е. Л. Начало славянского книгопечатания / Е. Л. Немировский. – М. : Книга, 1971. – С. 76–172, 173–216.
Самайлюк, Т. А. Выдавецкая дзейнасць ордэна езуіта у Вялікім княстве Літоскім xviii ст. Полацкая друкарня езуіцкай акадэміі (1787–1820) / Т. А. Самойлюк // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. / Бел. дзярж. ун-т культуры і мастацтва. – Мн., 2006. – Ч. 1. – С. 114–121.
Самайлюк, Т. А. Друкарская дзейнасць ордэна францысканца у Вялікім княстве Літоскім XVIII ст. / Т. А. Самайлюк // Wspуlnota pami
·ci. Studia z dziejуw ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej / red. J. Gwi
·dzik, J. Malicki. – Katowice : Biblioteka
·l
·ska 2006. – S. 255–260.
Методыка правядзення занятка:
Да занятка студэнты рыхтуюць адказы на тэст №2 (праводзіцца на пачатку занятка).
Адказы на пытанні па тэме семінара могуць быць аформлены  выглядзе электроннай прэзентацыі з выкарыстаннем ілюстрацыйнага матэрыялу.
Прапануецца па 4 пытанні правядзенне ролевай гульні “Каралескі суд”.
Па жаданню студэнты могуць скласці па тэме красворд.
Усе выкананыя працы здаюцца выкладчыку.

Семінар 5. Сучасны стан і перспектывы развіцця кнігавыдання
Асноныя тэндэнцыі развіцця сучаснага кнігавыдання  Еропе, ЗША, Расіі.
Міжнародныя заемасувязі  кнігавыданні: арганізацыі, навуковыя цэнтры і музеі кнігі; кніжныя выставы і кірмашы.
Этапы фраміравання новай сістэмы кнігавыдання  Рэспубліцы Беларусь.
3.1. Дзейнасць дзяржаных выдавецтва.
3.2 Дзейнасць недзяржаных выдавецка-паліграфічных кампаній, прыватных выдавецтва.
3.3. Выдавецкая дзейнасць беларускай эміграцыі.
4. Мастацтва кнігі сучаснай Беларусі. Конкурс “Мастацтва кнігі”.
5. Праблемы развіцця кнігі і кнігавыдння ва мовах глабалізацыі і камп’ютэрызацыі.
Методыка правядзення занятка:
Адказы на пытанні могуць быць аформлены  выглядзе электроннай прэзентацыі з выкарыстаннем ілюстрацыйнага матэрыялу.
Прапануецца выявіць выданні, якія сталі дыпламантамі і ларэатамі конкурсу “Мастацтва кнігі” за бягучы год.
Якія водгукі  друку атрымала чарговая Мінская міжнародная выстава-кірамаш?
Заняткі праводзяцца  форме дэбата, да якіх студэнты распрацоваць прыкладны сцэнарый і пытанні па праблемах сучаснага стану кнігі.

ЛІТАРАТУРА
асноная:
Баразна, М. Р. Мастацтва кнігі Беларусі ХХ стагоддзя / М. Р. Баразна. – Мн. : Беларусь, 2007. – 239 с. : іл.
Бушуев, С. В. Электронная книга сегодня / С. В. Бушуев // Мир библиографии. – 2007. – № 5. – С. 40.
Донар, Л. І. Кнігавыданне / Л. І. Донар // Памяць : Мінск : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадо і раёна Беларусі : [у 5 кн.]. – Мн. : БелЭн, 2007. – Кн. 5, ч.2. – С. 437–455. – Тое самае: Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. – Мн. : БДУКМ, 2008. – Вып. 2. – С. 188–219.
Ежедневные итоги деятельности книжной индустрии Запада (Великобритания, Франция, США) // Кн. дело. – 1998. – № 3–4. – С. 60–71.
История книги / под ред. А. А. Говорова, Т. Г. Куприяновой. – М., 2001. – С. 88-99, 370–384.
Книга : энциклопедия. – М., 1999. – 800 с. – Са зместу: Ассоциация книгоизданий независимых государств. – С. 44–45 ; Издательское дело. – С. 228–232 ; Международная ассоциация издателей. – С. 406, 229, 262 ; Международный союз издателей. – С. 190, 407, 716 ; Международный совет по детской и юношеской литературе. – C. 200 ; Музей Гутенберга – С. 429–430 ; Музей истории книгопечатания им. Пфистера – С. 519. Гл. таксама іншыя артыкулы да тэмы семінара па паказальніку да энцыклапедыі С. 753–796. (па дзяржавах).
Лаптенок, И. Н. Книгоиздание и книгораспространение в Беларуси (по материалам Министерства информации за 2006–2007 гг.) / И. Н. Лаптенок // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. – Мн. : БДУКМ, 2008. – Вып. 2. – С. 172–187.
Ленский Б. В. Российское книгоиздание на современном этапе / Б. В. Ленский // Книговедение. Книжная культура. Книгоиздание (История и современность) / Ленский Б. В., Васильев В. И. – М. : Наука, 2009. – С. 29–41.
Макаров, Д.Г. Современное состояние книжных выставок-ярмарок в Республике Беларусь на примере Минской международной книжной выставки-ярмарки “Книги Беларуси–2006” и ярмарки “Мир книги” // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. / Бел. дзярж. ун-т культуры і мастацтва. – Мн., 2006. – С.199–204.
Морозова, С.А. Книжный рынок Республики Беларусь: социологические заметки / С.А. Морозова, Д.Г. Ротман // Социология. – 2007. – № 2. – С. 53–61.
Немировский, Е.Л. Изобретение Иоганна Гутенберга. Из истории книгопечатания. Технические аспекты / Е.Л. Немировский. – Москва : Наука, 2000. – С. 489–607.
Усенков, Д. Книга ХХI века / Д. Усенков // Наука и жизнь. – 2000. – № 8. – С. 76–82.
Шомракова, И. А. Всеобщая история книги : учеб. пособие / И. А. Шомракова, И. Е. Баренбаум. – СПб : Профессия, 2005. – С. 238–242.
дадатковая:
Антропольский, А. В. Электронные издания: проблемы и решения / А. В. Антропольский, К. В. Вигурский // Информационные ресурсы России. – М., 1998. – № 1. – С. 19-25.
Ленский, Б. В. Книгоиздательская система современной России / Б. В. Ленский. – М. : Наука, 2001. – 207 с.
Музеи книги и книжного дела : указатель / ИФЛА, Секция редких и ценных книг и документов. – М. : ГБЛ, 1987. – С. 276.
Книговедение : энциклопедический словарь. – М., 1982. – Са зсместу: Архив печати. – С. 26–27 ; Издательская марка. – С. 192 ; Издательское дело. – С. 193 ; Издательское дело за рубежом. – С. 199–202 ; Издательство. – С. 203 ; Международная книга. – С. 342–343 ; Музеи книги. – С. 362 ; ООН по вопросам образования и, науки, культуры, ЮНЕСКО. – С. 381 ; Международный год книги. – С. 345 ; Статистика печати. Международная статистика печати. – С. 519 ; Ярмаркии выставки книжные международные. – С. 629–631.
Книгоиздание и периодическая печать Беларуси. Статистические итоги 2006 года : Междунар. конф. издателей и распространителей книг и печатных СМИ “Печатный рынок Беларуси в контексте стран СНГ и Балтии. Экспертные оценки и стратегия успеха”, Минск, 22–23 марта 2007 г. / Нац. кн. палата Беларуси ; сост. Т. Г. Рабушко. – Мн.: НКП Беларуси, 2007. – 20 с.
Книгоиздание и печать Беларуси = Bookspublishing and print media in Belarus / Министерство информации Республики Беларусь. – Мн. : Кавалер, 2006. – 40 с. : ил.
Кто издаёт книги в Республике Беларусь : справочник / авторы-сост. С. В. Кузьмин, Н. А. Кузьмина ; пер. на англ. И. Махнач, Е. Подворной. – Мн. : Эридан, 1992. – 208 с.
Недзяржаная выдавецкая дзейнасць у Беларусі: гісторыя і сучаснасць : матэрыялы Міжнар. навук.-практ. канф. (Мінск, 3–4 кастр. 1996 г.) / Бел. ун-т культуры ; рэдкал.: А. Труса, Т. Самайлюк, Л. Донар, Т. Дзем’яновіч, А. Патупа, Я. Будзінас, Н. Бярозкіна. – Мн. : Тэхналогія, 1997. – 72 с.
Ничипорович, С. А. Развитие издательско-полиграфического комплекса Беларуси в условиях становления рыночных отношений / С. А. Ничипорович. – Мн. : Харвест, 2001. – 176 с.
Самойлюк Т. А. Православная книга в Беларуси / Т. А. Самойлюк. – Мн. : Православное Братство в честь Святого Архистратига Михаила в г.Минске, 2005. – 127 с.
100 крупнейших издательства в России // Кн. дело. – 1998. – № 3. – С. 26–32.
Сухоруков, К. М. Книга в Будущем / К. М. Сухоруков // Книга. Исслед. и материалы. – М., 1993. – Сб. 66. – С. 26–38.
Тэсты
ТЭСТ №1.
1 ВАРЫЯНТ:
Калі з’явіліся на Беларусі першыя рукапісныя кнігі і з чым гэта было звязана?
Назавіце асноныя богаслужбовыя рукапісныя кнігі і якімі царконымі статутамі рэгулявася іх склад?
Кім і калі напісаны твор “Парэнэсіс”?
Пералічыце асноныя тыпы рукапіснай кнігі  ВКЛ?
Калі  ВКЛ пачалі стварацца рукапісы на лацінскай і польскай мовах?
Назавіце рукапісныя чытальныя кнігі, тэкст у якіх размяшчася паводле каляндарнага прынцыпу?
Калі на Беларусі з’явілася папера ласнай вытворчасці і колькі вядома папяровых млыно на яе тэрыторыі  перыяд ВКЛ?

2 ВАРЫЯНТ:
2.1. Пералічыце асноны матэрыял для пісьма  Х–ХІІІ стст.
2.2. Да якога тыпу рукапіснай кнігі адносяцца Тлумачэнні Святога пісання, перакладная патрыстыка, агіяграфія?
2.3. Што і калі напіса Іаан Лесвічнік?
2.4. Якія з біблійных кніг былі найбольш пашыранымі  пасядзённым жыцці і для якой мэты выкарыстоваліся?
2.5. Пералічыце асноныя мовы рукапісных кніг ВКЛ?
2.6. Назавіце найбольш папулярныя царкона-павучальныя рукапісныя зборнікі ВКЛ?
2.7. Назавіце асноныя фарматы рукапісных кніг?

3 ВАРЫЯНТ:
3.1. Пералічыце асноныя цэнтры кнігапісання на Беларусі  Х–ХІІІ стст.
3.2. Якія рукапісныя кнігі па змесце лічыліся “пасвецкімі”?
3.3. Колькі твора лічыцца належыць Кірылу Тураскаму і колькі з іх прысвечаны кнізе і чытанню?
3.4. Назавіце рукапісныя кнігі, якія ваходзілі  склад гімнаграфічных?
3.5. Якія алфавіты (графіка) выкарыстоваліся  рукапісных кнігах ВКЛ?
3.6. У якіх рукапісных зборніках змяшчаліся першыя навуковыя веды пра навакольны свет, прыродазначая інфармацыя?
3.7. Назавіце асноныя стылі афармлення беларускіх рукапіса?


4 ВАРЫЯНТ:
4.1. Мова і графіка першых старажытных беларускіх рукапіса?
4.2. Назавіце найранейшы з вядомых старажытных беларускіх рукапіса і дзе ён заховаецца?
4.3. З чыім імем звязана знікненне жыційнай літаратуры на Беларусі?
4.4. У які час створана Ларышаскае евангелле і з якіх частак яно складаецца?
4.5. Назавіце рукапісныя кнігі беларускіх татара?
4.6. Якія рукапісныя кнігі XV – XVIII стст. мелі гістарычны змест?
4.7. Якія прыгожванні выкарыстоваліся  беларускіх рукпісных кнігах? Асноныя помнікі беларускага кніжнага мастацтва?

5 ВАРЫЯНТ:
5.1. У які час на Беларусі склася асноны рэпертуар рукапіснай кнігі?
5.2. Час напісання Полацкіх евангелля?
5.3. Хто напіса “Пасланне Фаме Прэсвітэру”?
5.4. Як называся поны збор рукапісных біблійных тэкста і  які час ён бы створаны  ВКЛ?
5.5. Галоная богаслужбовая кніга ярэйскага насельніцтва ВКЛ?
5.6. Назавіце рукапісныя кнігі па праву пачатку XVI ст.?
5.7. Які матэрыял выкарыстовася для пераплёту рукапіса, яго асноныя элементы на абкладах?

6 ВАРЫЯНТ:
6.1. Асноныя тыпы старажытных рукапісных кніг на Беларусі часо Полацкага княства?
6.2. Першы вядомы на Беларусі рукапіс понага апракаса?
6.3. У склад якіх летапісных звода уваходзіла “Аповесць мінулых часо”?
6.4. Асноныя цэнтры масавай вытворчасці беларускіх рукапісных кніг у ВКЛ?
6.5. Якую форму мела асноная богаслужбовая кніга ярэйскага насельніцтва ВКЛ?
6.6. Якія рукапісы па сваім функцыянальным прызначэнні адносяцца да утылітарных або жытковых?
6.7. Асноны почырк кнігапісца XIV–XVIII стст.?

ТЭСТ №2.
1 ВАРЫЯНТ:
1.1. Што і дзе выда Ф.Скарына  1517–1519 гг.?
1.2. 1553 г. – дата заснавання чаго?
1.3. Якое выданне выйшла каля 1580-га г., у ім тэкст размяшчася паралельна?
1.4. Каму належала друкарня  Супраслі?
1.5. Колькі вядома назва газет-аднадзёнак ВКЛ?

2 ВАРЫЯНТ:
2.1. Што выда Ф.Скарына  1522 г.?
2.2. Калі і дзе выйша “Катэхізіс” С.Буднага? На якой мове?
2.3. Чым вызначаецца “Радзівілаская Біблія” 1563 г.?
2.4. Якія друкарні ВКЛ мелі рысы прадпрыемства дзяржанага характару?
2.5. Назавіце першую друкаваную газету, выдадзеную  ВКЛ і калі яна выйшла?

3 ВАРЫЯНТ:
3.1. Што і дзе выда Ф.Скарына  1525 г.?
3.2. 1568–1570-я гады – час дзейнасці якой друкарні?
3.3. Хто з друкаро працава у Заблудаве?
3.4. Якой друкарняй кірава Станісла Богуш-Сестранцэвіч?
3.5. Першы друкаваны інфармацыйны бюлетэнь ВКЛ, які выдавася на польскай мове  канцы XVII – пачатку XVIII ст.?

4 ВАРЫЯНТ:
4.1. 24 кнігі складаюць якое выданне Ф.Скарыны?
4.2. Другая пасля Ф. Скарыны друкарня  Вільні?
4.3. Якіх друкаро называлі віленскімі “эльзевірамі”?
4.4. Хто заснава Гродзенскую каралескую друкарню?
4.5. Якая газета была заснавана  1760 г.?

5 ВАРЫЯНТ:
5.1. 22 кнігі складаюць якое выданне Ф.Скарыны?
5.2. Які працэнт складаюць беларускамоныя выданні  кніжным рэпертуары брацкіх друкарня?
5.3. У якой друкарні Сымон Будны выда каля 20 выдання?
5.4. Назавіце магната ВКЛ, заснавальніка прыватных друкарня?
5.5. Гады выдання “Гродзенскай газеты”?

6 ВАРЫЯНТ:
6.1. Тры агульныя назвы кніг Ф.Скарыны?
6.2. Больш за 2,5 тыс. выдання выпушчана  Вільні кім?
6.3. З імёнамі якіх выдацо звязана дзейнасць брацкіх друкарня?
6.4. Цэнтры ярэйскага кнігадрукавання  ВКЛ?
6.5. Назавіце друкарні, у якіх выдаваліся календары?

ТЭСТ №3.
1 ВАРЫЯНТ:
1.1. Калі  Расіі пачалася рэформа друку?
1.2. Асноныя тыпы выдавецкіх прадпрыемства Беларусі  перыяд Расійскай імперыі?
1.3. Колькі вядома выдавецкіх цэнтра на Беларусі  ХІХ – пач. ХХ ст.?
1.4. Першая з вдомых друкаваных кніг ХІХ ст., якая выйшла на беларускай мове лацініцай?
1.5. Якое мясцовае перыядычнае выданне было адзіным пасля далучэння Беларусі да Расійскай імперыі?

2 ВАРЫЯНТ:
2.1. Якія радавыя загады скасавалі екацярынінскую забарону вольнага (прыватнага) друку?
2.2. Назавіце царконыя друкарні Беларусі і перыяд іх дзейнасці?
2.3. Назавіце буйнейшыя кнігавыдавецкія цэнтры Беларусі  ХІХ – пач. ХХ ст.?
2.4. Калі і дзе выйшлі беларускамоныя творы В.Дуніна-Марцінкевіча?
2.5. Калі і дзе выходзіла “Часовая газета”?

3 ВАРЫЯНТ:
3.1. У якім годзе забаронены ярэскамоны друк на Беларусі?
3.2. Назавіце асноныя выдавецкія прадпрыемствы Беларусі дзяржанага характару і дзе яны існавалі?
3.3. У які год кнігавыданне  Мінску дасягнула найвышэйшых колькасных паказчыка?
3.4. Калі і дзе знікае першае беларускае выдавецкае таварыства?
3.5. Назавіце першы часопіс на тэрыторыі Беларусі, кім выдавася?

4 ВАРЫЯНТ:
4.1. Калі бы прыняты загад аб забароне польскамонага друку на Беларусі?
4.2. Якому тыпу выдавецкіх прадпрыемства належала вядучая роля  выпуску кніжнай прадукцыі Беларусі?
4.3. З якога часу  кнігавыданні Беларусі пачынае дамінаваць руская мова?
4.4. Гады дзейнасці выдавецкай суполкі “Загляне сонца і  наша аконца”. Колькі вядома іх выдання?
4.5. З якога часу  Беларусі пачылі выдавацца афіцыйныя газеты (назва, мова)?

5 ВАРЫЯНТ:
5.1. Гады дзейнасці “Часовых правіл аб цэнзуры”?
5.2. Калі зніклі на Беларусі грамадскія кнігавыдавецтвы?
5.3. Назавіце асноную тэматыку кніжнай прадукцыі Беларусі  ХІХ – пач. ХХ ст.?
5.4. Якія беларускія выдавецтвы дзейнічалі  Вільні  пач. ХХ ст.?
5.5. Першая нелегальная беларускамоная газета?

6 ВАРЫЯНТ:
6.1. З прыняццем якіх дакумента звязана адраджэнне беларускамонага друку?
6.2. Да якога тыпу выдавецкіх прадпрыемства адносяцца выдавецтвы губернскіх статыстычных камітэта?
6.3. Якія віды выдання сфармаваліся  беларусі  ХІХ – пач. ХХ ст.?
6.4. Якія беларускія выдавецтвы дзейнічалі  Мінску  пач. ХХ ст.?
6.5. Першыя легальныя газеты на беларускай мове?

















3. Даклады, курсавыя і дыпломныя работы
Тэматыка курсавых і дыпломных работ

п/п
Назва тэмы
форма
працы

1.
Кніжная справа  Віцебску (ХІХ – пачатак ХХ ст.)
курсавая

2.
Кніжная справа  Магілёве (ХІХ – пачатак ХХ ст.)
курсавая

3.
Газета “Наша Ніва” як крыніца інфармацыі па гісторыі беларускай кнігі
курсавая

4.
Кнігі дыпламанты і ларэаты конкурсу “Мастацтва кнігі”
курсавая

5.
Мінская міжнародная выстава-кірамаш
курсавая

6.
Электронная кніга Беларусі: тэарэтыка-метадычны аспект
дыплом-ная

7.
Новыя тэхналогіі  захаванні кніжнай спадчыны
дыплом-ная


Тэмы для самастойнай працы студэнта
Тэма 1. Тэарэтычныя і метадалагічныя падыходы да вывучэння
гісторыі кнігі (4 г.)

Паняцце і этымалогія слова “кніга”
рэферат

Дыялектыка кнігі, яе форм і функцый
рэферат

Метады пазнаня і гісторыя кнігі
рэферат

Развіццё гістарычных веда пра кнігу
рэферат

Маршал Мак-Люэн і чатыры эпохі  гісторыі чалавецтва
рэферат

Тэма 2. Узнікненне і развіццё гісторыі кнігі як навукі  Беларусі (2 г.)

Гісторыя беларускай кнігі  працах А. Ельскага, П. Уладзімірава, Я. Карскага
рэферат

Дзейнасць Усебеларускага таварыства бібліяфіла (1927–1929)
рэферат

“Чатырохсотлецце беларускага друку. 1525-1925” (Мн., 1926): характарыстыка зместу выдання
рэферат

“Гісторыі беларускай (крыскай) кнігі: Спроба паясьніцельнай кнігопісі ад канца Х да пачатку ХІХ стагодзьдзя” Вацлава Ластоскага (Кона, 1926): змест і структура выдання
рэферат

Музей кнігі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
ЭП

Музей беларускага кнігадрукавання  Полацку
ЭП

Тэма 3. Узнікненне і развіццё пісьма. Пісьмо на старажытных землях Беларусі  дахрысціянскі перыяд (5 г.)

Прадметнае пісьмо – першабытная сістэма пісьма
ЭП

Логаграфічнае пісьмо  рабаладальніцкіх краінах Старажытнага Усходу, Мексікі і Цэнтральнай Амерыкі
ЭП

Фінікійскі алфавіт. Яго распасюджанне і дасканаленне  Грэцыі (ІХ ст. да н. ч.)
ЭП

Ідэаграфічнае пісьмо Месапатаміі, Егіпта. Асіра-Вавілонскі клінапіс. Кітайская пісьменнасць
ЭП

Узнікненне лацінскага алфавіту
ЭП

Кірыліца і глаголіца
ЭП

Тэма 4. Кніга Старажытнага Усходу (4 г.)

Культура старажытнага Шумера
рэферат

Асіра-Вавілонія – спадчынніца шумерскай культуры
рэферат

Егіпецкія кнігі (скруткі) на папірусе
ЭП

Кніга Індыі
рэферат

Росквіт культуры старажытнага Кітая Вынаходніцтва паперы
рэферат

Тэма 5. Кніга  Антычным грамадстве (4 г.)

Развіццё кніжнай справы і Антычная культура Грэцыі
ЭП

Росквіт лацінскага пісьменства  эпоху Рымскай рэспублікі і ранняй імперыі
рэферат

Старажытнейшыя рымскія помнікі пісьма на лацінскай мове
ЭП

Першыя ганенні на кнігі
рэферат

Тэма 6. Кніга  эпоху Сярэднявечча (4 г.)

Манастырскія скрыпторыі і бібліятэкі – цэнтры кніжнай культуры
рэферат

Рычард дэ Бёры (“Філабіблон”).
рэферат

Роля каралескіх дваро у распасюджанні рукапіснай кнігі (“каралінгскі мінускул”)
рэферат

Распасюджанне гатычнага стылю і яго сувязь з сярэднявечнай рэлігіяй
ЭП

Уплы візантыйскай кніжнай культуры на развіццё заходнеерапейскай, славянскай кнігі, кнігі народа Каказа
ЭП

“Тысяча пячор Будды”
рэферат

Мастацтва каліграфіі рукапісных кніг у Японіі
ЭП

Тэма 7. Пісьменства і кніга на тэрыторыі Старажытнай Русі. Кніга Беларусі часо Полацкага княства (4 г.)

Кніга  культурных сувязях усходніх славян
рэферат

Берасцяныя гараматы (Ногарад, Віцебск, Мсціслаль) і кнігі на васкаваных дошках
ЭП

Помнікі кніжнай культуры Беларусі
ЭП

Ярасла Мудры і распасюджанне асветы
рэферат

Дзейнасць беларускіх асветніка Клімента Смаляціча, Кірылы Тураскага, Араамія Смаленскага, Ефрасінні Полацкай
ЭП

Асаблівасці афармлення рукапісных кніг. Мініяцюра.
ЭП

Тэма 8. Рукапісная кніга Беларусі  Вялікім княстве Літоскім (другая палова ХІІІ – XVIII стст.) (4 г.)

Беларускае Адраджэнне і рукапісная кніга
ЭП

Кніжныя помнікі Беларусі: Друцкае, Ларышаскае, Мсціжскае, Жыровіцкае, Шарашоскае, Вакавыскае, Слуцкае Евангеллі; Менскі Апракас; Анежскі (Мсцісласкі) Псалтыр; “Дзесяцігла”
ЭП

Дзяржаныя летапісныя зводы: Летапіс вялікіх князё літоскіх, Беларуска-літоскі летапіс, Хроніка Вялікага княства Літоскага і Жамойцкага, Хроніка Быхаца
рэферат

Стылі афармлення беларускіх рукапіса
ЭП

Тэма 9. Узнікненне і распасюджанне кнігадрукавання  эпоху Адраджэння (4 г.)

Дзейнасць Іагана Гутэнберга  Майнцы
ЭП

Дзейнасць друкарні І. Фуста і П. Шэфера
рэферат

Альбрэхт Дзюрэр і “Сусветная хроніка” Г. Шэдэля і “Апакаліпсіс”
ЭП

Узнікненне і дзейнасць італьянскай выдавецкай фірмы Альда
ЭП

Дзейнасць друкарні “Дома Плантэна”.
ЭП

Выдацы-гуманісты Эцьены
ЭП

Выдавецкая дзейнасць Швайпольта Фіёля  Кракаве
ЭП

Буйнейшы пражскі кнігадрукар Ян Севярын
рэферат

З’яленне кнігадрукавання  Маскоскай дзяржаве. Ананімныя выданні
рэферат

Тэма 10. Узнікненне беларускага кнігадрукавання. Дзейнасць Ф. Скарыны і яго паслядоніка (XVI – пер. пал. XVII ст.) (4 г.)

Эпоха Адраджэння – “залаты век” беларускай культуры
ЭП

Культурна-гістарычнае значэнне Ф. Скарыны  развіцці сходнеславянскага кнігадрукавання
ЭП

Дзейнасць Брэсцкай друкарні (Бярнард Ваявудка, Станісла Мурмэліус, Цыпрыян Базылік)
ЭП

Дзейнасць С. Буднага  Нясвіжы, Заслаі (Уздзе), Лоску
ЭП

“Евангелле” Васіля Цяпінскага
рэферат

Дзейнасць друкарні “Дому Мамоніча”.
ЭП

Дзейнасць Спірыдона Собаля
ЭП

Мастацкае афармленне старадрука. Віленская гравёрная школа (друкарня Віленскай акадэміі езуіта, Тамаш Макоскі)
ЭП

Тэма 11. Кніга  эпоху Асветніцтва (4 г.)

Энцыклапедычныя выданні і выданні “кішэннага” фармату
рэферат

Развіццё перыядычнага друку (газеты, часопісы, альманахі)
рэферат

Вытворчасць карт, глобуса, выданне геаграфічнай літаратуры
рэферат

Узнікненне першых кнігавыдавецкіх кампаній
рэферат

Выданне твора Дж. Свіфта, Д. Дэфо
ЭП

Дзейнасць беларуса Ільі Капіевіча
рэферат

Дзейнасць М. Навікова, А. Радзішчава
рэферат

Тэма 12. Выдавецкая дзейнасць у Беларусі  межах Вялікага княства Літоскага і Рэчы Паспалітай (другая палова XVIІ – XVIII ст.) (4 г.)

Дзейнасць Магілёскай брацкай друкарні і Максіма Вашчанкі
ЭП

Дзейнасць друкарня каталіцкіх ордэна: Віленскай акадэміі езуіта, езуіцкіх калегіума у Пінску, Нясвіжы, Полацку; друкарня францысканца і піяра у Вільні
ЭП

Кнігавыдавецкая дзейнасць уніяцкага (базыльянскага) ордэна: Віленская Троіцкая (базыльянская) друкарня, Супрасльская друкарня.
ЭП

Прадпрыемствы дзяржанага характару: Магілёская прыдворная друкарня, Гродзенская каралеская друкарня
ЭП

Віленская і Магілёская гравёрныя школы
ЭП

Тэма 13. Кніга  эпоху Новага часу (ХІХ – пачатак ХХ ст.) (4 г.)

Удасканаленне тэхналагічных працэса друку
рэферат

Дзейнасць Уільяма Морыса і адраджэнне “мастацкай кнігі”
рэферат

Энцыклапедычныя выданні “Лярус”
рэферат

Дзейнасць буйнейшых выдавецкіх фірм “Кота”, “Ф. А. Бракгаза”, “Тахнітца”, “Літаратурнага Музея”
рэферат

Дзейнасць “казённых” друкарня у Расіі
рэферат

Дзейнасць прыватных расійскіх камерцыйных выдавецтва дваран-мецэната (П. П. Бекета, М. П. Румянца, П. А. Плавільшчыка, І. В. Слёнін, Глазуновы, А. І. Плюшар, С. І. Селіванаскі, А. І. Сэмэн, А. Ф. Смірдзін).
ЭП

Дзейнасць універсальных і спецыялізаваных расійскіх выдаваецтва капіталістычнага тыпу (М. В. Вольфа, А. С. Суворына, А. Ф. Маркса, К. Т. Салдаценкава, А. Д. Сыціна, К. Л. Рыкера, А. Ф. Дэрыена, У. А. Беразоскага, І. М. Кнэбеля, П. І. Юргенсона
ЭП

Узнікненне рэвалюцыйна-дэмакратычнага кнігавыдання (Ф. Ф. Паленка, Л. Ф. Панцялее)
ЭП

Тэма 14. Кніга Беларусі  перыяд Расійскай імперыі (канец XVIII – пачатак ХХ ст.) (4 г.)

Дзяржаныя выдавецтвы (губернскія друкарні, губернскія статыстычныя камітэты, археаграфічныя становы)
рэферат

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч і выданне кніг на беларускай мове
ЭП

Нелегальныя перыядычныя выданні: “Гутарка двух суседа”, “Мужыцкая прада” (К. Каліноскі).
ЭП

Друк беларускамоных твора за межамі Расійскай імперыі. Ф.Багушэвіч
ЭП

Адраджэнне беларускамонага друку (“Круг беларускі”, “Загляне сонца і  наша аконца”, Антон Грыневіч, “Грамада”. Першыя легальныя газеты на беларускай мове – “Наша Доля”, “Наша Ніва”)
ЭП

Мастацтва афармлення беларускай кнігі
ЭП

Тэма 15. Кніга  эпоху Навейшага часу (першая палова ХХ ст.) (4 г.)

Прагрэс у паліграфіі: афсет, фотанаборныя машыны, электрычныя паліграфічныя машыны
ЭП

Станаленне савецкай улады і кірункі развіцця кніжнай справы
рэферат

Кніга  барацьбе супраць фашызму
ЭП

Выдавецкая справа народа СССР
ЭП

Распасюджанне выдання тыпу “pocketbook” (“покет-бук”) і “paperbook” (“пэйпер-бук”)
ЭП

Тэма 16. Кніга Беларусі  1917–1991 гг. (4 г.)

Нацыяналізацыя і арганізацыя дзяржанага кнігавыдання  Савецкай Беларусі
рэферат

Выданні літаратурных аб’яднання “Маладняк” і “Узвышша”
рэферат

Кнігавыдавецкая справа  Заходняй Беларусі  складзе ІІ Рэчы Паспалітай
рэферат

Выдавецкая дзейнасць у гады Вялікай Айчыннай вайны
ЭП

Стварэнне новых дзяржаных выдавецтва і вызначэнне іх спецыялізацыі (“Беларусь”, “Народная асвета”, “Універсітэцкае”, “Ураджай”, “Звязда” – Беларускі Дом друку, “Вышэйшая школа”, Галона рэдакцыя Беларускай Савецкай энцыклапедыі АН Беларусі, “Мастацкая літаратура”, “Полымя”, “Юнацтва”)
ЭП

Узнікненне самвыдаву і непадцэнзурнай перыёдыкі
рэферат

Гісторыя беларускага эмігранцкага друку
рэферат

Тэма 17. Кніга  эпоху Навейшага часу (другая палова ХХ – пачатак ХХІ ст.) (4 г.)

Нетрадыцыйныя спосабы вытворчасці кнігі
рэферат

Манапалізацыя  сферы выдавецкай вытворчасці
рэферат

Праблема чытання і навацыі  афармленні кніжнай прадукцыі
ЭП

Прафесійныя аб’яднанні
рэферат

Масавая літаратура і асартымент кніжнага рынку
рэферат

Электронная кніга
рэферат

Буйнейшыя прыватныя кампаніі Расіі: “АСТ”, “Эксмо”, “Дрофа”, “Терра”, “Варгиус”, “Росмэн”, “Третья волна” і інш.
ЭП

Тэма 18. Кніга Беларусі на сучасным этапе (4 г.)

Кніжны рынак Беларусі: стан і перспектывы
рэферат

Стварэнне электронных і адыё кніг. Сайты і Інтэрнет-магазіны беларускіх выдавецтва
ЭП

Дзейнасць вядучых дзяржаных выдавецтва: “Народная асвета”, “Вышэйшая школа”, “Мастацкая літаратура”, “Беларуская энцыклапедыя”, “Беларусь”, “Беларуская навука”
ЭП

Асноныя кірункі дзейнасці недзяржаных выдавецтва: “Тэхналогія”, “Беларускі кнігазбор”, “Бацькашчына”, “Харвест”, “Папуры”, “Аверсэв”, “Юніпрэс”, “Кніжны Дом”, “Кавалер Паблішэрс”, “Амалфея” і інш.
ЭП

Буйнейшыя майстры беларускай кніжнай графікі
ЭП


*Літаратуру да самастойнай працы гл. у спісах да тэкста лекцый.

Метадычныя казанні да самастойнай працы
Метадычныя указанні па падрыхтоцы семінарскіх занятка прыводзяцца адпаведна да кожнай тэмы.
Падрыхтока рэферата адносіцца да самастойных занятка студэнта. Змест рэферата павінен паказаць ступень засваення студэнтам асноных тэндэнцый развіцця кнігі і кніжнай справы  той ці іншы перыяд, а таксама яго менне самастойна мысліць, абагульняць вывучаны матэрыял.
Для выканання рэферата студэнт павінен выбраць адну з рэкамендуемых тэм, прадумаць план работы, падабраць неабходную літаратуру. Пры напісанні работы неабходна праявіць уменне карыстаннем крыніц, прыводзячы на іх спасылкі  тэксце; уменне выкладання сваіх ацэнак і вывада. Аб’ём работы павінен складаць прыкладна 5–10 аркуша тэкста, выкананага з дапамогай камп’ютэранага набору. Тытульны аркуш павінен змяшчаць назву навучальнай установы, факультэта, тэму работы, прозвішча выканацы. Работа павінна мець план, уводзіны, назвы раздзела, заключэнне, спіс выкарыстанай літаратуры (у алфавіце атара і назва) з указаннем выхадных дадзеных.
Электронная прэзентацыя з’яляецца таксама самастойнай работай, у якой студэнт павінен праявіць уменне аналізаваць, вылучаць галонае, абагульняць і прадсталяць у сціслай форме асноныя вынікі па тэкставых крыніцах абранай тэмы, а таксама паказаць уменне падабраць ілюстрацыйны матэрыял і аформіць яго у выглядзе электроннай прэзентацыі. Спіс выкарыстаных крыніц неабходна таксама абавязкова размясціць у канцы працы.
Работа падаецца на кафедру  тэрміны, устаноленыя навучальнай установай. Рэферат таксама можа быць абмеркаваны на семінарскіх занятках.










4. Пытанні для падрыхтокі да экзамену
Этымалогія паняцця “кнігі”, яго тэрміналагічнае вызначэнне.
Элементы кнігі, іх развіццё і прымяненне  рукапіснай і друкаванай кнізе.
Узнікненне пісьма, этапы яго развіцця.
Першыя рукапісныя кнігі старажытных рабаладальніцкіх дзяржа Усходу, Егіпта, Індыі і Кітая.
Кніга  Антычным грамадстве.
Кніга  эпоху Сярэднявечча.
Пісьмо усходніх славян і роля Кірылы і Мяфодзія.
Рукапісная кніга Старажытнай Русі. Кніжныя помнікі Беларусі часо Полацкага княства (ХІ – ХІІІ стст.).
Рукапісная кніга Вялікага княства Літоскага (XIV – XVIII стст.). Асноныя тыпы.
Гісторыя вынаходніцтва кнігадрукавання. Дзейнасць І. Гутэнберга і яго паслядоніка.
Фарміраванне кніжнай справы  Англіі  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.).
Умовы развіцця кнігавыдання  Італіі  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.). Дзейнасць Альда.
Развіццё кніжнай справы  Нідэрландах  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.). Дзейнасць Плантэна і Эльзевіра.
Асноныя цэнтры кнігавыдання Францыі  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.). Дзейнасць Эцьена.
Узнікненне кнігадрукавання  Польшчы, Чэхіі, Венгрыі, Румыніі (XV – першая палова XVII ст.).
Узнікненне і развіццё кірылічнага друку. Дзейнасць Ш. Фіёля.
Узнікненне беларускага кнігадрукавання. Выдавецкая дзейнасць Ф.Скарыны і яго паслядоніка (С.Буднага і В.Цяпінскага).
Выдавецкая дзейнасць “Дому Мамоніча”.
Выдавецкая і асветніцкая дзейнасць у ВКЛ правасланых брацтва.
Буйнейшыя каталіцкія і ніяцкія друкарні  ВКЛ і іх выданні.
Гісторыя знікнення перыядычнага друку і першыя газеты  ВКЛ.
Узнікненне і распасюджанне кнігадрукавання  Маскоскай дзяржаве. Выдавецкая дзейнасць І.Фёдарава і П.Мсціслаца.
Ерапейская кніга і кнігавыданне  эпоху Асветніцтва.
Кніжная справа  Расіі  канцы XVII – XVIII стст. Развіццё грамадзянскага шрыфту і роля І. Капіевіча.
Новыя паліграфічныя тэхналогіі і індустрыялізацыя кніжнай вытворчасці  ХІХ ст.
Кніжная справа  ХІХ – пач. ХХ ст. у краінах Заходняй Еропы і ЗША.
Асаблівасці і развіццё нацыянальнага друку і кнігі  ХІХ – пач. ХХ ст. у краінах Усходняй Еропы (Балгарыя, Венгрыя, Румынія, Польшча).
Кніжная справа  Расіі  ХІХ – пач. ХХ ст.
Умовы развіцця кнігі на Беларусі  складзе Расійскай імперыі (1795 – 1917 гг.).
Адраджэнне беларускамонага кнігавыдання. Дзейнасць першых беларускіх выдавецтва у Пецярбургу, Вільні, Мінску.
Гісторыя развіцця беларускамонага перыядычнага друку  ХІХ – пач. ХХ ст.
Развіццё кніжнай справы  першай палове ХХ ст. у краінах Заходняй Еропы і ЗША.
Кнігадрукаванне  краінах Усходняй Еропы  першай палове ХХ ст.
Асаблівасці развіцця выдавецкай справы  Расіі і СССР у першай палове ХХ ст. (пасля 1917 г.)
Асноныя кірункі кнігавыдання  БССР (пасля 1917 г.).
Кнігавыдавецкая дзейнасць у Заходняй Беларусі (пасля 1921 г.).
Выдавецкая справа Беларусі  гады Вялікай Айчыннай вайны: тылавы, падпольны і акупацыйны друк.
Адналенне і арганізацыя выдавецкай справы Беларусі пасля Вялікай Айчыннай вайны. Стварэнне новых выдавецтва.
Стан беларускамонага кнігавыдання  БССР у 1963 – 1990 гг.
Манапалізацыя выдавецкай вытворчасці  Заходняй Еропе і ЗША  другой палове ХХ – пачатку ХХІ ст.
Кніга  краінах Усходняй Еропы  другой палове ХХ – пачатку ХХІ ст.
Асноныя тэндэнцыі выдавецкай дзейнасці  СССР і Расіі  другой палове ХХ – пачатку ХХІ ст.
Змены  развіцці кнігавыдавецкай справы ва мовах незалежнасці Рэспублікі Беларусь (пасля 1991 г.).
Дзейнасць дзяржаных выдавецтва Рэспублікі Беларусь.
Дзейнасць недзяржаных выдавецтва Рэспублікі Беларусь.
Выдавецкая дзейнасць беларускай дыяспары.
Беларускія кнігазнацы. Асноныя працы па гісторыі беларускай кнігі.
Асноныя тэндэнцыі і праблемы развіцця кнігі  свеце на сучасным этапе.










Рэкамендуемыя формы кантролю за засваеннем курса
Агульны аб’ём курса складае 150 гадзін. З іх лекцый – 54 гадзіны, семінарскіх занятка – 10 гадзін, самастойная праца – 86 гадзін.
Кантроль якасці веда студэнта па дысцыпліне рэкамендуецца праводзіць з дапамогай рэйтынгавай сістэмы ацэнкі. На семінарскіх занятках ацэньваецца менне карыстацца засвоеным матэрыялам, удзел у дзелавых гульнях і іншых формах правядзення занятка (творчы падыход).
Прамежкавымі формамі кантролю засваення матэрыялу з’яляюцца:
адзнакі за адказы на семінарскіх занятках;
адзнакі за рэфераты і прэзентацыі;
адзнакі за тэсты;
адзнакі за самастойную працу;
адзнакі за даклады, прадсталеныя на навукова-практычных канферэнцыях.
Аснонай формай кантролю веда з’яляецца экзамен. На экзамене рэкамендуецца лічваць паказчыкі работы студэнта па рэйтынгавай сістэме ацэнкі.
Схема рэйтынгавай ацэнкі засваення курса
“ГІСТОРЫЯ КНІГІ”
1. Наведванне лекцый – 2 балы за 1 лекцыю, усяго 27 бала.
2. Наведванне семінара – 2 балы за наведванне, усяго 10 бала.
3. Адказы на семінарскіх занятках – да 10 бала, усяго – 50 бала.
4. Падрыхтока рэферата і электронных прэзентацый – ЭП да семінара – да 10 бала.
5. Адказы на тэсты – 1–2 балы за правільны адказ, усяго – 57 бала.
6. Самастойная праца студэнта – СПС (падрыхтока рэферата, даклада, ЭП, выкананне практычных задання – ПЗ) – да 10 бала.
Прэміяльныя балы:
1. Актынасць на семінарскіх занятках (дапаненне адказа) – да 6 бала.
2. Аналіз манаграфічных крыніц ці навуковых артыкула з выступленнем перад групай – да 10 бала.


Памяншальныя балы:
1. Несвоечасовае (без уважлівай прычыны) выкананне задання па вывучанай дысцыпліне – мінус 2 балы.
Да экзамена дапускаюцца студэнты, якія набралі 70% бала, ці 119 бала.

Карта ацэнкі работы студэнта


№ п/п

Прозвішча, імя студэнта,
група

Наведванні
(2)

Віды работ
(да 10)

Агульная
колькасць бала



лек-цыі
семі-нары
адказы на семіна-ры
рэферат даклад, ЭП, ПЗ да семіна-ра
СПС
адказы на тэсты


























ТЭМЫ СЕМІНАРСКІХ ЗАНЯТКАѕ І ПЫТАННІ ДА ЭКЗАМЕНУ
ДЛЯ СТУДЭНТАѕ ФЗН

Семінар (4 г.). Сучасны стан і развіццё беларускага кнігавыдання
Этапы фраміравання новай сістэмы кнігавыдання  Рэспубліцы Беларусь: дзяржанае і грамадскае рэгуляванне.
Дзейнасць дзяржаных выдавецтва.
Дзейнасць недзяржаных выдавецка-паліграфічных кампаній, прыватных выдавецтва.
Выдавецкая дзейнасць беларускай эміграцыі.
Мастацтва кнігі сучаснай Беларусі. Конкурс “Мастацтва кнігі” і Міжнародная Мінская выстава-кірмаш.
Праблемы развіцця кнігі і кнігавыдння ва мовах глабалізацыі і камп’ютэрызацыі.

Методыка правядзення занятка:
Адказы на пытанні могуць быць аформлены  выглядзе электроннай прэзентацыі з выкарыстаннем ілюстрацыйнага матэрыялу.
Прапануецца выявіць выданні, якія сталі дыпламантамі і ларэатамі конкурсу “Мастацтва кнігі” за бягучы год.

ЛІТАРАТУРА
асноная:
Баразна, М. Р. Мастацтва кнігі Беларусі ХХ стагоддзя / М. Р. Баразна. – Мн. : Беларусь, 2007. – 239 с. : іл.
Бушуев, С. В. Электронная книга сегодня / С. В. Бушуев // Мир библиографии. – 2007. – № 5. – С. 40.
Довнар, Л. И. Издательское дело // Республика Беларусь: Энцикл. – Мн.: Белорусская энцикл., 2005. – Т.1. – С.877-885.
Донар, Л. І. Кнігавыданне / Л. І. Донар // Памяць : Мінск : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадо і раёна Беларусі : [у 5 кн.]. – Мн. : БелЭн, 2007. – Кн. 5, ч.2. – С. 437–455.
Донар, Л. І. Кнігавыдавецкая дзейнасць Мінска  кантэксце сучасных тэндэнцый развіцця кніжнай справы Беларусі / Л. Донар // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. – Мінск, 2008. – Вып.2. – С. 188–219.
Лаптенок, И. Н. Книгоиздание и книгораспространение в Беларуси (по материалам Министерства информации за 2006–2007 гг.) / И. Н. Лаптенок // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. – Мн. : БДУКМ, 2008. – Вып. 2. – С. 172–187.
Макаров, Д.Г. Современное состояние книжных выставок-ярмарок в Республике Беларусь на примере Минской международной книжной выставки-ярмарки “Книги Беларуси–2006” и ярмарки “Мир книги” / Д.Г. Макаров // Беларуская кніга  кантэксце сусветнай кніжнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. / Бел. дзярж. ун-т культуры і мастацтва. – Мн., 2006. – С.199–204.
Морозова, С.А. Книжный рынок Республики Беларусь: социологические заметки / С.А. Морозова, Д.Г. Ротман // Социология. – 2007. – № 2. – С. 53–61.
Усенков, Д. Книга ХХI века / Д. Усенков // Наука и жизнь. – 2000. – № 8. – С. 76–82.
Шомракова, И. А. Всеобщая история книги : учеб. пособие / И. А. Шомракова, И. Е. Баренбаум. – СПб : Профессия, 2005. – С. 238–242.
дадатковая:
Антропольский, А. В. Электронные издания: проблемы и решения / А. В. Антропольский, К. В. Вигурский // Информационные ресурсы России. – М., 1998. – № 1. – С. 19-25.
Музеи книги и книжного дела : указатель / ИФЛА, Секция редких и ценных книг и документов. – М. : ГБЛ, 1987. – С. 276.
Книгоиздание и периодическая печать Беларуси. Статистические итоги 2006 года : Междунар. конф. издателей и распространителей книг и печатных СМИ “Печатный рынок Беларуси в контексте стран СНГ и Балтии. Экспертные оценки и стратегия успеха”, Минск, 22–23 марта 2007 г. / Нац. кн. палата Беларуси ; сост. Т. Г. Рабушко. – Мн. : НКП Беларуси, 2007. – 20 с.
Книгоиздание и печать Беларуси = Bookspublishing and print media in Belarus / Министерство информации Республики Беларусь. – Мн. : Кавалер, 2006. – 40 с. : ил.
Кто издаёт книги в Республике Беларусь : справочник / авторы-сост. С. В. Кузьмин, Н. А. Кузьмина ; пер. на англ. И. Махнач, Е. Подворной. – Мн. : Эридан, 1992. – 208 с.
Недзяржаная выдавецкая дзейнасць у Беларусі: гісторыя і сучаснасць : матэрыялы Міжнар. навук.-практ. канф. (Мінск, 3–4 кастр. 1996 г.) / Бел. ун-т культуры ; рэдкал.: А. Труса, Т. Самайлюк, Л. Донар, Т. Дзем’яновіч, А. Патупа, Я. Будзінас, Н. Бярозкіна. – Мн. : Тэхналогія, 1997. – 72 с.
Ничипорович, С. А. Развитие издательско-полиграфического комплекса Беларуси в условиях становления рыночных отношений / С. А. Ничипорович. – Мн. : Харвест, 2001. – 176 с.
Самойлюк Т. А. Православная книга в Беларуси / Т. А. Самойлюк. – Мн. : Православное Братство в честь Святого Архистратига Михаила в г.Минске, 2005. – 127 с.
Сухоруков, К. М. Книга в Будущем / К. М. Сухоруков // Книга. Исслед. и материалы. – М., 1993. – Сб. 66. – С. 26–38.

Пытанні для падрыхтокі да экзамену
Этымалогія паняцця “кнігі”, яго тэрміналагічнае вызначэнне.
Элементы кнігі, іх развіццё і прымяненне  рукапіснай і друкаванай кнізе.
Узнікненне пісьма, этапы яго развіцця.
Першыя рукапісныя кнігі старажытных рабаладальніцкіх дзяржа Усходу, Егіпта, Індыі і Кітая.
Кніга  Антычным грамадстве.
Кніга  эпоху Сярэднявечча.
Пісьмо усходніх славян і роля Кірылы і Мяфодзія.
Рукапісная кніга Старажытнай Русі. Кніжныя помнікі Беларусі часо Полацкага княства (ХІ – ХІІІ стст.).
Рукапісная кніга Вялікага княства Літоскага (XIV – XVIII стст.). Асноныя тыпы.
Гісторыя вынаходніцтва кнігадрукавання. Дзейнасць І. Гутэнберга і яго паслядоніка.
Фарміраванне кніжнай справы  Англіі  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.).
Умовы развіцця кнігавыдання  Італіі  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.). Дзейнасць Альда.
Развіццё кніжнай справы  Нідэрландах  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.). Дзейнасць Плантэна і Эльзевіра.
Асноныя цэнтры кнігавыдання Францыі  эпоху Адраджэння (XV – першая палова XVII ст.). Дзейнасць Эцьена.
Узнікненне кнігадрукавання  Польшчы, Чэхіі, Венгрыі, Румыніі (XV – першая палова XVII ст.).
Узнікненне і развіццё кірылічнага друку. Дзейнасць Ш. Фіёля.
Узнікненне беларускага кнігадрукавання. Выдавецкая дзейнасць Ф.Скарыны і яго паслядоніка (С.Буднага і В.Цяпінскага).
Выдавецкая дзейнасць “Дому Мамоніча”.
Выдавецкая і асветніцкая дзейнасць у ВКЛ правасланых брацтва.
Выдавецкая дзейнасць каталіцкага і уніяцкага ордэна у ВКЛ.
Гісторыя знікнення перыядычнага друку і першыя газеты  ВКЛ.
Узнікненне і распасюджанне кнігадрукавання  Маскоскай дзяржаве. Выдавецкая дзейнасць І.Фёдарава і П.Мсціслаца.
Ерапейская кніга і кнігавыданне  эпоху Асветніцтва.
Кніжная справа  Расіі  канцы XVII – XVIII стст. Развіццё грамадзянскага шрыфту і роля І. Капіевіча.
Новыя паліграфічныя тэхналогіі і індустрыялізацыя кніжнай вытворчасці  ХІХ ст.
Кніжная справа  ХІХ – пач. ХХ ст. у краінах Заходняй Еропы і ЗША.
Асаблівасці і развіццё нацыянальнага друку і кнігі  ХІХ – пач. ХХ ст. у краінах Усходняй Еропы (Балгарыя, Венгрыя, Румынія, Польшча).
Кніжная справа  Расіі  ХІХ – пач. ХХ ст.
Умовы развіцця кнігі на Беларусі  складзе Расійскай імперыі (1795 – 1917 гг.).
Адраджэнне беларускамонага кнігавыдання. Дзейнасць першых беларускіх выдавецтва у Пецярбургу, Вільні, Мінску.
Гісторыя развіцця беларускамонага перыядычнага друку  ХІХ – пач. ХХ ст.
Развіццё кніжнай справы  першай палове ХХ ст. у краінах Заходняй Еропы і ЗША.
Кнігадрукаванне  краінах Усходняй Еропы  першай палове ХХ ст.
Асаблівасці развіцця выдавецкай справы  Расіі і СССР у першай палове ХХ ст. (пасля 1917 г.)
Асноныя кірункі кнігавыдання  БССР і Заходняй Беларусі (пасля 1917 г.).
Выдавецкая справа Беларусі  гады Вялікай Айчыннай вайны: тылавы, падпольны і акупацыйны друк.
Адналенне і арганізацыя выдавецкай справы Беларусі пасля Вялікай Айчыннай вайны. Стварэнне новых выдавецтва.
Манапалізацыя выдавецкай вытворчасці  Заходняй Еропе і ЗША  другой палове ХХ – пачатку ХХІ ст.
Кніга  краінах Усходняй Еропы  другой палове ХХ – пачатку ХХІ ст.
Асноныя тэндэнцыі выдавецкай дзейнасці  СССР і Расіі  другой палове ХХ – пачатку ХХІ ст.
Змены  развіцці кнігавыдавецкай справы ва мовах незалежнасці Рэспублікі Беларусь (пасля 1991 г.).
Выдавецкая дзейнасць беларускай дыяспары.
Беларускія кнігазнацы. Асноныя працы па гісторыі беларускай кнігі.
Асноныя тэндэнцыі і праблемы развіцця кнігі  свеце на сучасным этапе.








13PAGE 15


13PAGE 143415


13PAGE 15




Заголовок 515

Приложенные файлы

  • doc 28502
    Размер файла: 582 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий