Тісжегіні? этиологиясы Т.С.Кунанбаева


Чтобы посмотреть презентацию с картинками, оформлением и слайдами, скачайте ее файл и откройте в PowerPoint на своем компьютере.
Текстовое содержимое слайдов презентации:

Тісжегінің этиологиясы және патогенезі.Тісжегінің таралуы және интенсивтілігі.Тісжегінің пайда болу теориялары. ДАЙЫНДАҒАН: Т.С.ҚҰНАНБАЕВА Бүгінгі күнде тісжегінің химиялық-теориясы тісжегі патогенезінің жаңа концепциясында негіз ретінде алынып отыр.Бұл теорияда тісжегілік бұзылу екі кезеңнен өтеді:бірі қншісінде тістің қатты тіндерінің деминерализациясы байқалады.Миллердің тісжегінің химиялық-паразитарлы теориялары. Ауыз қуысында түзілетін сүт қышқылы астың көмірсулы қалдықтарын ыдыратуы нәтижесінде кіреуке мен дентиннің неорганикалық заттарын ерітеді,екінші кезеңінде дентиннің органикалық затының бұзылуы микроорганизмдердің протеолитикалық ферменттері арқылы жүреді. Микроорганизмдер және қышқылдар сияқты факторлармен қатар,Миллер басқа да әсер ететін факторлардың бар екендігін мойындаған.Ол сілекейдің мөлшерінің және сапасының ,тамақтану факторына кіреукенің түзілу жағдайына назар аударған. Д.А.Энтин тісжегінің теориясын сілекей мен тістің физикалық-химиялық қасиетін зерттеу нәтижесінде ұсынған.Оның ойынша,тіс тіндері жартылай өткізгіш мембрана болып табылады,ол арқылы тіспен контактіде болатын,осмостық қысымы әртүрлі екі ортаның осмостық токтары өтеді:іш жағынан қанның ,ал сырт жағынан сілекейдің осмостық токтары. Д.А.Энтиннің(1928)тісжегінің физикалық-химиялық теориясы Автордың пікірінше,осмостық тоқтардың орталықтық бағыты бар және дұрыс жағдайда дентин мен кіреукенің қоректенуіне жақсы жағдай жасайды,сонымен қатар кіреукеге бағытталған теріс факторлардың әсеріне қарсы тұрады.. Өз кезегінде заттардың орталыққа ынталанғыш қозғалысы,яғни тіс бетінен ұлпаға қарай патологиялық деп саналған,сонымен қатар ұлпа-тіс-сілекей жүйесінде физиологиялық қарым-қатынасының бұзылуына әсер ететін нервтік және эндокриндік жүйелердәң ауруларымен,тұқым қуалаушылықпен,минералды алмасудың бұзылысымен байланысы бар. Бұл теорияның авторы тағамда витамин Д,В1,сонытұздарының жетіспеушілігі және дұрыс болмауы,ультракүлгін сәулелердің болмауы немесе жетіспеуі сияқты экзогенді факторлар минералды және белокты алмасуды бұзады.Бұл бұзылыстардың нәтижесінде одонтобласттардың ауруы пайда болады.Одонтобласттардың көлемі және мөлшері азаяды,ол болса,кіреуке мен дентинде зат алмасуды бұзады. И.Г.Лукомскийдің тісжегінің биологиялық теориясы: Өз кезегінде заттардың орталыққа ынталанғыш қозғалысы,яғни тіс бетінен ұлпаға қарай патологиялық деп саналған,сонымен қатар ұлпа-тіс-сілекей жүйесінде физиологиялық қарым-қатынасының бұзылуына әсер ететін нервтік және эндокриндік жүйелердәң ауруларымен,тұқым қуалаушылықпен,минералды алмасудың бұзылысымен байланысы бар. А.Э. Шарпенак тісжегінің пайда болу себебі болып кіреуке мен наруыздың тез ыдырауы мен ресинтезінің баяу жүруі нәтижесінде олардың жергілікті бірігуі болып табылады,бұл тезарада тісжегінің ақ таңдақ кезеңінің пайда болуына әкеледі. А.Э.Шарпенак теориясы: Ресинтездің баяу жүруі лизин және оргинин сияқты амин қышқылдарының болмауына немесе төмен болуына байланысты,ал протеолиздің күшеюіне қоршаған ауаның жоғарғы температурасы, гипертериоз,жүйкелік қозу, жүктілік,туберкулез,пневмания,ағза тіндерінде қышқылдардың жиналуы себепші болады,бұл болса нәруыз ыдырауының күшеюіне әкеледі. Бұл теория экспериментті түрде егеуқұйрықтарға жүргізілген тәжірибе нәтижесінде дәлелденген.Шарпенак теориясы теріске шығарылды. Авторлардың түсіндіруі бойынша кіреукенің тісжегіге ұшырау бейімділігі кальций-ақуыз комплексінің тұрақтылығына байланысты. Шатц және Мартин теориясы: Бұған кіреукенің минералды және органикалық компоненттері тығыз биохимиялық байланыста болады.Бұл байланыстың тұрақтылығы кіреукеге түрлі химиялық активті агенттер,сонымен қатар протеолитикалық ферменттер енгенде бұзылады. Тісжегі процесінің дамуы екі кезеңде қарастырылады:протеолиз,бұл кезде нәруызды компоненттерге бактериалды протеолитикалық ферменттердің әсер етуі нәтижесінде кіреукенің нәруыздары мен минералдары арасындағы байланыс үзіледі. Бұл теорияның авторы тісжегіні трофоневротикалық процесс ретінде қарастырды,оның ойынша,бұл процесс тістің қатты тіндерінің қоректенуі бұзылғанда дамиды. Е.Е.Платоновтың трофоневротикалық теориясы: Е.Е.Платонов негізгі патогенетикалық фактор ретінде тіс тіндері трофикасының нервтік реттелуінің бұзылуы деп есептеген.Бірақта,бүгінгі күнде,ұлпасы алынған тіс 17жасқа дейін қалыпты қызмет атқаратындығы белгілі. Тісжегі асқынуының емі ретінде ұлпа кіреукенің қызметіне әсер етпейді,кіреуке әрі қарай қызметін жалғастырады.Ауыз сұйықтығымен әрдайым динамикалық байланыста болу,ұлпасы алынған тістің қатты тіндеріне жоғарғы минерализациялық әсер береді. Автор тісжегіні полиэтилогиялық процесс ретінде қарастырды.Концепция тіс-жақ жүйесінің жасқа байланысты дамуы,тіс тіндеріне эндогенді және экзогенді факторлардың жасқа әсер етуі,тіс-жақ жүйесінің ішкі мүшелерімен байланысты болуы негізінде құрылған.Р.И.Рыбаковтың 1971ж тісжегі патогенезінің жұмысшы концепциясы: 1-құрсақ ішілік кезең.Бұл кезеңде тұқым қуалаушылық факторларға, ұрықтың ішкі мүшелерінің және жүйелерінің дамуына,олардың дамуына анасының аурулары:қалқанша без ауруы,зат алмасуының бұзылуы,токсикоз,медикаментозды әсер,созылмалы инфекцияларға назар аударылады. 6-айдан-6-ты жасқа дейінгі кезең. Табиғи тамақтануға,созылмалы және инфекциялық ауруларға көп көңіл аударылады.Тісжегіге әсер ететін экзогенді факторлар ретінде автор ауыз гигиенасы ережелерін сақтамау ,тістесудің деформациясы және травмасы,сілекей бөлінудің бұзылуы және ауыз қуысы ортасының рн ң өзгеруі деп санаған. 3-балалар және жасөспірім шақ 6-дан 20жасқа дейін.Автор тісжегіні тудырушы ретінде экзогенді,эндогенді факторларды алған. Экзогенді факторлар ішінде:соматикалық ауруларға инсулярлы аппараттың көміртегілермен жүктелуіне,жыныстық жетілуге ,зат алмасудың жоғарғы деңгейде болуына микроэлементтер алмасуына,жеткіліксіз тамақтануға ,бауыр функциясының бұзылуына назар аударған. Эндогенді факторлар ішінде:ауыз гигиенасының нашар болуына,тістесу деформациясына,жарақатқа,сілекей бөлінуге ,ауыз қуысының рн ның жеке тістердің жарып шығуының қиындауына көңіл бөледі. 4.20-жастан- 40жасқа дейінгі кезең.Тісжегіні шақыратын негізгі эндогенді факторлар ретінде стоматологиялық аурулармен және тіс табақшаларының болуына байланысты ішкі мүшелер мен жүйелердің қызметінің бұзылуын қарастырады. Тарихи теорияларға сүйене отырып,бүгінгі күнде тісжегінің этиологиясы мен патогенезін оқып үйренуде үлкен жеткіліктер бар.Сонымен,тісжегінің ортақ пайда болу механизмі органикалық қышқылдардың әсерінен тістің қаттыы тіндерінің деминерализацияға ұшырауы болып табылады.Тісжегі этиологиясының жаңа концепциясы: Негізгі этиологиялық факторлар: -ауыз қуысының микрофлорасы-тамақтану түрі және режимі,судағы Fмөлшері -сілекей бөлінуінің мөлшері және сапасы-ағзаның жалпы жағдайыЖоғарғы аталған барлық факторлар жалпы және жергілікті болып бөлінеді.Жалпы факторлар:-құнсыз диета және су-соматикалық аурулар-ағзаға тиетін экстрималды әсерлер 1)Тіс табақшасы және тіс қағы,микроорганизмдер.2)Ауыз сұйықтығы құрамының және қасиетінің бұзылуы,ауыз сұйықтығы жалпы ағза жағдайының индикаторы болып табылады.3)Ауыз қуысындағы тағамның көмірсулы жабысқақ қалдықтары.Жергілікті факторлар: Тісжегілік жағдай,бұл жағдай тіске тісжегілік факторлар әсер еткенде,тістің қышқылға төзімділігі төмендегенде пайда болады.Клиникалық тұрғыдан ауыз қуысын тісжегілік жағдай келесі симптомдарменсипатталады:-Ауыз гигиенасының нашар болуы-Тіс қағы және тіс тасы-көптеген бор тәрізді тісжегілік дақтар болуы-қызылиектің қанағыштығы. Тісжегіге төзімділік және оған тез ұшырау әртүрлі факторларға байланысты.Оған ағзаның жалпы жағдайы,тісжегілік факторлардың жалпы әсері,әр адамның ағзасының тұрақтылығы және тағы сол сияқты жағдайлар әсер етеді.Төменде келтірілген әрбір фактор ағзаның жалпы жағдайына,оның реактивтілігіне және төзімділігіне байланысты.Тісжегіге төзімділік және тісжегіге бейімділік Тіндердің тісжегіге төзімділігі төмендегілермен қамтамасыз етіледі:-тіс кіреукесінің және басқа тіндерінің химиялық құрамы және құрылысымен байланысты.-пелликуланың болуымен-сілекейдің оптималды химиялық құрамымен және оның минерализациялық активтілігімен. -ауыз сұйықтығының жеткілікті болуымен-тіс кіреукесінің өткізгіштігінің төмен деңгейде болуымен-жақсы шайнау қысымының болуымен және тіс беттерінің өздігінен тазалануымен -тіс қағы қасиеттерімен -ауыз қуысының жақсы гигиенасымен-диетаның ерекшеліктермен-тіс ұрығының дұрыс түзілуімен-ауыз қуысының спецификалық қорғаныс факторларымен -кіреуке түзілуінің толық болмауы-нәруыз дефициті,көмірсудың көп болуы.-суда фтордың жеткіліксіз болуы-пелликуланың болмауы-ауыз сұйықтығының құрамы,оның концентрациясы,тұтқырлығы ,мөлшері,ағу жылдамдығы-тістің қатты тіндерінің биохимиялық құрамыТісжегі бейімділігіне әсер ететіндер: Көмірсуларды жиі қолдану және ауыз қуысын дұрыс күтпеу нәтижесінде тісжегілік микроорганизмдер пелликулаға бекітіліп,қақ құрайды.Жабысқақ тағам қолданғанда оның қалдықтарары тістің ретенциялық бөліктерінде тұрып қалады,сол бөліктерде ыдырап шіриді. Патогенез Тіс қағының түзілуіне әсер ететіндер:-тістің анатомиялық құрылысы және оның қоршаған тіндермен қатынасы-тіс бетінің структурасы-тамақ рационы және шайнау интенсивтілігі-сілекей және қызылиек сұйықтығы-ауыз қуысы гигиенасы-тіс-жақ аномалиялары . Жұмсақ тіс қағының көпіршікті құрылымы болады,сол себепті оның ішіне сілекей және тағам сұйықтығы енеді.Бұл жұмсақ ааморфты зат,ол тіске тығыз жанасады.Тіс қағында микроорганизмдердің тіршілік көздерінің және минералды тұздардың жиналуы диффузияны баяулатады және көпіршікті құрылымды жоқ болады. Тіс қағының түзілуіне әсер ететіндер:-тістің анатомиялық құрылысы және оның қоршаған тіндермен қатынасы-тіс бетінің структурасы-тамақ рационы және шайнау интенсивтілігі-сілекей және қызылиек сұйықтығы Тіс қағының микроорганизмдері тістің қатты тіндерінде,металлда,пластмассада өсуге және бекітуге қабілеттігі бар,сонымен қатар әртүрлі көмірсулары бар гетерополисахаридтерді түзуге қабілеттігі бар. Гетерополисахаридтердің келесі қызметтері бар:-гликандар бактериялардың өзара жабыстыру және тіс бетіне жабысу қабілеті бар,ал ол өз кезегінде тіс қағының қалыңдауына әкеледі.-левандар органикалық қышқылдардың энергия көзі болып табылады,адгезиялық қасиеті бар. -декстрандар оларда органикалық қышқылдарды түзуші рөл атқарады ,адгезиялық қасиеті жақсы болғандықтан кіреукеге деминерализациялық әсер береді. Тісжегісі көп адамдарда стрептококктардың және лактобактериялардың биохимиялық активтілігі жоғары болады,тіс бетінде. Тісжегісі көп адамдарда стрептококктардың және лактобактериялардың биохимиялық активтілігі жоғары болады,тіс бетінде.Микроорганизмдердің жоғарғы ферментативті активтілігі тісжегіге бейімділіктің белгісі болып табылады. Клиникалық эксперименталды зерттеулер тісжегіге жиі шалдығудың ,микроорганизмдердің көбеюнің және олардың ферментативті активтілігінің арасында заңды байланысты табуға көмектесті. Бастапқы тісже гінің пайда болуы ауыз қуысы гигиенасын дұрыс сақтамау нәтижесінде пелликулада микроорганизмдер жиналып,жабысуы нәтижесінде болады.Ал көмірсуларды жиі және көп мөлшерде қолдану тіс табақшасы астында рн ң критикалық жағдайға дейін 4,5өзгереді.Осы кезде қышқылдар кіреукенің беткі қабатының астына еніп,оның деминерализациясын шақырады. Ауыз қуысындағы қолайлы жағдай рационалды гигиена,проффессионалды гигиена,тамақ режимін сақтау ,көмірсуды аз қабылдау ,ауыз қуысы санациясы және рационалды протездеу балансты тұрақтандырады,кіреукенің де- және реминерализациясын тепе –теңдікте ұстайды.Кейбір жағдайда ақ таңдақ пигменттелген таңдаққа ауысуы мүмкін,ол стабилизацияланған тісжегі қуысы болуы мүмкін. Современные представления об этиологии и патогенезе кариеса зубов.Основные этиологические факторы:микрофлора полости ртахарактер и режим питания, содержания фтора водеколичество и качество слюноотделенияобщее состояние организмаэкстремальные воздействия на организм Общие факторынеполноценная диета и питьевая водасоматические заболевания, сдвиг в функциональном состоянии органов и систем в период формирования и созревания тканей зубаэкстремальные воздействия на организмнаследственность, обуславливающая полноценность структуры и химический состав тканей зубанеблагоприятный генетический код Местные факторызубная бляшка и зубной налет, изобилие микроорганизмовнарушение состава и свойств ротовой жидкостиуглеводистые липкие пищевые остатки резистентность зубных тканей, обусловленная полноценной структурой и химическим составом твердых тканей зубасостояние пульпы зубасостояние зубочелюстной системы в период закладки, развития и прорезывания постоянных зубов. Согласно современным представлениям, причиной кариеса является длительное воздействие кислот на зубные ткани. Образование органических кислот связано с длительной ферментативной деятельностью микроорганизмов. Длительное воздействие органических кислот на ткани наблюдается при плохой гигиене полости рта, когда на эмали формируется зубная бляшка.Именно под ней создается кислая среда как продукт ферментативной деятельности огромного количества микроорганизмов, способных идеально усваивать углеводы, задержавшиеся в полости рта. Местные факторызубная бляшка и зубной налет, изобилие микроорганизмовнарушение состава и свойств ротовой жидкостиуглеводистые липкие пищевые остатки резистентность зубных тканей, обусловленная полноценной структурой и химическим составом твердых тканей зубасостояние пульпы зубасостояние зубочелюстной системы в период закладки, развития и прорезывания постоянных зубов. Местные факторызубная бляшка и зубной налет, изобилие микроорганизмовнарушение состава и свойств ротовой жидкостиуглеводистые липкие пищевые остатки резистентность зубных тканей, обусловленная полноценной структурой и химическим составом твердых тканей зубасостояние пульпы зубасостояние зубочелюстной системы в период закладки, развития и прорезывания постоянных зубов. Следует отметить, что действие общих факторов осуществляется, как правило, через действие местных. То есть диета, состояние органов и систем, экстремальные ситуации могут изменять состав и свойства ротовой жидкости, влиять на микрофлору зубного налета и зубной бляшки. Патогенез кариеса зубовчастое употребление в пище углеводов, недостаточный уход за полостью рта, наличие обильной микрофлоры --- плотная фиксация на пелликуле и образование зубного налета.На образование зубного налета влияют:анатомическое строение зуба и взаимоотношение его с окружающими тканямиструктура поверхности зубапищевой рацион и интенсивность жеванияслюна и десневая жидкостьгигиена полости ртаналичие пломб и протезов в полости ртазубочелюстные аномалии. Мягкий зубной налёт имеет пористую структуру, что обеспечивает проникновение внутрь его слюны жидких компонентов пищи. Это мягкое аморфное вещество, плотно прилегающее к поверхности зуба. Накопление в налёте конечных продуктов жизнедеятельности микроорганизмов и минеральных солей замедляет эту диффузию, так как исчезает пористость. И это уже новое вещество - зубная бляшка, удалить которую можно только насильственно, но и то не полностью. Под зубной бляшкой происходит накопление органических кислот - молочной, пировиноградной, муравьиной, масляной, пропионовой и др. Последние являются продуктами брожения сахаров большинством бактерий в процессе их роста. Именно этим кислотам принадлежит основная роль в появлении на ограниченном участке эмали деминерализованного участка. Нейтрализации этих кислот не происходит, так как наблюдается ограничение диффузии как в зубной налёт, так и из него. В зубном налёте содержатся стрептококки, в частности: Str. Mutans Str. Sanguis Str. Salivarius Для них характерно анаэробное брожение. В этом процессе субстратом для бактерий в основном являются углеводы, а для отдельных штаммов бактерий - аминокислоты. Ведущая роль в возникновении кариеса отводится сахарозе. Именно она вызывает самое быстрое снижение pH от 6 до 4 за несколько минут.Особенно интенсивно происходит процесс гликолиза при гипосаливации, ксеростомии, во время сна. А активность процесса брожения зависит от количества вовлекаемых углеводов. На образование бляшки влияет: состав пищиеё консистенция. Было замечено, что мягкая пища ускоряет её образование так же, как и содержание большого количества сахаров. Доказано, что зубная бляшка быстрее образуется во время сна, чем во время приёма пищи, так как слюноотделение и механическое воздействие способствуют замедлению образования зубной бляшки. На образование бляшки влияет: состав пищиеё консистенция. Было замечено, что мягкая пища ускоряет её образование так же, как и содержание большого количества сахаров. Доказано, что зубная бляшка быстрее образуется во время сна, чем во время приёма пищи, так как слюноотделение и механическое воздействие способствуют замедлению образования зубной бляшки. На образование бляшки влияет: состав пищиеё консистенция. Было замечено, что мягкая пища ускоряет её образование так же, как и содержание большого количества сахаров. Доказано, что зубная бляшка быстрее образуется во время сна, чем во время приёма пищи, так как слюноотделение и механическое воздействие способствуют замедлению образования зубной бляшки.

Приложенные файлы

  • pptx 933644
    Размер файла: 150 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий