Характеры людей, взаимоотношения


Черкесские пословицы (характеры людей, взаимоотношения)
 
Абы жиlам и дзэ удэмыплъэж. («Жиlар уи фlэщ пщlы хъунущ» жыхуиlэщ).
 
Абы и гъащIэр Iэхъуэ хэмыхьэу ехь.
 
Абы и псалъэр хьэщхьэрыlуэ къодзэкъа хуэдэщ.
 
Абы и Iуэхур щхьэкъутащ.
 
Абы мззым пхъэ ешэр. (Мыхьэнэ зимыlэ Iуэху зылэжьым хужаIэ).
 
Абы нэхърэ хьэм нэхъ укIытэ иlэщ.
 
Абы уедаlуэмэ, мылым лъапцIэу утригъэлъэдэнщ.
 
Абы ущыгугъмэ, уи гурыгъыр ижынщ. («Укъигъэпэжынукъым е узэрыщыгугъыу къыпхущIэкIынукъым» жыхуиlэщ).
 
Адакъэ лъэджажэ нэхъей.
 
Адэ-мыдэ къуэнакъ. (Дэнэкlи еутэкI цIыхум хужаlэ).
 
АдэмыгъэIущ, анэмыущий.
 
Адыгэр зэхъуэ-зэщэщ, нэгъуейр зэщэ-зэблэкlщ.
 
Адыгэр зэшмэ, мэупсэ, урысыр зэшмэ, матхэ.
 
Ажалыр зыщ, ар тIущ. (Жагъуэ дыдэу ялъагъум хужаIэ).
 
Ажэ цIыкIу бжьакъуэшхуэ.
 
Ажэбжьэ зэрына зэригъэкIыфкъым.
 
Акъыл зиIэм жагъуэгъу и куэдщ.
 
Акъыл зиIэм уеущиймэ, фIыщIэ къыпхуищIынщ, акъылыншэм ауан укъищIынщ.
 
Акъыл кIэщIыр бзэгу кIыхьщ.
 
Акъылкъым, былымкъым.
 
Акъылыр щагуэшым шыпсыранэм хэсащ.
 
Алмэстым «сыцIыху и гугъэу хьэр къызобэн» мэгуфIэ.
 
Анэдэлъху дзыр хъужыркъым. («Анэдэлъху ныкъуэдыкъуагъэр хъужыркъым» жыхуиIэщ).
 
Анэдэлъху узыр хъужыркъым.
 
Анэгу-анэпсэ.
 
Анэм лIыуэ къилъхуащ. («ЛIы дыдэщ» жыхуиIэщ).
 
Андызыр къетIри шыгъу кIанэ ирегъэтIысхьэж. (А н д ы з - удзщ, тхьэрыкъуэфщ. И лъабжьэр хъуэщ. ЦIыху быдэм, нэпсейм хужаIэ). 
Ар бжьыщIэмыхьэщ. (ЦIыху гурымыкъым хужаIэ).
 
Ар зыхыхьа псы жэбзэнкъым.
 
Ар си набдзэкIитIщ, ар си нитIым язщ.
 
Ар хым къызыхидзыжащ. («ЦIыху Iейщ» жыхуиIэщ).
 
Арыкъ сабынкIэ тхьэщIи, къабзэ пхуэщIыжынкъым. (Щlэпхъаджэ куэд зыщIа цIыхум хужаIэ).
 
Ауан ящI ауаныщI кIуащ.
 
Бадзэ къытелъэмэ, и шхулъэ йопкI.
 
Бадзэ тIыca игъэтэджыркъым. (Цlыху Iэсэм хужаIэ).
 
Бадзэм бдзумэкlэ йоуэ. (Мыхьэнэншэм Iуэхушхуэ къизыгъэкIым хужаIэ).
 
Банэхэсрэ Ерусалимрэ зэхегъэгъуащэ. (Б а н э х э с - Краснодар и гъунэгъуу щыс адыгэ къуажэщ. Е р у с а л и м - къалэцIэщ, Палестинэм щыIэщ).
 
Батырыбжьэр и щIасэщ, шэ хэсэныр и жагъуэщ.
 
Бауэ жымыIэжщ. (Iуэхум псэемыблэжу пылъым хужаIэ.)
 
Бэджэндибгъу кIуэнщ. («ГуащIафIэщ, гугъуехь хуэшэчынущ» жыхуиlэщ).
 
Бэзэрым щопщафlэ, гъуэгужьым щошхэ, зыщукIурийм щожей.
 
Бэрэжьей гущэ ирапIыкIа? (ЦIыху IуэнтIам хужаIэ).
 
Бгъуэ вауэ зи щыпавэ. (И ныбжьым емылъытауэ зызыфIэщIалэжым хужаIэ).
 
Бгъур иукIыу епщIанэр кIэсу къихьа хуэдэщ. (ЗыкъызыфIэщIыжым хужаIэ).
 
Бдзантхьэ гъэва хэува хуэдэщ.
 
Бдзэжьейр есыкIэкIэ егъасэр.
 
Бжьо хуэдэщ. (К1уэкIэ дахэ зиIэ цIыхубз бжьыфIэм хужаIэ).
 
Бжьын щIэгъуэм Iэпэ шынщ, бжьын шхыгъуэм жумэрэнщ.
 
Бжьынэ лей пхуричынкъым.
 
Бзаджэ зышхым «бзаджэшх» къыбжеIэ.
 
Бзаджэм и бзаджагъэр япэ кърегъэщ.
 
Бзаджэм ишх фIым хуеIуатэ.
 
Бзаджэм ищlэр фIым трелъхьэ.
 
Бзур Iукlэ къеубыд. (БзэlэфI зыlурылъым хужаlэ).
 
Благъуэ хуэдэ. (3ызымыгъэнщIым хужаlэ).
 
Благъуэр гъуэм къреху. (Бзаджейм хужаlэ).
 
Блащхъуэжьей хуэдэ.
 
Блэ зэраукlа башщ.
 
Блэ япщэжа дыжыныжьщ. (ФIым хужаIэ).
 
Блэ япщэжа хуэдэщ.
 
Блэр гъуэмбым къреш. (Бзэ IэфI зыlурылъым хужаlэ).
 
Былымым димышэхыр лlы дыдэщ.
 
Вэнвей уэшх хэшхащ. (Гугъуехь зыхуэмышэч хуэмыхур щыдзыхэкlэ хужа1э).
 
Вы мыхъунур жэмыбжьэщ, лlы мыхъунур жьэгъу жьакlэщ.
 
Выбжьэ зэрына зэригъэкIыфкъым.
 
Вындыпэ иlыгъщ. («3иужь ихьэр къохъулlэ» жыхуиlэщ).
 
Гу зимыlэ лlибгъу я ней къысщыхуэ.
 
Гу кlуэм гудзэ къыхеуд.
 
Гуахъуэкlэ уанэ трелъхьэ. (Ябгэм хужаlэ).
 
Гуащэ къуийм зихуэпэху, джэгур яухащ.
 
Гуэдзыр лэныстэкlэ къех. («Iуэхур пхэнжу елэжь» жыхуиlэщ).
 
Губгъэным фIэмылIыкlыр жылэм я нэхъыкlэщ.
 
Гу къабзэ, щхьэ цlапlэ.
 
Гукъеуэншэ пшэрыгъуафlэщ.
 
Гунэмыс и Iуданэ нэсыпауэ щощlэ.
 
Гупэрыщытхъу щlыбагъырыуб. Гупыр зыгъэгупыр гуп и уасэщ.
 
Гупыр зыгъэукхъуэр кхъуэм хуэдэщ.
 
Гурымыкъ гурымыкъ и щlасэщ.
 
ГушыIэкlэ зымыщlэр Iэшт1ымкIэ мауэ.
 
Гъавэ зытетым бжьын жылэ трепхъэ (JIэжьэкIэмыщIэм хужаlэ).
 
Гъэм бзэрабзэу къекlухь, щIым хьэдагъэр егъэш. («Гъэмахуэм ефэ-ешхэу къекlухь, щIымахуэм ишхын имыгъуэту магъыж» жыхуиlэщ).
 
Гъэмахуэ шылэм мылыр къещып. («Мыхъун Iуэхум пылъщ» жыхуиIэщ).
 
Гъэми щIыми зи павэжь. (3и ныбжьым eмыкlyy щlалагъэ зыхэлъым хужаIэ).
 
Гъэпсалъи, епхыж. («Жьэ мыхъумэ, хэлъ щыIэкъым» жыхуиlэщ).
 
Гъэр щыфIми нэгуфI иIакъым. 
 
Гъэрэ шкIащlэ, щlырэ танэ.
 
Гъуапэкъым, пщампIэкъым.
 
Гъуэгыгъуащэри бадзэуэгъуэ щакlуэри здехь. (Гъуэгыгъуэр бжьо жэжыгъуэр арщ. Ар бжьыхьэм хуозэ. Абы щыгъуэм бжьо зэхъузэбзыр гъуэгыурэ зэхуокlуэ. Абы зыхуагъазэрти, щакIуэхэм ахэр къаукlырт. А зэманым ущэкIуэнырщ г ъ у э г ы г ъ у а щэ к 1 э зэджэр. Б а д з э у э г ъ у э    щ а к 1 у э р гъэмахуэкум щэкlуэнырщ. 3ы зэманым къимытIэсэн IуэхугъуитI зэдэзыхьыну пылъым хужаlэ).
 
Гъунэгъу щхьэщытхъу щхьэгъэузщ.
 
«Гъущlыр хьэм ехь» жиIэмэ, цIыхум я фIэщ мэхъу. («Абы и псалъэ шэч къытрахьэркъым» жыхуиIэщ).
 
ГъущIым уеуэху, xокI.
 
Дакъэвауэ мыхъур зауэлI шу хъун?
 
Дарийм хуэлъэрэ и хулъэр нэщIу.
 
Дахэ зыжепIэм къыбжеlэж.
 
Дахэжыlэ фIымыщlэ.
 
Дахэр зыгъэдахэр и набдзитIщ.
 
Дэ тхужеIэркъым, езым гу лъитэркъым.
 
Делэ гуэшэгъу нэхърэ губзыгъэ дэуэгъу.
 
Делэ дыхьэшхрилэщ.
 
Делэ къуэлэн и щlасэщ.
 
Делэ хьэлывэ щIэнэцlщ.
 
Делэ щхьэщытхъущ.
 
Делэм зэхибзэнщ, губзыгъэм зэхихыжынщ.
 
Делэм и былым пэшхщ.
 
Делэм и гъуэмылэ зэуэ ешхыж.
 
Делэм махуэ къэси и хьэгъуэлlыгъуэщ.
 
Делэм уемыупщlу зыкъуегъащIэ.
 
Делэр ерыщщ, алащэр хьэрэмщ.
 
Делэр и псэлъэкIэкlэ къощlэ.
 
Делэр и хьэлкIэ къощIэ.
 
Делэр и IуэхущIэкIэкlэ къощlэ.
 
Делэр лей мэхъуж.
 
Делэр псоми я Iыхьэгъущ.
 
Делэр хьэлывэм щыгугъыурэ хъудырыпсми хэнащ.
 
Делэри мыпсэлъэху губзыгъэщ.
 
ДелитI зэзауэмэ, ещанэр йоплъ.
 
Ди гъунэгъум сыкъыщышхи, ди унэ мышхэу сынэсыж.
 
Ди гъунэгъум я джэдыр къаз хуэдэщ. (Нэпсейм, фыгъуэнэдым ауаныщIу хужаIэ).
 
Дуней гъэбжьыфIэщ.
 
Дуней гъэдахэщ.
 
Дунейкъым, ахърэткъым. («3ыми щыщкъым, зыкIи сэбэпкъым» жыхуиIэщ).
 
Дунейр бжьакъуэпэкlэ зэредзэ. (Гурбияным хужаlэ).
 
Дунейр нэкIэ игъэл фIощIыж. (3ыкъызыфIэщIыжам хужаIэ).
 
ДунейуцIэпIщ.
 
Дыгъэ нурыр къыщхьэщех. (Дахэм хужаIэ).
 
Дыгъужьыгу ишхащ.
 
Дыгъужьыгу кIуэцIылъщ.
 
Дыгъужьыдзэ Iутщ, бажэк1э пытщ.
 
Дыгъужьым мэл зыфIихьынур и пыlэ щыгукIэ къещIэ.
 
Дыгъужьым хуэдэщ. («Бзаджэщ, дзыхь хуэпщI хъунукъым» жыхуиIэщ).
 
Дыжьыныжь пщэжам хуэдэщ. (МыхъумыщIагъэ зыхэмылъ цIыхум хужаIэ).
 
Дыщэ лъэнкIэпс, уэсэпс хэмыхьэ.
 
Дыщэ цей хуэпщI щхьэкIэ, пэ хуэпщIын. («БгъэщlэращIэкIэ и дагъуэр пхущIэуфэнкъым» жыхуиIэщ).
 
Джатэ ихам хуэдэщ. (Фыз хахуэм хужаIэ).
 
Джатэимылъхьэжщ. (Игурэ и псэрэ етауэ Iуэхум жану пылъым хужаIэ).
 
Джатэр ибг илъщ. (Фыз хахуэм хужаIэ).
 
Джэгугъуэм лIыхъужьщ, зэуэгъуэм жьындущ.
 
Джэду жьэгъуху зещI. («Хеифэ зытрегъауэ» жыхуиIэщ).
 
Джэду хьэжы зыкъещI. («ЦIыхуфIыфэ зытрегъауэ» жыхуиIэщ).
 
Джэду хьэрэмынэ.
 
Джэду хьэху къыуитынкъым. (ЦIыxy быдэм, къэзэрым хужаIэ).
 
ДжэдыкIампIэм къипщам хуэдэщ. (Фэ къабзэ зытет цIыхубзым хужаIэ).
 
ДжэдыкIэм цы къыхех.
 
ДжэдыкIищэм яхэувамэ, зы джэдыкlэ ипIытIкъым. (Цlыxy Iэсэм, сабырым хужаlэ).
 
Дзэр къос жаIэрэ пэт, быжыр мавэ.
 
Дзы зибэ убэрейщ.
 
Дзы зиlэ и нэlэ тетщ.
 
Дзыбэ дзыусщ.
 
Ебгъэлъагъур и гъуэгущ. (ЖыIэщIэм хужаlэ).
 
Еджа щхьэкIэ, епщэжакъым. (3и щIэныгъэр къэзымыгъэсэбэпыфым хужаIэ).
 
Ежьэ мыхъу ежьэ хъуа упэмыплъэ.
 
Езым фIимыгъэжар хьэрэмщ.
 
Елэныхъум хуэдэщ. («Бзаджэщ» жыхуиIэщ).
 
Емрэ фIымрэ зымыщIэми имыщIэ щымы1эу къыфIощ.
 
Емынэр зигу, жьэгум дэмыкI.
 
Емыуэу бийр eукI, имыкIыу шыр къреху, къимыхуауэ Iыхьэр егуэш. (Щхьэщытхъу-пцIыупсым ауаныщIу хужаIэ).
 
ЕмыщIэ-фIымыщIэм сыт къыпхуищIэн?
 
ЕмыIусэцыснэIу.
 
ЕплъагъулIэр ебгъуэтылIэжыркъым. (3и теплъэмрэ зи лIыгъэмрэ зэхуэмыдэм хужаIэ).
 
Ерэхъурэ хъунрэ щыIэу уи ней къысщыхуэ.
 
Ерыщыр щыту малIэ.
 
Есам и Iэпэр мысыс.
 
ЕсыкIэ Iэджэ ещIэ. (Хъуагъэщагъэ зи куэдым хужаIэ).
 
Жагъуэ хуэщIасэр щIасэ хэмыкIщи, щIасэ хуэжагъуэp жагъуэ хэмыкIщ.
 
ЖэмтIушкIэщ. (ЛъэныкъуитIми Iыхьэ къыхэзыхым хужаIэ).
 
Жэмыжьыгущ. (БынкIэ гумащIэм хужаlэ).
 
Жыхафэр и шэджагъуэкIуэщ. (ЦIыхубз щхьэгъафIэм хужаIэ).
 
Жэщ дэлIэ, махуэ дэхъуж.
 
Жэщ зыщыхъур и бысымщ.
 
Жыжьэу маплъэ, благъэу мэтIыс. (Хуэмыхум хужаIэ).
 
Жыжьэу щхьэнтэ илъагъумэ, и напIэр фIызэтохьэ. (Жейнэдым хужаIэ).
 
ЖызыIэн мыукIытэр ищIэни укIытэркъым.
 
Жылэ зезыхьэр жылэ и уасэщ.
 
Жылэм емыщхьым шыдыщхьэ фlэтщ.
 
Жылэм емыщхьым бабыщыщхьэ къыфlокlэ.
 
Жылэр егъасэ, бадзэр есэкI. (Щхьэзыфlэфl дзыусым хужаlэ).
 
Жылэр зэхэзышэу яхэшыпсыкlыж.
 
Жыпlэ пэтми, хъыджабз къелъху. (Цlыху мыдаlуэм ауаныщlу хужаlэ).
 
Жыр пыудахуэщ. (Iэпкълъэпкъ быдэрэ узыншагъэфlрэ зиlэ хужаlэ).
 
Жыхьэнмэ дакъэжь. (Бзаджагъэ куэд зыщIам хужаlэ).
 
Жьэдумылъхьауэ игъэныщкlуркъым.
 
Жьэкlэ маисэщ, IэкIэ сэмэгущ.
 
Жьэмыгъэпсэху псэмыгъэтыншщ.
 
Жьэрыфlэ lэ фlей.
 
Жьэрыlэзэ Iэпэзадэ.
 
Жьейм благъуэр гъуэм къреху.
 
Жьибгъукlэ мэпсалъэ.
 
Жьы хъуар гу махэщ.
 
Жьы хъуар хьэ хыжыгъуэми щlыIэ малlэ.
 
Жьы хъуар шхыдэ бэIущ, уемыдэlумэ, зегъэгусэ.
 
Жьыгъэбу. (Илъэгъуа, игъэхъахэр ину зыгъэбэгыурэ хужаlэ).
 
Жьым тесу псым йопыдж.
 
Жьым щхьэ ядэшх, щlэм лъакъуэ ядэшх.
 
Жьыр здепщэмкlэ зегъазэ.
 
Жьыр щхьэукъуэрейщи, щlалэр джэгурейщ.
 
Зауэм Iухьэмэ, лIыхъужь, губгъуэм ихьэмэ, алъпыжь.
 
Зэбзэгуэгъу зэпсэгъущ.
 
Зэкlуэцlылъ улъия.
 
Зэрымылъагъумэ, зэщlолlэ, зэрылъагъум, йолlыкl.
 
Зэрымылъым зрегъэфlэlухь. («Зэрыщымыту зещI» жыхуиlэщ).
 
Зэрымытым Iэтищэ ирегъэувэ. Зэрымыщlэу щlалищ егъэудж.
 
Зэрытым йоплъэ, зэрылъым йоlэбэ.
 
Зэрыхъун хъури и нэр хъурей хъужащ.
 
Зэхамыщlэ си пыlэшхуэ.
 
Зещl нэфlэщlыжьым.
 
Зи бзэ ныкъуэм гуныкъуэгъуэ ущигъащlэркъым.
 
Зи гупкlэ пысым и псысэ еlуатэ.
 
Зи делагъэ зыщlэжыр делэкъым.
 
Зи мырамысэ зыхуэмыщlыжыр гъунэгъум жэмыкуащlэ макlуэ.
 
Зи нэгу къабзэм и гури къабзэщ.
 
Зи нэгу мыфlым и гури фlыкъым.
 
Зи ныбэр зи lэфlылъэм и гур и лъэмыжщ.
 
Зи унафэ зымыщlыжыфыр унафэщl макlуэ.
 
Зи унэ имыхьэм и хьэ егъэбанэ. (Къэкlухьрейм хужаlэ).
 
Зи фlыщlэ зи мыгъуа, зи гъунэгъу зи бий.
 
Зи хущхьэ хъум и бзущ.
 
Зи шыкlэр къурыкъуу зи къэрар мащlэ.(К ъ э р а р - быдагъэ, фlэщ хъуныгъэ. Зи къэрар мащlэ - зи псалъэ фlэщхъугъуей, псалъэ быдэ зимыlэ). 
Зи щхьэ мыжьу зи жьэ джатэ.
 
3и щхьэ Iуэху зыхуэмыщIэжыр хамэ IуэхукIэ ерыщщ.
 
3и щхьэм еижу зи пыIэм изыщIыхьыжа.
 
3и щхьэр къабзэ, зи гур бзаджэ.
 
3и Iэнэ зэтетым и хьэщIэщ.
 
3и Iыхьэ зыхуэмышхыжыр хамэ Iыхьэ щогугъ.
 
3и Iуэху зыхуэмыщIэжыр хьэлыващIэ я гъунэгъум кIуэ.
 
3и Iуэху нахуэм и нэгу хейщ.
 
3ы джэдыкIэр шууищэм яхурегъэкъу. (3эгъэзэхуэкIэм хуэIэзэм хужаIэ).
 
3ы тхьэкIумэмкIэ йохьэри адреймкIэ йокIыж. 3ы цIыхум зы цIыхур и шхэпсщ.
 
3ы щIыпIэ щокъакъэ, зы щIыпIэ щокIэцI.
 
3ы щIыпIэ щокIэцI, зы щIыпIэ щогъуалъхьэ.
 
3ы щIыпIэкIэ еший, зы щIыпIэкIэ мауэ.
 
3ыдигъазэр и къэблэщ. («3эрегуакIуэу, щхьэзыфIэфIу мэпсэу» жыхуиIэщ).
 
3ызыгъэщIалэ лIыжьыр щIэнэкIалъэщ.
 
3ызыгъэIэзэ нэ закъуэ. (ХимыщIыкIыу зызыгъэIэзэм хужаIэ).
 
3ызыгъэфI шэ фIэIуа.
 
3ызыхъунщIэ къытенэгъуафIэщ.
 
3ыкIэрымылъ пэ лъагэ, зи6г имылъ къудан.
 
Зым и IупщIэ зым и щIы6щ.
 
3эхуэмыфI зэфIэIуа.
 
3ымыщIэф унафэ щIынкIэ ерыщщ.
 
3ыри зымыщIэ хущIэмыхьэ.
 
3ытеджалэр и 6ылымщ.
 
3ытхьэлэну псым фэндрипщI хекIэ.
 
3ыухым и дей йокIри, зыукIым и деж йохьэ. (3 ы у к 1 ы м - Iэщ зыукIым).
 
3ыхамыщIэ мэтэджри мэпсчэуIу.
 
3ыхуэмышыIэ пщтырафэщ.
 
И адэр къалъхури, и къуэм зигъэпсэхужащ. (Къуэ щхъэхынэм ауаныщIу хужаIэ).
 
И анэ ещхь илъагъумэ, кIэлъыжэнущ.
 
И 6амэ и пэ ирихьэжыркъым. (3и дагъуэ зымыщIэж пагэм хужаIэ).
 
И бэкъу гурыщхъуэ дещIыкIыж. (ГурыщхъуэщIым хужаIэ).
 
И бжьакъуэ улъэIэсынкъым. («Нэхъри пагэ хъунущ» жыхуиIэщ).
 
И бжьэ ибзащ. (Бзаджэм хужаIэ).
 
И 6зэгу къидзащ. (Бзэгузехьэм хужаIэ).
 
И 6зэр IэфIщ, и гур фIейщ.
 
И 6зэр IэфIщ, и гур фIыцIэщ.
 
И вейм тхъу токI. (Езым ей псори зыфIэгъэщIэгъуэныжым ауаныщIу хужаIэ).
 
И гупэ здигъазэр и гъуэгущ.
 
И гурэ и жьэрэ зэгъусэкъым.
 
И гурэ и щхъэрэ зэтелъщ.
 
И гушыIэ - акъылщ.
 
И деж укIуэмэ, пащIэ лалэщ, уи деж къакIуэмэ, пащIэ задэщ.
 
И джийм ежэх псыр уолъагъу. (Ц1ыхубз дахэм хужа1э).
 
И жыпыр нэщlми, и гур гъэнщlащ.
 
И жьакlэ хьэдэщIэлъхьэ бел нэхъей.
 
И жьэ Iэкlэ щlалъхьа хуэдэ.
 
И жьэм къурт жьэдэлъ хуэдэ.
 
И жьэр и щхьэм тохуэж. («И жьэм и зэран къокlыж» жыхуиIэщ).
 
И занщlэр и гьуэгущ.
 
И зэ уэгъуэ тIэу палъэщ.
 
И зыгъазэ зы мазэщ.
 
И зы жьэлъэтlанэм мафlэ жьэдэлъщ.
 
И нэм псывэ жьэдэтщ.
 
И инагъ и делагъщ.
 
И инагъ и ныбжьщ.
 
И къамэ т1эу къихкъым, и псалъэ т1эу жыlэкъым.
 
И къамэпэ аршавщ, и пэвейр къыlуоплъ.
 
И кIэ уигъэубыдынукъым. («3ыуигъэумысынукъым» жыхуиlэщ).
 
И кIэм куэд ищlащ. (Пэшэгъу куэд, кlуэгъужэгъу куэд зиIэм хужаlэ).
 
И кIэм щощтэж.
 
И кIуэцlыр нэщlрэ и щlыбыр дахэу.
 
И лъэкIым нэхърэ и гугъэр нэхъыбэщ.
 
И махуит1 зэхуэдэкъым.
 
И махуит1 зэшкъым. (Мы псэлъафитIри сымаджэрилэм хужаlэ).
 
И напэм къэнжал тебзащ. (УкIытэншэм хужаlэ).
 
И напщlэ хеш. (3ызыгъэпагэм, зызыгъэпIийм хужа1э).
 
И напlэ хуадэркъым, къыхуамыдэ ищIэркъым. («УкIытэншэщ» жыхуиIэщ).
 
И натIэм къежэх лъыр и нэм хъуркъым.
 
И нэ зытеплъэм и lэ лъоlэс. щlэмылъадэу и фIэщ.
 
И нэ лъы къыщlож. (Нэкlэ пыджэм хужаlэ).
 
И нэ топ хуэдэ.
 
И нэгу лы илъкъым. (УкIытэншэм хужаlэ).
 
И нэр ису и псэр хэгъуащ.
 
И ныбэ и пщалъэщ (Мардэншэу шхэм хужаIэ).
 
И ныбэ и хьэщlэ, и щlалэ и пlур. (П I у р - и къан) .
 
И ныбэ нэщl и lэ телъыжщ.
 
И ныбэм зигъэнщlми, и гум зигъэнщlкъым. (Нэпсейм хужаJэ).
 
И ныбэрэ и бынрэщ. (Мы псэлъафитIми «нэгъуэщI фIэIуэхукъым» жыхуаlэщ).
 
И пэ итым йодзэпкъауэ, и ужь итым йолъэкъуауэ. («3ыми езэгъыркъым» жыхуиIэщ).
 
И псалъэ дыкъуакъуэщ. (БзитIщхьитIым хужаlэ).
 
И псалъэ мылым тетхащ. (3и псалъэ тумыгъуэтэжым хужаlэ).
 
И псалъэ нахуэщ, и Iуэху пэжщ.
 
И псалъэ тхьэрыкъуэф тхьэмпэм пхридзкъым. (3и псалъэ пщIэ хуамыщIым хужаIэ).
 
И псалъэ фоупсщ, и фадэ псы защIэщ.
 
И псалъэ тIэу жыIэкъым, и жыIэ тIэу Iуатэкъым.
 
И псалъэм бгым ущигъэжынщ.
 
И псалъэр мылым хуэдэщ.
 
И пщэ кхъужьыкI хуэдэ.
 
И сэкI къощ. («3эуэн хьэзырщ» жыхуиIэщ).
 
И тэмакъ залэ щIэхуэркъым.
 
И тхьэмбыл цы къытекIащ. (Сабий Iущым хужаIэ).
 
И фэ тепх щхьэкIэ, игу ипхын?
 
И фэм хуэдэщ и гури.
 
И фэр бэгущ, и гур бзаджэщ.
 
И фэр фIыцIэ щхьэкIэ, и кIуэцIыр дагъэщ.
 
И хьэм ижынур ещIэж. («ХузэфIэкIынур ещIэж» жыхуиIэщ).
 
И хьилагъэр иухмэ, и гъащIэри иухащ. (ХъуэгъэщагъэкIэ псэум хужаIэ).
 
И цищ мэпIий. («Угъурсызщ» жыхуиIэщ).
 
И цищ мэтхъу. (Гузэвэхым хужаIэ).
 
И цlэ выщ, ив матэщ.
 
И цlэ ипlуэмэ, псы ефэжкъым. (Псэемыблэжу, хьэлэлу 1уэхум бгъэдэтым хужаIэ).
 
И цIэм хуэдэщ и щхьэри.
 
И шэ гъуанэ дадзыжынукъым. («И щIыхь къутэжынукъым, яхуэгъэпудыжынукъым» жыхуиIэщ).
 
И шэ щIым нэскъым. (Фочауэ Iэзэм хужаlэ).
 
И шэрэз къидзащ. («Къыпщыхьэн къудейщ» жыхуиlэщ).
 
И шу дыжьынщ, и жьэгъыхьэ гъыпlэщ.
 
И шы пэщхъын дыкъихуами ерейщ.
 
И щхьэ здихь ищIэжкъым.
 
И щхьэ мастэ хьэхукIэ фlада хуэдэ. («ФIocыcыxь» жыхуиIэщ).
 
И щхьэ матэ хуэдэ.
 
И щхьэ темылъ трелъхьэ.
 
И щхьэм жьыуейр щызопщэ. (Щхьэпсым хужаIэ).
 
И щхьэм цlу-цlу исщ. (ЦIыху хьэрэурэм хужаIэ).
 
И щхьэр матэрэ итыр мащlэу.
 
И щхьэр матэщ, и жьэр джатэщ.
 
И щхьэр мыжьрэ и жьэр бзаджэу.
 
И щхьэр пкъуэлъу и лъэр пкъуокI. (Пэжкlэ къыббгъэдэмытыну цIыхум хужаIэ). 
 
Ищlыфэ уэздыгъэ хуэдэ.
 
И Iэ шэ къыпож. (ЦIыху хьэлэлым, фIы куэд зыщIэм хужаlэ).
 
И Iэгу ущIащ. (Хьэлэлым хужаlэ).
 
И Iэпэ дыщэ къыпощэщ.
 
И Iэпэ-лъапэм укъощ. (Къабзэлъабзэу псэу цIыхум хужаlэ).
 
И Iэр и гуащэщ, и ныбэр и пщалъэщ. (Унэгуащэм къыIимыхыу езыр-езыру къэзыщтэу мардэншэу шхэм хужаlэ).
 
И Iэхэр чэщей хуэдэ.
 
И Iуэху зыхэмылъым и бэлагъ xely.
 
И гу итхьэщIыкlащ.
 
Игу мыкlуэдурэ, и унагъуэ кlуэдащ.
 
Игъуэтыр ешх, ишхыр ипшыныжыркъым.
 
Имылъу мэлъатэ.
 
Инатыр щыту малlэ. (И н а т - ерыщ, гурымыкъ).
 
Ириуэнуи ирищтэнуи гу кlуэцIылъкъым.
 
Итрыгъум хуэдэу гъуащ.
 
И хьэсэпэ здынэс ищIэжыркъым.
 
Ишхыр кlуэцIокъупщхьэри, и пхэкъупщхьэр къыхощ.
 
Ишхыр фIэмащlэщ, ищlэр фIэкуэдщ.
 
Кхъуащхьэ фIэтщ. («Цlыху цlапlэщ» жыхуиlэщ).
 
Кхъузанэкlэ псы зэрехьэ. (ПцIыупсым хужаlэ).
 
Къаз псы кlэрыпщlэрэ?
 
Къахуимыш къашыргъэщ. («ЦIыху мыщlщ, цIыхум яхэмыхьэщ» жыхуиIэщ).
 
Къэгубжьыгъуафlэ къэгъэзэжыгъуафIэщ.
 
Къэжьын къэгъакIуэщ (Хьэл-щэн Iей зиlэ цIыхум хужаIэ).
 
Къэрабгъэм пабжьэр зыгъэхъей псори дыгъужь.
 
Къэрабгъэр къуэшкlэ лIыхъужьщ. («И къуэшым къогушхукI» жыхуиIэщ).
 
Къэрабгъэр къурэм щошынэ.
 
Къэрабгъэр япэ мауэ.
 
«Къэхь» фIэкI, «мэхь» ищIэркъым. (ЦIыху нэпсейм хужаIэ).
 
«Къысхуэщlэ» фIэкI, «пхуэсщIэ» иIэкъым.
 
КъуанщIэр вэнвейм тесми, зегъафlэ.
 
КъуэгъэнапIэ фочауэщ.
 
Къупщхьэгуащэ хуэдэ.
 
Къупщхьэпэ мыгъуэ.
 
К1апсэшхуэ хьэху къозымытынум «хужьгъэ изогъэгъу» жеIэ.
 
К1эгъуасэмыщI. (ПсэукIэмыщIэм хужаlэ).
 
КIэлъэф-кlэлъыдз дзы и бэщ. (Фыз хуэмыхум хужаlэ).
 
К1эпlейкIэм цlэ треукlэ.
 
КIэрымылъу щхьэпэлъагэ. (ЗыкIэрымылъ пагэм хужаlэ).
 
КIэсу дыкъихьами ярейщ. (Зызыгъэиным, зызыгъэтепщэм хужаIэ).
 
К1ыIэкъум щlэсщ. («Жэуапым хуэхьэзырщ жыхуи1эщ»).
 
К1уэц1гуанэ. (Гурымыкъым хужа1э).
 
К1уэц1ымылъу жэрумэ. («Къуэмылъауэ зегъэин» жыхуиlэщ).
 
Лажьэм ящIэнакlэрэ и кlэр хуэмыIэту.
 
«Лэныстэщ» жиlэурэ псым зезыгъэтхьэлам хуэдэщ. (Ерыщым хужаlэ).
 
Леймыгъэгъущ.
 
Лыху-лыпцlэ иIэкъым. (ГущIэгъуншэм хужаlэ).
 
Лъакъуэ цlыбэ, ныбэ чей.
 
Лъахъшэу т1ысыну хуейкъым, лъагэу тlысыпlэ тыркъым.
 
Лъыхъуалэ и былым кIуэдыркъым.
 
ЛIитI мыхъумыщlэ нэхърэ зылI хъуащlа.
 
ЛIыжьым и лlыгъэр къэрабгъэм и псэлъафэщ.
 
ЛIыжьым «къэхь!» и куэдщи, фызыжьым нэпс и куэдщ.
 
Лlыжьыр жьэгум макlуэри, щlалэр джэгум макlуэ.
 
Лlыжьыр жьым ирихьэжьати, «нанэ!» жиIэрт.
 
Лlыр жьы хъумэ, дагъуэщlщ.
 
Лlыр жьы хъумэ, шхыдэбэlущ, уемыдэIумэ, къыпщогусэ, уесэхъуэкIмэ, къозэуэнщ.
 
Мазэм къилэжьыр махуэм ирефыж.
 
Мазэр и нэкlущ.
 
Макъ зимыlэр уэрэд хуэлъэщ.
 
МакIуэ-макlуэри, мэущыж. (Iуэхур тэмэму зэрихьэурэ хэукъуэжым хужаlэ).
 
Махуэм мэлъаlуэ, жэщым мэдыгъуэ.
 
Махуэр щыкlэщIым пщlэрэ зехъуэж.
 
Мацlэ дия хуэдэ. (Цlыху пIытlа-хузам хужаlэ).
 
Мэжнун ишха хуэдэ.
 
Мэз бжэн хуэдэ. (Хъыджэбз жан дахэм хужаlэ).
 
Мэл дэгужь хуэдэ. (Зыри къыгурыlуэркъым жыхуиlэщ).
 
Мэл щхьэзэ нэхъей.
 
Мэлъхъэдисым хуэдэщ. («Узыщlешэ, узыбгъэдешэ» жыхуиlэщ).
 
Мывэ Iэгурыхъу и гуфlакlэ дэлъщ.
 
Мывэр къэбгъэпсэлъэн?
 
Мыдыгъу дыгъуфэ.
 
Мылэжьэф шхэрейщ.
 
Мыущий ущиикIэкlэ «Iэзэщ».
 
Мышыуи жысIэнщи, шыугъи жысIэнщи, сыныщ1элъэдэнщи си пыlэри къыщIэзмыхыжмэ.
 
Набдзэ къурашэщ, яшэн хьэзырщ.
 
Набдзэмыжь щхьэ жьырей.
 
Напэ зимыIэм дзажэпкъ иlэщ.
 
Напэ къабзэ гу бзаджэ.
 
Напэкъым, Iэпэкъым. («Дахагъэкъым, IэщIагъэкъым» жыхуиlэщ).
 
Натlэ залэ гу залым.
 
НатIэ Iупэ гъэджыджэ, щхьэнтэ тыку джэгуалъэ.
 
НатIэкIэ жьэхэмыуауэ и фIэщ хъуркъым.
 
Нэм щlэхуами, щIэпхынкъым. (Цlыху гуапэм, цlыхуфIым хужаIэ).
 
Нэпсейм и Iэ фIоlэбэрабэ.
 
Нэрыбгейм благъуэр гъуэм къреху.
 
Нэщыпхъуэ иlыгъщ. («Уегъэжыlэщlэф» жыхуиlэщ).
 
Ныбжьэгъу хуэдэ мэзекIуэ, дыгъужь хуэдэ мэдзакъэ.
 
Ныкъуэделэр ефэмэ, делэ дыдэ мэхъу.
 
НысащIэ мышынэ-мыукIытэ мэлыщхьэ фIэбзам щошынэ.
 
Пабжьэр зыгъэхъеяр дыгъужьищэу къыфIощI.
 
Пашэ ящIри яхуэкIуэркъым, дакъэм дащIэри яхуекъуркъым.
 
Пащтыхьым и щхьэхынэщ. (Щхьэхынэ Iейм хужаIэ).
 
ПлIэкIэ къихьар ныбэкIэ ихьыжащ. («Къихьар ишхыжри кIуэжащ» жыхуиIэщ).
 
Псалъэ и тхьэкIумэ ихьэркъым.
 
Псалъэ уз йофыкI. (Псэлъэрейм хужаIэ).
 
Псалъэ щхьэкIэ жып иIэбэкъым.
 
Псалъэгъэху хуэмыхужь.
 
Псалъэ дахэ IэгунэщI.
 
ПсалъитI я щхьэ зэтричкъым.
 
ПсэжьитIыр щызэфIым зэкъуалъхьар щызэбийм къуахыж.
 
ПсэжьитIыр шызэфIым зэхуаIуэтар зэщыIейм хъуэныж.
 
ПсэукIэмыщIэ жэм псэф eукI.
 
Псибл Iутщ. («Бэшэчщ» жыхуиIэщ).
 
Псы щIыIэм тхъу трех.
 
Псы Iуфэм Iугъыхьи, псыр гъужынщ.
 
Псыдыуэм хуэдэщ. («КъыпщIоф» жыхуиIэщ. НэгъуэщIым псэум хужаIэ). 
Псыкъуий мастэкIэ къетI. («ХузэфIэмыкIыну Iуэхум яужь итщ» жыхуиIэщ).
 
Псым удишэнщи, уримыгъафэу укъыдишыжынщ.
 
Псыи хэмыхьэу бдзэжьей ишхынущ.
 
ПсыпцIэ къамылу дожей.
 
Псыунэм ирикIуэну акъыл иIэкъым. («Акъылыншэ дыдэщ» жыхуиIэщ).
 
Пхъэдакъэжьым уепсалъэкIэ зэхищIыкIын?
 
Пхъэщкунэ зымыгъапкIэмрэ псы икIыгъуэмрэ мыгузавэмрэ лIы къыпхуэхъунщ.
 
ПцIыпхъщ.
 
ПщыщIэубзэ пщыщIэбзей.
 
ПыIэ хуабэщ. («Хуэмыхужьщ, дзыхэжьщ» жыхуиIэщ).
 
ПIалъэмыщIэ хьэхэбасэщ.
 
ПIастэгъэф-уафэлъагъуу дунейм тетщ. (ЦIыху сэбэпыншэм хужаIэ).
 
ПIырыпI гъэпщам хуэдэщ.
 
Сабыр щIэгъей.
 
СампIэимыхьэ.
 
«Си пщылIыжьыр къэкIуэжмэ, си щхьэр мафIэм къыхихыжынщ» жиIэурэ пщы щхьэхынэм мафIэм зригъэсыжащ.
 
Си тхъэгъуэм си гъуанэдэплъэ, си лъаджэгъуэм къыслъимыплъыж.
 
ТекIуэм ейщ. (ЛъэныкъуитIымкIи еутэкIым ауаныщIу хужаIэ).
 
Темыту мэлъатэ.
 
Теплъхьэр и хьэлъэщ.
 
ТопкIэ бадзэм йоуэ. («Мыхьэнэншэм Iуэхушхуэ кърегъэкI» жыхуиIэщ).
 
Тхылъ тхащ. («Губзыгъэщ» жыхуиIэщ).
 
ТхьэкIумэкIыхьыфэр и хьэлъэщ. (3ыкIи гyгъy зезыгъэхьыну хуэмейм, Iуэхутхьэбзэ зыщIэну зэхьэлъэкIым хужаIэ).
 
ТхьэкIумэI увщ. (Акъыл жьажьэ зиIэм хужаIэ).
 
Тхьэм къызэригъэщIа цIыхущ. («Хъуэрщэрыгъэ хэлъкъым» жыхуиIэщ).
 
Тхьэмадэкъуапэщ.
 
Тхьэрыкъуэ пщэху хуэдэ. (ЦIыхубз щэныфIэ дахэм хужаIэ).
 
ТхьэIухудым хуэдэу дахэщ.
 
Уафэм хъыринэ щощIэ. («3ылъэмыIэсынум щогугъ» жыхуиIэщ).
 
Удзыпэм гуэнибл я лъапэ гъуанэ мэхъу. Уэ пщIэри ещIэ, езым ищIэри щIыгъужщ.
 
Уэ уздэкIуэм ар къикIыжащ. («Уэр нэхърэ нэхъыбэ абы къыгуроIуэ» жыхуиIэщ).
 
Уэ узыхьыну псым сэри срехь.
 
Уэгъури чыхури гурыIуэркъым.
 
Уэзрэдж и лоущ. («Бзаджэщ, къыпфIэкIынукъым» жыхуиIэщ).
 
Уэр нэхъ паги щIыр ешэч.
 
Уэр нэхърэ уи гугъэр сиIащэрэт.
 
Уэрам гъэбжьыфIэщ. (Хьэулейуэ уэрамым дэтыр ауан ящIу жаlэ).
 
Уэсэпсым кхъухь трехуэ. («Мыхъун Iуэхум пылъым» хужаlэ).
 
Убэрей и нэ джылкъым.
 
Убзэ зи хабзэм псалъэ и куэдщи, щхьэхынэм щхьэусыгъуэ и куэдщ.
 
Убыдэмэ, удахэщ, удахэмэ, ухейщ.
 
Уделэмэ, лажьэ мащlэ? («Уделэмэ, бэлыхь мащIэ?» жыхуиIэщ).
 
Удым и удыгъэр япэ ирегъэщ.
 
Уеплъмэ, дахэщ, зэгуэпхмэ, банэщ.
 
Уеплъмэ, плъыжь мэхъу.
 
Узыхьыну Iпсым псы пэгун хикIэнущ. (Жагъуэгъум, цIыху бзаджэм хужаIэ).
 
Уи бзэгупэм тесщ. («ЖыпIэнур жыуимыгъэIэу пlэпеч» жыхуиIэщ).
 
Уи кlэ къеIусэмэ, пыупщI жыхуаIэм хуэдэщ. («Угъусызщ» жыхуиIэщ).
 
Уи псалъэ тIy ищIыркъым.
 
УкIытэр и нэгу щIэлъщ, акъылыр и бзэгу телъщ.
 
УкIытэр щагуэшым дурэшым дэсащ.
 
Унэгуащэ щхьэхынэ напэмытхьэщIу гъунэгъум макIуэ.
 
УнэимыкI хьэкIэбатэщ.
 
Унэм щыпылщ, уэрамым щыджэдущ.
 
Унэм я мыгъуэр я гъуощ.
 
Унэрыхьэ-унэрыкIщ.
 
Ущытхъумэ, тхъу токI. («Щытхъу хозагъэ» жыхуиlэщ).
 
Фэ зытетым гу кlуэцIылъщ.
 
Фэкlэ щIалэрэ гукlэ лlыуэ.
 
Фор IупэкIэ ез. (Бзэ IэфI зыIурылъым хужаlэ).
 
«Фу, цIыхумэ» жеlэ. (Пагэм хужаlэ).
 
Фыз бзаджэ нэпсрилэщ.
 
Фыз бзаджэ нэпсрыгуащlэщ.
 
Фыз бзаджэм хьэблэр зэхуегъэплъ.
 
Фыз зэкIэлъымыкlуэ бэзэр кlуэрейщ.
 
Фыз къэкlухьрейр и унэ нэсыжмэ, щlопхъуэ.
 
Фыз къэкIухьрейр хъущlэ-щlатэу къокlуэж.
 
Фыз фэрыщl лlыгъапцlэщ.
 
Фызгъэгъу лlы гъум.
 
ФызитI ещанэщ. (Фызхэм яхэсырей лlым ауаныщlу хужаlэ).
 
Фызыфl и быдзышэ гъуркъым.
 
Фlы зыхуэпщlэу е зыщыхъу.
 
ФIымыщlэ е Iуатэщ.
 
Хабзэмыщlэ хабзэщlэ макlуэ.
 
Хабзэмыщlэ щытхъухьым хьэгулывэм фо хекIэ.
 
Хамэlэкlэ шыпсыранэ епщIэ.
 
Хэмылъ хэлъыхьэ кIуэри лъэпхъуамбыщlэ хилъхьащ. («И Iыхьэ зыхэмылъым къыхихын и гугъэу кIуэри хилъхьэри къэкIуэжащ» жыхуиlэщ).
 
Хэмыхъуэ мыхъуратI.
 
Хэплъэрей хэкlыжыгъуафIэщ.
 
Хэт и хуэмыхуи жейнэдщ.
 
Хэт и хуэмыхуи шхэрейщ.
 
Хыр мастэпэкIэ дегъэуэх. («ЛъэмыкIынум пэщlоувэ» жыхуиIэщ).
 
Хышхуэ тхьэрыкъуэу щIыкIафlэщ.
 
Хуабэ тхьэрыкъуэфщ. («3эпкъролэл» жыхуиIэщ. Дзыхэм хужаIэ). 
Хуабэ хъумэ, мэдыд, щlыlэ хъумэ, мэдий.
 
Хуэмыхум хуэмыхьын тралъхьэ. («Тегушхуэгъуафlэ ящl» жыхуиlэщ).
 
Хъыдан шу. (Щыгъын щlэкъум хужаlэ).
 
Хъыджэбз делэр яшати, «Си дыщыр бей хъужа хъунщ» жиlэрт.
 
Хъуащlауэ къалъхуащ ар.
 
Хьэ гъуэгурыкlуэ блигъэкIыркъым. («Хьэщlэкlэ фlыщ» жыхуиIэщ).
 
Хьэ къарэ кIапэ жьэдэлъ хуэдэ. (НэкIу фlыцlэ дзэ хужьым хужаIэ).
 
Хьэ лъакъуэ щlэтщ. (3дэмыкlуапхъэ куэдым къыщызыхущыхь ц1ыxy бзаджэм хужаlэ).
 
Хьэгъапхъэ. Хьэдрыхэ гъуэгу тетщ. (Жьы дыдэ хъуам хужаIэ).
 
Хьэдрыхэ кхъэ нэзым Iутщ. («И лlэгъуэ къэсащ» жыхуиIэщ).
 
ХьэжыщIри сату щlынри зэдегъакlуэ.
 
Хьэжь вакъэжьышх.
 
Хьэзыр Iупэху, хуэмыху щIэращIэ.
 
Хьэкlэри кхъуэкlэри зэрепх. (Iуэху куэд зэпызыщэм хужаlэ).
 
Хьэлэболэ былым хуэщщ.
 
Хьэлэл и гъуэмылэ пэшхщ.
 
Хьэлэлыр зэрыпщlэр и хабзэщ.
 
ХьэпщIэу ешажьи, бгъуэтынкъым. (КъэкIухьрейм хужаIэ).
 
Хьэр и напэщ, кхъуэр и пащIэщ.
 
«Хьэр исхунщ, бжэр хуэсщIынщ, пIэр сщIыжынщи, сыгъуэлъыжынщ» жиIэурэ щхьэхынэм нэху къытещхьащ.
 
Хьэр мэкъум телъщи, езыми ишхыркъым, иригъэшхыркъым.
 
Хьэри бгъэри кIэрыщIащ.
 
Хьищэ я кIуэкIэ ещIэ. (Дэтхэнэ зы Iуэхуми хэзагъэ цIыху Iущым хужаIэ).
 
Хьыгъуэм гуащэщ, къэхьыжыгъуэм псэжьщ.
 
Цы зэрыхъэ лъэпэдщи, хэти хуохъу.
 
ЦIэм еижу зи джанэ зыгъэсыжам нэхъей.
 
ЦIыху акъылыншэрэ мафIэншэ жьэгурэ.
 
ЦIыxy мыщI IэщIыбщ.
 
ЦIыху нэпсейр тенджызым тогурымыкI.
 
ЦIыхуфI гъэпцIэгъуафIэщ. (ЦIыхуфIым псори и фIэщ мэхъу» жыхуиIэщ).
 
Шэми ес, шхуми ес.
 
ШкIащIэм ягъэдела выжь хуэдэ.
 
Шхэгъуэм дыгъужьщ, лэжьэгъуэм жьындущ.
 
Шхэгъуэм жьантIакIуэщ, зауэ кIуэгъуэм шы Iыгъщ.
 
ШхэнкIэ дамыжьыкъущ, екъункIэ жьындыгущ. (Мылэжьэф шхэрейм хужаIэ).
 
Шхын щхьэфIэбз, шхын гъэбзэх.
 
Шхырыджэгу ныбаблэ, гъаблэ хъумэ, щхьэпIыж.
 
Шы дахэ мыжэ.
 
Шы кIуэрыпцIрэ лIы пцIыупсрэ.
 
Шы пшэр уанэщ.
 
Шыгъумыт хьэтырмыщIэ.
 
Шыдым хуэдэу ерыщщ.
 
Шыныбэпх шу. (Шыныбэпхыр щIэмыкъузауэ шым темысыфым, шу хуэмыхум хужаIэ).
 
Шыхъужь зекIуэкIэ. (Лъэбакъуэхъуу зекIуэ цIыхубзым ауаныщIу хужаIэ).
 
Шыщхьэмыгъазэщ.
 
ШыщIэ къамылъхуам уанэ хузэщIелъхьэ.
 
Щапхъэри бзыпхъэри зытрaхыжа.
 
Щауэ къамылъхум гущэпс хуредэ.
 
Щэм яхэтми, къахощ.
 
Щехуэх и унэу мэпсэу.
 
Щимытым къыщрегъахъуэ.
 
Щхьэ къабзэ гу бзаджэ.
 
Щхьэ цIыкIу макъышхуэ.
 
Щхьэмыжь жьэ бзаджэ.
 
Щхьэхынэ жейнэдщ.
 
Щхьэхуэмыгъуэ джэд мыгъэлыгъуэ ешх.
 
Щхьэхуэпсалъэ щхьэхуэдахэ.
 
Щхьэхуэпсалъэ щхьэхуэхей.
 
Щхьэц бырыб зэрыбын я уасэщ.
 
Щхьэцпэщтэщ. (Псори щхьэжэ зыщызыщIым хужаIэ).
 
ЩхьэцIакIэ кIэфIей.
 
Щхьэщытхъу «мэтхъэж».
 
Щызигъуэм си гъуэмылэхьэ, щызигъуэджэм къыслъимыхьэж.
 
Щымыгъми гъырнэIущ.
 
ЩымылIами лIа пэлъытэт.
 
Щымысымаджэми бэджынэ и щIасэт. (ЗызыгъафIэм хужаIэ).
 
Щыуэгъум лъапцIэщ, щыпцIапцIэм вакъэщ.
 
ЩышхэкIэ IэпхъуамбипщI, щылажьэкIэ Iэпхъуамбитхущ.
 
ЩIакIуэр и унэщ, губгъуэр и унапIэщ.
 
ЩIакIуитI фIэлъщ. («НапитI иIэщ» жыхуиIэщ).
 
ЩIалэ фIыцIэ нэкIуфIэ, ахъшэ фIыцIэ гуфIакIэ.
 
ЩIалэм къижыхьмэ, лIыжьым и лъэдий мэуз.
 
ЩIалэм щlалэ и Iуэхущ.
 
ЩIалэр гъыуэрэ лIы мэхъури, лIыжьыр щэIуурэ малIэ.
 
ЩIэмылъу къегъавэ.
 
ЩIэр зозауэри жьыр зочэнджэщ.
 
ЩIыкIэншэм кIэрыхъыр къыкIэрыщыркъым.
 
ЩIым щIэлъыр елъагъу. (ЦIыху губзыгъэм хужаIэ).
 
ЩIыр бжьэкIэ епщри, къыпыщым тоувэ.
 
ЩIыр къэмыщтэу къэщтэнукъым.
 
ЩIытIыгу щалъхуа нэхъей. (Зыми зыри хэзымыщIыкIым, дуней тетыкIэ зымыщIэм хужаIэ).
 
Щlыхуэр щептым уи ныбжьэгъущ, къыщеIыпхыжым уи бийщ.
 
«ЯупщIащ» жаIэмэ, «яупхъуащ» жиIэурэ псым зезыгъэхьам нэхъей. (Ерыщым хужаIэ).
 
Яху пэтрэ зыхуейр яфlещIэ.
 
ЯхуэукIыркъым яхуигъэкIыжыркъым.
 
Яхуэхьэгъуэкъым, яхуэгъунэкъым. (ЦIыху гурымыкъым хужаIэ).
 
Яхутемыхьэ яхутекIыжыркъым.
 
Яхутемышэ яхутешыжыркъым.
 
IэгунэщI пащIэ пIий.
 
Iэжьэгъур куэдмэ, къэрабгъэр зэуакIуэ мэхъу.
 
Iэмбатэ зэрымытым Iэтэ ирегъэувэ.
 
Iэнэ щагъэувым щохуэх, фадэ щаIэтым щохутэ. Iэпэгуахъуэ шыпситхъу. (Зыри зыхуэмыщlэ шхэрейм хужаIэ).
 
Iэпэлъыр щIегъэткlу. (ЦIыху быдэм, нэпсейм хужаIэ).
 
Iэпхъуалъэм вы ирегъэтIысхьэ.
 
IэщIагъэкъым, щIэныгъэкъым.
 
IитIкIэ Iэ зубыдым щIыбагъ псалъэ и куэдщ.
 
1ыхьэсыхь Iыхьэшх.
 
Iуэху мыщIи Iуэху щIафи иIэкъым.
 
Iуэхур кIэкIэ зэрехьэ.
 
Iупэзэв джейбыхъ.
 
Iупэ пIащlэ псэлъэрейщ.
 
Iущ и акъыл и гъуэмылэщ.
 
Iущым и щыуагъэ ещIэж.

Приложенные файлы

  • docx 3656526
    Размер файла: 63 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий