15 урок. Па якіх законах жылі нашы продкі

/ мая Радзіма - Беларусь. 4 клас/

Урок №15

Тэма: Па якіх законах жылі нашы продкі (стар. 64-66, 155-156)

Мэты:
Паказаць вучням, што жыццё чалавека немагчыма без падпарадкавання правілам, якія станолены законам, што гэтыя правілы могуць не залежаць ад жадання і волі чалавека. Пазнаёміць дзяцей з рознымі відамі закона законамі прыроды, законамі жыцця, грамадскімі законамі, дзяржанымі законамі.

На аснове атрыманых веда развіваць у школьніка разуменне таго, што чалавек павінен сувымяраць свае чынкі з агульнапрынятымі правіламі, якія дзейнічаюць у грамадстве.

Выховаць у дзяцей павагу да закона і імкненне будаваць сваё жыццё  адпаведнасці з правіламі дзеючых у грамадстве закона.

Стварыць умовы для захавання здароя вучня на року.

Абсталяванне: карта "Еропа  XIV XVI стст.",
альбом "Гістарычныя асобы Беларусі" (партрэты Вітата і Льва Сапегі).

Афармленне класнай дошкі:
Паняцці Па якіх законах Імёны
Веча жылі нашы Ярасла Мудры
Статут продкі Ле Сапега
Даты План:
11 ст. "Руская Прада"
16 ст. Статут (1588г.)

Змест урока

І. Арганізацыя пачатку рока.

ІІ. Праверка дамашняга задання.
а) У абарону сваёй зямлі (стар. 60-63, 155-156)
Практычныя заданні для вучня, выкліканых да дошкі.
Заданне 1. Запісаць вывучаныя на мінулым уроку паняцці і даты і вусна даць ім тлумачэнне.
Заданне 2. Напісаць назву дзяржавы, якая тварылася на беларускіх і літоскіх землях, і яе сталіцы.
Заданне 3. Пералічыць ворага, з якімі змагаліся нашы продкі  13 ст.
Заданне 4. Паказаць на карце:
а) межы Вялікага княства Літоскага;
б) першапачатковую сталіцу дзяржавы;
в) месца, дзе адбылася Грунвальдская бітва.
Пакуль вучні выконваюць практычныя заданні, з астатнімі дзецьмі праводзіцца
гульня "Знайдзі і выпра памылку".
Правілы гульні:
1) Выпраляе той, хто першым падня руку.
2) Папраляе яго той, хто другім падня руку.
3) Правільна выпраленая памылка дае 1 бал.
Заданні:
1. Беларускія і польскія землі аб'ядналіся  адну дзяржаву Вялікае княства Літоскае (правільна: беларускія і літоскія).
2. Першапачатковай сталіцай Вялікага княства Літоскага ста горад Мінск (правільна: Навагрудак).
3. Барацьбу супраць крыжако узначалі Усясла Чарадзей (правільна: Вітат).
4. Татар, якіх бралі  палон, прадавалі  рабства (правільна: дазвалялі сяліцца  беларускіх гарадах).
5. Грунвальдская бітва адбылася  1513 г. (правільна: у 1410г.).
6. У Грунвальдскай бітве войскамі Вялікага княства Літоскага камандава князь Ізясла (правільна: Вітат).
7. Грунвальдская бітва працягвалася 5 дзён (правільна: 1 дзень).
8. У гэтай бітве перамаглі крыжакі (правільна: іх працінікі).
9. Першы малюнак да апавядання "У абарону сваёй зямлі" называецца "Татары каля Полацка" (правільна: "Крыжакі пад Навагрудкам").
10. Другі малюнак называецца "Адступленне татар" (правільна: "Набегітатар").
Калі дазваляе час, можна заслухаць паведамленне, якое рыхтавалі вучні пра князя Вітата.

ІІІ. Паведамленне тэмы і мэт урока.
У аснову работы над новым матэрыялам пажадана пакласці метад каменціраванага чытання.
Але спачатку праводзіцца гутарка па апавяданню "Ярасла Мудры сын Рагнеды", якое трэба было патарыць.
Прапануюцца пытанні:
1. Хто такі Ярасла?
2. Чаму яго  народзе празвалі Мудрым?
3. У якім стагоддзі ён жы?
4. Ці можна князя Яраслава назваць асветнікам?
5. Як называся сабор, пабудаваны па яго загаду  Кіеве?
6. У якіх яшчэ гарадах існавалі такія саборы?
7. Як называся закон, напісаны Яраславам Мудрым?
Падводзячы вынікі гутаркі, настанік гаворыць, што пры вывучэнні новага матэрыялу гаворка таксама будзе ісці пра законы.

IV. Вывучэнне матэрыялу.
а) Па якіх законах жылі нашы продкі (стар. 64-66, 155-156)
1. Законы прыроды.
Вучні чытаюць першы абзац, пераказваюць прачытанае і вылучаюць у ім галонае. Можна дапамагчы дзецям пытаннямі:
- Пра што гаворыцца  абзацы? Аб якіх законах ідзе гаворка? Ці можна адмяніць законы прыроды? Чаму іх нельга адмяніць?
Запіс у сшытку:
1. Законы прыроды.
Можна прапанаваць успомніць законы прыроды, якія не залежаць ад чалавека (змена дня і ночы, змена пор года, старэнне чалавека і г. д.).

2. Законы жыцця.
Работа над тэкстам другога абзаца дапамагае вучням зразумець, што ёсць законы, якія выпрацоваюцца самім жыццём, іх спецыяльна ніхто не стварае, яны з'яляюцца няпісанымі і датычаць толькі людзей. Мэтазгодна спытаць у дзяцей, якія няпісаныя законы яны ведаюць (старэйшым трэба ступаць месца  транспарце, з імі неабходна першымі вітацца, нельга лгаць, крыдзіць малодшых і г. д.).
Запіс у сшытку:
2. Законы штодзённага жыцця.

3. Грамадскія законы.
У Полацкім і Тураскім княствах існава звычай склікаць на сход дарослых мужчын для абмеркавання важных пытання. Такі сход называся веча. Школьнікі чытаюць трэці абзац, прысвечаны агульнанародным зборам у Полацку.
Грамадскія законы адрозніваліся ад закона прыроды і жыцця тым, што прымаліся на агульнанародных сходах. Агульнае ва сіх трох відах закона тое, што яны былі няпісанымі.
Запіс у сшытку:
3. Грамадскія (агульнанародныя) законы.

- фізкультмінутка

4. Дзяржаныя законы.
Дадзены матэрыял патрабуе больш грунтонай работы.
Запіс у сшытку:
11 ст. "Руская Прада". Ярасла Мудры.
16 ст. Статут. Ле Сапега.
Падкрэсліваецца, што гэтыя законы з'яляліся агульнадзяржанымі, іх спецыяльна распрацовалі і выдавалі  выглядзе зборніка. Яны былі абавязковымі для выканан-ня сімі грамадзянамі. Складальнікам аднаго з першых у Еропе збору закона Статута Вялікага княства Літоскага бы наш зямляк Ле Сапега (дэманструецца яго партрэт).

Матэрыял для настаніка.
Ле Іванавіч Сапега (1557 1633 гг.) адзін з буйнейшых магната і палітычных дзеяча Вялікага княства Літоскага. Ён займа самыя высокія пасля князя дзяржаныя пасады: канцлера, ваяводы, гетмана. Важнейшай яго заслугай з'яляецца падрыхтока і выданне Статута 1588 г.
Вучні разглядаюць партрэт Сапегі, змешчаны на с. 55. Настанік адзначае, што сталёвыя даспехі і шабля, а таксама гетманская булава сведчаць пра тое, што Ле Сапега бы абаронцам Радзімы. Аднак не гэта справа была галонай у яго жыцці. На партрэце ён трымае  правай руцэ ліст з законамі, якія прынеслі яму сусветную славу. Можна прачытаць дзецям, што піса у прадмове да Статута Ле Сапега  1588 г.:
"Не сіх так прырода стварыла, каб было больш розуму, чым маёмасці, таму на такіх паганца права павінна келзы надзець, каб за непрыстойныя справы свае адпаведнае пакаранне атрымалі".

Гістарычны факт.
Статут 1588 г. бы настолькі дасканалым законам, што дзейніча ажно 250 гадо.
Запіс у сшытку:
4. Дзяржаныя законы.
Статут -

Пажадана правесці таксама работу з малюнкам на стар. 64. Гэта тытульны ліст Статута. На ім чырвонымі літарамі напісана: "Статут Вялікага княства Літоскага". У цэнтры размешчаны герб Пагоня коннік з мячом, паднятым над галавою. Герб Пагоня дзяржаны сімвал Вялікага княства Літоскага.
Вучні чытаюць апошні абзац апавядання і адказваюць на пытанне:
- Якую галоную ролю  жыцці чалавека выконваюць законы? (Дапамагаюць людзям жыць у міры і згодзе.) Неабходна падкрэсліць, што законы трэба ведаць, паважаць, а самае галонае выконваць.

V. Замацаванне пройдзенага матэрыялу.
1) Работа з табліцай (адказаць на пытанні).
Пытанні
"Руская прада"
Статут

1. Што гэта такое?
Законы
Законы

2. Калі напісана?
11 ст.
16 ст.

3. Хто атар?
Ярасла Мудры
Ле Сапега


2) Пабудова лесвіцы. Каб падняцца па лесвіцы, неабходна даць назву кожнай яе прыступцы.


VI. Падвядзенне выніка урока.
Пачынаючы з дадзенай тэмы, настанік прыступае да фарміравання  вучня умення падводзіць вынікі рока. 3 гэтай мэтай ён звяртаецца да запіса на дошцы і задае вучням пытанні  наступнай паслядонасці. 1. Як называецца тэма рока?2. З чым знаёміліся  час яе вывучэння? 3. Якія паняцці вывучаліся? 4. 3 якімі датамі знаёміліся? 5. Пра дзейнасць якіх гістарычных асоб даведаліся?

VII. Дамашняе заданне.
Стар. 64 – 66, пераказ
аснонае засвоіць змест апавядання "Па якіх законах жылі нашы продкі";
дадатковае даведацца  бацько, як называецца галоны закон нашай краіны і  якім годзе ён пача дзейнічаць.

15

Приложенные файлы

  • doc 1422854
    Размер файла: 66 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий