Экз_пытан-2012(завочнікі, 1 курс, суч. бел. мов…

Пытанні да экзамену па сучаснай беларускай мове для студэнта-завочніка 1 курса
Мова і тэкставая дзейнасць журналіста. Тэндэнцыі і заканамернасці развіцця беларускай мовы. Паняцце пра сучасную беларускую літаратурную мову як найвышэйшую форму праялення нацыянальнай культуры. Асноныя адзнакі літаратурнай мовы. Формы існавання. Гістарычныя этапы развіцця беларускай мовы.
Моны стыль эпохі. Беларуская мова з гледжання тыпалагічнага і сацыяльнага. Функцыянальна-сацыяльная дыферэнцыяцыя нацыянальнай мовы. Месца беларускай мовы на лінгвістычнай карце свету.
Генеалагічная і марфалагічная класіфікацыя мова свету. Беларуская мова  сям’і індаерапейскіх мо. Усходнеславянскія, заходнеславянскія і паднёваславянскія мовы.
Мова і маленне. Функцыі мовы (камунікатыная, кагнітыная, акумулятыная, уплывовая, эмацыянальна-эстэтычная, фатычная). Спецыфіка навуковага асэнсавання тэрміна “маленне”  беларускім мовазнастве. Культура мовы і культура малення.

Дыялекты на тэрыторыі Беларусі. Формы існавання дыялектнай мовы.
Мэты і задачы вывучэння фанетыкі (сінхронная, дыяхронная, агульная, супасталяльная). Размежаванне паняцця вусная форма існавання мовы і пісьмовая( Спантаннасць( незваротнасць( шматканальнасць як формы існавання вуснай мовы( Сегментныя і суперсегментныя фанетычныя адзінкі.
Артыкуляцыйная фанетыка( Аспекты вывучэння гука, іх сутнасць. Азначэнне гука. Утварэнне гука. Моны апарат. Актыныя і пасіныя органы малення. Фазы артыкуляцыі.
Артыкуляцыйная характарыстыка зычных гука паводле: удзелу голасу і шуму, спосабу тварэння, месца тварэння, палатальнасці. Асаблівасці вымалення безэквівалентных у дачыненні да рускай мовы гука(
Артыкуляцыйная характарыстыка галосных гука (рад, пад’ём, лабіялізаванасць / нелабіялізаванасць).
Фанетычныя законы (закон недысімілятынага акання, асіміляцыя, дысіміляцыя).
Фанетычныя працэсы (пратэза, эпентэза, дыярэза, метатэза, гаплалогія).
Фанетычныя чаргаванні гука( галосных( зычных( гістарычныя і пазіцыйныя( Пазіцыйныя чаргаванні гука як вынік фанетычных працэса. Асаблівасці сінтагматыкі гука беларускай мовы(
Гукапіс. Асананс і алітэрацыя.
Фаналогія. Паняцце пра фанему. Фаналагічныя школы.Варыянты і варыяцыі фанем.
Дыферэнцыяльныя і інтэгральныя прыметы фанем і гука( Архіфанема( Гіперфанема( Сістэма фанем( Формула акання.
Склад як фанетычная адзінка( Тэорыі складу: экспіраторная, санорная, мускульнага напружання. Складовыя і нескладовыя гукі( Характарыстыка складо. Структура беларускага націску (слабае прымыканне, тэндэнцыя да адкрытага і прыкрытага складу). Аналіз складовай структуры слова(
Прынцыпы складападзелу. Закон узрастаючай гучнасці. Фанетычны, графічны складападзелы і іх адрозненне ад марфемнага падзелу сло. Перанос слова паводле новай рэдакцыі “Правіл беларускай арфаграфіі і пунктуацыі”.
Прасодыка. Тыпы націску. Месца націску  слове( Нерухомы і рухомы форматваральны націск( Клітыкі(
Фразавы( сінтагменны( лагічны націск( Аналіз націску  тэксце( Суперсегментныя адзінкі беларускай мовы. Націск (разнамесны, рухомы і нерухомы) і інтанацыя  беларускай мове.
Інтанацыя. Фанетычнае чляненне малення. Танальныя сродкі інтанацыі( Тэмбравыя сродкі інтанацыі( Функцыя інтанацыі( Асноныя тыпы інтанацыйных канструкцый у беларускай мове.
Стылі літаратурнага вымалення. Арфаэпічная норма. Беларускае вымаленне  гістарычным развіцці( Прычыны адхілення ад літаратурнага вымалення.
Асноныя нормы сучаснага беларускага вымалення: галосныя націскныя і ненаціскныя, зычныя  моцных і слабых пазіцыях, гукі на стыку сло. Вымаленне галосных.
Нормы літаратурнага вымалення зычных і спалучэння зычных, некаторых граматычных форма. Арфаэпічная норма і культура малення.
Вымаленне на тэлебачанні і на радыё. Інтэрферэнтныя з’явы  вымаленні і шляхі іх пераадолення. Дэфекты вымалення( Прафесійныя “хваробы”  адыёвізуальных СМІ: “каша  роце”, празмерная лабіялізаванасць, дзеканне/цеканне.
Графіка. Узнікненне пісьма( Этапы развіцця пісьма( Піктаграфічнае, ідэаграфічнае і фанаграфічнае пісьмо. Звесткі з гісторыі графікі.
Сучасны беларускі алфавіт( “Лaцінка” і кірыліца( кітабы( Матэматычная формула складу эканомнага алфавіта. Прынцыпы беларускай графікі. Графіка і алфавіт.
Сінхроннае і дыяхроннае вывучэнне беларускай арфаграфіі. Гісторыя станалення. Уплы экстралінгвістычных фактара на беларускую арфаграфію. Адаптацыя правапісу да сацыяльна-эканамічных зруха у грамадстве (сістэмнасць – асістэмнасць). Гісторыя станалення беларускай арфаграфіі.
Асноныя прынцыпы сучаснай беларускай арфаграфіі. Суадносіны фанетычнага і марфалагічнага прынцыпа у беларускай арфаграфіі. Рэфармаванне правапісу (кансерватызм і памкненне да арфаграфічных змен). Рэформа правапісу 1933-га года. Удакладненні правапісу (Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі. Мн.: Весці АН БССР, 1959г.). Навуковая канферэнцыя “Праблемы беларускага правапісу” (19-20 лістапада, 1992г.).
“Беларуская граматыка для школ” Б. Тарашкевіча. Рэформа правапісу 1933 года.
Удакладненні правапісу (Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі. Мн.: Весці АН БССР, 1959г.). Навуковая канферэнцыя “Праблемы беларускага правапісу” (19-20 лістапада, 1992г.).
Закон “Аб Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі” (2008г.). Асноныя дакладненні і змены  новай рэдакцыі “Правіл”.
Прадмет і задачы вывучэння лексікалогіі. Навуковыя адгалінаванні лексікалогіі (семантыка: семасіялогія, анамасіялогія).
Азначэнне слова як аснонай адзінкі мовы. Лексічнае і граматычнае значэнні слова.
Полісемія, семантычная пераарыентацыя слова  тэксце. Асаблівасці выкарыстання тропа у СМІ.
Прычыны схільнасці мовы да альтэрнатыных пазначэння, моныя рэсурсы і маленчыя рэалізацыі лексічнай аманіміі. Тыпы амоніма.
Прычыны знікнення і шляхі тварэння амоніма. Тыпалогія і размежаванне аманіміі і полісеміі.
Паронімы. Міжмоныя амонімы і паралексія. Віды паралекса.
Сінанімія. Сінанімічны рад. Паняцце пра дамінанту.
Тыпы сіноніма. Лексічная і сінтаксічная сінанімія. Эфемізмы. Крыніцы збагачэння беларускай лексікі сінонімамі. Лексічная і сінтаксічная сінанімія.
Антанімія. Тыпы антоніма. Сутнасць антанімічнага супрацьпасталення: антонім, антытэза, энантыясемія, аксюмаран. Выяленчыя магчымасці антоніма.
Кантэкстуальныя сінонімы і антонімы. Сінанімія і антанімія – актыныя працэсы  мове і  тэкстах СМІ.
Лексіка сучаснай беларускай мовы паводле паходжання: агульнаславянская, усходнеславянская, уласнабеларуская. Спрадвечна беларуская і запазычаная лексіка.
Методыка вызначэння запазычанага слова. Засваенне запазычаных сло: фанетычнае, графічнае, граматычнае, семантычнае.
Транслітарацыя. Выкарыстанне варварызма і экзатызма у сучасных тэкстах. Запазычанні на сучасным этапе. Барацьба за чысціню мовы.
Лексіка сучаснай беларускай мовы паводле актынага і пасінага складу: гістарызмы, архаізмы, неалагізмы.
Агульнажывальная лексіка і лексіка абмежаванага жытку: дыялектызмы, тэрміналагічная і прафесійная лексіка, жарганізмы і аргатызмы. Выкарыстанне  мастацкіх і публіцыстычных тэкстах. Патэнцыяльныя словы і аказіяналізмы. Слэнгіраванне камп’ютэрнага малення, лексічныя працэсы  інтэрнэт-выданнях.
Стылістычныя разрады беларускай лексікі. Адметнасць функцыянавання лексічных пласто вуснай і пісьмовай форма.
Фразеалагічная адзінка і фразеалагічны склад беларускай мовы( Значэнне фразеалагізма як сістэмнага элемента мовы. Прадмет фразеалогіі. Фразеалагізм як моная адзінка, яго адносіны да слова і словазлучэння.
Класіфікацыя фразеалагізма паводле семантычнай злітнасці( Фразеалагічныя зрашчэнні, адзінствы і злучэнні. Тыпы фразеалагізма па іх суадноснасці з часцінамі мовы.
Варыянтнасць фразеалагізма. Віды варыянта.
Фразеалагізмы беларускай мовы паводле паходжання. Фразеалагічныя калькі. Стылістычная класіфікацыя фразеалагізма.
Полісемія, сінанімія і аманімія фразеалагізма. Памылковае жыванне стойлівых словазлучэння у тэкстах СМІ(
Парэміялогія.Прыказкі (прымакі). Крылатыя выслоі. Перыфразы.
Сучасны стан і тэдэнцыі развіцця лексікаграфіі. Прадмет і задачы лексікаграфіі. Тыпы слоніка: перакладныя, тлумачальныя, дыялектныя, арфаграфічныя і арфаэпічныя, сіноніма, пароніма, міжмоных амоніма і пароніма, паралекса, этымалагічныя, гістарычныя, тэрміналагічныя, марфемныя, эпітэта, мовы пісьменніка, анамастычныя, частотныя і інш. Змест слонікавага артыкула. Энцыклапедычныя і лінгвістычныя слонікі.
Слонік, слонікавы артыкул, семантызацыя, каментарыі да слова (вакабулы), экземпліфікацыя, памета – асноныя паняцці практычнай лексікаграфіі..
Словатварэнне, прадмет і задачы вывучэння. Асноныя адзінкі словатварэння.
Марфеміка як вучэнне аб мінімальна значымых частках слова. Слова і марфема. Адметныя прыметы марфемы: патаральнасць, непадзельнасць, значымасць, абстрактнасць і інш. Класіфікацыя марфем.
Тыпы марфем. Каранёвыя і афіксальныя марфемы. Радыксоіды і свабодныя карані. Слова-, форма- і словаформатваральныя афіксы.
Віды афіксальных марфем: прэфікс, суфікс, постфікс, інтэрфікс, конфікс (цыркумфікс), флексія. Рэгулярнасць/нерэгулярнасць, прадуктынасць/непрадуктынасць, матэрыяльная выражанасць/нявыражанасць, спрадвечнасць/запазычанасць афікса.
Афіксоіды ( прэфі- і суфіксоіды) як марфемы пераходнага тыпу. Аснова слова( Сінанімічнасць і аманімічнасць марфем.
Аснова слова. Невытворныя і вытворныя, свабодныя і звязаныя асновы. Утвараючыя і твораныя асновы, іх марфемны склад і будова. Суплетынасць асно.
Марфаналогія як вучэнне аб фанемных заканамернасцях у структурнай арганізацыі марфем і іх спалучальнасці  складзе слова. Морф і марфема( Аламорфы і варыянты марфемы. Гістарычныя змены  марфалагічным складзе слова (апрошчанне, перараскладанне, ускладненне, дэкарэляцыя). Прычыны і характар змен у марфеме.
Прадмет і задачы словатварэння. Словатварэнне (дэрывацыя) – найважнейшая крыніца папанення слонікавага складу мовы. Словатварэнне і часціны мовы. Вытворнае слова( Прыметы вытворнага слова(
Марфалагічныя і немарфалагічныя спосабы тварэння сло.
Спосабы дыяхроннага словатварэння: лексіка-семантычны, лексіка-сінтаксічны, марфолага-сінтаксічны. Калькаванне. Сучасныя тэндэнцыі беларускага словатварэння. Тыповыя памылкі ва тварэнні некаторых сло.
Словатваральныя тыпы, мадэлі, гнёзды.


Приложенные файлы

  • doc 7338873
    Размер файла: 55 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий