У пасляваенныя гады ў СССР і БССР захоўвалася п..

У пасляваенныя гады  СССР і БССР заховалася палітычная сістэма, якая склалася  20–30-я гады і была замацавана  Канстытуцыі СССР 1936 г. і Канстытуцыі БССР 1937 г. Дэкларуючы на словах дэмакратычныя свабоды, палітычны рэжым па сутнасці сваёй заставася таталітарным. Першым крокам у вяртанні да мірнага жыцця (да даваеннай палітычнай арганізацыі) былі выбары  Вярхоны Савет СССР (1946), у Вярхоны Савет БССР (1947) і мясцовыя Саветы рэспублікі (1948). Яны прайшлі пры высокай актынасці выбаршчыка, у святочнай атмасферы. Савецкія людзі галасавалі за прадстаніко “непарушнага блока камуніста і беспартыйных”, успрымалі гэтыя выбары як своеасаблівы паказчык вяртання да мірнага жыцця і звязвалі з імі надзеі на будучыню. Пачуццё гонару за сваю зямлю, якая адраджалася з попелу намаганнямі тысяч людзей, павялічвала пачуццё ласнай годнасці народа, жаданне зрабіць новае пасляваеннае жыццё лепшым, святлейшым. Але  пасляваенныя гады новая хваля рэпрэсій прыйшла на Беларусь – чарговыя арышты, дэпартацыі людзей на спецпасяленні і ссылку, абмежаванні на некаторыя віды дзейнасці і г.д. Рэпрэсіі праводзіліся з часу вызвалення рэспублікі ад нямецка-фашысцкіх захопніка па 1952 год. Асабліва яскрава гэта праявілася  дзейнасці Л. Цанавы, які значалі органы дзяржанай бяспекі рэспублікі  1938–1951 гг., справе Севіча 1951 г. – Наркама асветы рэспублікі, кампаній, накіраваных супраць дзеячо культуры і г.д. Вострай была палітычная сітуацыя  заходніх абласцях Беларусі. Тут прадожылі зброеную барацьбу супраць савецкай лады групы асоб, якія супрацонічалі  час акупацыі з фашыстамі, атрады Арміі Краёвай і іншыя. Становішча складняла тое, што іх у пэнай меры падтрымлівалі незадаволеныя сяляне, людзі, якія незаслужана пакутавалі ад рэпрэсій і проста з цяжкім, неадназначным лёсам. Гэта стварала  некаторым сэнсе сацыяльную базу для антысавецкай барацьбы. Ахвярамі яе станавіліся не толькі партыйныя і камсамольскія актывісты, урачы, настанікі, ваенаслужачыя, але і звычайныя сяляне. Так, у лютым 1946 г. бандыты чынілі 120 забойства, 190 грабяжо і 18 разбоя. Увосень гэтага ж года імі было здзейснена яшчэ 838 вылазак, у тым ліку 43 дыверсіі, 120 падпала. Трэба адзначыць, што дзейнасць большасці з гэтых груп і фарміравання мела не столькі палітычны, колькі крымінальны характар. Аднак складаная сітуацыя была не толькі  заходніх раёнах. Зладзейска-грабежніцкія банды і групы дзейнічалі на сёй тэрыторыі рэспублікі. Яны не ставілі ніякіх палітычных мэта, проста рабавалі і забівалі. Так, толькі  1947 г.  Мінскай вобласці органы міліцыі ліквідавалі 34 такія банды з агульнай колькасцю 155 чалавек. Ліквідацыя крымінальных банд была завершана  1948 г. Смерць Сталіна 5 сакавіка 1953 г. падштурхнула дано наспешы працэс адналення грамадства. Ён закрану усе сферы жыцця грамадства – палітычную, эканамічную, сацыяльную, духоную. “Хрушчоская адліга”, ХХ з’езд КПСС (1956 г.) з яго выкрываннямі культу асобы выклікалі глыбокія змены  грамадска-палітычнай свядомасці. Гэта стала спрыяльнай глебай для ажылення навукі, літаратуры, мастацтва. Былі зроблены некаторыя намаганні па дасканаленню палітычнай сістэмы. Ужо  1953–1956 гг. было пачата правядзенне лініі на пашырэнне право саюзных рэспублік у дзяржаным, эканамічным і культурным буданіцтве. У першай палове 60-х гг. мела месца перабудова дзяржаных і грамадскіх арганізацый па вытворчаму прынцыпу (прамысловыя і сельскія), але праз два гады бы аднолены тэрытарыяльна-вытворчы прынцып іх пабудовы. Працэс адналення грамадства, які разгарнуся  50-я гады, востра паставі задачу выпрацокі стратэгічнага курсу. Ім стала “разгорнутае буданіцтва камунізму”, абгрунтаванае  Праграме КПСС, якая была прынята на ХХІІ з’ездзе партыі (1961). Значныя паказчыкі эканамічнага росту, дасягнутыя да пачатку 60-х гадо, высокія тэмпы сярэднегадовага прыросту нацыянальнага даходу, вялікія поспехі  некаторых галінах (напрыклад, у асваенні космасу) прывялі да памылковых вывада праграмы аб стане эканомікі, грамадства наогул і аб іх магчымасцях у бліжэйшай будучыні. Былі дапушчаны пралікі  выяленні перспекты як унутранага развіцця краіны (стварэнне матэрыяльна-тэхнічнай базы камунізму да 1980 г.), так і міжнародных абставін (вывад аб паглыбленні агульнага крызісу капіталізму). З другой паловы 70-х гадо канцэпцыя пабудовы камунізму атрымала лагічны працяг у канцэпцыі развітога сацыялістычнага грамадства. Апошняя стала крыніцай дагматызму  тэарэтычнай думцы. Эканамічныя рэформы 60-х гг. таксама патрабавалі дэмакратычных змен у жыцці грамадства. Толькі яны не наступілі. Дэмакратычныя працэсы былі заблакіраваны сіламі бюракратычнага кансерватызму. Грамадскі здым паступова змяніся расчараваннем, і тэзіс аб пабудове развітога сацыялізму не толькі не змяні грамадска-палітычную атмасферу, настрой людзей, але нават выкліка іронію. З сярэдзіны 50-х гадо неаднаразова рабіліся спробы павялічыць ролю Савета у кіраванні дзяржавай і грамадствам. Для таго каб зрабіць дэпутацкую дзейнасць больш выніковай, ствараліся пастаянныя камісіі на розных напрамках дзейнасйці. Так, у 1977 г. мясцовыя Саветы рэспублікі стварылі 10360 пастаяных камісій, у якія вайшлі 67093 дэпутата – 87% ад агульнай іх колькасці. Аднак рэальная лада знаходзілася  руках партыйных камітэта. І наогул сё грамадска-палітычнае жыццё было строга рэгламентавана і цэнтралізавана. Кіруючай сілай беларускага грамадства з’ялялася Кампартыя Беларусі. Яе колькасць павялічылася з 48,2 тыс. камуніста у 1946 г. да 688 тыс. у 1985 г. Важную ролю  палітычнай структуры і жыцці грамадства ігралі грамадскія арганізацыі – гэта перш-наперш прафсаюзы (яны павялічыліся з пасляваеннага часу з 350 тыс. да 5 млн. чалавек у сярэдзіне 80-х гг.), якія ключалі  сябе амаль сіх працуючых, і Ленінскі камуністычны Саюз моладзі (колькасць яго члена пасля вайны была ледзь больш за 200000, к сярэдзіне 80-х – каля 1,5 млн. чалавек), які ахопліва амаль усю моладзь. Аднак дзейнасць грамадскіх арганізацый была заарганізавана, цвёрда цэнтралізавана і паступова пачала пакідаць усё менш месца для ініцыятывы асобнага чалавека, актынасць іх члена усё больш фармалізавалася. Трэба адзначыць, што сярод кіраніко рэспублікі, нягледзячы на вельмі негатыныя адносіны да былога партыйнага кіраніцтва  нашы дні, былі і даволі атарытэтныя, кампетэнтныя людзі. І сёння з павагай спамінаюць К.Т. Мазурава – першага сакратара ЦК КПБ з 1956 па 1965 гг., С.В. Прытыцкага – Старшыню Вярхонага Савета БССР з 1968 па 1971 гг., П.М. Машэрава – Першага Сакратара ЦК КПБ з 1965 па 1980 гг. і інш. Асабліва яскравай з’яляецца асоба П.М. Машэрава, а перыяд яго кіраніцтва – гэта перыяд развіцця эканомікі высокімі тэмпамі. Усплеск грамадскай актынасці бы звязаны з абмеркаваннем і прыняццем Канстытуцыі СССР 1977 г. і Канстытуцыі БССР 1978 г. Іх вартасцю была арыентаванасць на абарону сацыяльных гарантый людзей. Грамадскапалітычнае жыццё. Пасля прыходу да лады Л. Брэжнева адбыся паварот кіраніцтва дзяржавы да больш жорсткага кансерватынага курсу. На шматлікіх партыйных з ездах, пленумах ЦК КПСС прымаліся рэзалюцыі аб далейшай дэмакратызацыі грамадскага жыцця, абмежаванні плыву бюракратычнага апарату, умацаванні ролі Савета, аднак на практыцы ажыццявіць гэтыя мерапрыемствы не давалася. Ядром палітычнай сістэмы заставалася Камуністычная партыя, палажэнне аб кіруючай ролі якой было несена  Канстытуцыю. На практыцы партыйныя органы дубліравалі органы дзяржанага кіравання. Колькасць члена Камуністычнай партыі імкліва расла. У 1986 г. у КПБ налічвалася 667 980 камуніста (удвая больш у парананні з 1965 г.). Уступленне  рады Камуністычнай партыі было шляхам да павьішэння сацыяльнага статусу асобы, неабходным крокам у Рэалізацыі кар'ерных памкнення. Разам з тым радавыя каМуністы былі фактычна адхілены ад рэальнага дзелу  вызначэнні палітыкі партыі. Некаторую ролю  грамадскапалітычным жыцці адыгрыВалі прафсаюзы. Аднак іх дзейнасць была заарганізавана і цэнтралізавана, пакідала сё менш месца для ініцыятывьі асобнага чалавека. Супярэчлівай была і дзейнасць камсамольскіх арганізацый. 3 аднаго боку, камсамол праводзі вялікую работу сярод моладзі, з другога у яго дзейнасці было шмат фармалізму і паказухі. У ідэалагічнай сферы панавала канцэпцыяразвітога сацыялізму. Яе стваральнікі бачылі безвыніковасць хуткага "скачка  камунізм" і палічылі мэтазгодным стварыць догатэрміновыя планы і праграмы развіцця краіны. Згодна з канцэпцыяй шлях да камунізму яля сабою догі этап развіцця грамадства. На многія гады канцэпцыя развітога сацыялізму стала крыніцай дагматызму  грамадскіх навуках. Усплеск грамадскай актынасці бы звязаны з абмеркаваннем і прыняццем Канстытуцыі СССР 1977 г. У прэамбуле Канстытуцыі было адзначана, што  СССР пабудаваны развіты сацыялізм і агульнанародная дзяржава. Галонай каштонасцю па Канстытуцыі з'ялялася арыентацыя на абарону сацыяльных право людзей. У галіне нацыянальных адносін тэкст Канстытуцыі абапірася на палажэнне аб тым, што нацыі і народнасці збліжаюцца і знікае новая супольнасць савецкі народ.
 | 
 [ Cкачайте файл, чтобы посмотреть ссылку ]
02-03-2009 22:49
Асноныя тэндэнцыі развіцця культуры Беларусі. Умовы развіцця беларускай культуры  вывучаемы перыяд змяняліся  залежнасці ад змен у грамадскапалітычным жыцці. Культура знаходзілася пад даволі жорсткім ідэалагічным кантролем. Літаратура і мастацтва развіваліся  рэчышчы сацыялістычнага рэалізму. У канцы 1940х пачатку 1950х гг. адбываліся кампаніі барацьбы з фармалізмам і касмапалітызмам у культуры. Лібералізацыя грамадскапалітычнага жыцця, якая пачалася  другой палове 1950х гг., закранула сферу культуры і спрыяла з'яленню новых тэм і вобраза у мастацтве. Вызначальнай была тэма Вялікай Айчыннай вайны, увасобленая  творах літаратуры і мастацтва. Важнае месца займала тэма сацыялістычнага буданіцтва. Асобныя творы прысвячаліся падзеям больш далёкага гістарычнага мінулага беларускага народа. На працягу сяго перыяду адбывалася павелічэнне колькасці дзяржаных сродка, якія выдатковаліся на развіццё культуры, што спрыяла значным дасягненням у яе развіцці. Развіццё адукацыі. У канцы 1950х пачатку 1960х гг. у Беларускай ССР была завершана работа па ліквідацыі непісьменнасці і малапісьменнасці дарослага насельніцтва. БССР стала рэспублікай суцэльнай пісьменнасці. Гэта з'явілася адным з агульнацывілізацыйных дасягнення беларускага народа  галіне культурнага буданіцтва. Ва мовах навуковатэхнічнай рэвалюцыі адукацыя набыла вельмі важнае значэнне. Павысіся прэстыж вышэйшай адукацыі і разумовай дзейнасці. Адбылося павышэнне адукацыйнага зроню насельніцтва Беларусі.

Рисунок 1

Приложенные файлы

  • doc 3973998
    Размер файла: 52 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий