Курсты? ж?мыс


Мазмұны
Кіріспе4Курстық жұмыстың орындалу реті6Курстық жобаның құрылымы мен жазылу реті6Курстық жобаның графикалық бөлімі7Курстық жобаны қорғау7Курстық жұмысты орындау9Курстық жұмыстың тапсырмасы.9Жүктеме графигін өңдеу9Күштіктрансформаторларынсаныменкүшінтаңдаудағы10 техникалық экономикалық есептеме..........................................................
Қосалқы станциялардың электрлі жалғауының басты сұлбасын14 таңдау.............................................................................................................
Жоғарғы кернеуде14Төмендетілген керенеу бағытында13
Қысқа тұйықталудың тогын есептеу15Қысқатұйықталутогынесептеудегінегізгішарттарын15 таңдау.............................................................................................................
Шина, аппарат және изоляторды таңдау18Қатты шиналарды таңдау18Иілгіш шинамен ток өткізгіштерді таңдау20Жоғарғы вольтты ажыратқышты таңдау21Айырғыштар, бөлгіштер және қысқа тұйықтағыштар.22Ток пен кернеуді өлшеу трансформаторлары.22Сақтандырғыштар.26Релелі қорғаныш пен автоматиканы таңдау27Релелі қорғанышты таңдау27қосалқы станция автоматикасы.27Бақылау-өлшеу аспаптарын таңдау29Қоретік бастауымен оперативті токты таңдау29Түзету қондырғысын есептеу30Қосалқы станцияның жеке қажеттіліктері31Қосалқы станциядағы кернеуді реттеу33Таратқыш құрылғының қондырғысын таңдау33Курстық жұмысқа алғашқы берілімдер.35Қорытынды.39Қолданылған әдебиеттер.40КІРІСПЕ
Электрлік станцияларды, қосалқы станцияларды, электрлік желіні және жүйені жобалау электр энергиясын тарату, беру және өндіру үшін арналған, әлі іске асырылмаған нысандардың жазбаларын құру болып табылады. Бұл жазбалар графикалық және мәтіндік түрде жобаның мазмұныны құрайды, яғни, жаңа энергетикалық жабдықтар мен құрылғыларды құру үшін қажетті құжаттардың жиыны.
Бірінші кезеңде еліміз бен аймақтардың энергетикасын тұтастай дамыту туралы техникалық-экономикалық баяндамалар құрылады. Тұтынушы жүктемелерінің қосынды қуаты, жылу электрлік орталықтарының (ЖЭО) қуаты, конденсациялық, гидравликалық, атомдық және гидроаккумулирлеуші электр станцияларының (КЭС, ГЭС, АЭС және ГАЭС) қуаты және олардың қажетті резерві, энергоблоктарының құрамы, орналастырылуы анықталады.
Екінші кезеңде энерго орталықтардың схемалары өңделеді, әрбір энерго жүйедегі станциялардың құрамы, жүйеаралық және жүйе ішіндегі желілерді жіберу мүмкіндіктері анықталады.
Үшінші кезеңде еліміз бен аудандардың энергетикалық шаруашылығын дамытудың схемалары дәлелденеді және дәлдеп түзеледі, сондай-ақ екінші кезеңде белгіленген және үшінші кезеңде бекітілген нысаналардың: станциялар, қосалқы станциялар, желілер мен электрді беру желілерінің нақты жобалары жүргізіледі. Осы кезеңде жоспарланған шешімдердің техникалық орындалуы тексеріледі, ақша қаражатын жұмсаудың қажеттілігі анықталады немесе белгіленген ақша қаражатын жұмсаудың жеткіліктілігі тесеріледі.
Электр станциясы мен қосалқы станциясы энерго жүйемен (ЭЖБ) немесе аудандық электр энергетикалық жүйемен (ЭЭЖ) біріктірілген бірыңғай энергетикалық жүйе (БЭЖ) құраушысы ретінде жобаланады.
Электрлік станцияларды, қосалқы станцияларды, желілер және энергожүйелерді жобалаудың негізгі мақсаты келесідей:
электр энергиясының берілген санын тарату, беру және өндіру тұтынудың берілегн графигімен сәйкестігі;
тұтас энерго жүйенің және қондырғының сенімді жұмысы;
электр энергиясының берілген сапасы;
4)қондырғылардыңсалынуынакететінкапиталдықшығындарды қысқарту;
5) энерго жүйе қондырғыларын іске қосу кезіндегі зияндар мен жыл сайынғы шығындарды төмендету.
Бірінші мақсат тұтынушылардың белгілі халықшаруашылық кешендерін немесе әкімшілік-экономикалық аудандарын электрмен жабдықтаудың техникалық тапсырмаларымен анықталады. Екінші және
үшінші мақсат нақты техникалық нормативтермен анықталады. Төртінші және бесінші мақсат үйлесімділіктің экономикалық белгісі ретінде орындалады. Жобалау кезіндегі шешімнің үйлесімділігі берілген өндірістік әсердің (орналасқан қуат, жіберілетін энергия, сенімділк пен сапаның деңгейі) материалдық және еңбек ресурстарының төменгі мүмкін болатын шығындарымен болатындығын білдіреді.
Электрлік станцияны жобалау процесі төрт кезеңнен тұрады, атап айтатын болсақ 1) саланың даму схемаларын құру, 2) жобаны құру, 3) жұмысшы жобаны құру, 4) жұмыс құжаттарын құрау.
Жұмыс жобасы және жұмыс құжаттары есептеулер мен жұмыс сызбалары бар түсініктемелік жазбадан тұрады, сол бойынша құрылыс- монтаждау жұмыстары жүргізіледі. Жұмыс жобасында берілген ескертпелерге сәйкес түзетулер жасауға болады, кәсіпорындарда жабдықтарды дайындау және жинақтау шарттары бойынша элементтердің параметрлері анықталады.
Курстық жұмыста аудандық төмендету қосалқы станциясының жоғары 35, 110, және 220 кВ кернеудегі электрлі бөлімі мен екі орамды трансформаторлы қосалқы станция үшін төменгі кернеуі 10 кВ және үш орамды үшін – 35 және 10 кВ.
Курстық жұмыстың мақсаты:
«Электр станциясы мен қосалқы станциясының электр жабдықтау жүйесі», «Электржабдықтау жүйесінің өтпелі процесі» курстарын оқығанда алған білімдерін тереңдету және қорыту;
жобалау – құрастыру жұмыстарынан алғашқы тәжірибе алу, электр қондырғыларды жобалаудың әдісін оқу, тану;
Электр сұлбаларды есептеумен қондырғы жобалауда қолданылатын әдебиеттермен танысу.
Курстық жұмыс төмендегі бөлімдерден тұрады:
Тапсырма.
Қуат графикасын өңдеу.
күшті трансформатрдың есебі мен күшін таңдаудағы техникалық – экономикалық есебі.
Қосалқы станцияның электрлі қосудың басты сұлбаларын таңдау.
Қысқа тұйықталу тогының есебі.
Аппарат, изолятор, шиналарды таңдау.
Релелі қорғаныш пен автоматиканы таңдау.
Бақылау - өлшеу құралдарын таңдау.
Оперативті токпен қоретену бастауларын таңдау. 10.Қосалқы станцияның жеке қажеттіліктері. 11.Қосалқы станциядағы кернеуді реттеу. 12.Таралым құрылғысын таңдау.
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ОРЫНДАЛУ РЕТІ
Курстық жоба кафедра бекіткен оқытушының ғылыми жетекшілігімен орындалады.
Курстық жобаны жазу процессінде студент ақпараттарды табуды, негіздеуді және талдауды үйренуі, зерттелетін мәселе бойынша әртүрлі көзқарастарды сәйкестендіре білуі өздігінше тұжырымдамалар жасауы керек.
Кесте 1 – Курстық жобаны жазу графигі және мерзімдері
№ Жұмыс этаптары Орындалу мерзімі
(оқу апталары) Орындау пайызы,%
1 Тақырып таңдау 1-3 10
2 Әдебиеттермен жұмыс, тақырып
бойынша материалдар жинау 4-5 10
3 Жобаны жазу (жоба құру, өңдеу,
оны сипаттау) 6-11 10
4 Жобаны кафедра лаборантына өткізу және жетекшінің жазылған жобамен
танысуына мүмкіндік жасау 12 20
5 Жектешінің ескертулерімен студенттің жұмыс жасауы және
жобаны қорғауға дайындық 13 20
6 Курстық жобаны қорғау 14 30
7 Барлығы 100
КУРСТЫҚ ЖОБАНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ЖАЗЫЛУ РЕТІ
Студент орындайтын жобаға мыналар кіруі тиіс: 20 – 30 беттен тұратын қолжазба түріндегі есептік – түсіндірме жазбасы; А 4 сызбасында орындалатын графиктік бөлім.
Есептік – түсіндірме жазбасында барлық қажетті есептеулер, сұлбалар, қабылданған шешім негіздері мен қысқаша түсініктеме болуы керек. Тақырып бойынша жазған кезде жобалау кезінде пайдаланылған әдебиеттерге бағыттамалар көрсетілуі қажет.
Жазбалардағы, негізгі қағаздардағы орындалған графиктік материалдар жобаның түсіндірмелік бөлімімен тығыз байланысты болуы тиіс.
Есептік – түсіндірме жазбасы мен негізгі сызбалар [1] – дегі талаптарға сай жүргізілуі керек. Курстық жоба құрамына мыналар кіреді: титулдық қағаз, тапсырма, мазмұны, кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды және әдебиеттер. Кейде қысқартылған сөздер тізімі де берілуі мүмкін.
– де титулдық қағазды толтыру, тапсырма, мазмұны және әдебиеттер тізімінің үлгілері көрсетілген. Мазмұны, кіріспе мен қорытынды варианттары берілген. Негізгі бөлімді жазуға үлкен назар аударылған: жұмыс бірнеше бөлімдерге, бөлімшелерге, пункттер мен кіші пункттерге бөлінген, беттер нөмірленген, суреттер мен кестелер келтіріліп, формулалар жазылған.
КУРСТЫҚ ЖОБАНЫҢ ГРАФИКАЛЫҚ БӨЛІМІ
А1 форматты қағаздың (594*841мм) 2 данасына толтырылады. Сұлбалар қарындашпен орындалады. Ондакескінделуі керек: алғашқы бетте-қосалқы станцияның электрлі бірігуінің басты сұлбасы (толық приципті сұлба); Екінші бетте-ВН тарату құрылғы қондырғысы кескіні бейнеленеді (жетекші тапсырған ұяшық бойынша жоспар мен кесіктер), РУ-6-10кВ толтыру сұлбасы мен желілі аудан сұлбасы толтырылады.
Шартты белгілер, шрифтпен масштабтар ЕСКД және ГОСТ талаптарына сай болуы қажыт кескіндер таза, ұқыпты орындалуы керек. Сұлбада ажыратқышлардың таңдап алынған трансформатордың типімен қуаты, айырғыш және басқа аппаратуралар жинақы шиналардың маркасы мен кесіндісі көрсетіледі.
Курстық жобаның кескіндемелерінің әр бетінің оң жақ төменгі бұрышында ГОСТ 2.104-68 сай негізгі жазу болуы тиіс.
КУРСТЫҚ ЖОБАНЫ ҚОРҒАУ
Жобаны орындау кезінде студент істеген жұмысын көрсетіп және кеңес алуы үшін (жетекші нұсқауымен) келіп тұруы керек. Толық толтырылатын есеп беру-түсіндірме хаты жетекшігі тексеру үшін тапсырылып, содан кейін студент өз курстық жобасын кафедра бекіткен комиссия алдында қорғайды.
Курстық жобаны қорғау кезінде студент:
Жобаланған қосалқы станцияның жүйесін, жұмыс кестесі туралы түсінігі болуы;
Қабылданған шешім бойынша анық түсінік беру; Қабылданған сұлбалардың бөлшектердің білуі;
Таңдап алынған жабдықтардың құрылысы мен әрекет ету принціпін және таңдау шартын білуі;
Қосалқы станцияның ошиновкасы мен жабдықтың орналасуы туралы білуі керек.
Қорғау студент баяндамасы және комиссия мен қатысушылардың сұрағына жауап беруден құралады (10-15 мин шамада). Қорғау қорытындысы дифференциялды бағамен бағаланады. Мұнда алдына қойылған талаптарға шығармашылықпен келу элементтері, жобалау жұмыстардағы өз бетімен жұмыс істеу деңгейі, есеп беру-түсіндіру және графикалиқ бөлімдерді орындау сапасы, қорғаудағы жауаптары ескеріледі.
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫ ОРЫНДАУ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ТАПСЫРМАСЫ
Аудандық қосалқы станцияны жобалауға арналған негізгі мәліметтер
(7 ):
жобаланушы қосалқы станция орны және сұлбасы көрсетілген тораптық ауданының сұлбасы және желілік кернеуі;
Тұтынушылар сипаттамасыі: 10 кВ қосалқы станция шиналарының максималды жүктеме қосындысы, төмендетілген (10 және 35кВ) кернеудің жүктеме кестесі тұтынушы категориялары;
Әр кернеудегі шығыстық желілер саны.
Оған арналған сұлба мен сандық мәліметтер оқытушының берген тапсырмасында көрсетіледі.
Жобаланушы қосалқы станцияның реакторы және шығыстық желіс тізбегі (8-сұлба) және күштік трансформатор тізбегі (7-сұлба) шартты көрсетілген; оларды орнату қажеттігі қысқа тұйықталу(ҚТ) тоғының есебінен кейін негізделу керек.
2.2. ЖҮКТЕМЕ ГРАФИГІН ӨҢДЕУ
Салыстырмалы бірліктердегі ( P Pmax )берілген тәуліктік график және
төмендетілген кернеу шинасындағы ( Smax ) максималды жүктеме бойынша екі орамды және үш орамды трансформаторлардың барлық кернеулері (HH,CH,BH) арқылы 10 кВ шиналарында қысқы және жазғы тәуліктік тәуліктік тұрғызады (14).
Үш орамды трансформаторлы (үш кернеулік ) қосалқы станция үшін қуат тапсырмада BH орамасы үшін берілген, сондықтан графикті құру алдында, студент CH мен HH арасындағы жүктемелерді орналастырумен айналысуы керек.
Қысқы тәуліктік гафик бойынша жүктеме коэффициенті есептелінеді (графикті толтыру)
k H =

24Pmax
 Pорт
Pmax
 Sорт
Smax
(1)
Алынған қысқы және жазғы тәуліктік график бойынша жүктеменің жалғасуына қарай жылдық график құрастыруы керек (екі орамды трансформатор кезінде бір және үш орамды трансформатор кезінде әр
орама үшін). Қысқы кезеңнің созылуын шартты түрде 213 тәулік ал жазғы 125 деп алуға болады (сәйкесінше 183 және 182 деуге болады).
Жылдық график арқылы есептейді:
Жобалаудағықосалқыстанцияныңбіржылдақолданған элетроэнергия санын.
W жыл   Pi *Ti
(2)
орташа жылдық жүктеме
P Wжыл орт8760
,кВт ;(3)
толтыру коэффициентін
H
k

Wжыл Pорт

;(4)
Pmax
* 8760
Pmax
максимальді жүктемені пайдалану ұзақтығын
Tmax
 Wжыл
Pmax
 kH

*8760,
сағ;(5)
әр кернеуге кеткен уақытты есептеуге болады. Қисық түрде табады (21):
  (Tmax ; cos ).
КҮШТІК ТРАНСФОРМАТОРЛАРЫН САНЫ МЕН КҮШІН ТАҢДАУДАҒЫ ТЕХНИКАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕМЕ
Тұтынушыларды электр жабдықтарымен сенімді қамтамасыз ету талаптарына, аудандық қосалқы станциядағы қосалқы станцияларды технологиялық жобалау нормасына, бірінше және екінші дәрижелі тұтынушылардың болуына қарай, ережеге сай, екі трансформатор орнату қарастырылады (10).
Екі трансформаторлы қосалқы станцияның трансформаторының күші екі-үш нұсқасын технико-экономикалық салыстыру негізінде анықталады. Бірінші нұсқа бойынша трансформатордың күшін мына формула арқылы есептеуге болады.
S .1
 Smax * K  , кВ*А(6)
K
AB
мұндағы:
Smax
бойынша)
K 

-қосалқы станцияның максималды қуаты, кВ.А (тапсырма
-I және II дәрижелі тұтынушылардың қатысу коэффициенті
(тапсырма бойынша).
K AB
-апаттық жүктеме кезінде қабылданған коэффициент.
Суыту жүйесі бар М, Д, ДЦ және Ц 40 %-те( K AB =1.4 ) күшті майлы трансформатордың апаттық созылмалы жүктемесі ПУЭ бойынша максималды қуаттың әр тәуліктегі алты сағаттай ұзақтығымен 5 күнге аспайтын уақытқа жіберіледі, егер апатқа дейінгі қуат номиналды 93% тен аспаса.
Егер осы талаптардың біреуі болсада орындалмаса, онда ГОСТ 14209- 69 және ПТЭ-ға сай апаттық жүктеме ( K AB =1.3)ке 120минутқа жіберіледі.
(6) формуласы бойынша алынған нәтиже ГОСТ 9680-77 шкаласындағы (стандартты мәнді) ең жақын үлкенге айналдырады.
Экономикалық тиімділіктің көрсеткіші болып элетрқұрылғыға кеткен жылдық суммалы есептелген шығындар жатады. Ол мына формула бойынша анықталған (21).
Зi   H * K i  i(7)
мұндағы:
i-нұсқа нөмірі;
 H -тиімділіктің нормативтік коэффициенті 0,33 теңдігімен алынады;
 i -электрқұрылғының (қосалқы станция) электрлі бөлшегіне арналған копиталды салым. Бір трансформаторды орнатудың бағасының ірі көрсеткішін (БІК) олуға болады. Тенге/жыл;
 i -жылдықТенге/жыл
  a  o * 
i100i
 1

* W

P, ЖЫЛ ,
(8)
мұндағы:
a-амортизациялық (тетіктік) бөлу нормасы. 4,4%-ке тең деп алынады.
o-қызмет үшін бөлу. Қосалқы станция үшін 35 және 110 кВ – 3%
;220кВ -2%;
-электр жүйесіндегі электр энергиясының орташа өзіндік құны,
тиын/кВт.сағ. Еуропалық бөлігі үшін   0.8 ;
Азиялық үшін – 0,6;
WP,жыл -трансформатордағы жылдық электр энергиянің жойылуы; кВт. сағ.
Трансформатордағыэнергиялардыңжойылуынбелгілі формулалармен анықтайды. (11, 13, 14, 21)
Екіорамдытрансформатордағыжылдықэнергияныңжойылуын төменгі қуатты трансформатордың біреуін айыру жағдайында есептейді:
WP,жыл     ЭК * Q n * t  n * t2  ... K 3  K ЭК * QK 3 
, кВт.сағ(9)
S2S2

 n * Sнак 
ni * ti  2
n * S
нак 
n2 * t2  ...

мұндағы:
S, S2 -жылдық кесте қуаты;
t, t2 -бұл қуаттардың сәйкесті ұзақтығы;
n -кестені осы кезеңдегі косылып тұрған бірдей трансформаторлар саны;
Sнак -трансформаторлардың нақты күші.
n трансформаторының біреуін тиімді мақсатқа сай айырған кездегі қуат мына формула бойынша анықталады.
SЭ,Т

 Sном
* nn  1,

кВ*А(10)
   ЭК * Q
 3   ЭК * Q 3
мұндағы:
 ЭК -кварданкВт-ғатасымалыүшінэкономикалықэквивалент (балама). Ауданды желідегі трансформаторлар үшін 35-220 кВ.
(10) формуласы арқылы алынған-
тасымалданады.
SЭ ,Т
әр нұсқалардың жылдық кестесіне
Үш орамды трансформатордың жылдық жойылуы келесі формула арқылы анықталады.

 '
S 2
S
* max, BH *

W, æûë
 n * '
* 8760  1 


n
K 3, BH
2AH
íîì
S 2
 , кВт*сағ (3-6)

S
S 2
  '
max,CH *
 '
max, HH *
S
K 3,CH

2
íîì
CHK 3, HH
2
íîì
HH 

мұндағы:



'  

 ЭК

* Q

, кВт;

'
K 3  K 3
 ЭК
* QK 3
, кВт.
K 3, BH ;
K 3,CH
және
K 3,HH
орамдарының қуатының жойылуы келтірілген
формула бойынша есептелінеді.
Төменгі кернеуде ыдыратылған орамды үш фазалы екі орамды трансформаторда жылдық жойылуды үш орамды трансформатордың формуласымен (10) анықтайды. Бұнда ыдыратылмаған орамды сондай күшті екі орамды трансформаторды қабылдайды.
Барлық құрамдағы ең аз шығынды нұсқа тиімді мақсатқа сай болып есептелінеді. Бір нұсқаның электрқондырғыға кеткен капиталды шығыны көп (  2 1 ), ал шығыны аз ( N 2  N1 ) болса, экономикалық тиімділікті салыстыруды капиталды салымның орнын толтыру мерзімімен өткізу керек.
  2  1
, жыл(11)

OK
1
  2
Үлкенкапиталдысалымдынұсқамақсатқасайтиімдіболып есептелінеді егер салымның орнын толтырудың есеп айырысу мерзімі (11) арқылы анықталған болса, тең немесе нормативтен төмен болады (7 жыл). Таңдап алынған трансформаторды берілген жүйелік қуатты тексеру қажет.
Мұндай тексеру трансформатордың қуатты мүмкіндік кестесі ГОСТ
14209-69 да келтірілген  2   1  қисығы арқылы салқындатудың әр түрлі
жүйесі үшін, трансформатор күші және салқындаушы ортаның балама температурасында, немесе трансформатордың жібере алатын максималды жүйелі қуатының нормасының кестесі ГОСТ 14209 көмегі арқылы жүргізіледі (4).
Көрсетілгенкестеніпайдалануүшін,берілгентәуліктіккесте баламалы екі сатылы (жылулық қатынаста) түрге айналуы керек.
Кестеніңбірінші сатысыныңқатыстыққуаты( Sном
формула бойынша анықталады:
-дайқуат)мына
1 
SЭК S
,(12)
ном
Екінші сатысы (қуат
Sном
көп)
 2 
SЭК S
.(13)
ном
Кестеніңбіріншіжәнеекіншісатысындағыбаламалықуатты қарастырылған уақыт интервалында мына теңдеу боынша табады.
SЭК
 Sор,кв 
, кВ*А(14)
1122nn
t1  t2  ...  tn
S 2 * t  S 2 * t  ...  S 2 * t
Қуатты мүмкіндік кестесінде табылған К1 мөлшері К2 (13) мөлшерімен тең немесе көп болса, онда таңдап алынған трансформатор қарастырылған тәртіп бойынша шектелмеген уақыт жұмыс жасайды.
Жіберілген жүйелі қуатпен күшті трансформатордың қуатты мүмкіндігін анықтау әдісі (4, 9, 21) көрсетілген.
ҚОСАЛҚЫСТАНЦИЯЛАРДЫҢЭЛЕКТРЛІ ЖАЛҒАУЫНЫҢ БАСТЫ СҰЛБАСЫН ТАҢДАУ
Электроқондырғының жалғауының сұлбасын таңдау курстық жұмыстың маңызды бөлігі болып табылады.
Қосалқы станцияларының басты сұлбасын таңдауда ПУЭ талабына орай қазіргі кезде 35-220 кВ кернеулі көптеген қосалқы станцияларды орнату қарапайым түрде ажыратқышсыз және құрамалы шинасыз жоғары кернеуде орнатылатын есте ұстаған жөн.
35-220 кВ қосалқы станция үшін келесі электрлі жалғау сұлбалары ұсынылуы мүмкін. (8,9,10,17,5)
ЖОҒАРҒЫ КЕРНЕУДЕ:
а) ажыратқышсыз;
Тұйықтағы қосалқы станциялар үшін-сызықтық блог- трансформатор; Бір немесе екі тізбекті әуелік желістен қорек алатын тармақталған және өтпелі қосалқы станция үшін-қысқа тұйықтағыш және бөліші бар сұлбалар;
Қуаты аз трансформаторларда (35 кВ-та – 2,5 МВ·А ға дейін және 110 кВ-та – 6,3 МВ·А-ға дейін) сақтандырғышы бар сұлбалар қолданылуы мүмкін. Бөлігіш және қысқа тұйықтағышы бар қосалқы станцияда қуатты трансформатор бөлгіштің номиналды тогымен шектеледі: 35-110 кВ кернеуде, тоғы 630А, ал 150 және 200 кВ кернеуде, тоғы 1000А. Сол себепті сұлбаны таңдау үшін трансформатор тізбегіндегі ток күшін есептеп алу керек:
3 *U ном
 жум,max
  aв * Sном , А(15)
мұндағы:
 ав -апаттық жүктеменің жіберетін коэффициенті.
Smac -орнатылатын трансформатордың номиналды күші кВ·А.
б) ажыратқыш саны төмендетілгенде:
-көпірше сұлба;
-сақиналы сұлба (үшбұрыш және квадраттық).
ТӨМЕНДЕТІЛГЕН КЕРНЕУ БАҒЫТЫНДА
Беріген қосалқы станциялардың типінің орта және төмен керенеу бағытында құрамалы шинаның жалғыз секционды ажыратқыш жүйесі тартылған реакторы жоқ сұлбасымен қолданылады.
ҚТ тогын шектеу қажет болғанда:
Қоректендіруші желіспен трансформатордың бөлек жұмысы; Төменгі кернеу орамысы ыдыратылған трансформаторды қолдану;
Трансформатор тізбегінде жұпталған реакторды немесе шығыстық желіс тізбегінде топталған реакторды қолдану;
35-220 кВ қосалқы станция сұлбасы типтелген және үйлестірілгенін есепке алу керек. Комплектілі трансформаторлы қосалқы станция кең қолдау табуда.
Курстық жұмыста сұлбаны дайындау сұлбаның каталогты типін дұрыс таңдауда (қосалқы станцияны) және оны жоба тапсырмасы шартымен байланыстыру.
Комплектілі трансформаторды таңдау оптимальды шешім болып табылады.
Есеп беру-түсіндірме хатының бұл бөлімінде таңдап алынған қосалқы станцияның басты сұлбасы (электрлі жалғаудың қарапайым приципиалды сұлбасы) белгеленуі керек, сұлба таңдаудағы қысқа негіздеме және оның жұмысына суреттеме беріледі.
ҚЫСҚА ТҰЙЫҚТАЛУДЫҢ ТОГЫН ЕСЕПТЕУ
3.1 ҚЫСҚА ТҰЙЫҚТАЛУ ТОГЫН ЕСЕПТЕУДЕГІ НЕГІЗГІ ШАРТТАРЫН ТАҢДАУ
ҚТ тогын есептеу электр аппаратын, шина, кабель және апаттық кездегі изояторды таңдау үшін, ҚТ тогын (реакторды) шектеу жағдайын таңдау, сонымен қатар автоматика мен қондырғының релелік қорғанысының қондырғысын реттеу мен жобалау үшін өндіріледі.
Зақымданудың (ҚТ) есептеу түрлері мыналар (12,15):
электр аппараттарының электро динамикалық және термиялық беріктігін тексеру үшін - үшфазалы қ.т.;
ажыратқыштың айыру мүмкіндігіне қарай таңдау - жерге үшфазалы және бірфазалы қ.т. үлкендігіне қарай;
релелі қорғаныстың сезімталдығын тексеру үшін-есептеу нүтесіндегі (периодты құраушының қызметтік мәнін) екіфазалы токтың қ.т. мәнін білу керек, егер жүйе бөлектенген нейтральмен жұмыс істесе, және терең жерге қосылған нейтральмен жұмыс істейтін жүйе үшін бірфазалы қ.т. тобының мәнін білу керек.
ПУЭ-ге сәйкес қ.т.
tесеп
есептеу уақыты есептеу мақсатына қарай
бағаланады.Электрқондырғыныңтермиялықберіктігінтексеруде
tесеп
жақын ажыратқыштың негізгі қорғанысының қызмет уақытымен бірдей және бұл ажыратқышты шектеудің толық уақытымен алынады.
tесеп  tкор  tВ
(16)
Егер
tкор
реленіңқызметтегітипіндеуақыттөзімділігінсіз
қолданыстағы 0,1 с-қа тең деп алсақ, қазіргі ажыратқыштардың дәл мініздемесінің есебімен 35 кВ шинасында қ.т. есептеу уақытын, 110 (220) кВ -0,16-0,2 с шамасында, 6-10 кВ шинада-0,2-0,3 с алмыз.
Ажыратқышң айырылу мүмкіндігін тексерегенде есептеу уақыты қ.т. туындаудан бастап ажыратқыш контактысы тарағанға дейін анықталады.
tесеп  tкор  tС ,В
мұндағы:
tС ,В -жетектегі ажыратқышң өзіндік айырылу уақыты, с;
tкор -талғаулық шартымен анықталады.
4
электрқондырғыныңэлектрдинамикалықберіктігінтексеруүшін
tесеп  0(I

n,0
-тогын анықтау үшін) және
tесеп
 0,01(i(3) тогы үшін).
Аудандық желінің берілген сұлбасы үшін орнын басудың бір сызықты құралады, оған ҚТ қоректендіру орнына қатысатын бастаулар, электр жабдықтаудың олардың арасы мен ҚТ орнында орналасқан барлық элементтері (трансформаторлар, ауалық және кабельді сызықтар), кіреді. Осыған орай байланыс элементтерін сәйкес индуктивті қарсылықтың рет нөмірі көрсетілген қатыстық бірліктегі сәйкес қарсылықтарымен және олардың базистік күште келтірілген мөлшерімен ауыстырылады.
Есептеу сұлбасында ҚТ тобының мөлшерін табу қажет апаттық (есептеу) нүктелері көрсетіледі.ҚТ нүктесін сұлбада таңдау таңдалған апарат пен шина қиын режимде болғанда жүргізіледі. Ережеге сай желілі ауданның берілгенсұлбасында ҚТ ВН (220;110 және 35 кВ) және НН (10 кВ ) жобаланушы трансформаторлы қосалқы станцияның шинасында болуы мүмкін. Егер ҚТ тогын айыру керек болса, апаттық нүкте реактордан алынады. Алынған нүкте үшін ҚТ орнын басатын баламаны құрайды (19).
Жүйенің қаралып отырған нүктесіндегі ҚТ тогын есептеу сұлбасының қатыстық қорытындылаушы қарсылығының орнын басқаннан кейін және есептеуден кейін анықтайды. ҚТ шинжырының қатыстық қорытындылаушы қарсылығын есептегеннен кейін периодты қосылатын үшфазалы ҚТ тогын анытау есептеу қисығы әдісімен жүргізіледі. Есептеу активті қарсылығының есебінсіз жүргізіледі, кабельді сызықсыз іске асады.
Есептеу сұлбасының қарсылық элементтерін анықтауды, зақымдалған барлық түрдін тогын есептеумен орын басу сұлбасын қарапайым түрге келтіруді. (9,11,13,14,15,19) бойынша жүргізу ұсынылады.
ҚТ тогының мөлшерін анықтау нәтижесі таблицалы түрде келтіріледі, алынған нәтижелерден талдау жасалады. Талдау қорытындысында трансформатор шынжырымен тартылыстағы сызықтардың реакторды қолдану қажеттігі анықталалады.
4 ШИНА, АППАРАТ ЖӘНЕ ИЗОЛЯТОРДЫ ТАҢДАУ
4.1 ҚАТТЫ ШИНАЛАРДЫ ТАҢДАУ
6-10 кВ кернеуде тік бұрышты кесендінің альюминді бір немесе екі жолды шинасы қолданылады. Қызметтегі 3000 А асатын токта қорабты кесінді шинасын қолданған тиімді.
Шина кесіндісін (жинақтан басқа) токтың экономикалық жиілігіне қарай таңдайды:
qэк
 I жум ; мм 2 ,
J
(17)
эк
мұндағы: I жум - режимдегі қызметтегі ток ұзақтығы (артық күшсіз), А;
J эк -токтың қалыпқа келтірген жиілігі (12),
 / мм2
қуаттың тогының
максималды ұзақтығын және қысқа тұйықталудағы токтың термиялық және электродинамикалық беріктігін тексереді.
Қуаттың тогының максималды ұзақтығын тексеру үшін мына шарт сақталуы керек.
I кос  I жум, мах
(18)
мұндағы:
I жум, мах -максималды қызметтегі ток, А;
I кос -таңдапалынғанкесіндініңшинасынаұзақжіберілетінток (таблица бойынша);
ҚТ болғандағы термиялық беріктікті тексеру шарты:
сон, мах  сон
(19)
мұндағы:
сон -қысқа тұйықталу соңындағы тексерілген шина температурасы;
сон, мах -ПУЭ-ға сәйкес максималды жіберілетін температура (12).
ҚТ уақытында шинаны қыздыру температурасы қисық болып келеді.
сон
 ( k )
q 2
Термиялықберіктіктітексерутермиялықберіктіктегікесіндінің максималды жіберілуін анықтау жолымен жүргізілуі мүмкін (13,20,21).
1
C

k
qmin 
, мм2 .
(20)
мұндағы:
k
   II 2 * t

есеп
Т а
, кА2 * с -жылу импульсі;
С-тұрақтылық: алюминий шина үшін С=91; жез үшін С=167; Бұған орай шарт сақталу керек.
q  qmin(21)
I II -бастапқы жоғары өткізгішті ток ҚТ, кА.
tесеп -ҚТ есепті ұзақтығы, (5-1) мен анықталады.
Ta -ҚТ тогының апериодты құрамасының тұрақты өлшеу уақыты.
Шинаның электродинамикалық беріктігін тексеру үшін шиналардың механикалық есебін жүргізеді (14).
ҚТ фазалы токта орта фазаға әсер ету артық салыстырмалы күші мынаған тең.
 есеп 

3 *107 *
i3 2
y
, H
a

(22)
мұндағы:
y
i3 -үшфазалы ҚТ-дың соққы беру тогы, А;а а-көрші фазалардың ара қашықтығы, м.
Бір жолды шинаның материалдағы кернеуі
M*2

i3 2 *  2
 есеп  W
 есеп
10 *W
3 *108 , МПа,(23)
W * a
мұндағы:
W-өске қатысты шинаның қарсылық көрсету сәті, см3;
 -шинақондырғысынанасатынтірекизоляторыныңарасынанұшу қашықтығы; м.
 және а қашықтығы типті қондырғыдан алынады.
Жалпағынан жатқан тікбұрышты шинаның қарсылықты сәті; см3.
қырынан, см3
в * h 2
W ,
6
(24)
в 2 * h
W ,
6
(25)
Шина материалындағы кернеу берілгеннен аспаса, шина динамикалық берік болады.
 кос   есеп
(26)
Алюминді шина үшін:  кос  82,3МПа.
Екі жолды шиналы немесе екі қорапты қондырғыда есепті кернеу фазалармен пакеттегі шина арасындағы күштер байланысының кернеуінің арифметикалық суммасы түрінде болады
 есеп  ( ф   п )   кос(27)
мұндай шиналар есебін (13,14) бойынша жүргізу ұсынылады.
Жинақты шина кесіндісін қуаттың максималды ұзақтықтағы тогымен таңтайды. Тексеру жоғарыда көрсетілгенге ұқсас жүргізіледі.
Шиналы қондырғы изоляторын кернеу, қондыру түрі, мүмкін механикалық қуатына қарай таңдалады. Өтпелі изоляторлар номиналды токқа қарай (13,14) таңдалады.
4.2 ИІЛГІШ ШИНАМЕН ТОК ӨТКІЗГІШТЕРДІ ТАҢДАУ
Иілгіш шинамен ток өткізгіштер қатты шиналар сияқты таңдалады, Ерекшелігі:
Электродинамикалық беріктігі тексерілмейді;
35 кВ және одан көп кернеуде таңдап алынған кесіндіні (13,14) шарты бойынша тексереді.
,07  0,9 0(28)
мұндағы :
Е-тарқатылмағанөткізгішбетініңмаңындағыэлектрліаймақтық кернеуі, кВ/см
 0,354 *U
0
r * q * Dорт
r0
(29)
мұндағы:
U-линиялық кернеу, кВ;
см;
Dорт -фаза өткізгіштерінің арасындағы орта геометриялық қашықтық,
r0 -өткізгіш радиусы, см;
0 -электр аймағының бастапқы сынды кернеуінің максимальды мәні,
кВ/см;

0
  30,3 * m1 

0,299 

r0




(30)
мұндағы:
m-өткізгіш бетінің бұдырын есептейтін коэффициент (көп өткізгішті өткізгіш үшін-0,82;
r0 -өткізгіш радиусы, см.
ПУЭ тексеру шартына сай өткізгіштерінің минималды мүмкін мына кесінділері қанағаттандырады: 110 кв-АС-70; 150 кВ-АС-120; 220 кВ-АСО-
240.
ЖОҒАРҒЫ ВОЛЬТТЫ АЖЫРАТҚЫШТЫ ТАҢДАУ
Қазіргі энергия жүйесінің әр түрлі электр нүктесіндегі ажыратқышлардың техникалық талаптары мен жұмыс істеу шарты негізінде мына ажыратқышларды ұсынуға болады:
6-10 кВ кернеуде аз майланған ВМП-10; ВМГ-10; МГГ-10 ажыратқыштары; электромагнитті ВЭМ-10; ВНП-16 қуатты ажыратқыш;
35-110 кВ кернеуде айырудың 30 кА дейін мүмкін тогында аз майланған ВМК ажыратқыштары, көп көлемді МКП сериясы, үлкен айыру тогына-У сериясы;
220 кВ кернеуге-МКП майлы бакты,У немесе ВВБ ауалы сериясы:
Қосалқы станцияда ауа ажыратқыштарын қолдану ажыратқыш аз санын (тізбегі) болғанда пайда аспайтын компрессорлы станция жабдығы мен ауа өткізгіштің болуын талап етеді.
Ажыратқышларды номиналды кернеу, номиналды ток, айыру мүмкіндігі бойынша таңдап, электродинамикалық және термиялық қабілетін тексереді. Ажыратқышларды таңдау кесте түрінде жүргізіледі.
Әр ажыратқышқа жетек (каталог бойынша) таңдалады. Жетекті таңдауда оның оперативті токтың негізгі тұтынушы екенін және оның оперативті токтың бастауын таңдауда әсер ететінін есепке алу керек.
Кесте 2Ажыратқышларды таңдау
Есептелген мәліметтер Каталогты мәліметтер Таңдау шарты
Айыру типі U уст,ном U a,ном U a,ном  U уст,ном
I жум,max I а,ном I а,ном  I жум,max
I n,t I о,ном I о,ном  I n,t
2I n,t  ia,t 2I о,ном 1  ном  2Iо,ном 1  ном  
2I n,t  ia,t
I  I пр,с 
I пр,с  I
i 3
y iпр,с i i 3
пр,сy
 I 2 * t
TT I 2 * t  
TT
АЙЫРҒЫШТАР, БӨЛГІШТЕР ЖӘНЕ ҚЫСҚА ТҰЙЫҚТАҒЫШТАР
Айырғыштарды номиналды кернеуі, қондырғысы, номиналды тогына қарап таңдап, электродинамикалық және термиялық беріктігін тексереді. Белгілі мәліметтерді кестеге енгізеді. Жетекті таңдайды.
Қазіргі талаптарға жауап беретін қондырғы болып калонка типті айырғыш табылады. Бөлгіштер номиналды кернеу, номиналды ток бойынша таңдалып, электродинамикалық және термиялық беріктігіне тексереді. Таңдау кесте бойынша жүргізіліп, жетек типімен жерге енуші (қажет болса) аяқ саны көрсетіледі.
Қысқа тұйықтағыш номиналды кернеу бойынша таңдалып электродинамикалық және термиялық беріктігіне тексереді. Таңдалған мәліметтер кестеге кіреді және жетек типі көрсетіледі.
ТОК ПЕН КЕРНЕУДІ ӨЛШЕУ ТРАНСФОРМАТОРЛАРЫ
Ток трансформаторы мен кернеу трансформаторын таңдауды (13,14) студент курстық жобаның «Автоматика релелі қорғанышты таңдау» және
«Бақылау-өлшеу құралдарын таңдау» бөлімінде орындайды.
Ток трансформаторын (ТТ) номиналды кернеу, номиналды бастама ток, номиналды екінші ток (5 А немесе 1 А); қондырғы, орнату негізінде, екінші қуат пен дәлдік классына қарай таңдалып, электродинамикалық және термиялық беріктігіне тексеріледі. Трансформаторлар релелі қорғанышқа арналған, сонымен қатар 10% қателікті тексереді.
Күшті трансформатормен 35 кВ және жоғарғы көп ауданды майланған ажыратқышлардың релелі қорғанышты қосуға арналып тұрғызылған трансформаторлар бар.
Ток трансформатордың екінші қуаты релені және өлшеу құралдарының өзіне қосылған үш жолдық сұлбасын құрғаннан соң анықталады.
 2  r2
 rприб
rсым
rконт , Ом,(31)
мұндағы:
rприб -релемен прибордырң бір ізді активті жиынтық қарсылығы; Ом.
rсым -қосу өткізгіштің активті қарсылығы; Ом.
rконт -барлық контактілер қарсылығы (0,1 Ом-ға тең деп алынады).
Егер қолданған құралмен реле күші белгілі болса, онда екінші тізбек күші мынадай болады.
S2  P2
 Sприб
2
 
2,ном
rсым
2
 
2,ном
rконт
2
 
2,ном
r2
(32)
Таңдап алынған трансформатор тиісті дәлдік класында жұмыс істеуі үшін мына шарт сақталуы керек.
 2   2,ном
немесе S2  S2,ном
(33)
мұндағы:
S2,ном ;  2,ном -номиналдыекінші күшнемесеТТ-ныңқарастырылып отырған дәлдік класының қарсылығы.
Қосу өткізгішінің кесіндісін мына формула бойынша табады.
qсым


 2,ном
 *  есеп
 rприб

rконт
, мм2 ,
(34)
мұндағы:
 -өткізгіш материалының иеншікті қарсылығы, Ом,
-алюминий үшін-0,0283 Ом* мм2 / м ,
-жез үшін-0,0175 Ом* мм2 / м ,

мм2 / м .
 есеп -өткізгіштің есептеу ұзындығы, ТТ қосу сұлбасына тәуелді, бір
жағынанТТ
 есеп =2  ;екіншіденТТтолықжұлдыздықосылмаған
 есеп 
3 ; үшіншіден ТТ жұлдызша қосылған
 есеп =  ;
 -ТТ-дан өлшеу құралына дейінгі қашықтық, м.
Бұл қашықтықтарды мына тізбектер үшін (14) пайдалануға болады:
РУ-35 кВ60-75 м
РУ-110 кВ75-100 м
РУ-220 кВ100-150 м
Тұтынушылар линиясы 6-10 кВ4-6 м.
Алынған (6-18) кесіндіні жақын үлкен стандартты кесіндіге дейін айналдырады. ПУЭ-ге сай алюминді өткізгіштің механикалық беріктігі шартына сай кесінді 2,5 мм2 ;
Жезде - 1,5 мм2 -ден кем болмауы керек.
ТТ-ның электродинамикалық беріктілік шарты.
 дин *
2 ,ном
 i 3
(35)
y
ТұрғызылғанТТменқұйылғанизоляциялышиналылар электродинамикалық беріктікке тексерілмейді.
ТТ –ның термиялық беріктігі мына шарт бойынша анықталады.
,ном
 * 2 * t   ,(36)
мұндағы:
  - ТТ термиялық беріктігінің еселігі, (каталог бойынша);
t - термиялық беріктік уақыты (каталог бойынша), с.
Алдынан ТТ есептеу мәліметтері мен параметрлері таблицаға жазылады.
К е р н е у т р а н с ф о р м а т о р л а р ы (КТ) – номиналды кернеуі, орнату тегі, құрылғысы, дәлдік класы мен екінші қуаты бойынша таңдалады.
КТ таңдау үшін оның бағытын біліп алу керек, КТ екінші орамының қуатын білу керек. Құрал мен реленің типі мен белгілеріне қарай КТ жұмыс істейтін дәлдік класы анықталады. 6-10 кВ қосалқы станция шинасының изоляциясын бақылау үшін НТМИ типті үшфазалы үшорамды КТ қолданады. 35 кВ кернеуде үш бірфазалы ЗНОМ типті үшорамды КТ қолданады.
КТ толық қуатын мына формула бойынша есептейді:

приб
2  Q
приб
2
S2 ,В*А(37)
Мұндағы
 приб   Sприб * cosприб Вт,(38)
Qприб   Sприб * sin приб ,ВАр.(39)
КТ қуатын шамамен құрылған үшжолды өлшеу құралы мен реленің паралельді катушкасын қосу сұлбасымен анықтайды. Қуатты есептеу таблица түрде жүргізіледі.
Кесте 3 Кернеу трансформаторын таңдау
Аспап аты Типі Р*А катушкасын
ың қолдану қуаты Катуш ка саны cos sin  Аспап саны Қолдану
қуаты
P,Вт Q,вар
Жиынтықты екінші қуат КТ номиналды күшінен қабылданған дәлдік класында аспау керек;
S2,ном  S2
(40)
Қосу өткізгіштерімен КТ-ға дейінгі өлшеу аспаптарының кесіндісін мына формула бойынша мүмкін жоғалу кернеуі шартымен анықталады:
qпров


U 2,ном
2 * 
*  * U

кос
, мм 2 ,(41)
мұндағы:
U 2,ном
екінші номиналды КТ кернеуі, В;
U кос
КТ тізбегінің екінші мүмкін жоғалтуы, В;
- екінші тізбек өткізгішінің ұзындығы, м;
2- КТ активті қуаты, (38) бойынша анықталады;
- өткізгіш материалының меншікті өткізгіштігі. м/Ом. мм2
(алюминий үшін -32 м / Ом.мм 2
, жез үшін
53м / Ом.мм2 ).
КТ есептегіш екінші тізбекте болса
U кос
кернеу жоғалтуы 0,5% -
U 2,ном - аспауы керек; тек өлшеу аспаптары болса – 1,5%; релелі қорғаныш пен автоматика болса- 3%; оперативті болса 10% (12).
(41) алынған кесінді жақын үлкен стандартқа дейін айналдырылады.
Қосуөткізгішініңкесіндісімеханикалықберіктілігішартбойынша
алюминий үшін - 2,5мм2 , жез үшін 1,5мм2 - тан кем болмауы керек.
САҚТАНДЫРҒЫШТАР
Сақтандырғыштарды номиналды кернеу, балқыту қоспаларының тогының номиналды ұзақтығына, қондыру тегіне, қондырғылық орындауына және шектелген айырылу тогына қарай таңдайды.
Еріту қоспасының номиналды қозғалмалы тогы жеделдетілген түрдегі өтпелі режиде (мыс: күшті трансформаторды немесе кернеу трансформаторы т.б. қосқанда ) тізбек жұмысының есебімен және ҚТ-да айыру жұмысын қамтамасыз етуімен таңдалуы керек.
Сақтандырғыштың айыру мүмкіндігі мына шартта қамтамасыз етіледі:
 
II 3
отк,пр
(42)
немесе

S S
II 3
отк,пр

(43)
Қосалқы станция электр құрылғысын кернеуі артудан қорғау үшін вентильді разрядтауыш таңдалынады.
6-10 кВ кернеуде РВП типті разрядтауыш, 35-220 кв-РВС типті разрядтауыш қолданылады.
Вентильді разрядтауыш номиналды кернеуі өзі орнатылған желінің номиналды кернеуіне тең болуы керек.
РЕЛЕЛІ ҚОРҒАНЫШ ПЕН АВТОМАТИКАНЫ ТАҢДАУ
РЕЛЕЛІ ҚОРҒАНЫШТЫ ТАҢДАУ
Курстық жобаның бұл бөлімінде жобаланушы қосалқы станцияның негізгі элементтерін (трансформаторларды, барлық РУ жиынды шиналарын, жолдарды) қорғау типінің жалпы таңдауы жасалады. Релелі қорғаныштың жалпы өңдеуінен басқа жоба жетекшісі тапсырған қосалқы станцияның бір элементтерінің қорғау есебін орындау қажет.
Қорғауды таңдағанда (12,1,16,18) сүйену керек.
Зақымдану мен қалыпты емес жұмыс кестесінен қаралатын релелі қорғаныштың типтерін ғана көрсету қажет:
Жалпы шинаға қызмет ететін трансформаторлар мен байланыс автотрансформаторлар;
Орамдағы, ток өткізгіштегі ҚТ барлық түрінен ажыратқышларға (орамдағы айналымды тұйықталуды қоса);
Трансформатормен автотрансформатордың газбен қатаржүретін майға толы бак ішіндегі тұйықталудан және бактегі майдың азаюнан;
ҚТ ішкі симметриялы және симметриялы емес токтан; Ораманың артық қуатынан.
6-10 кв жинақты шиналар фазалар арасындағы тұйықталудан, Жерге екі тұйықталудан және жерге бір нүктеге екі тұйықталудан; Жерге тұйықталудан (белгілі әтекет етуден).
140 кВ және жоғарғы жинақты шиналар: Фаза аралық және бір фазалы ҚТ;
Ажыратқышң тоқтауын сақтау қондырғысы (АТСҚ).
6-10 кВ кабельді жолдар және 35 кВ жолдар; Көп фазалы тұйықталудан;
Белгіге әрекет ететін бір фазалы тұйықталудан;
110 кв және жоғарғы кернеудегі жолдар. Фазалар арсындағы тұйықталудан;
ҚТ жерге бір фазалы және көп фазалыдан.
ҚОСАЛҚЫ СТАНЦИЯ АВТОМАТИКАСЫ
Курстықжұмыстажобаланушықосалқыстанцияның автоматизацияланудың мына көлемі қаралуы керек (2,9,18):
Күштітрансформаторзақымданғандабөлінгіштіңавтоматты(өз- өзінен) айырылуы; Қысқытұйықталу мен бөлінгіштің бірлескен әрекеті (1-
келтірілген әр түрлі сұлба бойынша орындалады;
Резервті нәр алу мен жабдықталудың өз-өзінен қосылуы; (РАҚ) Тартылушы жолда автоматты қайта қосылу (АҚҚ).
Қосалқы станцияның автоматика жүйесін дайындауда мынаны есепке алу керек:
РАҚ қондырғысы қызметтегі бастау шиналарының кернеуі кез- келген себепті жойылғанда резервті бастауын (трансформатор,жолды) қосу керек. РАҚ қондырғысы резервті бастаудағы кернеудің болуын бақылауға, қызметтегі бастаудың айырылған күшін бақылап, максималды токты қорғаныштан уақыт бойынша тұрғызылуы керек.
Екі трансформаторлы қосалқы станцияда үш орамды трансформаторларды қорғау кезінде ажыратқыш күйінің басқару кілті күйімен сәкес келмеуімен іске қосылатын орта кернеулі АҚҚ шинасымен трансформаторларды ішкі зақымданудан сақтау жұмысында АҚҚ тыйым салуымен қаралады.
НН бағытында секциялы ажыратқышда бір қызметті релелі ажыратқышң блок контактісінен әрекет ететін РАҚ қондығысы қаралады.
Тартылыстағы сызықта ажыратқыш күйінің сәйкес келмеуімен және бақылау кілтімен (немесе фиксация релесі) іске қосылатын бір қызметті РАҚ қарастырылуы керек.
Мұнда саты жылдамдығын, РАҚ кейінгі қорғалу төзімділігін мақсатқа сай қарастыру керек.
БАҚЫЛАУ-ӨЛШЕУ АСПАПТАРЫН ТАҢДАУ
Есептеумен өлшеу жүйесі негізсіз қайталауларды жібермей, қажетті минимумды өлшеу құралдарын қамту керек.
Қосалқы станцияның орнатылған жұмыс кестесінің, жіберілген электр энергиясы мен изоляцияланған нейтралды жүйедегі изоляция күінің сақталуының бақылау көрсететін және тіркелетін өлшеу және есептеу аспаптары арқылы жүргізіледі.
Жобалаушы қосалқы станциядағы әрбір кернеуге орнатылатын бақылау-өлшеу аспаптарының санын (13,14,21) қарау ұсынылады.
Трансформатор тогы мен кернеуінің дәлдік класы: 3-тен кем емес электрөлшеу аспаптарын қосу үшін;
0,5-трансформатор тізбегімен жолында есептеу аспаптарын қосу үшін таңдалынады.
ҚОРЕТІК БАСТАУЫМЕН ОПЕРАТИВТІ ТОКТЫ ТАҢДАУ
35-220 кВ қарапайым қосалқы станцияда, ережеге сай, ауыспалы немесе түзетілген оперативті ток. Оперативті ток түрі таңдалған ажыратқыш типімен, сонымен қатар автоматика мен релелі қорғаныштың сұлбасымен анықталады (9,13).
Ауыспалы оперативті ток жеңіл ажыратқышмен жабдықталған жетексы бар 35 кВ қосалқы станцияда қолданылады, оның айыру электромагнитті қалыпты кестеде 50 ВА (ППМ-10, ППМ-74, т.б) аспайтын қолданылады.
Қосалқы станцияда ауыспалы оперативті ток бастауы ретінде токты өлшеу трансформаторы, жеке қажеттілік кернеуі мен трансформаторы қолданылады.
Түзетілген оперативті ток күшті электромагнитті жетекмен және қыйын тез әрекет ететін қорғанышпен жабдықталған қыйын ажыратқышлы барлық кернеу қосалқы станцияда қолданылады. Түзетілген оперативті токтың бастауы болып қорек алу блогымен конденсаторлы қондырғылар жатады.
Қазіргі кезде мынадай қорек беру блоктары шығарылуда БПТ-11 және БПН-11 50 Вт шығыс күшімен және 110 В кернеуімен: БПТ-101 және БПН- 101 240 Вт-қа дейінгі шығыс күшімен және 110 В кернеумен: БПТ-1002 және БПН-1002 1200 Вт-қа дейінгі шығыс күшімен 110 және 220 кернеуімен.
БП-11 және БП-1001 көретік болоктары релелі қорғанышты, автоматиканы және жеңіл ажыратқышларының (ППМ-10; ПП-74) жетекны сөндіру тізбегінде қолданылады.
БП-1002қоректікблогыПС-10,ПЭ-11,ПЭ-2,ШПО,ШПК
жетекларын айыру электромагниттерін қоректендіруге қолданылады. МКП және У сириялы ажыратқышларымен 35-220 кВ кернеуде бұл блоктар жеке түрде қолданылады, ажыратқыш- 7-10 бірігіп топпен қолданылады оперативті токтың бастауы ретінде конденсаторлы қондырғыларды пайдаланғанда 4 мкф сыйымдылықта БК-401 коденсатор блогы, БК-402-80 мкф және БК-403-200 мкф қолданылады. Конденсатор блогының заряды арнайы зарядтық қондығылармен іске асады. (УЗ-401 және т.б).
Соңғы кезде БП3-401 және БП3-402 типтерінің күшті қондырғылары жасалып шығарылуда, олар бір мезгілде қоректену блогы қызметін және аз уақытта зарядтайтын зарядты қондырғы қызметін атқарады.
Жетекларды айыру электромагниттерін дайындау үшін мынадай сыйымдылықтар қажет: ППМ-10, ПП-67 және ПП-74 жетеклары үшін-40 мкф; 220 В кернеудегі сөндіру электромагнитті ПС-10, ПЭ-11, ПС-2 тратпаларына-80 мкф; 110В кернеудегі сөндіру электромагнитті ПЭ-3 және ПС-30 жетекларына-220 мкф.
Электромагнитті жетеклы ажыратқышң қосу тізбектері өзіне қажетті трансформатордан арнайы күшті түзетілген, КРУН кешенді қорабында орналасатын КВУ-66/2, қондырғысы арқылы қоректенеді. Түзету қондырғыларын (ТҚ) сонымен қатар жартылай өткізгішті стандартты 100 ГД-24А типті столбиктерден құрап алуға болады.
ТҮЗЕТУ ҚОНДЫРҒЫСЫН ЕСЕПТЕУ
Үш фазалы екі жартылай периодты түзету сұлбасының бір иығындағы кезектесе қосылған элементтер саны мына теңдеуде:
мұндағы:
n U вх
K *U Д
(44)
U вх -ТҚкірердегімаксимальдіжолдыкернеу(230Втеңдеп қабылданады).
U Д -Бір элементке жіберілетін максимальді кернеу («Г» класын 25 В).
K -ТүзетусұлбасынақарайU Д
коэффициент (К=0,85).
төмендеуінесепкеалатын
Көрсетілген U вх
және U Д
мәнінде (9-1) формуласы арқылы есептелген
n=10,8 100ГД-24А стандартты столбигіне сәйкес ол иықтағы 12 столбиктек тұрады.
Иықта параллельді қосылған элементтер санын мына формула арқылы есептейді:
мұндағы:
m  раб,пр
K нер *  Д * K сх * K n
(45)
 раб,пр -тарпаның қосылғандағы күшті электромагниттік номиналды тогы немесе бірнеше жетеклар бір мезгілде қосылғандағы суммалы максималды ток, А;
K нер
-түзетпеніңпараллельдіқосылғанэлементтерініңарасындағы
кернеудің жалпы тогының тең емес таралуын есепке алатын коэффициент
( K нер
=0,9);
 Д -біржартылайпериодтытүзетудегібірэлементкеарналған
максимальді ұзақ берілетін ток. (100*100 мм2
мөлшерлі элементке
 Д =2А);
үшін
K сх K сх
-сұлба коэффициенті (үш фазалы екі жартылай периодты сұлба
=3);
K п -артық күштеу коэффициенті техникалық жағдайларға байланысты
10 реттен арқық қабылданбайды (10с ішінде).
Кейін бір параллельді элементтің жұмыстан шығуы кезіндегі ТҚ нақтылы артық күші анықталады.
K п,ср
 0,9 * 
 раб,пр
* K

m  1
(46)
Дсх
және таңдалған түзетуші қондырғының мынадай артық күштеуге төзетін уақыты табылады. (3,13).
ҚОСАЛҚЫ СТАНЦИЯНЫҢ ЖЕКЕ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ
35-220 кВ қарапайым қосалқы станцияда сұлба мен жеке қажеттіліктер (ЖҚ) аппаратуралары қосалқы станция жұмысын қалыпты және жабдықтаушы персонал жоқ кездегі апатты жағдайдағы жұмысын қамтамасыз етуі керек.
Жеке қажеттіліктерді негізгі тұтынушылар мыналар:
Күшті трансформатордың кернеуін реттеу қондырғылары; жел соғу арқылы салқындататын желдеткіш двигателі; түзету қондырғылары; қорек беру блокторы, есептегіш аспаптарды жылытатын жылыту элементтері, КРУН жетеклары; қысқа тұйықталулармен ажыратқыштар; КРУН шкафы, қосалқы станция аумағын жарықтандыру, т.б.
ЖҚ трансформаторының күшін анықтау үшін ЖҚ-ның бір трансформаторы қатардан шыққан кездегі ЖҚ-ның барлық
тұтынушыларын қамтамасыз етуін есепке ала отырып күтілетін қуаттың ведомостысы құрастырылады.
35-220 кВ қосалқы станция үшін ЖҚ кететін шығынды 10.1 кестенің мәліметтерінен алуға болады (14).
Кесте 435-220 кВ қосалқы станцияға арналған ЖҚ кететін шығын
№ п/п ЖҚ электр қабылдағыштары Қабылдағыш- тардың (Руст) орнатылған қуаты,
кВ Қабылдағ ыш-тар саны Суммалы қуаты, кВт
1 (3 орамды 16-40 МВ*А) 8 2 ВМК-35ажыратқышң
қызуы 1,15 3 ВМК-110 1,75 4 Релеліапарату
шкафының қызуы. 0,5 5 ОДжәнеК3
жетекларының қызуы 0,6 6 КРУН шкафы қызуы 0,6 7 Сыртқы жарықтандыру 4,5 8 Оперативті тізбектер 1,8 Барлығы:  Руст
Алынған суммалы қуатты

K с =0,7 сұраныс коэффициентіне қосып,
алынған цифрдан ГОСТ 9680-77 сәйкес трансформатор күшін алу керек.
Sтсн
 уст 
cosc

.(47)
Қор алу сұрағын шешкенде ЖҚ 2 трансформаторы екі күшті трансформатордағы оперативті ауыспалы токты барлық кернеулі аудандық қосалқы станцияда және 220-750 кВ кернеулі барлық қосалқы станцияда және ауалы ажыратқышсы бар кез-келген кернеулерде орналастырылатын технологиялық жобалау нормаларына сай нұсқауларға сүйену қажет (10).
ЖҚ трансформаторын 6-10 кВ күшті трансформаторының сырқа шығарылған өткізгішіне қосады.
ЖҚ электрлі біріктіру сұлбасы ЖҚ 2 трансформаторының бір мезгілдегі 220 В секциялы негізгі шинасын қосу жұмысын қарастырады.
ҚОСАЛҚЫ СТАНЦИЯДАҒЫ КЕРНЕУДІ РЕТТЕУ
Жобаланушы қосалқы станциямен жоғары сапалы электроэнергияның демалысын қамтамасыздандыру ету мақсатында кернеуді реттеу қарастырылады. Реттеу құралы ретінде қуатты күшті трансформатордың трансформация коэффициентін өзгерту құралы және айырылып тұрғандағы өзгерту құралдары қолданылады.
Кернеуді реттеудің тәсілін таңдауда ПУЭ нұсқауын және қуатты кернеуді автоматты реттейтінтөиендетуші трансформаторды кең қолдануды жобалаудың техникалық нормасын жетекшілікке алу керек (12,10).
Бұл бөлімде есеп беру-түсіндірме хаты болып кернеуді реттеудің принципті сұлбасы табылады.
ТАРАТҚЫШ ҚҰРЫЛҒЫНЫҢ ҚОНДЫРҒЫСЫН ТАҢДАУ
Бұл бөлімде жобаланушы қосалқы станциялардың барлық кернеудегі тарату құрылғысының қондырғысына сипаттама беріледі.
Құрастыру ПУЭ талап етілетін әр кернеуге арналған минимальді берілетін қашықтық пен гобариттерден шыға отырып өндіріледі (12).
Қосалқы станция алаңындағы жабдықты құраудың жалпы тапсырмасы- керекті барлық қажетті сенімділіктерді, қауіпсіздіктерді, барлық өртке қарсы нормаларды орындай отырып қосалқы станцияны қамтамасыз етуде аз шығындармен қол жеткізу.
Қосалқы станцияны қамтасыз етудегі аз шығындармен жұмыс істеу оны қамту жұмыстары мынадай жоспарға орналастыруымен жүзеге асады: жер жұмыстарының, жоспарлаумен алаңды дренаждаудың аз жасалуының, күшті және бақылау кабельдерінің, жарықтандыру жүйелерінің, қоршауларының, т.б. аз жұмсалуын қажет етеді.
35-220 кВ қосалқы станцияға темір жол бекеті салын бауы керек. Подъезді автомобиль жолдары орнатылатын трансформатордың орнату орнына жетуіне сай есептелген болуы керек.
Қосалқы станция ауданын есептегенде оның болашақта қосалқы станцияның кеңейтуіне мүмкін болатындай өлшену керек.
кВ қосалқы станциясының тарату құрылғысы ашық түрде орналасады (егер жақын маңда химиялық активті және ластанған орта немесе қоршалған аймақ болмаса) және «Теплоэлектропроект» институттарының типті жобасымен қамтылады (3,5,9,13,14,21).
Олар жинақты темір бетоннан орындалады. Ошиновка үшін порталдар темір бетонды орта фигураланған труба немесе екі табырлы кесіндіден жасалған тіреумен қобылданады. ТҚ шиналы сымы-жұмсақ, сталь алюминді өткізгіштен жасалған. 6-10 кВ КТҚС-ды
трансформаторларда жетекларды біріктіру (шиналы көпір) жұмсақ немесе қатты өткізгіштерімен орындалады.
Қосалқы станцияның жоғары кернеу бағыттағы барлық аппараттар горизонтальді жазықтықта төменгі негізде орналасады. Қысқа тұйықталуды , ажыратқыш, қосқыш, кернеу трансформаторларын арнайы қондырғыларда (отырғыштарда) жөндейді.
Қондырғыларды (порталды) ұстап тұратын трансформатордың астыңғы фундаменті жоба деңгейінен 200-250 мм жоғары белгіде жабдықталады.
Фундаменттер темір бетонды аяқ астына қоятын немесе темір бетонды свай түрінде орындалады.
Трансформатор астыңғы фундамент өлшемі трансформатор өлшеміне сәйкес келуі керек (жобаланғаннан бір деңгей жоғары).
ТҚ-6-10 кВ ережеге сай ВМП-10 және МГТ-10 ажыратқышларымен жабдықталған заводтан шығарылған блоктан немесе сырқы құрылғының кешенді шкафына орнатылады (3,5,6,17).
Қосалқы станцияны құрастыруды жылдамдатумен индустриялау үшін ТҚ үшін ғимарат жабдығының ашық орнатылатын заводтан шығаратын кешенді трансформаторлы қосалқы станцияны қолдану ұсынылады /10/.
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСҚА АЛҒАШҚЫ БЕРІЛІМДЕР
Жоба мақсаты: Төмендеткіш қосалқы станцияны жобалау, үш кернеу деңгейі бар – жоғарғы (ВН), ортаңғы (СН), төменгі (НН).
Электр торабының сұлбасы
L4
П/ст 7
П/ст 6
L3

L2
L5
L6
L12
L11
L10
L9
L8
L7
П/ст 10
П/ст 9
П/ст 8
П/ст 1
П/ст 2
П/ст 3
П/ст 4
П/ст 5
АВ

7.1 Сурет Электр торабының сұлбасы Кесте 5. Вариант таңдау
Вари ант Кернеу,кВ Ең үлкен жүктеме,
МВт Желіс саны Қ.т. қуаты, МВА
ВН СН НН СН НН СН НН Шинада
А Шинада
В
0 110 35 10 34 6 4 8 2000 3000
1 110 35 10 18 2 2 6 2000 2500
2 110 35 10 15 8 2 6 3500 3000
3 110 35 10 25 6 2 16 2500 3500
А-К 4 110 35 10 22 6 2 6 2000 3000
5 110 35 10 30 6 4 6 3500 2000
6 110 35 10 32 10 2 14 2500 3500
7 110 35 10 17 8 4 8 3000 3500
8 110 35 10 12 6 2 6 2500 2000
9 110 35 10 15 8 4 10 4000 2500
0 35 10 4 2 2 14 2500 3500
1 35 10 2 1 4 6 3000 3500
2 35 10 3 2 2 6 2500 2000
3 35 10 3 1,5 2 6 2000 2500
Л-Я 4 35 10 5 1,5 2 8 2000 3000
5 35 10 2,5 0,5 2 6 3500 3000
6 35 10 2,5 1,8 4 10 4000 2500
7 35 10 2 0,6 2 6 2000 3000
8 35 10 3,4 0,6 4 6 3500 2000
9 35 10 1,8 0,9 2 16 2500 3500
Ескерту: Егер ВН-35 кВ болса, онда, берілген қосалқы станцияның төменгі кернеу НН жағындағы жүктеменің екі артықшылығы бар. Кесте бойынша берілімін таңдаған кезде (Л-Я) варианттары үшін СН-ді төменгі НН1, ал НН-ді НН2 деп алу керек.
Кесте 6.
Вариант СН немесе НН1 жүктемелер НН1 немесе НН2
0 Химиялық өндірісі 18
1 Тау-кен өндірісі 17
2 Қара металлургия 16
3 Түсті металлургия 14
4 Автомобильді өндірісі 14
5 Ауыр машина жасау 13
6 Станок жасау өндірісі 12
7 Транспортты машина жасау 11
8 Жөндеу-механикалық өндірісі 1
9 Ағаш өңдеу кәсіпорыны 0
10 Құрылыс материалдар кәсіпорыны 10
11 Тамақ өндірісі 9
12 Басқада өндірістер 8
13 Тау-кен өндірісі 6
14 Автомобиль өндірісі 5
15 Жеңіл өнеркәсіп өндірісі 7
16 Ауыр машина жасау 13
17 Химиялық өндірісі 18
18 Станок жасау өндірісі 12
Кесте 7
Вари ант Бөлік ұзындығы, км
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
А-К 15 15 20 15 15 20 10 15 20 25 10 15
Л-М 10 20 15 20 15 25 10 15 10 17 10 12
Кесте 8
Вари ант Тұтынушылар категориясы, % 1-шікатегорилы тұтынушылардың Электрменқамту сенімділігініңқосымша
қорек қуаты, МВт.
СН НН 1-я 2-я 3-я 1-я 2-я 3-я А
К 1 2 3 4 5 6 7 8
0 40 25 35 20 30 50 -
1 0 50 50 25 25 50 1,0
2 0 45 50 20 40 40 1,4
3 30 30 40 25 35 40 -
4 40 40 30 15 45 40 -
5 30 50 20 20 50 30 18
6 35 50 15 30 30 40 -
7 50 30 20 35 35 30 -
8 0 60 40 20 40 40 1,2
9 30 30 40 15 45 40 -
Л
Я 0 0 45 55 20 40 40 0,4
1 30 30 40 25 35 40 -
2 30 30 40 15 45 40 -
3 0 60 40 20 40 40 0,2
4 50 30 20 35 35 30 -
5 35 50 15 30 30 40 -
6 40 25 35 20 30 50 -
7 0 50 50 25 25 50 0,4
8 30 30 40 25 35 40 -
9 40 30 30 15 45 40 0,9
Кесте 9
Вариант СНжәнеНН
жүктемелерініңқуат коэффициентті. Вариант СНжәнеНН жүктемелерініңқуат
коэффициентті.
А
- К 0 0,86 Л
- Я 0 0,88
1 0,87 1 0,87
2 0,88 2 0,89
3 0,89 3 0,88
4 0,86 4 0,85
5 0,84 5 0,9
6 0,87 6 0,85
7 0,86 7 0,88
8 0,85 8 0,87
9 0,9 9 0,85
ҚОРЫТЫНДЫ
Курстық жұмыстың (жобалау) нәтижесінде тұтынушыларды кернеуі 110/35/10 кВ электр энергиясымен қамту үшін төмендеткіш райондық қосалқы станция жобаланды.
Жобаланған қосалқы станция мүмкіндік береді:
I және II категория тұтынушыларын үздіксіз электр энергиямен қамтуға. Бұл үшін әртүрлі автоматика және релелі қорғаныс құрылғылары қарастырылып және таңдалған;
Ол арқылы өтетін электр энергияны ескеріп және өлшейді;
Күштік трансформаторда орынатылған кернеуді автоматы реттеу(РПН) құрылғысы, трансформаторды өшірмей-ақ берілген аралықта кернеуді өзгертеді;
Сыртқы комплекталы таратқыш құрылғысының қондырғысы (КРУН) қосалқы станцияны басқаруды жеңілдетіп қана қоймады, сонымен қатар ашық таратқыш құрылғы құрылысымен салыстырғанда бұл қосалқы станцияға шығын аз кетеді;
Қосалқы станцияның көп бөлігі автоматтандырылған құрылғы көмегімен басқарылады, кезекші қызметшінің болу қажет емес.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Негізгі
Кузембаева, Р.М. Электрические станции и подстанции : учеб. пособие для студ. электроэнергетич. спец. вузов / Р. М. Кузембаева, С. Е. Соколов, Г. Х. Хожин. - Алматы : АИЭС, 2010. - 92 с.
Правила техники безопасности при эксплуатации электроустановок потребителей: Обязательны для всех потребителей электроэнергии независимо от их ведомственной принадлежности и форм собственности. - 4-е изд. - СПб. : Изд-во Деан, 2000. - 192 с
Овчаренко Н. И. Автоматика электрических станций и электроэнергетических систем : учеб. для вузов / Н. И. Овчаренко ; ред. А. Ф. Дьякова. - М. : "Издательство НЦ ЭНАС", 2003. - 504 с.
Андреев, В. А. Релейная защита систем элеткроснабжения в примерах и задачах : учеб. пособие для студ. вузов / В. А. Андреев. - М. : Высшая школа, 2008. - 252 с. :
Басс, Э. И. Релейная защита электроэнергетических систем : учеб. пособ. / Э. И. Басс, В. Г. Дорогунцев ; ред. А. Ф. Дьякова. - М. : МЭИ, 2002. - 296 с. :
Двоскин, Л. И. Схемы и конструкции распределительных устройств
/ Л. И. Двоскин. – М. : Энергоатомиздат, 1985. – 220 с.
Дорошев, К. И. Схемы и конструкции распределительных устройств 6-35 кВ/ К. И. Дорошев. – М. : Энергоиздат, 1982. – 376 с.
Куликов, В. Д. Электрические станции и подстанции систем электроснабжения. Задания на курсовое проектирование / В. Д. Куликов. – Саратов: СПИ, 1988 – 23 с.
Правила технической эксплуатации электроустановок потребителей.
- 6-й выпуск. - Новосибирск : Сиб. универ. изд-во, 2007. - 253 с
Неклепаев, Б. Н. Электрическая часть электростанций и подстанции
/ Б. Н. Неклепаев. – М. : Энергоатомиздат, 1986. – 640 с.
11.Хожин, Г.Х.Распределительные устройства станций и подстанций : Учеб. пособие / Хожин Г.Х. - А. : АИЭС, 2001. - 82 с
12.Блок, В. М. Пособие к курсовому и дипломному проектированию для электроэнергетических специальностей / В. М. Блок. – М. : Высшая школа, 1981. – 304 с.
Қосымша
13.Правила устройства электроустановок / Минэнерго СССР. – 6-е изд., перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат, 1987. – 648 с.
14.Гук, Ю. Б. Проектирование электрической части станций подстанций
/ Ю. Б. Гук, В. В. Кантан, С.С .Петрова. – Л. : Энергоатомиздат, 1985.
– 312 с.
15.Рожкова, Л. Д. Электрооборудование станций и подстанций / Л.Д. Рожкова, В.С. Козулин. – М. : Энергоатомиздат, 1987. – 648 с.
16.Нормы технологического проектирования подстанций с высшим напряжением 35-750 кВ. – М. : Минэнерго СССР, 1979. – 40 с.
17.Руководящие указания по расчету коротких замыканий, выбору и проверке аппаратов в проводников по условиям короткого замыкания – М. : МЭИ, 1975. – 331 с.
18.Руководящие указания по релейной защите – М. : Энергия, 1961 – 1985, вып.1-13Б.
19.Справочник по проектированию подстанций 35-500 кВ / С.С. Рокотяна, Я.С. Самойлова. – М. : Энергоиздат, 1982. – 362 с.
20.Справочник по электроснабжению и электрооборудованию: в 2т. Т.1. Электроснабжение /А. А. Федорова. – М. : Энергоатомиздат, 1986. – 568 с.
21.Ульянов,С.А.Электромагнитныепереходныепроцессыв электрических системах / С. А. Ульянов. – М.: Энергия 1970. – 519 с. 22.Гогичайшвили, П. Ф. Подстанции без выключателей на высшем напряжением / П.Ф.Гогичайшвили. – М. : Высшая школа, 1965. –
200 с.
23.Электрическая часть станций и подстанций //Справочные материалы для курсового и дипломного проектирование/ И. П. Крючков, Н. Н. Куршинский, Б. Н. Неклепаев. - М. : Энергия, 1978. – 456 с.

Приложенные файлы

  • docx 5962365
    Размер файла: 164 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий