раб. программа слож.дефек 2014.


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
УНИВЕРСИТЕТІ
Педагогика және психология факультетіАрнайы және әлеуметтік педагогика кафедрасы «Бекітемін»
Декан ППФ
____________ С.Н.Жиенбаева
«___» _____________2014 ж.

ЖҰМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ
(оқытушылар үшін)
Пән атауыКүрделі кемістігі бар балалардың дамуы
Пән коды: (4 жылдық, күндізгі)
(3 жылдық, күндізгі)

Мамандық, шифры: 5В010500- Дефектология
Кредит саны: 2

Алматы, 2014
Жұмыс оқу бағдарламасы пәнінің типтік оқу бағдарламасы және мамандықтың жұмыс оқу жаспары негізінде құрастырылған.
Жұмыс оқу бағдарламасын құрастырушы: Абаева Ғ.Ә. п.ғ.к.,доцент
Мукажанова Э.Т. дефектология ғ. магистрі
Арнайы және әлеуметтік педагогика кафедрасының мәжілісінде бекітілген.
Хаттама №____ « » 2014 ж.
Кафедра меңгерушісі Абаева Ғ.Ә., п.ғ.к., доцент_______________
Педагогика және психология факультетінің оқу-әдістемелік кеңесінде талқыланған және мақұлданған.
Хаттама №_____ « » 2014 ж.
Факультет ОӘК төрайымы п. ғ. к., доцент Л.Т.Сайдахметова _____________________

1.Пәннің мақсаты мен міндеті
Студенттерге арналған оқу-әдістемелік бағдарлама бойынша «Күрделі кемістіктері бар балалардың дамуы» курсы «Дефектология» бөлімінің 3-ші курс студенттеріне арналған. Бұл «Дефектология» мамандығының пәндерінің бірі болып саналады. Күрделі кемістігі балаларды оқыту, тәрбиелеу теориялық және тәжірибелік сұрақтары қарастырылады.
Күрделі кемістігі бар балалардың санын көбеюіне байланысты оны бақылау үрдісі осы бағыттағы арнайы білім беру жүйесіне айтарлықтай түзетулер енгізілді. Реаблитациялық орталықтар жүйесі, атап айтқанда психологиялық-педагогикалық коррекциялық кабинеттер, психологиялық-медициналық педагогикалық кенес беру мекемелер дамуында әр түрлі категориялы ауытқуы, күрделі ақаулары бар балаларға коррекциялық көмек беру мүмкіндігін қамтамасыздандырады. Яғни осы бағытта болашақ арнайы педагогтардың құзыреттілігін қалыптастырумыз қажет.
Ұсынылып отырған оқу бағдарламасы күрделі кемістігі балаларды оқыту, тәрбиелеу теориялық және тәжірибелік сұрақтары қарастырылады.
Пәннің мақсаты:
Студенттерде күрделі кемістігі бар балалардың даму ерекшеліктері және жүргізілетін коррекциялық жұмыстың негіздері туралы білімдерін тереңдете отырып, осы категориядағы балалармен педагог-дефектолог ретінде сапалы жұмыс жүргізуге даярлау.
Курстың міндеттері:
Күрделі кемістіктері бар балалардың психикалық және дене даму ерекшеліктерімен таныстыру.
Дүние жүзіндегі күрделі кемістіктері бар балалармен коррекциялық жұмыс тәжирибесі туралы білімдерін кеңейту.
Күрделі кемістіктері бар балалармен психологиялық-педагогикалық зерттеу жұмысын жүргізуді үйрету.
Бір немесе одан да көп кемістігі бар балалармен тәрбие және коррекциялық-дамытушылық жұмысын ұйымдастыра білу қабілетін қалыптастыру.
Курсты Курсты меңгерген кезде игерілетін құзыреттіліктер:
1.А – Жалпы құзыреттіліктер
А3 Педагогикалық үрдісте инновациялық технологиялардың қолдану біліктілігі, ақпараттық-қатынысушылық технологиялар (АҚТ) саласындағы ақпараттың барлық түрімен жұмыс істей білуі; ақпаратты өз бетінше іздеу, талдау және таңдау, сақтау және жөнелту.
В Тұлғааралық құзыреттілік
В3 – Субъектілік қарым-қатынас триадасында (бала-педагог-ата-ана) педагогикалық ынтымақтастықты ұйымдастыра білуі.
Пәндік құзыреттіліктер:
D1- мүмкіндігі шектеулі балаларды психофизиологиялық дамуына, жынысына, нәсіліне, дініне, қарамастан кемістпеу туралы көзқарастың дамуы.
D8- баланың психологиялық, дене және сөйлеу тілінің дамуын пәнаралық (командалық) бағалауды жүзеге асыра білуі керек;
D9- баланың сөйлеу тілінің және психологиялық дене дамуының тексерістерінің құжаттарын жүргізу мен талдай білуі керек;
D10- түзете-дамытушылық іс-әрекеттің барысын нәтижелігін анықтау мақсатында динамикалық зерттеуді жүзеге асыруға қабілетті болу.
D12- мүмкіндігі шектеулі баланың жеке дамыту бағдарламасын жоспарлауға қабілетті болуы керек.
2. Пән мазмұны
2.1. Дәріс
№ Дәріс тақырыптарының атауы Тақырып мазмұны Барлығы
БӨЛІМ 1. Күрделі кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудің негізгі тұғырлары
1 Күрделі кемістіктері бар балаларды оқыту және тәрбиелеу мәселелері туралы ғылымның құрылуы, даму жолдары, қысқаша тарихы.
«Күрделі кемістіктері бар балалардың дамуы» курсының пәні, объектісі, міндеттері. Күрделі кемістігі балалардың психологиялық-педагогикалық ерекшеліктері. Осы балаларға коррекциялық көмек көрсетудің тарихы. Орта ғасырлары күрделі кемістіктері бар балаларға көз қарасы. Лора Бриджмен, Анна Теммерманн, Елена Келлер т.б. соқыркереңдерді оқытуының үйымдастыруы. И.А. Соколянскийдың және А.И. Мещеряковтың тифлосурдопедагогикаға қосқан үлесі.
Осы балаларға коррекциялық көмек көрсетудің заманауи жағдайы, негізгі бағыттары. 1
2 Күрделі кемістіктері бар балаларды классификацияларыКемістіктің пайда болу уақытысына қарай ұсынған топтастыру. Күрделі кемістігі бар балалардың А.И.Мещеряков ұсынған топтастыру. Этиологиялық классификациясы (Бертынь ұсынған бойынша). Ушер, Маршал, Альперт және Харбоян синдромдардың сипаттамасы. Күрделі кемістігі бар балаларды тарауын байланысты топтастыру. Даму перспективасына қарай (Best бойынша) топтастыру. 2
3 Күрделі кемістігі бар балалармен коррекциялық жұмысының қағидалары
«Қалыптандыру» қағидасы педагогикалық іс-әрекеттің бірқатар қазіргі ағымдарының, реформалары мен тұжырымдамаларының, соның ішінде мүмкіндігі шектеулі адамдардың өзінің өмірін түзуге қатысуының негізі болып табылады. Тұтас және кешенді ықпал ету принципі. Эгоцентризм қағидасы. Сенсорлық аясын қарқынды дамыту барысындағы сенсорлық (сезімдік) тәжірибені қалыптастыру мен кеңейту принципі. Баланың жеке даму темпімен жүру. Педагогикалық көмекті қатаң өлшеу принципі. Күрделі кемістігі бар балалардың ата-аналарымен белсенді серіктестікте болу қағидасы. 1
БӨЛІМ 2. Тифлосурдопедагогиканың негіздері
4 Арнайы оқытудың алдында соқыркереңдердің өтетін даму кезеңдері
Арнайы оқытудың алдында соқыркереңдердің өтетін даму кезеңдері:
қарым қатынасқа дейінгі кезең;
заттар, әрекеттер арқылы қарым қатынас орындау кезеңі;
шынайы жесттер қалыптасу кезеңі.
1
5 Соқыркереңдермен мектепке дейін коррекциялық-дамыту жұмысты өткізу бағыттары
Өз-өзіне қызмет етуді үйрету – соқыркереңдерді оқытудың негізі.
Заттардың, әрекеттердің бейнелерін қалыптастыру.
Соқыркереңдерді нақты күн тәртібіне кіргізу, уақытта бағдарлауын қалыптастыру.
Соқвркереңдердің қимыл-қозғалыс белсенділігін, кеңістікте бағдарлауын қалыптастыру, дамыту.
Жесттіқ және дактильдіқ сойлеуін қалыптастыру.
Ойын іс-әрекетін қалыптастыру.
2
6 Мектеп жасындағы соқыркереңдермен коррекциялық-дамыту жұмысты өткізу бағыттары
Мектеп жасындағы соқыркереңдермен коррекциялық-дамыту жұмысты өткізу бағыттары:
жесттіқ және дактильдіқ сойлеуін дамыту;
Брайль алфавитын үйрету;
ауызша сойлеуін қалыптастыру;
еңбекке баулу;
соқыркереңдердің психомоторикасын дамыту;
ойлау процесстерін дамыту;
адамгершіліктік және эстетикалық тәрбие беру.
1
7 Күрделі кемістігі бар баласы отбасымен өткізетін жұмыстың бағдарламасы
Күрделі кемістігі бар баласы отбасымен өткізетін жұмыстың бағдарламасының мақсат-міәндеттері. Ата-аналарды коррекциялық-педагогикалық процеске араластыру шартары. Үймдастыру формалары. кеңестер беру; педагогтар мен ата-аналардың біргеліктегі іс-әрекеттернің үзінділері; үй жағдайларында балалармен жұмыстың мақсаты мен міндеттері нақтыланатын түсіндіру-әңгімелер.
1
БӨЛІМ 3. Күрделі кемістігі бар балаларға заманауи коррекциялық-педагогикалық көмек көрсету жағдайы
8 Сенсорлық ақауымен қатар ақыл-ойының жетіспеушілігі бар балаларға коррекциялық көмек көрсету
Сенсорлық ақауымен қатар ақыл -ойының жетіспеушілігі бар балалардың психикалық және дене дамуының ерекшелігі . Осы категориядағы балаларға арналған оқыту, тәрбиелеу бағдарламалардың сипаттамасы. Коррекциялық жұмыстың ұйымдастырылуы, өзгешелігі, мазмұны.
2
9 Церебральды параличпен үйлескен кешенді кемістігі бар балаларға коррекциялық жұмыстың бағыттары
Церебральді параличі бар балалардың клиникалық, психолого-педагогикалық сипаттамасы. Церебральді параличтегі күрделі ауытқулардың мәні. Церебральді параличпен қоса құрама ауытқуы бар балалардың кешенді диагностикалық зерттеудің үлгісі. Осы категориядағы балаларға коррекциялық көмек көрсетудің негізгі бағыттары. 2
10 Мінез-құлқы бұзылған күрделі кемістігі бар балаларға коррекциялық көмек көрсету жүйесі
Мінез-құлқы бұзылған күрделі кемістігі бар балалардың психологиялық-педагогикалық ерекшеліктері. Осы балаларға заманауи коррекциялық көмек көрсетудің жағдайы, негізгі бағыттары.
2
Барлығы 15
Семинарские и практические занятия
№ Тақырыбы Мазмұны Сағаты
Тақырыб 1. Қазіргі кезеңдегі «күрделі кемістік» ұғымның мәні Күрделі кемістік деген ұғымының мәнән ашу
Л.С.Выготскийдың кемістіктің сатылылығы деген ұғымының мәнән ашыңыз.
Сенсорлық кемістіктің бала психикасының дамуына әсер ету мәселесі.
Е.Келлер және Л.Бриджмен деген тұлғалардың аталған мәселеге қосқан үлесі.
Шет елдерінде күрделі кемістігі бар балаларға көмек көрсету тәжирибесі. 1
Тақырыб 2. Күрделі кемістіктері бар балалардың классификацияларыГ.П Бертынь ұсынған зағип-етімейтіндіктің этиологиялық классификациясы. (1985г) Ушер синдромына сипаттама.
Зақымдану уақыты бойынша күрделі кемістігі бар балалардың классификциясы.
Күрделі кемістігі бар балалардың зақымдану денгейіне байланысты топтастыру.
Веst ұсынған күрделі кемістігі бар балалардығ топтастыруы. 2
Тақырыб 3. Күрделі кемістігі бар балалармен коррекциялық жұмыстың қағидалары. «Қалыптандыру» принципінің қалыптасуына шолу жасау.
Тұтас және кешенді ықпал ету принципі н қалай түсінесіз.
Әлеуметтік-психологиялық көмек көрсетудің мәнін ашыңыз.
Эгоцентризм принципін ашып көрсету.
Көруі мен есітуін қарқынды дамыту барысындағы сенсорлық (сезімдік) тәжірибені қалыптастыру мен кеңейту принципі. 2
Тақырыб 4. Арнайы оқытуға дейінгі зағип-етімейтіндердің даму кезеңдері Арнайы оқытуға дейінгі зағип -естімейтіндердің психофизикалық даму кезеңі:
Қарым -қатынаc жасауға дейінгі кезең;
Заттық - әрекеттер арқылы қарым –қатынас жасау кезеңі;
Табиғи шынайы жесттердің пайда болу кезеңі.
Әрбір даму кезеңінің психофизикалық даму ерекшелігі. Арнайы тәрбие беру үрдісінде зағип – етімейтіндердің дамуына әсер ететін факторлар:
Жеке дара өзіне өзі қызмет ету;
Зағип мылқаулар кейіптерінің (образов) қалыптасу ерекшелігі.
Табиғи ымдардың қалыптасу кезеңі. 2
Тақырыб 5. Мектеп жасына дейінгі зағип -естімейтін балалармен түзету жұмыстарын жүргізу Арнайы білім беру мекемелерінде зағип – етімейтіндер психикасының және мінез құлқының қалыптасуы:
Зағип – етімейтін балалардың өзіне- өзі қызмет ету дағдыларын қалыптастыру.
Образдарды қалыптастыру.
Зағип – етімейтін балаларды уақытты бағдарлауға тәрбиелеу және нақты күн тәртібіне енгізу.
Кеңістікті бағдарлауын және қимыл - қозғалыс белсенділігін дамыту.
Жесттік және дактильдік формада сөйлеу тілі дамуының және табиғи шынайы жесттердің қалыптасу ерекшелігі.
Зағип етімейтін балалардағы ойын әрекетінің даму ерекшелігі.
Мектеп жасына дейінгі зағип -етімейтіндерді сенсомоторлы тәрбиелеудің бірнеше жолдары. 1
Тақырыб 6. Мектеп жасындағы зағипестімейтін балаларға оқу тәрбие жұмысының бағыттары Зағип етімейтіндерге арналған мекемеде оқыту және тәрбиелеу жұмысын ұйымдастырудың ерекшелігі.
Зағип етімейтіндерге арналған арнайы мекемеде оқыту және тәрбиелеу жұмыстарын жүргізудегі негізгі бағыттарының ерекшелігі:
Зағип етімейтін балалардағы сөйлеу тілінің даму этапы.
Жесттік және дактильдік сөйлеу тілінің құрылымы;
Тегіс графикалық және Брайль алфавитін үйрену;
Сөздік сөйлеу тілін игеру.
Пайдалы қоғамдық еңбекке қатынасы.
Зағип етімейтін балалардың адамгершілік және эстетикалық тәрбиесі;
Ақыл ойды дамытудың және тәрбиелеудің негізгі жолдары;
Зағип етімейтін балалардың психомоторикасын және физикалық тәрбиесін дамыту. 2
Тақырыб 7. Күрделі кемістігі бар баласы бар отбасымен өткізетін жұмыстың бағдарламасын құрастыру Шет елдік және отандық саласында аталған мәселенің қазіргі кездегі жағыдайы.
Үш сатылы ауытқуы бар балалардың психофизикалық даму мүмкіндіктері.
Ауытқуларының тұқым қуалаушылық формалары.
Күрделі кемістігі бар баласы бар отбасымен өткізетін жұмыстың бағдарламасын құрастыру 2
Тақырыб 8. Күрделі кемістігі бар балалардың әлеуметтік және коммуникациялық құзыреттіліктерін қалыптастыру.
Күрделі кемістігі бар балалардың әлеуметтік құзыреттіліктерін қалыптастыру әдістемесі: тамақтану, киіну, үстел басында өзін-өзі ұстау т.б.
Баланың органикалық қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталған ұйымның бастапқы іс-әрекеті (яғни, заттарды, әркеттерді құбылыстарды тануға қажетті жағдайларды құру). Педагог пен баланың біріккен іс-әрекеті
Коммуникациялық құзыреттіліктердің қалыптасу кезеңдері, әдістемесі. 1
Тақырыб 9. Күрделі кемістігі бар балалардың танымдық және шығармашылық құзыреттілігін қалыптастыру. Күрделі кемістігі бар балалардың танымдық аясын дамыту жолдары және әдістемесі: кеңістікте бағдарлау, ұсақ моторикасын дамыту, қоршаған орта туралы білімдерін кеңейту т.б.
Күрделі кемістігі бар балаланың шығармашылық қасиеттерін дамытудың мәні, міндеттері. Шығарамашылық құзыреттіліктердің даму кезеңдері, әдістемесі. 1
Тақырыб 10. Күрделі кемістігі бар балалардың денсаулық сақтау құзыреттілігін қалыптастыру
Күрделі кемістігі бар балалардың денсаулық сақтау құзыреттіліктерін қалыптастыру міндеттері мен әдістемесі.
Баланың органикалық қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталған ұйымның бастапқы іс-әрекеті (туалет, қимыл қозғалыс аясын дамыту т.б. ). Педагог пен баланың біріккен іс-әрекеті
1
Барлығы 15
2.3. Студенттердің оқытушы жетекшілігімен жасайын өзіндік жұмыстары (СОӨЖ)
№ СОӨЖ арналған тапсырмалардың тақырыбы мен мазмұны Бақылау түрлері Барлығы
1 Есту және көру қабілеті қатар ауытқшулығы бар балаларды тәрбиелеу мен оқытудың дүниежүзілік тәжірибесі Пікір-талас түрінде 2
2 Л .Бриджмен және Е.Келлердің оқытудың салыстырмалы әдістемесін салыстыру Салыстырмалы кесте құру 2
3 Күрделі кемістігі бар балаларды топтастырылуы Кесте құру 2
4 Арнайы тәрбиелеу жағдайында соқыр-кереңдердің дамуына әсер ететін факторлар Әдістемелік ұсыныстар жасау
2
5 Соқыр-керең балалардағы алғашқы жесттердің қалыптасу жағдайын үйымдастыру.
Тақырып бойынша әдебиеттердің кортатекасын жасау 4
6 Есту және көру қабілеті бірдей зақымдалған балалардың психикалық және дене дамуының сипаты Пікір-талас 2
7 Есту және көру қабілеті қатар зақымдалған балаларды даму мүмкіндіктері. Баяндама жасау 2
8 Күрделі кемістігі бар балалардың өз-өзіне қызмет ету дағдыларын дамыту. Дөңгелек үстел құру 2
9 Күрделі кемістігі бар балалардың сөйлеу тілін дамыту Әр кезеніне сипатткма беріп үймдастыру жолдарын айқындау 2
Барлығы 20
2.3. Студенттердің өзіндік жұмыстары
(СӨЖ)
№ СӨЖ арналған тапсырмалардың тақырыбы мен мазмұны Өткізу түрлері Барлығы (сағ)
1 .Есту, көру қабілеті зақымдалған және т.б. кемістігі жағдайлардағы кемістіктің бастапқы және екінші сатыларын көрсету
Талдау негізінде схема толтыру
Баяндама 4
2 1. Сенсорлық ауытқушылық кезіндегі ауытқушылық құрамының схемасын құру
2.Ушер, Маршалл, Альпорт және Харбоян синдромдарының сипаттамасы Схема құру
Талқылау 4
3 Соқыр-керең балалардың адамға тән коммуникативті дағдыларының қалыптасуы 1, Т.А. Басилова мақаласын конспектілеу: соқыр-керең балалардың алғашқы ымның қалыптасу жағдайы
2. Л.Бриджмен және Е.Келлердің әдістемесі арқылы оқытудың айырмашылықтарын анықтау және талдау жасау
4
4 «Есту қабілетімен бірге ақыл-ойы немесе дене дамуында ауытқшулығы бар балаларды тәрбиелеу мен оқытудың дүниежүзілік тәжірибесі» атты баяндама дайындау
б).Баланың психологиялық-педагогикалық зерттеу картасын толтыру Бір баланы зерттеп психологиялық-педагогикалық зерттеу картасын толтыру. 4
5 а) Баланың психологиялық-педагогикалық зерттеу картасын толтыру
б) Күрделі кемістігі бар балалардың отбасымен өткізетін жұмыс түрлеріне сипаттама беру, мазмұнын ашу Сипаттау
Пікір-талас 4
6 а) ҚР арнайы білім беру мекемелердің ұйымдастыруы мен жұмыс мазмұнын ашу
б) Ерте жастағы күрделі кемістігі бар балаламен өткізілетін жеке сабақтың конспектісін дайындау Конспект құрастыру
Академиялық ойын 4
7 а) Күрделі кемістігі бар балалардың отбасымен өткізетін жұмыс түрлеріне сипаттама беру, мазмұнын ашу.
б) Көру қабілеті зақымдалған балалардың отбасымен өткізетін жұмыстың бағдарламасын құрастыру Талдау, қарым-қатынастықс дағдаларын қалыптастыруға бағытталдан сабақтың узіндісін құрастыру 4
8 а) БЦП-дағы қимыл кемістік құрылысы. БЦП-ның жалпы мінезі. Сөйлеу тіл кемістігі.
б) Күрделі кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудің арнайы типтік бағдарламадағы «Әлеуметтену» атты білім беру саласын талдау. Талдау, отбасымен біріккен әлеуметтену дағдаларын қалыптастыруға бағытталдан сабақтың узіндісін құрастыру 4
9 а) Церебральды параличпен үйлескен жиынтық кемістігі бар балалардың сипаттама
б) Күрделі кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудің арнайы типтік бағдарламадағы «Коммуникация» атты білім беру салаларын талдау.
Коммуникациялық кезеніне сипатткма беріп үймдастыру жолдарын айқындау 4
10 а) Көру және есту қабілеті бірдей зақымдалған балалардағы ойын әрекетінің даму ерекшелігі анықтау.
б) Күрделі кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудің арнайы типтік бағдарламадағы «Таным» атты білім беру салаларын талдау.
в) Күрделі кемістігі бар балаларды мектепке дейін оқыту мен тәрбиелеі типтік оқу бағдарламасының «Денсаулық» саласын талдау Жоба қорғау
Талдау
Танымдық аясын дамытуға арналған сабақтың узіндісін құрастыру/кеңістітке бағдарлау, қоршаған айналамен таныстыру т.б.
4
Барлығы 40
ПӘН БОЙЫНША ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАР
3.1 Ұсынылатын әдебиеттер тізімі
Негізгі:
Абаева Г.А., Жангельдина И.Т. Программа специального (коррекционного) обучения и воспитания детей со сложными нарушениями в развитии. Алматы. - 2010.
Жигорева М.В. Дети с комплексными нарушениями в развитии педагогическая помощь. М.,Академия, 2006.
Апраушев А.В. Тифлосурдопедагогика. М., 2003.
Мещеряков А.И. Слепоглухонемые дети. М., 1974.
Қосымша:
Тимохин В.В. Международные проблемы заботы о детях с недостатками слуха, осложненными первичными отклонениями в умственном или физическом развитии. Деф. 1988, №6.
Лукашева И.Д. Распространенность и клинические формы сложного дефекта, интеллекта и зрения. // Наглядные формы олигофрении и другие аномалии развития у детей. М., АПН СССР, 1983.
Апраушев А.В. Рукотворение души. М. Знание, 1986.
Ярмоленко А.В. Очерки психологии слепоглухонемых. Л., 1961.
Бертынь Г.П. Этиологическая классификация слепоглухоты, Деф., 1985, №5.
Скороходова О.И. Как я воспринимаю, представляю и понимаю окружающий мир.
Коррекционно-воспитательная работа с детьми при глубоких нарушениях зрения и слуха. Сборник научных трудов под редакцией Чулкова В.Н. М., 1986.
Пашенцева Л.В. Первоначальное обучение слепоглухонемых детей словесной речи. Деф., 1983, №2.
Басилова Т.А. Условия формирования первоначальных жестов у слепоглухонемых детей. Деф., 1987. №1.
Дифференцированный подход при обучении и воспитании слепоглухих. Сборник научных трудов под редакцией Чулкова В.Н. М., 1990.
Певзнер М.С., Бертынь Г.П. Клинико-психолого-педагогическое обследование умственно-отсталых детей с глубокими нарушениями зрения и слуха. Деф., 1980, №4.
Мастюкова Е.М. Сложный дефект интеллекта и зрения у ребенка с псевдопорэнцефалией. Деф., 1995, №4.
Мастюкова Е.Н. Клиническая характеристика олигофрении у учащихся с церебральным параличом. Деф., 1995, №4.
14.Я.Ван Дайк. Подход к обучению и диагностике детей с множественными сенсорными нарушениями. Деф., 1990, №1.
15.Басилова Т. А. Воспитание в семье ребенка раннего возраста со сложными сенсорными нарушениями. // Дефектология. – 1996. – №3. – 32-35с.
Басилова Т.А., Саломатина И.В. Слепоглухой человек и мир вокруг него. Дефектология. – 2000. – №5. – 84-86с.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
УНИВЕРСИТЕТІ
Педагогика және психология факультетіАрнайы және әлеуметтік педагогика кафедрасы «Бекітемін»
Оқу ісі жөніндегі проректор
____________ А.Ж.Тойбаев
«______» _____________2014 ж.
былтырғы
ЖҰМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ
(оқытушылар үшін)
Пән атауыКүрделі кемістігі бар балалардың дамуы
Пән коды: (4 жылдық, күндізгі)
(3 жылдық, күндізгі)

Мамандық, шифры: 5В010500- Дефектология
Кредит саны: 2
Алматы, 2014
Жұмыс оқу бағдарламасы пәнінің типтік оқу бағдарламасы және мамандықтың жұмыс оқу жаспары негізінде құрастырылған.
Жұмыс оқу бағдарламасын құрастырушы: Абаева Ғ.Ә. п.ғ.к.,доцент, Мукажанова Э.Т. дефектология ғ. магистрі
Арнайы және әлеуметтік педагогика кафедрасының мәжілісінде бекітілген.
Хаттама №_____ « » 2014 ж.
Кафедра меңгерушісі Абаева Ғ.Ә., п.ғ.к., доцент_______________
Педагогика және психология факультетінің оқу-әдістемелік кеңесінде талқыланған және мақұлданған.
Хаттама №_____ « » 2014 ж.
Факультет ОӘК төрайымы п. ғ. к., доцент Л.Т.Сайдахметова _____________________
«КЕЛІСІЛДІ»
Факультет деканы _________________
Жиенбаева С.Н.
«______» _____________2014 ж.
1.Пәннің мақсаты мен міндеті
Студенттерге арналған оқу-әдістемелік бағдарлама бойынша «Күрделі кемістіктері бар балалардың дамуы» курсы «Дефектология» бөлімінің 3-ші курс студенттеріне арналған. Бұл «Дефектология» мамандығының пәндерінің бірі болып саналады. Күрделі кемістігі балаларды оқыту, тәрбиелеу теориялық және тәжірибелік сұрақтары қарастырылады.
Пәннің мақсаты:
Студенттерде күрделі кемістігі бар балалардың даму ерекшеліктері және жүргізілетін коррекциялық жұмыстың негіздері туралы білімдерін кеңейту. Осы категориядағы балалармен сапалы педагог-дефектолог ретінде жұмыс жүргізуге дағдыландыру және бейімдеу.
Курстың міндеттері:
Күрделі кемістіктері бар балалардың психикалық және дене даму ерекшеліктерімен таныстыру.
Күрделі кемістіктері бар балаларды психологиялық-педагогикалық зерттеу жұмысын жүргізуді қалыптастыру және түзету жұмыстарын ұйымдастыру жолдарымен таныстыру.
Дүние жүзіндегі күрделі кемістіктері бар балаларға арналған мекемелер жүйелерінің ұйымдасу туралы білім беру.
Бір немесе одан да көп кемістігі бар балалармен тәрбие және түзете-дамытушылық жұмысын ұйымдастыру жолдарының ерекшеліктері туралы білімдерін қалыптастыру.
Курсты меңгерген кезде игерілетін құзыреттіліктер:
1.А1 – Жалпы құзыреттіліктер
А Құралдық құзыреттілік: пән туралы білімі, мақсат, міндеттері және «Күрделі кемістігі бар балалардың дамуы» пәні ретінде оның ұғымды-категориялы аппараты; педагогикалық үдерісте жаңа технологияларды пайдалану; АКТ ақпарат түрлерімен жұмыс жасауға; ақпаратты өздігінен іздеу, талдау және таңдау, оны сақтауға және жіберуге үйрету.
А3 Педагогикалық үрдісте инновациялық технологиялардың қолдану біліктілігі, ақпараттық-қатынысушылық технологиялар (АҚТ) саласындағы ақпараттың барлық түрімен жұмыс істей білуі; ақпаратты өз бетінше іздеу, талдау және таңдау, сақтау және жөнелту.
В Тұлғааралық құзыреттілік
В3 – Субъектілік қарым-қатынас триадасында (бала-педагог-ата-ана) педагогикалық ынтымақтастықты ұйымдастыра білуі.
Жалпы кәсіби іс-әрекет аумағында:
D1- мүмкіндігі шектеулі балаларды психофизиологиялық дамуына, жынысына, нәсіліне, дініне, қарамастан кемістпеу туралы көзқарастың дамуы.
Диагностикалық-түзету іс-әрекет аумағында:
D8- баланың психологиялық, дене және сөйлеу тілінің дамуын пәнаралық (командалық) бағалауды жүзеге асыра білуі керек;
D9- баланың сөйлеу тілінің және психологиялық дене дамуының тексерістерінің құжаттарын жүргізу мен талдай білуі керек;
D10- түзете-дамытушылық іс-әрекеттің барысын нәтижелігін анықтау мақсатында динамикалық зерттеуді жүзеге асыруға қабілетті болу.
Түзетушілік-педагогикалық іс-әрекет аумағында:
D12- зияты зақымдалған баланың жеке дамыту бағдарламасын жоспарлауға қабілетті болуы керек.
2. Пән мазмұны
2.1. Дәріс
№ Дәріс тақырыптарының атауы Тақырып мазмұны Барлығы
1 «Күрделі кемістіктері бар балалардың дамуы» курсының пәні, объектісі, міндеттері. «Күрделі кемістіктері бар балалардың дамуы» курсының пәні, объектісі, міндеттері. 1
2 Күрделі кемістіктері бар балалардың классификациясы. Зақымдану уақыты бойынша А.В. Ярмоленко ұсынған зағип - етімейтіндік классификциясы.
А.И. Мещеряков ұсынған зағип - етімейтіндік классификациясы.
2
3 Күрделі кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудің қағидалары. Күрделі кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудің қағидалары; қалыптандыру принципі; тұтас және кешенді ықпал ету принципі; эгоцентризм принципі; көруі мен есітуін қарқынды дамыту барысындағы сенсорлық (сезімдік) тәжірибені қалыптастыру мен кеңейту принципі; баланың жеке даму темпімен жүру принципі; педагогикалық көмекті қатаң өлшеу принципі; күрделі кемістігі бар балалардың ата-аналарымен белсенді серіктестікте болу принципі. 1
4 Соқыр-керең балаларды оқыту және тәрбиелеу мәселелері туралы ғылымның құрылуы, даму жолдары, қысқаша тарихы. Соқыр-керең балаларды оқыту және тәрбиелеу мәселелері туралы ғылымның құрылуы, даму жолдары, қысқаша тарихы. 1
5 Есту және көру қабілеті бірдей зақымдалған балаларды оқытуды ұйымдастырудың шетелдік тәжірибесі Есту және көру қабілетімен бірге ақыл-ойы немесе дене дамуында ауытқшулығы бар балаларды тәрбиелеу мен оқытудың дүниежүзілік тәжірибесі 2
6 Есту және көру қабілеті бірдей зақымдалған балалардың психикалық және дене дамуының сипаты Есту және көру қабілеті бірдей зақымдалған балалардың психикалық және дене дамуының сипаты 1
7 Көру қабілеті зақымданған ақыл ойы кем балалардың психофизикалық даму ерекшелігі Екі сатылы ауытқуы бар: көру қабілеті зақымданған және ақыл ойы кем балалардың психофизикалық дамуының және оларға түзету тәрбиелеу жұмыстарын жүргізудің ерекшелігі. Зағип-етімейтіндерде бейнелерді қалыптастырудың ерекшеліктері. Зағип-етімейтіндерде шынайы жесттер қалыптастыру. Зағип-етімейтіндерді уақытта бағдарлауға үйрету.
1
8 Церебральды параличпен үйлескен жиынтық кемістігі бар балалардың сипаттамасы. Шет елдік және отандық дефектология саласында аталған мәселенің қазіргі кездегі жағыдайы.
Церебральді паралич балалардағы олигофренияның клиникалық сипаты. (Е.М. Мастюков бойынша.)
Ақыл - ойы артта қалған церебральді параличь балалардың психофизикалық даму ерекшелігі. Олармен психокоррекциялық жұмыс жүргізу мүмкіндіктері.
2
9 Арнайы мекемеге дейін күрделі кемістігі бар балаларды тәрбиелеу Арнайы мекемеге дейін күрделі кемістігі бар балаларды тәрбиелеу. Кемтар балаларға ерте түзету көмек көрсету жүйесі. 2
10 Мектеп жасына дейінгі зағип етімейтін балаларға түзету жұмыстарын жүргізу.
Зағип – етімейтін балалардың өзіне- өзі қызмет ету дағдыларын қалыптастыру. Образдарды қалыптастыру. Зағип – етімейтін балаларды уақытты бағдарлауға тәрбиелеу және нақты күн тәртібіне енгізу. Кеңістікті бағдарлауын және қимыл - қозғалыс белсенділігін дамыту. Зағип етімейтін балалардағы ойын әрекетінің даму ерекшелігі. 2
Барлығы 15
2.2. Студенттердің оқытушы жетекшілігімен жасайын өзіндік жұмыстары (СОӨЖ)
№ СОӨЖ арналған тапсырмалардың тақырыбы мен мазмұны Бақылау түрлері Барлығы
1 Есту қабілетімен бірге ақыл-ойы немесе дене дамуында ауытқшулығы бар балаларды тәрбиелеу мен оқытудың дүниежүзілік тәжірибес Пікір-талас түрінде 1
2 Л.Бриджмен және Е.Келлердің әдістемесі Салыстырмалы кесте құру 1
3 Соқыр-керең қабілеті зақымдалған балаларды топтастырылуы Кесте құру 1
4 Арнайы тәрбиелеу жағдайында соқыр-кереңдердің дамуына әсер ететін факторлар Әдістемелік ұсыныстар жасау
1
5 Соқыр-керең балалардағы алғашқы жесттердің қалыптасу жағыдайы Тақырып бойынша әдебиеттердің кортатекасын жасау 1
6 Есту және көру қабілеті бірдей зақымдалған балалардың психикалық және дене дамуының сипаты Пікір-талас 1
7 Күрделі кемістігі бар балалардың коммуникативті дағдыларын дамыту. Баяндама жасау 1
8 Күрделі кемістігі бар балалардың өз-өзіне қызмет ету дағдыларын дамыту. Дөңгелек үстел құру 1
Барлығы 8
2.3. Студенттердің өзіндік жұмыстары
(СӨЖ)
№ СӨЖ арналған тапсырмалардың тақырыбы мен мазмұны Өткізу түрлері Барлығы (сағ)
1 Церебральды параличпен үйлескен жиынтық кемістігі бар балалардың сипаттамасы Цереберальді параличпен үйлескен ақыл-ой кемдігі бар балаларға клиникалық сипатта бер.
1
2 Есту, көру зияты зақымдалған жағдайлардағы кемістіктің күрделі құрамы. Есту, көру зияты зақымдалған жағдайлардағы кемістіктің күрделі құрамын талдап шығыңдар. Оның ішінде бірінші және екінші сатылық кемістікті көрсетіңіздер 1
3 Соқыр-керең балаалардың коммуникативті дағдыларының қалыптасуы Т.А. Басилова мақаласын конспектілеу: соқыр-керең балалардың алғашқы ымның қалыптасу жағдайы 1
4 Күрделі кемістігі бар балалардың отбасымен өткізетін жұмыс түрлері
Күрделі кемістігі бар балалардың отбасымен өткізетін жұмыс түрлерінің бағдарламасын құрастыру
1
5 Мектеп жасына дейінгі соқыр-керең балалармен түзету жұмыстары Арнайы білім беру жағдайындағы соқыр-керең балалардың мінез-құлық пен психиканың қалыптасуын талдау 1
6 Есту және көру қабілетімен бірге ақыл-ойы немесе дене дамуында ауытқшулығы бар балаларды клиникалық-педагогикалық-психологиялық зерттеу Есту және көру қабілетімен бірге ақыл-ойы немесе дене дамуында ауытқшулығы бар балаларды тәрбиелеу мен оқытудың дүниежүзілік тәжірибесі» атты баяндама дайындау 1
7 Күрделі кемістігі бар балалардың таным іс-әрекетін дамыту Күрделі кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудің арнайы типтік бағдарламадағы «Таным» атты білім беру саласын талдау 1
Барлығы 7
ПӘН БОЙЫНША ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАР
3.1Ұсынылатын әдебиеттер тізімі
Әдебиеттер тізімі
Негізгі:
Абаева Г.А., Жангельдина И.Т. Программа специального (коррекционного) обучения и воспитания детей со сложными нарушениями в развитии. Алматы. - 2010.
Жигорева М.В. Дети с комплексными нарушениями в развитии педагогическая помощь. М.,Академия, 2006.
Апраушев А.В. Тифлосурдопедагогика. М., 2003.
Мещеряков А.И. Слепоглухонемые дети. М., 1974.
Қосымша:
Тимохин В.В. Международные проблемы заботы о детях с недостатками слуха, осложненными первичными отклонениями в умственном или физическом развитии. Деф. 1988, №6.
Лукашева И.Д. Распространенность и клинические формы сложного дефекта, интеллекта и зрения. // Наглядные формы олигофрении и другие аномалии развития у детей. М., АПН СССР, 1983.
Апраушев А.В. Рукотворение души. М. Знание, 1986.
Ярмоленко А.В. Очерки психологии слепоглухонемых. Л., 1961.
Бертынь Г.П. Этиологическая классификация слепоглухоты, Деф., 1985, №5.
Скороходова О.И. Как я воспринимаю, представляю и понимаю окружающий мир.
Коррекционно-воспитательная работа с детьми при глубоких нарушениях зрения и слуха. Сборник научных трудов под редакцией Чулкова В.Н. М., 1986.
Пашенцева Л.В. Первоначальное обучение слепоглухонемых детей словесной речи. Деф., 1983, №2.
Басилова Т.А. Условия формирования первоначальных жестов у слепоглухонемых детей. Деф., 1987. №1.
Дифференцированный подход при обучении и воспитании слепоглухих. Сборник научных трудов под редакцией Чулкова В.Н. М., 1990.
Певзнер М.С., Бертынь Г.П. Клинико-психолого-педагогическое обследование умственно-отсталых детей с глубокими нарушениями зрения и слуха. Деф., 1980, №4.
Мастюкова Е.М. Сложный дефект интеллекта и зрения у ребенка с псевдопорэнцефалией. Деф., 1995, №4.
Мастюкова Е.Н. Клиническая характеристика олигофрении у учащихся с церебральным параличом. Деф., 1995, №4.
14.Я.Ван Дайк. Подход к обучению и диагностике детей с множественными
сенсорными нарушениями. Деф., 1990, №1.
15.Басилова Т. А. Воспитание в семье ребенка раннего возраста со сложными
сенсорными нарушениями. // Дефектология. – 1996. – №3. – 32-35с.
Басилова Т.А., Саломатина И.В. Слепоглухой человек и мир вокруг него. Дефектология. – 2000. – №5. – 84-86с.

Приложенные файлы

  • docx 7788411
    Размер файла: 57 kB Загрузок: 2

Добавить комментарий